Naselja Grada Beograda

249 komentara

1. 7. novembar 2013. u 20:19

   Milodan

   Poreklo stanovništva naselja Sremčica, opština Čukarica – grad Beograd. Iz knjige „Okolina Beograda“ Riste T. Nikolića – NASELJA SRPSKIH ZEMALJA (knjiga 2) – SRPSKI ETNOGRAFSKI ZBORNIK (knjiga V), Beograd 1903.

   Položaj sela.

   -Selo je na platou, koji je izrešetan mnogobrojnim vrtačama. Kuće se nalaze na zaravanjcima između tih vrtača, a ima ih i po samim vrtačama tako da se u nekoj vrtači nađe jedno čitavo imanje sa kućom. Ti su zaravanjci, kao i same vrtače, pokriveni su debelim slojem glinuše, te se seoske kuće nalaze na njoj.

   Vode.

   -Vode piju sa izvora, kojih ima mnogo kao i bunara. Dosta su jaki i poznati izvori: Debela Voda, Turski Točak, Pećina i dr. Po verovanju seljaka voda u izvoru Debela Voda dolazi podzemno iz Rakine Bare a Turski Točak iz Jezera.

   Zemlja, šuma i paša.

   -Zemlja za obrađivanje je oko kuća i van sela. Vrtače su kultivisane i u njima ima ponegde voćnjaka. Blizu sela, na pola sata hoda, nalazi se Lipovačka Šuma, koja je na južnoj strani, dok je Rt na severnoj strani sela. Na tim mestima ima i paše. U tursko doba ovo je selo, kao i ostala, imalo spahiju, koji je imao kulu gde je danas škola. On je narodu davao zemlju u zakup i naplaćivao desetak. Kada je knez Miloš počeo vladati Srbijom, zapovedio je svakome, da zauzme onoliko zemlje,koliko je ko može iskrčiti. Spahija je, vele, i dalje imao prava na svoju raniju zemlju i naplaćivao je žirovnicu od šuma, ali je sedeo-živeo u gradu.

   Tip sela.

   -U selu se izdvajaju dva kraja; Gornji i Donji Kraj koje ne razdvaja nikakav prirodni objekat, udaljeni su jedan od drugog koliko i kuće među sobom. Centralni deo sela je grupisaniji, a u ostalim delovima sela su udaljene jedna od druge, te je u celini ovo selo razređenog tipa. Selo je takvog tipa zbog vrtača, kojih ima na zemljištu gde je i selo. Kuće su po zaravljenim mestima, retko i po vrtačama gde su uglavnom seoska imanja, njive, voćnjaci i dr.

   Ime selu.

   -Ovo selo se prthodno zvalo Provalija i bilo je na mestu koje i danas nosi taj naziv. To je ime postalo zbog mnogih vrtača, kojih u selu ima. O imenu Sremčica ne priča se ništa. Postalo je jamačno od imena Srem.

   Postanak sela i poreklo stanovništva.

   -Ovo selo, kada se zvalo Provalija, postojalo je na današnjem mestu, zvanom Provalija. Priča se da je za vreme „Laudana“ imalo 13 kuća i da su stanovnici tog sela prebegli u Srem za vreme rata između Turaka i Austrijanaca. Kada je car Leopold ratovao sa Turcima, njegova vojska pređe kod Klenka u Šabac, gde car ostane a vojska pođe dalje ka Beogradu, gde otpoče graditi „Laudanov šanac“. T tome su Leopolodovoj vojsci pomagali stanovnici Provalije, te se stanovništvo odseli u Srem a Provalija osta pusta „za 9 godina“.
   -Markovići, Milići i Simići: Otuda se najpre vrate Markovići i nastane na mestu, gde je sada selo Sremčica; kuće su im bile blizu sadašnje škole. Od njih su Milići i Simići.***
   -Sarići su se vratili odmah posle Markovića, koji se nastane kod Rakine Bare.
   -Stekići su se vratili posle Sarića.
   To su najstarije porodice u selu. Za njih se ne zna, odakle su se doselili, još u staro selo Provaliju.
   -Vlajići, Pantelići i Todorovići: Ni za njih se ne zna odakle su se doselili, ali se i za njih kaže da spadaju u red starih porodica.
   Posle njih doselile su se ove porodice:
   -Miljkovići su iz Jelašnice kod Niša.
   -Nešići su iz Krčimira u Zaplanju.
   -Krstići su iz Krčimira, kačarska porodica, prvili kace, vedrice i ostalo drveno posuđe.
   -Jelčići su iz Zaplanja.
   -Nikšići su iz Nikšića u Crnoj Gori, došli posle Laudana a pre onih porodica iz Zaplanja.
   -Živanovići ili Marići su iz Užičkog okruga.
   -Vasići su iz Bosne.
   -Stojanovići su iz Buštrenja, srez Pčinjski.
   -Bajići su iz Bosne.
   -Damnjanovići su ruskog porekla, zaostao jedan od Rusa, koji je pod Karađorđem ratovao, pa se u selu prizetio.
   -Pejići su iz Užica, došli pre 100 godina.
   -Stojanovići su iz Tikveša, predak se prizetio pre 40 godina.
   -Davidovići došli pre bombardovanja iz Bosanske Krajine.
   -Petrovići su iz Bugarske.
   -Pančevci su poreklom iz Novosadskog Salaša, odakle im je otac došao.
   -Lukići su iz Hrvatske, došli pre oko 80 godina.
   Najstarije prodice su u Donjem Kraju a noviji doseljenici su poglavito u Gornjem Kraju sela. Selo je do skoro imalo zavetinu na Usekovanje, 29 avgusta po starom, 11 septembra po novom kalendaru.

   ***U ovom tekstu nije pisalo za familije koju slavu slave.

   Reply

2. 8. novembar 2013. u 21:42

   Milodan

   Poreklo stanovništva naselja Slanci, opština Palilula – grad Beograd. Iz knjige „Okolina Beograda“ Riste T. Nikolića – NASELJA SRPSKIH ZEMALJA (knjiga 2) – SRPSKI ETNOGRAFSKI ZBORNIK (knjiga V), Beograd 1903.

   Položaj sela.

   -Selo je sa obe strane Slanačkog Potoka, na mestu, gde se dolina proširila, te je selo kao na ravni, koja se od potoka prema stranama, naročito desnoj, postupno diže. Kuće sa leve strane potoka su poglavito duž seoskog puta, kao i duž iskrivudanih i nepravilnih sokaka, koji na taj put izlaze. Kuće sa desne strane Slanačkog Potoka su bez reda raspoređene, mada i tu ima sokaka. Selo je sa svih strana, izuzev preme ušću i izvoru Potoka, okruženo kosama, koje su gole i obrađene.
   Pored Potoka su bašte, a i kuća ima bliže Potoku, ali je ovaj neznatan, te ne nanosi nikakve štete, kada nadođe.

   Vode.

   -Stanovnici piju vodu iz izvora i sa bunara. Od izvora su poznati: Točak, Vruća Voda služi za piće, Vrelo, Balabanovac, Obradova Voda, Savina Voda, Sarićeva Voda, Bubanja i dr. Bunari gotovo svi za vreme suše presušuju izuzev jednog starog bunara za koji pričaju da je još od Rimljana.
   U ovom selu je hladnije no u obližnjim selima kao u Velikom Selu ili Višnjici, gde sneg uvek ranije kopni no u Slancima. Od vetrova gornjak donosi kišu, a košava je najjača.

   Zemlja, šuma i paša.

   -Stanovnici ovog sela nemaju dovoljno zemlje za obrađivanje. Oko kuća retko ima njiva, samo su ponegde do kuće bašte ili mali voćnjaci. Sva je zemlja za obrađivanje oko sela u ravnici i po kosama, a na mestima zvanim: Bilo, Vinogradi, Tapino Brdo – tu su bili vinogradi, Balabanovac, Brestići, Ča-Pajino Brdo – i tu su bili vinogradi, Pajstovica, Lešće, Vrele, Točak, Osovlje, Gradište, Visle, Odžina Zabran – nema šume, Gaj – njive, bašte i lug, Brešće, Deonice, Mala Utrina – gde su njive pojedinaca i dr. Bašte su pored Potoka i to više sela, mestimično u selu a najviše ispod sela. Paše (livada) ima malo, samo po Pajstovici. Šume nema osim nekoliko zabrana, jedan na Balabanovcu.

   Tip sela.

   -Ovo selo je zbijenog tipa, mada je mestimično i dosta razređeno. Kuće sa leve strane Slanačkog Potoka su duž puta i sokaka, koji izlaze na taj put. Ti su sokaci obično krivudavi i nepravilni. Kuće sa desne strane Potoka su više razređene a naročito po okrajcima, gde su kuće izdeljenih zadrugara i gde oko kuća ima većih dvorova i šljivika.
   U selu postoji tri male: Ćukovac, Riboška i Maslarova Mala.
   -U Ćukovcu žive: Kazandžići, Sarići, Bugarčići, Peričići (Mišići i Tomići), Davidovići i Markovići.
   -U Riboškoj Mali: Riboški, Pavlovići (već se izgubila stara porodica), Vrajkorci i Jovanovići.
   -U Maslarovoj Mali su: Maslarovići, Đurđevići, Sofronijevići i Kuzmanovići.
   U selu ima oko 130 kuća.

   Ime selu.

   -Osim imena Slanci, postoji i Malo Slance, gde je, pričaju, bila slana voda te da je po tome i selo dobilo ime.
   Male su nazvane: Riboška i Maslarova – po prezimena porodica a Ćukovac – po nazivu mesta, na kome je.

   Starine u selu.

   -Na mestu Malome Slancu bilo je nekada selo, od kojega je ostalo madžarsko groblje, koje je tu u blizini a zna se i za starije srpsko groblje u Malome Slancu. Na mestu Lešće, priča se, da je bilo madžarsko selo Lešće. Tu se nalaze temelji od kuća a tu je i česma Vrele, gde nalaze stare ćunkove. Blizu Lešća je mesto Žežnica, gde je bilo kazana u kojima se topilo olovo, a i danas se može naći „bronza“. U selu postoji jedan stari bunar (Nikole Ristića) za koji se priča da je još od Rimljana, Blizu sela postojao je manastir Sv. Stevana, koji je docnije porušen.

   Postanak sela i poreklo stanovništva.

   -Priča se da je u ovom selu bilo nekada samo 7 kuća i porodica, čiji su preci onda živeli u selu, najstarije su i o njihovom poreklu se ne zna ništa. To su:
   -Riboški, Jovanjdan.
   -Ča-Pajini, Jazavčevići ili Pavlovići, Nikoljdan.
   -Jevtići (Jeftovići), Jovanjdan.
   -Sarići, Tomindan.
   -Davidovići, Nikoljdan.
   -Mišići, po starom a sada Tapići, Đurđic i
   -Kuzmanovići***
   Stare porodice su i:
   -Maslarovi ili Petrovići, došli sa Kosova, Nikoljdan.
   -Kazančići su poreklom iz Vrčina, Nikoljdan.
   Ostale porodice su se doselile posle njih, to su:
   -Milovanski-Ilići, poreklom su iz Masloševa, Jasenički srez. Otuda je došlo šestorice braće za vreme bežanije, 1813. godine, da prebegnu „preko“. Kada su se za vreme Drugog ustanka pod knezom Milošem ponovo vratili da vojuju u Srbiji, samo se jedan od njih, Trivun, vrati i Masloševo, a ostali zaostanu po selima u Podunavlju i Posavlju. Jedan ostade u Slancima i od njega vode poreklo Ilići, jedan se naseli u Višnjici (Jovan Švaba), jedan u Ostružnici a jedan u Moštanici.
   -Stojkovići ili Ristići, Vrajkorci, su poreklom iz Bosne, odakle su im došli paradedovi, od njih su Vrajkorci, Miholjdan.
   -Bugarčići su od Niša, otuda im je predak ded (čovek od 70 godina) pobegao, ubivši tamo devojku. Pobegao je sa bratom, koji se odselio u Pančevo, Mitovdan.
   -Marjanovići, po starome Jovanovići su došli „iz preka“ (Surduk ili Venek). Za njih se priča da su najpre živeli u ovom selu, pa zatim pobegli „preko“ i potom se vratili u Slance, Nikoljdan.
   -Brankovići su iz Begaljice***.
   -Markovići, po starom Jovanovići su od Svilajnca (iz Stroponja?), odakle im je došao ded zbog zuluma. Neki kažu da su poreklom Vlasi***.
   -Đurđevići, po starom Vićentijevići su iz „preka“ odkuda im je ded došao, Nikoljdan.
   -Sofronijevići su „iu preka“, Nikoljdan.
   -Mišići su iz Kovilja, preko Dunava od Sremskih Karlovaca, Jovanjdan.
   Najnovijih doseljenika ima samo nekoliko i to:
   -Pavlović Nikola je došao iz Prilepa, pre 40 godina, čuvao stoku u selu pa se ovde i oženio-prizetio u porodicu Kazandžića, Nikoljdan.
   -Spasojević Pavle je iz Velikog Sela, dovodac***.
   -Josifović, kovač, je došao „iz preka“, iz Crepaje a starinom je od Smedereva***.
   -Stevkov Kojo je „prečanin“, iz Dolova, Sv. Petka.
   Ovo selo raste isključivo priraštajem. Nema novijih doseljenika, jer nema nezauzete zemlje, gde bi se naseljavali*.
   *Starac Mihailo Ilić (Kumrić) priča, kako su mnogi dolazili da se nasele, ali su ih seljaci vraćali, nije bilo dovoljno zemlje ni za njih.
   Seoska slava je Mladenci a Trećeg dana Vaskrsa nose litije.
   *** Ne kaže se koju slavu slave.

   Reply

3. 10. novembar 2013. u 21:47

   Milodan

   Poreklo stanovništva sela Ripanj, opština Voždovac – grad Beograd. Iz knjige „Okolina Beograda“ Riste T. Nikolića – NASELJA SRPSKIH ZEMALJA (knjiga 2) – SRPSKI ETNOGRAFSKI ZBORNIK (knjiga V), Beograd 1903.

   Položaj sela.

   -Evo kako je M. Đ. Mlićević opisuje položaj svog rodnog sela: „Na jug od Beograda, četiri sata običnog puta, a železničkom prugom oko 22 kilometra, na starom kragujevačkom drumu, naseljeno je selo Ripanj. Selo se to pružilo po jednoj kosi, koja se odvaja od onog bila, na kome su visovi: Kosmaj, Koviona i Avala. Od Avalinog prisoja tu kosu, na kojoj je selo Ripanj, odvaja se voda, koja se na svom ušću u Savu zove Topčidrska reka“.
   Kuće su po temenima nekoliko širokih kosa, koje su između rečica Palanke i gornjeg toka Topčiderske Reke, gde se ova zove Prečica.
   Strana kose na kome je Brđanski Kraj, prema potoku Šutilovcu vrlo je strma, penje se za 40 metara i tek gore počinju prve brđanskekuće, koje su na početku samo sa jedne strane puta, a potom, idući ka sredini sela, sa obe strane puta.
   „Svaki kraj (mala) sela Ripnja ima svoje njive i livade i drži svoju stoku na onoj strani seoskog atara, koja je njemu bliža i pogodnija. Zato se Ripanjci gotovo nikada ne mogu sastati ni na radu niti za stokom. Dokle su Brđanin Ripanjac pre sastane i upozna sa Barajevcima ili Parcancima nego sa svojim seljacima Muselinčanima, dotle se opet prvi pre vide i upoznaju sa Rušanjcima i Pinosavcima, nego sa seljacima iz drugih mala“.

   Tip sela.

   -Ripanj je podeljen na ove krajeve ili male: Muselimce – zapadno od crkve i mehane ripanjske, Ere (piše „Here“) – istočno i severoistočno od crkve i škole, Belozemljane – na Beloj Zemlji, a sa desne strane potoka, koji teče na istok od Češme seoske, Ramaćane – zapadno od puta, što vodi od seoskih mehana u Brđane i Brđane – „na kosi, koja se pruža na jug od Belozemljena i Ramaćana čak do Šutilovca i do Botašine“ a poglavito sa leve strane puta Ripanj – Barajevo. Kroz Brđane vodi put dug za čitav sat hoda.
   Selo je zauzelo veliki prostor, male prelaze jedna u drugu.
   Kuće u malama su dosta blizu, mnogo bliže no u ostalim šumadijskim selima, te jeovo selo više drumsko, kuće su redovno udaljene 50 do 100 koraka, mada ih ima sasvim blizu kao u varoši, a po neka od tih kuća ima vrata sa ulice, inače su uvučene u dvor i jedna od druge udaljene 100 do 200 koraka. Mestimično između kuća ima ostataka stare hrastove šume i tu je razmak između kuća mnogo veći, 250-300 metara. U kraju Brđanima put je širok oko 30 koraka, a kuće su udaljene, kako gde: 40-50, 50-80, 100-120, a bliže su, 10-30 koraka, kuće ideljenih zadrugara.
   Grupe se kuća viđaju poglavito kod izedeljenih zadrugara.
   Pod Visokom u Batašima pre 4-5 godina iz Brđana su doseljene na imanje dve kuća Stanisavljevića i Marića. Takvih odseljenika na imanja ima i u drugim mestima ovoga sela.
   „Ripanj je jedno od najvećih sela u ovome kraju Šumadije. Godine 1863. u njemu je bilo 1839 stanovnika sa 378 poreskih glava; godine 1883. samih poreskih glava je bilo 538 a godine 1886. taj broj se popeo na 700. Starci su mi pričali da je Ripanj 1813. godine imao samo 40 kuća, pa se i onda brojao u velika sela Šumadije“. U starije vreme bilo je oko Ripnja nekoliko zaselaka, koje je sve Turčin, ripanjski spahija, saselio u Ripanj. Otuda je Ripnju došao ovako veliki atar da mu danas zavide sva okolne sela.
   Zaseoci koji su u Ripanj saseljeni poimence su:
   1. Trešnja, zaselak, koji je bio gde je sada mehana na Trešnji.
   2. Stepašinovac, na severnoj strani od današnjeg Ripnja, idući pod Avalu.
   3. Palanka, na zapad or Ripnja.
   4, Čaršija pod Avalom.
   Na mestima gde su bili ti zaseoci sada su njive i livade.

   Ime selu.

   -O postanku imena Ripnja M. Đ. Milićević zabeležio je ovo: „Selu na istoku, pored reke, ima stena, koja se zove Ripa. Neki saljaci vele, da je od te Ripe i selu došlo ime Ripanj. Ali valja uz to pomenuti, da se ona sama češma u selu, koja je na jugoistok od crkve i škole, pod samim brdom Zove Ripanj“. Neki, opet, ovako razmišljaju i postanku imena sela Ripanj: Kad su na mestu Palanci postojala Palanka – naselje, gde su bile topionice i radi njih mehovi; kada su se ti mehovima radilo čulo se daleko, i po tome, što su se ti mehovi dizali i spuštali, „ripali“, i selo je, vele, dobilo ime Ripanj. Postoji i još jedno domišljanje o postanku imena sela, videti pod „Zuce“, od izraza-termina „ripa“.
   Kraj Muselimci nazvan je po nekome Muselimu, koji je tu sedeo, Ere (Here) – po Ignjatu Eri, koji je došao ženi u kuću, Ramaćani – po selu Ramaći a Belozemljani – po mestu zvanom Bela Zemlja, kao i Brđani – što su na brdu.

   Starine u selu.

   -U ovom elu jedno mesto pod Avalom zove se čaršija. Priča se da je tu nekada bila turska varošica. Po tom mestu, kao i iznd njega uz Avalu ima udubljenje (pingova), koja su postala po tome što se zemlja survala nad starim podkopima. Jedan deo sela se zove Palankom, gde su „u staro vreme bile neke rudokopine“ a i danas onamo ima mnogo tragova od rudarskih radova“.

   Postanak sela i poreklo stanovništva.

   U selu Ripnju ima starih porodica, za čije se poreklo ne zna. To su:
   -Joksimovići***
   -Stanojlovići, Aranđelovdan.
   -Civići***.
   -Milićevići ( u kraju Muselimcima)***.
   -Nestorovići, po starom prezimenu Stevanovići, a sada:
   -Staničići i Petrovići, Čardaklići i još neke porodice, grane pomenutih porodica.
   Doseljenici su ove porodice:
   -Marići od kojih su i Milićevići drugi su iz Starog Vlaha. Kada su njihovi preci došli, u Ripnju na Trešnji, je po pričanju bilo 6 kuća (Stanojlovići, Milićevići u Muselimcima, Joksimovići, Civići, a u Otavicama 9 kuća (Nestorovići, Kobasičići, Milanovići, Gavrilovići i dr). O dolasku ovih Marića evo šta piše M. Đ. Milićević, koji je iz te porodice, citat:
   -Otprilike pre trista godina, krenu ozgo iz Starog Vlaha (ne zna se tačno ime mesta) tri brata: Cvetoje, Radak i Vuk, sa svojim porodicama, da potraže bolje mesto za življenje.
   Spustivši se u nahiju beogradsku, zaustave se sva trojica na desnoj strani reke Kolubare, blizu današnjeg sela Vreoca, misleći da se tu nastane za svagda. Tu, u tom mestu, priča se dalje, jednom su za neku svoju potrebu hteli obaliti jedan stari grm; dvanaest ljudi radilo je ceo letnji dan sekirama svojim, dokle su grm posekli i oborili ga na zemlju. Kad drugi dan dođoše na to mesto, zateknu dvanaest koza kako ugodno leže i preživaju na panju oborenog grma, toliko mu je stablo bilo debelo. Radak i Vuk, videći to rekoše:
   -Ovo je mesto tako gorevito da ga mi ne možemo nikada pokrčiti za njive i livade, nego da idemo tražiti kakvo povoljnije naselje.
   -A meni je ovde lepo, odgovori Cvetoje, ja bolje neću da tražim.
   I odista ostane ovde, izrodi sinove, dočeka unuke i praunuke, te tako naseli čitavo selo, koje se, po njegovom imenu, nazove Cvetojevac, danas Cvetovac.
   Radak i Vuk, piše M. Đ. Milićević, odselivši se od Cvetoja, pređu u Barajevo i tu se nasele. Posle nekog vremena Radaku ni Barajevo ne bude po volji, odeli se od brata Vuka i, sa svojom porodicom, pređe u Stari Ripanj (gde je danas mehana Trešnja).
   Tu je sa svojim sinovima i unucima živeo do smrti. Pošto Radak umre, udari jedan pomor u njegove potomke te zatre sve muške glave, osim jednog deteta, kome je bilo ime Nestor.
   Mati ovog deteta, ostavši udovica, preuda se u selo Kneževac za nekoga Anđelka Masnobradu. U ovaj svoj drugi dom odvede ona i nejakog Nestora, svojega sina iz prvoga braka. Kako joj je u svom prvom domu, u Ripnju, bilo sve zamrlo, ona je svu živu stoku i pokretno imanje, kolko ga je bilo prevezla u Kneževac, drugom mužu svom Masnobradi. Docnije silom neprilika, koje zadesiše Nestora, ovaj se vrati u Ripanj, na svoju očevinu, ali kako sam nije mogao kuće kućiti, Barajevci se porežu i dadu mu 12 dinarčića ondašnjih te se oženi.
   Oženiviši se, Nestor ne htede dugo ostati u Starom Ripnju (na Trešnji), nego se preseli u Ripanj sadašnji. Tu je docnije izrodio porod, oženio sinove, dočekao unuke i umro. Od tog Nestora ostali su Nestorovići: Vlajko, Milić i Mija.
   Od Vlajka su današnji:
   -Marići, Nekići, Icići, Jevtići i Vojinovići.
   Od Milića su:
   -Milićevići, Stepići i Manojlovići.
   Od Mije su današnji:
   -Brankovići.
   Svi oni, kao potomci Nestorovi, slave Nikoljdan a poste o Aranđelovdanu, od bolesti kratelja (kolere)“, kraj citata.
   -Kuzmanovići, Stanimirovići, Stajići, Lazići i Todorovići vode poreklo od jednog deteta, koje su, priča se, još kada je Mađar vladao, a za vreme nekog bekstva, našli Stanojlovići, starinci u selu. Oni su dete pokrstili i dali mu ime Milovan, pa ga i očuvali. Svi slave Aranđelovdan, kao i Stanojlovići.
   -Skadrići (u Erskoj mali) došli su iz Erske pre 100 godina. Za njih pričaju da su bili katrandžije, da su pravi „Erovi“, Aranđelovdan.
   -Čarapići današnji nisu pravi Čarapići. Oni su izumrli, a njihovo prezime su primili Nikolići, čiji se predak kao sluga pre bežanije doselio iz Trstenika i došao u kuću ženi iz porodice Čarapića, slave Đurđic – slavu Nikolića dok su Čarapići slavili Đurđevdan. Pravi Čarapići su bili od Vase ili Tanasija Čarapića, koji su posle 1804. godine prešli iz Belog Potoka u Ripanj, gde su sagradili kuće i zasadili voćnjake „od kojih i sad postoji jedna trešnja ili koji orah“.
   -Tanasijevići su iz Banata, Mitrovdan.
   -Đukanovići su iz Banata, Jovanjdan.
   -Jovanovići su iz jugiistočne Srbije (od Pirota ili Leskovca), odkuda im je ded došao, nosili su, vele, vrane gunje, Nikoljdan.
   -Kačarevići (Bogdanovići i Rodići) su iz mesta Kule u Lici, Lučindan.
   -Stojanovići su od Zaječara („od Rtnja“), predak im je još pre bežanije 1813. godine bio sluga kod Čarapića, Đurđic.
   -Nenadovići su poreklom iz Bosankse Krajine. Njihov se predak još za vreme bežanije oženio iz kuće Čardaklića, bio „privuk“, Nikoljdan.
   -Isajlovići, koji se zovu i Filipovići i Lukići su došli iz Like pre bežanije. Pričaju (Pantelija Marić) kako su ih zvali Hrvatima, kako im je noišnja – naročito ženska, bila drukčija, kako su pevali i igrali: „U Filipa crven pas, pandruli, pandruli..“, Jovanjdan. I oni su za veme bežanije bažali „preko“ i vele da su tamo neki i ostali, gde i danas žive.
   -Mandći su stariji doseljenici, ali se ne zna odakle su, Aranđelovdan.
   Tako se ne zna poreklo:
   -Bakalovići koji žive u Prnjavoru, Đurđevdan.
   -Arnautovići, Savindan. Svi su oni bili u bežaniji. Arnautovići su dobili prezime po tome, što je jedan od njihovih predaka bio ubojica, te su ga nazvali Arnautin, te otuda prezime Arnautovići.
   -Tumići, došli pre bežanije „iz Nemačke“, Aranđelovdan.
   -Blažići du od Crne Reke, pre 90 godina im deda bio sluga u selu, Jovanjdan.
   Pozniji doseljenici su:
   -Petkovići su od Niša, zovi ih „Bugarima“, Jovanjdan
   -Drobnjaci vode poreklo od tri brata, koji su došli iz Levča, jamačno iz Rekovca, odakle su kao hajduci prognani pre 70 godina. Za njih se priča da im je knez Miloš davao zemlju u Beogradu na Terazijama našta oni nisu pristali, hteli su da žive u šumi i zbog toga ostali u Ripnju***.
   -Petrovići su od Ivanjice „gde se pravi katran“, bili, vele, hajduci, pa ih otuda proterali, Đurđevdan.
   -Ilići i Manojlovići su došli „iz preka“, zovu ih „Šokci“, Aranđelovdan.
   -Babovići su od Ivanjice, predak im pre 50 godina služio u selu i tu ostao***.
   -Davidovići, Sima došao pre 30 godina iz Visokog u Bosni, čuo da je ovde dobro pa se zbog toga doselio – gde se i oženio, Stevanjdan.
   -Tomići su od Modre Stene, Lužnički srez, Nikoljdan.
   -Andrejići su došli pre 40 godina, predak Jova nadničio u selu i tu se naselio. Zovu ga i Jova Bugarin, poreklom iz sela Rakovca, koji je u Turskoj na putu Vranje-Preševo, Sv. Petka.
   -Janjići su zaostali u selu kao majstori pre 20 godina, poreklom su iz Turske, zovu ih Bugarima, Mitrovdan.
   -Đorđevići su iz Klisure, blizu Trna, Ilija došap re 30 godina u kući ženi iz porodice Kostića, koji su starinci***.
   -Tadići su iz Bosne, Stevanjdan.
   -Terzići ili Aleksići su iz Perleza „iz preka“, Velika Gospojina.
   Osim njih ima još nekoliko doseenih „iz preka“, dvojicu zanatlija, koji su se skoro doelili zovou „Švabe“ i dr.

   Reply

4. 11. novembar 2013. u 21:09

   Milodan

   Poreklo stanovništva naselja Ostružnica, Gradska opština Čukarica – Grad Beograd. Iz knjige „Okolina Beograda“ Riste T. Nikolića – NASELJA SRPSKIH ZEMALJA (knjiga 2) – SRPSKI ETNOGRAFSKI ZBORNIK (knjiga V), Beograd 1903.

   Položaj naselja.

   -Ostružnica je sa obe strane, u donjem i srednjem toku Ostružničke Reke, desne pritoke Save. Jedan deo sela je u Dolji – u ravnici obe strane pomenute reke, a i po strani doline – na Visu. Drugi je kraj sela Brđani – na brdu, upravo na kosi, sa leve strane Ostružničke Reke. Kuće u Dolji su većinom u ravnici, pored reke. U kraju Brđanima kuće su poglavito duž puta, koji vodi kosom.

   Vode.

   -Ostružnička Reka pri nadolasku plavi po koji put bašte i njive, koje su pored Reke, a isto tako nanosi štete i kućama pored nje, te je to razlog da se one izmeštaju.
   U delu sela bliže Savi stanovnici piju vodu sa Save, a ostali se služe vodom sa bunara (3-4, u Brđanima samo jedan bunar), česama i izvora kao što su: Skeledžina (izvor), Selska Česma, Bunar (iszvor) i drugi. Van sela postoji izvor Točak.

   Zemlja, šuma i paša.

   -Zemlja za obrađivanje je oko sela, a to: Makišu, Brdu, Visu, Drenjku, Nikolčinoj Gredi i dr. Na nekim od tih mesta stanovnici imaju po malo šume i paše – livada. Zajednička im je utrina, gde imaju šume, paše i zemlje za obrađivanje, na mestima: Drenovači (njive), Braničevu (šuma i paša), Vitkovcu, Cerju i u Vićinom Potoku. Zemlje za obrađivanje daje opština stanovnicima pod zakup.

   Tip naselja.

   -Selo je podeljeno na dva kraja; Brđane i Dolju, koje rastavlja leva, umnogome strma, strana doline Ostružničke Reke. Deo sela u Dolji je zbijenog tipa a u Brđanima razbijenog. Kuće u Dolji jesu pored puta, koji kroz selo duž Reke vodi, kao i pored sokaka, koji na put sa obe strane izlaze. Kuće u Dolji su međusobno udaljene 10 do 40 koaraka a prema Visu i uz Reku rastojanje je veće od 100 koraka. Kuće u kraju Brđanima poglavito su duž puta, koji vodi kosom, a i duž sokaka, koji se odvajaju od puta ka Dolji ili prema Savi, naprimer sokak Utvića, Božića i dr. Kuće su međusobno udaljene 40-120 koraka, a ima i grupa kuća na rastojanju od 20 do 40 koraka; ove obično pripadaju jednoj porodici, čiji su se zadrugari izdelili. Pri okrajcima sela ima grupa kuća međusobno udaljenih i po 250 do 300 koaraka. Ona, kao i kuće u Brđanima i prema Visu čine, da ovo selo ima u pojedinim svojim delovima izgled razbijenog tipa. U selu ima oko 180 kuća; u Dolji oko 140 a u Brđanima oko 40.

   Imena naselja i krajeva.

   -Ne zna se otkuda je ime selu a krajevi su nazvani: Brđani – zbog brda, upravo kose na kojoj je ovaj kraj a Dolja – zbog doline, „dolje“ u kojoj je deo sela.

   Starine u selu.

   -Sa desne strane Ostružničke reke, gde su danas njive, postoji staro Selište, na kome se pri oranju nailazi na lobanje, predmete od gvožđa, cigle i drugo.
   U selu postoje dva stara mosta na Ostružničkoj reci, oba od tesanog kamena; jedan je blizu opštine a drugi blizu privatne seoske mehane. Na mestu Rtu postoji Madžarsko Groblje a kod današnje crkve je staro groblje ovoga sela. U Dolju, nedaleko od opštinske mehane, postoji konak kneza Mihaila – jednospratna zgrada, pokrivena ćeramidom sa zidanim i belo okrečenim dimnjacima. Danas je napuštena i u njoj je kovačnica. Kod ovog sela bila je jedna od glavnih skela na Savi i obično se priča, kako je ovo selo ranije imalo važnu ulogu – bilo je znatnije no danas. Više sela, priča se, da je ranije vodio put iz Umke i Pećana za Železnik i dalje. Taj put je prolazio ispod ondašnjeg Madžarskog Groblja.

   Postanak sela i poreklo stanovništva.

   Za prve doseljenike u ovom selu ne zna se odakle su doseljeni. To su:
   -Stankovići. Nikoljdan.
   -Sušići, Ignjatijevdan.
   -Brankovići, Stevanjdan.
   -Mišići vode poreklo od Petra Guzonjića iz Železnika, koga je majka dovela u Ostružnicu, udavši se za nekog u staroj porodici Mišića, čije se poreklo ne zna, Nikoljdan.
   -Jablanovići ili Miletići, Jovanjdan.
   -Talići ili Tanaskovići, Đurđic.
   -Brankovići ili Alimpići, po starom Jocići, Stevanjdan.
   -Pločići, Nikoljdan.
   -Aksentijevići, Lučindan.
   -Jankovići, Nikoljdan.
   -Dragićevići, Jovanjdan.
   -Stanimirovići ili Utvići, Jovanjdan.
   -Đurići, Aranđelovdan.
   Za ostale se zna odakle su doseljeni:
   -Doljenčevići su iz sela Doljana, koje je bilo blizu ovog sela, Ignjatijevdan.
   -Jovići, Mitrovići i Kostići su jedna porodica su iz sela Leskovca, Posavski srez,***.
   -Miloševići su iz Zvornika na Drini, Đurđevdan.
   -Janjići „Cincari“ su iz Makedonije,***.
   -Aćimovići su iz Bosne, Jovanjdan.
   -Lazarevići su iz Rudničkog okruga, Aranđelovdan.
   -Ristići, preddak Krsta došao iz „Arnautluka“. Stevanjdan.
   -Vukosavljevići, predak Đoka je došao iz Kikinde, Ignjatijevdan.
   -Petrovići su iz Dubičke nahije u Krajini – Bosna, Đurđevdan.
   -Jovanovići su iz „Arnautluka“, Jovanjdan.
   -Glišići, predak „Gosa“ je došao iz Like, Nikoljdan.
   -Bukvići, preak Panta je došao iz Kule (piše Banat, ja bih rekao Bačka, op. Milodan), Đurđevdan.
   -Reljići su iz sela Krasave, Podrinjski okrug, Stevanjdan.
   -Milovanovići, predak Živan došao iz Banata, Aranđelovdan.
   -Komlenski, predak Nikola došao iz Novog Sada, Nikoljdan.
   -Stankovići, predak Đoka došao iz sela Sase (piše Banat, ja bih rekao Srem, op. Milodan), Jovanjdan.
   -Baćakovići, predak Toša je došao „iz preka“, Mratindan.
   -Aleksići, predak Jovan je došao iz Nevesinja – Hercegovina, Stevanjdan.
   -Ilići, Đurđa je majka dovela iz Resnika kada se u ovo selo preudala, Nikoljdan.
   -Lukići su iz Kneževca, dovodac***.
   -Đukić Đurđe je „iz preka“, ***.
   -Manići, predak Veljko je iz Đale – Banat, Nikoljdan.
   -Đorđevići, predak Ilija je došao iz Srema, poreklom Ciganin, bio kovač u selu, Đurđevdan.
   -Ristić, predak Mile je došao iz Bosne***.
   Izuzev prve 3-4 porodice sve ostale su se doselile od pre 50 godina.
   Za vreme bežanije, 1813. godine, skoro svi stanovnici su bežali preko Save, a neki su se sklonili u šumu, koje je bilo svuda oko sela. Vrativši se iz bekstva, živelo se bedno; umesto kuća imali su privremen „burdelje“, a toliko su bili siromašni, da su po dve kuće kupovale jednog vola i tako se služile.
   Raspored kuća unekoliko odgovara starini porodica. Mnogi su prvi doseljenici u Dolji, izuzev Lazarevića, Aksentijevoića i dr. A najskoriji doseljenici su po okrajcima sela, izuzev zanatlija.

   Napomena:
   *** znači da u knjizi ne piše koju slavu slave.

   Reply

5. 12. novembar 2013. u 20:07

   Milodan

   Poreklo stanovništva naselja Mirijevo, Gradska opština Zvezdara – Grad Beograd. Iz knjige „Okolina Beograda“ Riste T. Nikolića – NASELJA SRPSKIH ZEMALJA (knjiga 2) – SRPSKI ETNOGRAFSKI ZBORNIK (knjiga V), Beograd 1903.

   Položaj naselja.

   -Naselje je u zaleđu Mirijevskog Potoka, a po blagim stranama njegove doline. Gornja Mala je na levoj a Donja Mala je na desnoj strani ovog Potoka.

   Vode i klima.

   -U selu se pije bunarska voda. Skoro svaka kuća ima bunar u dvoru. Bunari su plitki, ali im je voda dobra. Postoje i dve česme, koje nikada ne presušuju. Sa njih stanovnici piju vodu mada se tu obično pere rublje.
   Oko sela ima izvora koji su udaljeni na pola sata hoda od sela a zovu se: Vodice, Troglav, Čubura i dr. Izvore Vodice smatraju meštani kao lekovito na koji dolaze i stanovnici okolnih sela.
   Selo je zaklonjeno, te je u njemu toplije u odnosu na okolna sela. Kišu donosi Gornjak ili zapadni vetar. Madžarac duva „iz preka“ a Košava ili Ustoka nikada, pričaju, ne donosi kišu.

   Zemlja i šume.

   -Zemlja za obrađivanje je oko sela. Njive su rodne i na njima najbolje uspeva kukuruz i pšenica. Šume nemaju stanovnici, te je u tome prava oskudica u selu. Drva nabavljaju kupovinom i to u Vrčinu i dalje. Crkva ima malo svoje šume na mestu Zagradama. Udaljena je od sela oko pola sata hoda.

   Tip sela.

   -Selo je više zbijenog tipa, podeljeno na Gornju i Donju Malu, koje razdvaja Mirijevski Potok. Kuće su tako poređane, da postoje dve glavne ulice, koje se skoro pod pravim uglom u sredini sela seku. Najveće rastojanje između kuća je do 100 metara. U selu ima oko140 kuća.

   Ime selu.

   -Za ime ovoga sela postoji priča, da je postalo po nekom miru, koji je zaključen u vreme kada su Turci vladali Srbijom.

   Starine u selu.

   -U ataru ovoga sela postoje dva Selišta. Jeno je više sela na mestu, gde je danas seosko groblje i na njemu nema nikakvih tragova starog naselja. Drugo je udaljeno od sela na mestu Smrdanu, gde ima tragova starog naselja, za koje seljaci kažu, da je bilo madžarsko; tu ima razvalina crkve. Više sela sa zapadne strane preko brda Lešja vodio je stari Carigradski Drum.

   Postanak ssela i poreklo stanovništva.

   -I ovo selo kao da spada u red onih novijeg postanka. Izgledda da nije starije od 18. veka, jer je poznato da je bilo naseljeno Nemcima. I Bogić V. A. pominje kako je to „selo postalo u novije vrijeme“.
   Najstariji doseljenici u ovo selo su:
   -Jokići,
   -Vasilijevići i
   -Ristići.
   Za njih se ne zna odakle su doseljeni. Svi slave Nikoljdan i u selu su bili u vreme Karađorđa.
   Od ostalih porodica zna se da su:
   -Đuđići iz srpskih krajeva pod Turcima, Nikoljdan.
   -Markovići su iz Stare Srbije***.
   -Radosavljevići sa Kosova***.
   -Čolići su iz Boke, odakle su došli pre 30 godina***.
   -Aksentijevići su iz Vršca***.
   -Dimići su iz sela Katranice kod Bitolja, slave Sv. Tanasija.
   Ima jedna porodica iz Gradiške (Bosna), jedna su Madžari iz Bečeja i dr.
   Crkva i selo slave Svetog Iliju.

   Napomena:
   *** ne kaže se koju slavu slave.

   Reply

6. 13. novembar 2013. u 20:19

   Milodan

   Poreklo stanovništva naselja Leštane (po knjizi Leštani), Gradska opština Grocka – Grad Beograd. Iz knjige „Okolina Beograda“ Riste T. Nikolića – NASELJA SRPSKIH ZEMALJA (knjiga 2) – SRPSKI ETNOGRAFSKI ZBORNIK (knjiga V), Beograd 1903.

   Položaj naselja.

   -Glavni deo ovog sela je pod brdom Zabranom sa leve strane reke Bolečice. Veći deo kuća je na strani, a jedna je grupa pri dnu doline. Pri svom povodnju selo plavi reka Bolečica,koja je pri nadolasku veoma bujna, iz razloga pošto protiče kroz klisurasti deo doline, koji je odmah više sela. Dotle Bolečica prima veliku količinu vode od svojih pritoka i izvorišta, sa istočne Avale i brda Torlaka. Uz to teren ne propušta vodu, te zbog toga Bolečica ima dovoljnu količinu vode i pri nadolasku često plavi selo i imanja seoska.

   Vode.

   -U selu se pije bunarska voda, a oko selo ima dosta jakih izvora u Nešinoj, Jovinoj i Baštinskoj Jaruzi, kao i u Krečanama.

   Zemlja, paša i šuma.

   -Zemlja za obrađivanje je poglavito oko sela. Šume imaju stanovnici u Maloj Lipovici i u Krečanama. Tu imaju i paše za stoku.

   Tip sela.

   -Selo je podeljeno u dve male; Gornju i Donju. Osim toga izdvaja se kao zasebna mala grupa kuća porodice Živkovića. Ona je sa desne strane Bolečice pri ušću potoka Krečane. U selu ima oko 60 kuća; u Gornjoj Mali oko 30, Donjoj Mali oko 20 i 10 kuća Živkovića.

   Ime selu.

   -Selo je, vele, poznato po leskama, kojih je nekada bilo na mestu današnjeg sela. I sada oko sela ima dosta leskovine, a u ataru seoskom postoji mesto Leštar, mada na njemu nema nijedne leske.

   Starine u selu.

   -Pored reke Bolečoce na kilometar daleko od današnjeg sela postoji Selište. Do pre 5-6 godina tu je bilo mnogo voća – dokaz o ranijem nasenju na tom mestu, koje potvrđuju i mnogi drugi ostaci, koje tu nalaze stanovnici prilikom oranja. Priča se da su se stanovnici odatle razišli i prešli u današnje mesto zbog Turaka, koji su ovuda prolazili Carigradskim Drumom i često im dosađivali.

   Postanak sela i poreklo stanovništva.

   -Ovo sela spada u red sela, koja nisu starija od 18. veka. I Bogić V. A. pominje za Leštane, da „nije davnašnje, a ljudi su se u njega naselili iz više mesta“. Ovo selo je postalo tako što su stanovnici ranijeg sela, koje je bilo na sadašnjem Selištu, prešli na današnje mesto, gde je sada selo. Gornja Mala je starija od Donje.
   Najstarije su porodice:
   -Pejčići su iz Pirota***.
   -Rvatovići su iz Like***.
   -Rakići su iz starog Jagodinsko okruga***.
   Neke su porodice poreklom iz Leskovca.
   Novijih doseljenika ima iz Bosne – 6 kuća; nekoliko iz Banata a ima dosta doseljenika iz okolnih sela; iz Slanaca 6 kuća, iz Velikog Mokrog Luga oko 7 i dr.

   Napomena:
   *** ne kaže se koju slavu slave.

   Reply

7. 13. novembar 2013. u 20:37

   Milodan

   Poreklo stanovništva naselja Kaluđerica, Gradska opština Grocka – Grad Beograd. Iz knjige „Okolina Beograda“ Riste T. Nikolića – NASELJA SRPSKIH ZEMALJA (knjiga 2) – SRPSKI ETNOGRAFSKI ZBORNIK (knjiga V), Beograd 1903.

   Položaj sela.

   -Selo je u izvorištu potoka Bubnja, koji se u donjem toku zove Bara, leva pritočica Bolečice. Kuće su po blagim stranama doline.

   Tip sela.

   -Selo je podeljeno u dve male; Gornju i Donju. Najzbijenije su kuće po sredini sela. Rastojanja nekih krajnjih kuća sa desne strane seoskog puta iznosi 40-60 i 70-100 metara. Ima nekolko kuća, koje su izdvojene iz sela i dosta rasturene.

   Starine u selu.

   -Jedno mesto između Kumodraža i Velikog Mokrog Luga, gde je otprilike pre 100 godina bilo današnje selo Kaluđerica, stanovnici zovu Stara Kaluđerica.

   Postanak sela i poreklo stanovništva.

   -Priča se da je današnje selo Kaluđerica postalo onda kada su stanovnici zbog čume prešli iz Stare Kaluđerice na mesto gde je danas selo. I to prvo selo, a premo tome i današnje, nije tako staro. Osnovali su ga doseljenici iz Levča i istočne Srbije. Od tih prvih porodica i danas neke postoje u sadašnjem selu Kaluđerica. To su:
   -Musići***.
   -Veselinovići***.
   Noviji doseljenici su:
   -Stojanovići su iz srpskih krajeva pod Turcima***.
   -Anđelkovići su od Prilepa***.

   Napomena:
   *** ne kaže se koju slavu slave.

   Reply

8. 14. novembar 2013. u 19:57

   Milodan

   Poreklo stanovništva naselja Kumodraž, opština Voždovac – grad Beograd. Iz knjige „Okolina Beograda“ Riste T. Nikolića – NASELJA SRPSKIH ZEMALJA (knjiga 2) – SRPSKI ETNOGRAFSKI ZBORNIK (knjiga V), Beograd 1903.

   Položaj sela.

   -Selo je na izvorištu Kumodraške Reke, koja postaje od Staroselskkog i potoka Topole. Sastoji se od četiri kraja: Topole, Lipaka, Bele Zemlje i Starog Sela. U kraju Topoli kuće su po kosi sa leve strane potoka Topola, kao i po stranama doline, koja je prostrana, jednolika i obrađena; samo je po neka kuća u ravni doline. Između doline Topole i Staroselskog Potoka kosa je prostrana i po njoj ima mestimično ostataka stare šume; od malog Zabrana, kako se zove jedan deo te šume, pa prema razvođu Kumodraške reke i Bolečice uz kosu nalaze se kuće kraja Lipika; kuće su sa obe strane sokaka i seoskih puteva, ima ih i po samom razvođu Kumodraške Reke, Bolečice i Rakovičkog Potoka, a u blizini Kragujevačkog Druma koju tu prolazi. Kraj Bela Zemlja nalazi se u jednoj valozi, koja je u početku Staroselskog Potoka, gde je dolina proširena i dosta prostrana. Kuće su po ravni doline, mestimično na stranama i ivicom njenom prema razvođu Kumodraške reke i Bolečice. Ispod Lipaka i bele Zemlje nalaze se kuće Starog Sela.

   Vode i klima.

   -Reka i potoci nisu tako veliki pri nadolasku i ne zasipaju niti odnose njive i imanja u poteesu.
   Stanovnici vode piju poglavito sa izvora, od kojih su poznati: Vodica, Begbunar (sada česma), Izvori, Bukva i dr. A u potesu Češmica, Adžinac, Višivac, Papkova Voda, Čavin Do i dr. Stanovnici u selu piju vodu i iz bunara, ali ih je malo.
   U ovom selu je hladnije nego u okolnim selima, jer je na većoj visini. Najviše duvaju istok i sever, koji je najhladniji i najjači.

   Zemlja, šuma i paša.

   -Oralije (zemlja za oranje) stanovnici imaju na maestima zvanim: Denova Međa, Devojački Grob, Čavin Do, Čitluk (gde ima i livada), Gunjak, Krušik, Dugačke Njive, Odmor, Bunar, Stražara i dr.
   Zemlja je plodnija nego u okolnim selima.
   Paše – utrine –stanovnici imaju dovoljno i to na mestima zvanim: Ravni Lug, Jemirova Livada, Klen-voda, Rajina Kolarnica, Kurjačke Rupe, Razbojište, Stari Vinogradi, Njive kod Starog Druma i dr.
   Tako isto i šume stanovnici ovoga sela imaju dovoljno i to na mestima koja se zovu: Torlak, Panjevi, Belopotočko Brdo, Prečice, Bubanj, Gumnište, Đoričina Mandra, Ladna Voda, Dugo Bilo i dr. Sva je šuma zajednička, seoska, a uz to ta mesta služe i za ispašu stoke. Šuma je hrastova, bukova, cerova a ima i „smrekve“ (venje) na mestu zvanom Đorđin Grob. Na mnogim mestima šuma je veoma stara, kao naprimer, sa leve strane doline Topole, Torlaku itd. Šume upotrebljavaju za građu i gorivo.

   Tip naselja.

   -Naselje je razređenog tipa. Deli se na četiri kraja, koji jedan u drugi prelaze. Kuće su u njima razređene, jer su između njih voćnjaci i njive; razdaleko… nedostaje jedna strana u kojoj se piše o starinama u selu, imenu i nastanku sela, op. Milodan.

   Poreklo stanovništva.

   -Živanovići se zovu i Rivići; za njih se kaže da su najstariji i da su u ovome selu „od Kosova“, tj. od vremena kosovske bitke 1389. godine. U čitulji koju ima ta porodica, označeno je ime njihovog najstarijeg pretka, koji se zvao Lauš*, Nikoljdan.
   *Ta čitulja je svojina Blagoja Živanovića iz te porodice.
   -Todorovići, Kostići i Marinkovići, Nikoljdan.
   -Živojinovići, Aranđelovdan.
   -Babići i Petrovići, Nikoljdan.
   -Jankovići i Brankovići, Nikoljdan.
   -Matići, Mratindan.
   -Maršilovići, Aranđelovdan.
   Za ostale porodica zna e da su doseljene
   -Brkići, Stojkovići, Ivkovići, Marinkovići, Živkovići i Nikolići, su, kažu, od Kosova odakle im se praded doselio, Đurđevdan.
   -Životići su iz Starog Vlaha, Jovanjdan.
   -Mitrovići i Radakovići, po starom Guteševići su iz Like, odakle se doselio Guteš, Nikoljdan.
   -Sremčevići (Jovanovići) i Markovići, predak im kao „Vlah“ došao iz Požarevca pre bežanije 1813. godine, Đurđic.
   -Tomići, po starom Davidovići su „Ličani“. Ovde su došli iz Stepašinovaca kod Ripnja, odkuda su bili raseljeni, Jovanjdan.
   -Ristići su doseljeni iz novooslobođenih karajeva; došli posle bežanije 1813. godine, Nikoljdan.
   -Paunovići su iz Belog Potoka, odkuda ih je dovela majka, pošto se preudala u ovo selo, Stevanjdan.
   -Živadinovići su od Kruševca odakle im je došao predak Živadin, koji se potom oženio iz Pinosave, Jovanjdan.
   -Stepanovići* su iz Sremčice, odkuda ih je dovela majka, preudavši se za nekog Stepana u ovom selu, Jovanjdan.
   *Iz ove porodice je vojvoda Stepa Stepanović, op. Milodan.
   -Milićevići su od Karanovca (Kraljeva), odakle im se doselio ded Milić, Aranđelovdan.
   -Stojanovići su od Užica, odakle se doselio Sima, koji se potom udomio u Kumodražu, Aranđelovdan.
   -Todorovići; otac im se doselio iz Bosne pa se ovde udomio, Miholjdan.
   -Kosovci su od Ivanjice, predak Dimitrije bio sluga u selu, pa se ovde prizetio, Nikoljdan.
   -Popovići su iz Bosne; Jovan otac Blagojev radio po majdanima, pa se „skrasio“ u ovom selu, Jovanjdan.
   -Popovići drugi su iz Mavrova u Makedoniji, Zarije služio u selu 25-30 godina, pa se ovde i udomio, Ilindan.
   -Jovanovići su od Prilepa, Milutinov otac mu pre 30 godina bio majstor u selu i tu ostao, Sv. Vrači.
   -Petrovići su iz Resnika, odakle je došao Spasoje, Đurđevdan.
   -Barjaktarevići, otac Života je iz jednog od okolnih sela; prizetio se u Životiće, Nikoljdan.
   -Krstići su iz Kneževca, odakle im je pretka dovela majka, pošto se preudala u selu, Nikoljdan.
   -Živojinovići drugi su poreklom Ličani („Rvati“), Markov otac radio u selu, pa se prizetio u Živojinoviće prve, Nikoljdan.

   Reply

9. 14. novembar 2013. u 21:02

   Milodan

   Poreklo stanovništva sela beli Potok, Gradska opština Voždovac – Grad Beograd. Iz knjige „Okolina Beograda“ Riste T. Nikolića – NASELJA SRPSKIH ZEMALJA (knjiga 2) – SRPSKI ETNOGRAFSKI ZBORNIK (knjiga V), Beograd 1903.

   Položaj sela.

   -Selo je na severoistočnoj, najblažoj strani Avale, po njenim blagim kosama, koje su razdvojene dolinama.

   Tip sela.

   -Selo je podeljeno na dva kraja; Donji i Gornji, a van ovih ima mestimično kuća, za koje vele, da su „na brdu“, a za stanovnike da su „sa brda“. U krajevima se vide i grupe kuća po porodicama a pojedini delovi sela – posebno njegov središnji deo, ima izgled „drumskog“ naselja.

   Ime selu.

   -Selo je nazvano po potoku, takozvanom Belom Potoku, jer se, navodno, na njemu devojke platno belile. Poznato je predanje, da je tu „jednom dobro rodilo bijelo žito“, a ima više potočića, pa se ovako selo nazvalo.

   Starine u selu.

   -U crkvenoj porti postoji nadgrobni natpiis sveštenika od 1781. godine i drugi od 834. godine.

   Postanak sela i poreklo stanovništva.

   -Ovo selo ne spada u red današnjih starih sela u okolini Beograda. Bogić V. A. je zabeležio ovo: „Kažu da je ovo selo u novije vrijeme postalo, jer zna se kad ovuda nije bilo kuća“.
   Najstariji doseljenici u selu su:
   -Pirivatrići za koje se priča da su prvi „zapirili vatru“. Ima ih po svim krajevima sela, niko ne zna odakle su doseljeni, Trifundan.
   -Čarapići su se doselili kasnije iz Crne Gore od Kuča. O njihovom prezimenu i dolasku M. Đ. Milićević je zabeležio ovo, citat:
   „Čarapića je u Kučima bilo oko 30 kuća i svi su bili dobrog stanja. Jedan od njih nekako ubije pašinu kučku, i turski sud presudi; da se plati za kučku kesu novaca (500 groša). Čarapići sastave pare da kučku plate; ali da bi se Turcima, koliko toliko osvetili, ne pošalju im pare u kesi, kao što je bio red, nego ih pošalju u čarapi. Turci ih zbog toga, kako se priča, od tada nazovu Čarapići.
   Posle nekog vremena, navrnu Turci da im otmu jednu odivu te da je poturče. Čarapići su se nekoliko puta oružjem branili od napasti, ali najposle, videći da se ne mogu golemoj sili turskoj doveka odupirati, ostave svoja ognjišta, i krenu da traže mirnije mesto. Došavši u Srbiju, jedni se nastane u Užičkom okrugu, drugi suđu u Mačvu – u selo Noćaj (kažu da je od njih bio Stojan Čupić), treći zastanu u selu Rakovu (od ovih je bila žena vojvode Lome) u okrugu Rudničkom a četvrti se spuste čak u Beli Potok pod Avalom.
   U Belom Potoku nastanili su se Ivan i Jovan, rođena braća Čarapići. Tu su se oženili i decu izrodili. Ivan je imao sinove Savu, Vasu i Tanasija, a Jovan Marka i Marinka.
   Kad je Vasa, sin Ivanov, dorastao za pušku, baš je bio nemački rat (1787-1788). Tada se on upiše u dobrovoljce (frajkore), te je vojevao protiv Turaka“, kraj citata.
   I Pirivatrići i Čarapići nastanili su se ispod česmice Kamenica, u jaruzi – dolini, kojom teče Beli Potok. Nije rečeno koju slavu slave Čarapići.
   -Erići su došli iz Erske, Aranđelovdan.
   -Vićentijevići, čija je baba od Kopljaraca, te se zovu Kopljarcima, došli su iz Bukovika – Jasenički srez. Bila su tri brata, pa su sva trojica, po svoj prilici, pre 130 godina krenula iz Bukovika; jedan ostane u Vlaškoj, drugi u Parcanima a treći dođe u Beli Potok, gde ga prime Čarapići i ožene iz kuće Kopljaraca. Pravi Kopljarci došli su iz Kopljara, a starinom su iz Crne Gore; najveća je familija u selu, ima ih 17 kuća i slave Lučindan.
   -Bugarčići-Janjići su došli iz južnih krajeva srpskih, Mitrovdan.
   -Tomići, ne zna se odakle su došli, imaju kumove u Darosavi i u Bukoviku, ne kaže se koju slavu slave.

   Reply

10. 18. novembar 2013. u 20:50

    Milodan

    Poreklo stanovništva sela Pinosava, Opština Voždovac – Grad Beograd. Iz knjige „Okolina Beograda“ Riste T. Nikolića – NASELJA SRPSKIH ZEMALJA (knjiga 2) – SRPSKI ETNOGRAFSKI ZBORNIK (knjiga V), Beograd 1903.

    Položaj sela.

    -Ovo selo je na blagoj i zaravnjenog kosi, koja se pruža od Avale prema severozapadu.

    Vode.

    -Vode stanovnici piju sa izvora, česama (2) i bunara. Poznatiji izvori ovoga sela su: Ladna Voda, Pariguz, Sekulinac i dr.

    Zemlje i šume.

    Zemlje za obrađivanje meštani Pinosave imaju po: Selištu, Delovima, Ladnoj Vodi, Pariguzu, Gaju, Majdanima, Taborištu, Stublini, Orlovcu (njive i lugovi), Miljkovici (njive i lugovi) i dr. Na svima tim mestima pojedinci imaju i branike.
    Utrina im je na mestima zvanim: Ravni Gaj, Mlađine, Plandište, Osredak, Kolarnica, Životin Zabran, Popova Njiva i dr.

    Tip sela.

    Ovo selo je razređenog tipa, kao i okolna sela Resnik i Rušanj. Što se iz sredine sela ide prema krajevima kuće su sve više razređene, naročito u pravcu prema Avali. Prve kuće, kada se od Avale niz Gaj u selo uđe, kuće su udaljene od 60-70 koraka, neke 100-130 koaraka, neke oko 3 minuta hoda, a što se ide dalje u selo sve su bliže, 20 do 30 koraka ili još zbijenije.
    U selu se izdvajaju dva dela, glavni deo je prava Pinosava i drugi deo – Taborište. Neki selo dele na tri kraja; Arnautaše, Gornjo-krajce i Taborište, ali je podela sela na dva kraja očigledna.
    U Pinosavi stanuju: Pešići (Arnauti), Radisavljevići, Jovanovići, Alabakovići, Oskorušići, Vojinovići, Belilovići, Vukadinovići, Kačarevići, Damnjanović (Jova), Živković (Ignjat), Kojić (Dragutin), Pavlović, Tanaskovići i Mijailovići.
    U Taborištu su: Nikolići, Aćimovići, Petrovići, Crljenci, Filipovići, Stojančevići, Damnjanovići, Jovičići, Penjevići i Novkovići.
    U selu ima oko 125 kuća; u Pinosavi oko 85 a u Taborištu oko 40 kuća.

    Starine u selu.

    -U ataru ovog sela postoji Selište, u kome se nalaze tragovi ranijeg naselja. Tu su danas njive. O selu, koje je bilo na tom mestu, pričaja da ga je čuma uništila. O madžarskim grobljima, govore da su bila na mestima: Majdanima (više Pajine vodenice), na Orlovcu i Sekulincu.

    Postanak sela i poreklo stanovništva.

    Ovo selo nije ranijeg postanka, svakako nije starije od 18. veka. Priča se da su prvi došli i naselili se u današnju Pinosavu:
    -Oskorušići, koji slave Aranđelovdan.
    -Vojinovići su po starini odmah iza prethodnih, vode poreklo od Kara-Vojina, za koga se zna da je hajdukovao, pa se potom naselio u ovom selu, ne zna se odakle je došao, Mitrovdan.
    -Tufegdžići su došli posle Vojinovića iz okoline Kraljeva, odkuda su utekli (pradedovi) pre bežanije 1813. godine zbog ubistva, tamo su hajdukovali, Mitrovdan.
    -Pešići (Cvetići, Stošići) su iz Bitolja (Okrug kruševački, Srez rasinski), gde i danas imaju srodnike, došli su pre bežanije 1813. godine. Njihov je predak Peša, zovu ih „Arnautima“ te su starinom jamačno iz današnje severozapadne Stare Srbije***.
    -Nikolići, Aćimovići i Petrovići. Predak im je crni Zdravko, poreklom Šop – „goreo“ je ćumur u selu, pa se potom tu i nastanio; zovu ih „Bugari“, Nikoljdan.
    -Penjevići su se doselili pre bežanije 1813. godine ali se ne zna odakle. Alimpijevdan.
    -Filipovići su došli, takođe pre bežanije, iz Iriga, Tomindan.
    Za vreme Karađorđa su došli:
    -Novovići, iz Slankamena, Jovanjdan.
    -Belilovići vode poreklo od belog Stojana, koji je bio Šop, „goreo“ je ćumur u selu, pa tu i ostao, imao tri sina Vučka, Kitana i Milenka, Nokoljdan.
    -Vukadinovići „Ere“ su iz jugozapadnih krajeva današnje Srbije, imaju srodnike u Aranđelovcu, Nikoljdan.
    -Petrovići drugi, predak Sava je poreklom iz Žabara (u Bosni između Gradačca i Brčkog), doselio se pre bombardovanja Beograda, Nikoljdan.
    -Crljenci su iz Crljena (verovatno Velikih, op. Milodan) u Kolubarskom srezu, odakle je došao Miloje, pre bežanije 1913. godine, sa sinovima Jovicom, Grujicom i Radojicom; bili su, vele, otišli u Žarkovo da rade, pa ih neki Crni Stojan pozove u žetvu u Pinosavu, gde i ostanu, Jovanjdan.
    -Alabakovići ili Mijailovići su poreklom od Soluna; njihov je predak posle bežanije doveden u Pinosavu; priča se da ga je jedan od ovdašnjih stanovnika našao za vreme nereda u Beogradu, gde je bio zalutao bežeći iz grada i doveo ga u Pinosavu da mu čuva stoku; pričaju da nijednu srpsku reč nije znao, bio poreklom Turčin ta ga još u putu ovaj prekrsti, da mu ime Mihajlo, docnije ga oženi, Nikoljdan.
    -Stojanovići su došli pre bežanije 1813. godine, ne zna se odakle, Nikoljdan.
    -Jovanovići su poreklom iz Pirotskog okruga; predak im pravio i prodavao ćumur pa ostao u Pinosavi, Nikoljdan.
    -Pavlovići su došli iz novooslobođenih krajeva, Đurđic.
    -Stojkovići su iz Žitorađe, predak otuda došao pre 60 godina kao nadničar i tu ostao***.
    -Ilići, predak Tasa „Rvat“ se doselio poodavno, Jovanjdan.
    -Damnjanovići, predakk Jova došao iz Rakovice pre 40 godina, Đurđic.
    -Trajkovići, predak Zdravko je iz sela Zeklja (?), došao pre srpsko-bugarskih ratova 1885. godine, Nikoljdan.
    -Živkovići, otac Ignjatov je poreklom iz Hercegovine odakle je došao pre 30 godina, bio „paor“ u selu, Lučindan.
    -Kojić, otac Dragutin „Era“ došao pre 20 godina iz Užica a poreklom je od Novog Pazara, Andrijevdan.
    -Bojanovići, Rista je poreklom iz Ivanjice, došao pre 20 godina ženi u kuću, Lučindan.
    -Kočević, Stojan je došao iz Velesa pre 20 godina, radio kao dunđer pa se u selu udomio, Alimpijevdan.
    -Drobnjak Ilija je iz Ripnja, došao pre 15 godina***.
    -Radivojević Joca „Šojka“ je iz Perleza u Banatu, radi kao kovač, Nikoljdan.
    -Radičević Marko je poreklom iz Like, bio sluga u Kumodražu, pa pre 3 godine se prizetio u Pinosavi, Jovanjdan.

    *** ne kaže se koju slavu slave.

    Reply