Gradska opština Barajevo:
Arnajevo, Barajevo, Baćevac, Beljina, Boždarevac, Veliki Borak, Vranić, Guncati, Lisović, Manić, Meljak, Rožanci i Šiljakovac.
Gradska opština Voždovac:
Banjica, Beli Potok, Jajinci, Kumodraž, Rakovica, Zuce, Pinosava i Ripanj, Bošnjaci i Brđani.
Gradska opština Vračar:
Gradska opština Grocka:
Begaljica, Boleč, Brestovik, Vinča, Vrčin, Grocka, Dražanj, Živkovac, Zaklopača, Kaluđerica, Kamendol, Leštane, Pudarci, Ritopek i Umčari.
Gradska opština Zvezdara:
Mirijevo, Mali Mokri Lug i Veliki Mokri Lug.
Gradska opština Zemun:
Batajnica i Ugrinovci.
Gradska opština Lazarevac:
Arapovac, Barzilovica, Baroševac, Bistrica, Brajkovac, Burovo, Veliki Crljeni, Vrbovno, Vreoci, Dren, Dudovica, Županjac, Zeoke, Junkovac, Kruševica, Lazarevac, Leskovac, Lukavica, Mali Crljeni, Medoševac, Mirosaljci, Petka, Prkosava, Rudovci, Sakulja, Sokolovo, Stepojevac, Strmovo, Stubica, Trbušnica, Cvetovac, Čibutkovica, Šopić i Šušnjar.
Gradska opština Mladenovac:
Amerić, Beluće, Beljevac, Velika Ivanča, Velika Krsna, Vlaška, Granice, Dubona, Jagnjilo, Kovačevac, Koraćica, Mala Vrbica, Markovac, Međulužje, Mladenovac (varoš), Mladenovac (selo), Pružatovac, Rabrovac, Rajkovac, Senaja, Crkvine i Šepšin.
Gradska opština Novi Beograd:
(obuhvata i Bežaniju koja je do 1972. bila samostalno naselje).
Gradska opština Obrenovac:
Baljevac, Barič, Belo Polje, Brgulice, Brović, Veliko Polje, Vukićevica, Grabovac, Draževac, Dren, Zabrežje, Zvečka, Jasenak, Konatice, Krtinska, Ljubinić, Mala Moštanica, Mislođin, Obrenovac, Orašac, Piroman, Poljane, Ratari, Rvati, Skela, Stubline, Trstenica, Urovci i Ušće.
Gradska opština Palilula:
Krnjača, Višnjica, Borča, Veliko Selo, Dunavac, Karaburma, Kovilovo, Ovča, Padinska Skela (obuhvata i naselja Besni Fok, Crvenka, Glogonjski Rit, Jabučki Rit, Preliv, Tovilište, Vrbovski i Slanci.
Gradska opština Rakovica:
Kneževac (pripojeno Kijevo), Rakovica i Resnik.
Gradska opština Savski Venac:
Gradska opština Sopot:
Babe, Guberevac, Drlupa, Dučina, Đurinci, Mala Ivanča, Mali Požarevac, Nemenikuće, Parcani, Popović, Ralja, Grkovo, Rogača, Ropočevo, Sibnica, Slatina, Sopot i Stojnik.
Gradska opština Stari Grad:
Gradska opština Surčin:
Bečmen, Boljevci, Dobanovci, Jakovo, Petrovčić, Progar i Surčin.
Gradska opština Čukarica:
Žarkovo, Železnik, Velika Moštanica, Ostružnica, Pećani, Rucka, Rušanj, Sremčica i Umka.
22. avgust 2017. u 05:23
vojislav ananić
Ugrinovci
Istorijat razvoja sela Ugrinovci teško se može prikazati kada se raspolaže sa malo podataka, ali tragajući po arhivima, i u razgovoru sa starim meštanima sela, ipak u neku ruku može saznati i pratiti razvoj Ugrinovaca kao mesta, koje se začelo davno, razvijalo i živelo svojim životom.
Na tlu Vojvodine, u njenoj ranoj istoriji nailazimo na razna plemena koja su bila i bitisala, ali seobom Slovena i dolaskom Mađara na njeno tle, izdiferencirao se odnos u daljem razvoju i toku istorije, i to je bitan faktor razvoja Vojvodine u kojoj kulminiraju Sloveni i Mađari, te se od tada može pratiti tok svega što se je odigravalo na tlu današnje Vojvodine.
Naš proređeni živalj ojačao je svoje redove nakon dve seobe Srba, pod patrijarhom Arsenijem 3. Crnojevićem – Čarnojevićem i patrijarhom Arsenijem 4. Jovanovićem – Šakabendom. To su prelomni trenuci koji su od velikog istorijskog značaja, a samim tim su uslovili daljni opstanak srpskog življa i njegov razvoj u Vojvodini kroz burne tokove istorijskih zbivanja.
Po starim hronikama i zapisima Srem je bio podeljen na 13 vlastelinstava, njima su gospodarili pretežno nemački i mađarski grofovi, pa i srpska vlastela koja je bila u službi bečkog dvora i Pešte.
Zna se da je zemunsko vlastelinstvo imalo u 1730. godini 22 sela oko Zemuna koja su ulazila u posed tog vlastelinstva, između ostalih i Ugrinovci i Kerek, zaseok u ugrinovačkom ataru, kao i Sakule. Čak se i danas u ugrinovačkom jedan kraj naziva Kerešac a i Sakule. Međuti, Kerek se preselio u Ugrinovce, a jedan deo u Batajnicu i Vojku. Postoji istorijska dilema za naselje Sakule, da li su preseljeni ili raseljeni u Banat, jer ga pod istim imenom nalazimo u Banatu.
Prvi put Ugrinovci su zabeleženi 1702. godine kao zaseok, a 1713. godine naselje. Ipak, pored svih zapisa ranijih i kasnijih zapisa autora postoji i usmeno narodno predanje o nastanku sela. Priča se naime da je postojao vlastelin, koji se zvao Ugrin, i koji je posedovao zamak na dobru na kom je upravljao to datira 1702. godine, a mesto na kome se nalazio zamak sa odbrambenom kulom, narod i danas naziva ’’Šančine’’. Zamak sa kulom bio je građen po srednjovekovnim fortifikacionim planovima, te je oko kule bilo dubokih kanala sa vodom, tako da i danas postoje razvaline kule, i tragovi kanala koji su opasivali zamak. Ono je po tome vlastelinu Ugrinu dobilo ime Ugrinovci. Postoje i druge verzije o nastanku imena sela, ali su vrlo nepouzdane, najverodostojnija je ova prva, te je kao takvu treba prihvatiti.
Već u 1756. godini vizitator karlovačke eparhije pominje u jenom svom izveštaju da u Ugrinovcima postoji drvena crkvica Sv. Georgija, dok se već 1788. godine prema Mati Kosovcu pominje građena crkva na kom se nalazi danas. Kosovac je dao opis ikonostasa u samoj crkvi, ali ipak se smatra crkva morala biti gotova još 1783. godine, jer postoje podaci koji govore o već formiranoj crkvenoj opštini, koja je iste godine zaključila ugovor sa Aksentijem Markovićem za izradu rezbarija na ikonostasu, a 1787. godine Mihajlo Radosavljević daje konačnu verziju ikonostasa, dok su 1788. godine svi radovi na unutrašnjim dekoracijama u crkvi već bili u završnoj fazi. O tom postoje zapisi šematizma pravoslavne crkve u biblioteci srpske patrijaršije u Beogradu na strani 277.
Po ondašnjem običaju gradova i sela, gde je bila crkva tu je nicala i škola. Po zapisima i podacima tadašnjim, zna se da je otvorena trivijalna škola 1761. godine, u kojoj se pored zvaničnog nemačkog, ušio i narodni srpski jezik. Karakter nemačke trivijalne škole se gubi. Osnovna škola postaje čisto narodna škola, a nastava se odvija na srpskom jeziku.
Selo Ugrinovci nalazeći se u prostranoj sremskoj ravnici bilo je izloženo i stalno ugroženo od podzemnih voda i proletnjih poplava, i tek 1910. godine prokopan je prvi kanal, a tek kasne 1931. godine završeno je sa odvodnjavanjem i melioracijom zemljišta.
Od tada meštani počinju da se bave sa intenzivnom poljoprivredom, kao i stočarstvom. Do tada poljoprivredne parcele obrađivale i sejalo se na ne poplavljenom zemljištu, a pretežno su se bavili lovom i ribolovom, kao i stočarstvom gde je zemljište dozvoljavalo i gde je bilo ispaše za stoku.
Isušivanjem podvodnog tla, meštani su se počeli naglo baviti zemljoradnjom, tako da je i stočarstvo uzelo velikog maha i pored toga sto su se velike parcele nalazile u rukama velikih bogataša koji nisu bili u samom selu, već pojedini meštani sela počinju da jačaju svoj zemljišni i stočni font, te postoje podaci da se velike parcele obradivog zemljišta nalaze u rukama pojedinih meštana sela, te na taj način meštani pariraju velikim zemljoposednicima i polako počinju da ih potiskuju.
Takvo stanje traje sve do 2. svetskog rata i pobede socijalističke misli u novoj Jugoslaviji. Pobedom i stvaranjem nove vlasti izdiferencirali su se i postavili novi uslovi za dalji rad seljaka i njihov život na selu.
Zemlja veleposednika je nacionalizovana, bezzemljaši koji ih je bio velik broj, dobili su zemlju te su mogli na sopstvenoj zemlji rade i privređuju intenzivnije i u agrokulturi i u stočarstvu što im je bio vekovni san.
I na kraju kroz ovaj kratki možda i nedorečeni istorijat našega malog i napaćenog sela, koje je propatilo od prvog svoga postanka i kroz daljni tok njegovog razvitka, a naročito dok je selo bilo pod jurisdikcijo Beča i Pešte, u svim tim kobnim i sudbonosnim danima u 1. i 2. svetskom ratu, neprijateljska vojska iživljavala, pljačkala, haračila i zatirala mirno stanovništvo, a, kada su seljaci svesno odlazili u logore smrti, u smrt i borbu za jedno bolje sutra, kada je skoro preko 50% populacije od ukupnog broja stanovnika ostavio svoje živote u borbi i logorima na znanim i neznanim mestima – je rezultat imena svih onih uklesanih na hladnom kamenu spomenika, a na nama je da onima koji dolaze i stasaju ostavimo još bolje sutra, jer to zahteaa istorijat, nastanak postojanja i bitisanja ovog našega malog sela.
Izvor: Internet
29. avgust 2017. u 08:56
vojislav ananić
Istorija naselja Borča doseže čak od XV veka
Objavljeno 21. avg 2012. u Istorija/Istorijat od Vaš Lobi
I dok mnogobrojna naselja Beograda nisu ni postojala, Borča je bila opština… A ovo je dugačka istorija Borče.
Područje grada Beograda na levoj obali Dunava jedno je od najplodnijih reona Srbije. Nastanjuje ga oko 150.000 žitelja.
I pored ranije veoma nepovoljnih uslova za život zbog čestih poplava, postoje tragovi ljudi koji datiraju još iz bronzanog i gvozdenog doba, u okolinama današnjih Borče i Krnjače. Najstarija poznata ritska naselja su Borča i Ovča.
Kralj Žigmund u Borči u XV veku
Trenutno se u radu analiziraju dosadašnja saznanja o okolnostima i hronologiji predaje Beograda kralju Žigmundu nakon smrti despota Stefana Lazarevića 1427. godine.
Na osnovu neiskorišćenih diplomatičkih izvora, utvrđuje se da je Beograd prešao u ruke ugarskog kralja već krajem septembra ili početkom oktobra, dakle mesec dana ranije nego što se do sada smatralo. Promene u hronologiji predaje Beograda sagledane su u svetlu tadašnjih teških okolnosti usled osmanske invazije na Srbiju. U takvoj situaciji, novi srpski vladar Đurađ Branković nije mogao da odugovlači sa predajom prestonog grada, što je bila obaveza preuzeta u Tati 1426. godine.
Kralj Žigmund je tokom druge polovine septembra 1427. godine logorovao u Borči, što ujedno predstavlja i najstariji do sada poznati pomen naselja.
U XVI veku prvi zapisi
U pisanim istorijskim izvorima identifikuju se još početkom 16. veka, ali su morali postojati i u vremenu pre dolaska Turaka. U popisnim tefterima Temišvarskog sandžaka iz 1554. i 1566-1569. godine, upisana su i „ostrva“ naselja Borča i Ovča, koja su već 1537. pripadala mulkovnim dobrima smederevskog sandžakbega Mehmeda Jahjapašića.
PROČITAJTE JOŠ I: Novogodišnji običaji, vera i tradicija kod Srba
I pored toga što ne raspolažemo popisima iz 1554. godine, može se na osnovu drugih podataka utvrditi da je Borča u ovo vreme bila naseljena srpskim življem. Selo je sa Beogradom bilo povezano skelom koja je pristajala na Dunavu, pored jevrejske mahale. Ona je služila ne samo kao veza izmeću ova dva naselja, već i kao mesto gde se vršio prelaz u Banat na putu za Temišvar.
Kao vakufska dobra, Borča i Ovča spominju se i 7. novembra 1706. godine u jednoj potvrdi iz koje se vidi da je tada došlo do spora između temišvarske i beogradske vojske oko prava na glavarinu ovih sela. Rešavanjem spora, sela Borča i Ovča plaćala su glavarinu temišvarskoj kasi.
Mape – Alt Borcsa – Borcsa
Borča se spominje i u vreme ratnih dešavanja između Austrije i Turske 1683-1739. Tokom napada Austrije na Beograd 1693, pominje se da je 50 beogradskih trgovaca prebeglo u Borču i tamo nastavilo trgovinu. Posle Karlovačkog mira, Borča se našla u turskoj graničnoj zoni zbog čega su je Turci posebno dobro utvrdili.
Požarevačkim mirom Borča je pripala Austriji u čijem sastavu će ostati sve do 1918. godine. Selo je porušeno i zapaljeno između 1742. i 1752. godine, zbog obaveze Austrije preuzete beogradskim mirom da poruši sva nova utvrđenja, a i zbog kuge koja je tada vladala. Tada se ugasilo i selo Ovča, pa ih nema na popisu iz 1753. g. Tokom druge polovine 18. veka ovdašnji atari su smatrani pustarom i izdavani su u zakup. Od 1770. ovo područje je uključeno u vojnu granicu a 1794. osnovano je graničarsko selo Stara Borča.
29. avgust 2017. u 08:58
vojislav ananić
KALUĐERICA
O nastanku Kaluđerice i prvim stanovnicima malo se zna zbog nedostatka istorijskih podataka. Najstarije podatke sadrže turski poreski popisi(defteri). Prvi od deftera u kome se pominje Kaluđerica sastavljen je posle turskog zaposedanja Beograda 1521. godine. Kaluđerica se u tim popisima vodila kao “mezra” što znači “pustoselina”, a ne selo. Prema predanju, u Bubanj potoku je postojao manastir, a neke kaluđerice su živele u selu, te po njima selo dobija ime koje se do danas održalo.
Po zvaničnim podacima iz 2011. godine u njoj ima 10.775 stanova i 26.904 stanovnika, a nezvanično čak 50.000!
29. avgust 2017. u 09:00
vojislav ananić
BARAJEVO
Teritorija današnje opštine Barajevo bila je naseljena još u preistoriji. Prva naselja u Barajevu i njegovoj okolini pojavila su se još pet hiljada godina p.n.e. Najveće neolitsko naselje bilo je baš u Barajevu, prostiralo se na prostoru od oko 100 hektara i danas je poznato pod nazivom Kremenite njive. Ostala neolitska naselja su znatno manja, a nalaze se na teritorijama današnjih sela Veliki Borak, Baćevac, Meljak, Vranić, Boždarevac.
U istorijskom periodu barajevski kraj naseljavala su ilirska i keltska plemena. Najveće svoje naselje Iliri su imali u samom Barajevu, a pored toga veća ilirska naselja nalazila su se u Vraniću, Meljaku, Beljini, Lisoviću, Rožancima, Velikom Borku, Boždarevcu i Baćevcu. Oko sredine 4. veka p.n.e. u Barajevu je živelo i keltsko pleme Veliki Skordisci, kojima se pripisuje i osnivanje Singidunuma.
U prvom veku nove ere Rimljani postaju apsolutni gospodari Balkanskog poluostrva. Samim tim i krajevi Barajeva dolaze pod rimsku vlast. Na atarima skoro svih današnjih barajevskih sela postojala su rimska naselja i to: u Meljaku, Vraniću, Baćevcu, Guncatima, Šiljakovcu, Velikom Borku, Boždarevcu, Beljini, Lisoviću, Maniću, Arnajevu i Rožancima.
U šestom i sedmom veku barajevske krajeve počinju da naseljavaju Sloveni. Međutim, arheološki dokazi o prisustvu Slovena u ovim krajevima mogu se sa sigurnošću pratiti tek od 9. veka. Slovenska naselja postojala, kao i rimska, u atarima skoro svih sela današnje barajevske opštine, s tim što su slovenska naselja bila znatno manja i siromašnija od rimskih. Barajevski kraj u srednjem veku menjao je često svoje gospodare. Najčešće su se oko okoline Beograda borili tadašnji i današnji susedi Srbi i Ugari (Mađari).
Godine 1521. posle više bezuspešnih pokušaja, novi turski sultan Sulejman Veličanstveni osvaja Beograd. Turci, pre svega iz finansijskih razloga, organizuju prvi katastarski popis Beograda i okoline 1528. godine. Ovaj i kasniji turski popisi predstavljaju dragoceno svedočanstvo o barajevskim selima, jer se tada sva barajevska sela prvi put pominju u pisanim istorijskim izvorima. U ovom i kasnijim turskim popisima pominju se sela:
– Arnajevo
– Baraj (današnje Barajevo)
– Baćojevac (današnji Baćevac)
– Beljina (u 18. veku za vreme austrijske okupacije javlja se pod imenom Bilena)
– Boždarevac (u nekim popisima pominje se kao Boždarovac)
– Borak (današnji Veliki Borak)
– Vranić
– Guncat ili Guncad (današnji Guncati)
– Ostrovica (današnji Lisović, u 17. veku zabeleženo i kao Leposovik)
– Mahinić (današnji Manić)
– Hmeljak (današnji Meljak, u 17. veku javlja se i kao Meliako)
– Rožanica (današnji Rožanci)
– Šiljakovo (današnji Šiljakovac)
Turci su gospodarili ovim krajevima sve do 19. veka, sa kratkim prekidom od 20 – ak godina kada su u 18. veku barajevski krajevi potpali pod vlast Austrije.
Početkom 19. veka počinje borba za nacionalno oslobođenje Srba, a 19. vek predstavlja i najslavniji period barajevske istorije, period koji je iznedrio i takve ličnosti poput: kneza Sime Markovića, Milisava Čamdžije (Veliki Borak), Pavla Popovića, Lazara Popovića (Vranić), Pavla Sretenovića (Lisović) Dragića Gorunovića (Barajevo-Glumčevo brdo). Upravo su ustanici iz Barajeva, pre svih knez Sima Marković i Milisav Čamdžija, bili među prvima koji su 1806. godine ušli u oslobođenu beogradsku varoš. Beograd se tada našao u srpskim rukama posle bezmalo četiri veka tuđinske vlasti. Koliko je barajevski kraj u tom periodu bio značajan svedoči i podatak da je u selu Veliki Borak 1805. osnovana prva srpska vlada nazvana tada Praviteljstvujušči sovjet. Prilikom reorganizacije Sovjeta 1811. godine knez iz barajevskog kraja Sima Marković postao je prvi srpski popečitelj kase narodne (ministar finansija).
Dvadeseti vek doneo je dva velika rata. Mnogi barajevci ostavili su svoje živote na bojištima Cera, Kolubare, albanskih planina, solunskog fronta, Kajmakčalana, Niša itd. U Drugom svetskom ratu ni Barajevo nije zaobišao bratoubilački rat, pa su se tako barajevska sela polarizovala na ,,partizanska“ i ,,četnička“. Drugi svetski rat je ostavio velike posledice, mnoga su sela popaljena, a stanovništvo masovno izginulo. Barajevo je konačno oslobođeno 10. oktobra 1944. godine.
Godine 1955. pokretanjem komunalnog sistema formirana je opština Barajevo koju su činile naselja: Barajevo, Baćevac, Boždarevac, Guncati i Lisović. Istovremeno je formirana i opština Beljina sa naseljima: Beljina, Rožanci, Manić i Arnajevo. Već 1957. godine opština Beljina sa svojim naseljima pripaja se opštini Barajevo. Tri godine kasnije 1960. godine u sastav opštine Barajevo ulaze i naselja Vranić i Meljak, koji su do tad pripadali opštini Umka, kao i Veliki Borak i Šiljakovac koji su pripadali rasformiranoj opštini Stepojevac. Tako je konačno 1960. godine konačno formirana i teritorijalno organizovana sadašnja opština Barajevo.
Izvor: Internet
29. avgust 2017. u 18:55
vojislav ananić
VRAČAR
Zanimljiva istorija Beograda bi lako mogla biti enciklopedija u nekoliko tomova, ali mi ćemo vam ovde davati samo zalogaje onog najzanimljivijeg, ovaj put ćemo pisati o Vračaru.
Postoji mnoštvo priča i prepričavanja o tome kako su razni delovi Beograda, pa i Vračara dobili imena. Naravno, malo ovih podataka je istorijski dokumentovano, stoga nam ostaje da nagađamo i verujemo u priče koje nam se možda najviše dopadaju i imaju smisla. Prvo što treba napomenuti je da se prostor pod nazivom Vračar uopšte nije nalazio na mestu današnje opštine. Vračarem se zvao deo oko sadašnjeg Tašmajdana, stoga se često brkaju činjenice da su mošti svetog Save spaljene na Vračaru, kada su zapravo spaljene upravo na Tašmajdanu, jer je to bila jedino uzvišenje odakle se dim mogao jasno videti. Ime “Vračar” nastalo je zahvaljujući činjenici da se duž današnj vračarske opštine prostirao carigradski drum, na čijim su obodima obitavali cigani i nudili svoje usluge, jer ih Turci nisu puštali u grad. Tako se duž puta moglo naći za svako ponešto, a između ostalog su tu bile i gatare koje su proricale sudbinu, iliti vračale, pa je odatle i potekao i danas aktuelni naziv, Vračar.
Na kraju, prema nekim izvorima kao što je sajt grada Beograda, ime današnje beogradske opštine možda potiče i od sintagme „vrapčija polja“, jer je mnogo vrabaca bilo nastanjeno upravo ovde (ova teorija nekako najgore drži vodu). Delovi unutar same opštine takođe imaju nazive:
Što se Čubure tiče, ime je posmatrano kao svojevrsna misterija, dok se novinari i istoričari nisu odmentuli u avanturu da pronađu značenje. Opšte je znanje da je na mestu današnjeg Bulevara oslobođenja proticao plitak potok, i postoje teorije da je naziv Čubura nastao od turskog naziva za plitak mutan potok, ali naš narod se često izgovara turcizmima kada ne ume da objasni poreklo reči, tako da ovo objašnjenje valja uzeti s rezervom. Možda bi najobjektivnije bilo reći da ime dolazi iz romskog jezika, jer su uglavnom oni naseljavali ovaj prostor krajem 19. veka. Čuburski potok je, kao što smo već napomenuli, bio plitak i mutan, stoga je ovde čista, pijaća voda bila veliki problem, ali su se Romi dosetili i na izvoru posadili veliko bure bez dna i tako omogućili puno bure čisto vode u svako doba. Takvo visoko bure na romskom se zove „učoburo“, a Srbi su pojednostavili izgovor pa je tako i nastala današnja Čubura.
• Manjež Manješki park korene svog imena ima u reči francuskog porekla „manege“ što znači konjička škola koja je bila tu sredinom 19.veka, u vreme vladavine kneza Mihaila, a zatim je zamenjena upravo zelenom površinom (Vodič kroz Beograd Ljubice Đorović).
• Grantovac je predeo Vračara koji se prostire duž Njegoševe ulice, a dobio je ime po američkom konzulu Edvardu Grantu koji je ovde izgradio svoju rezidenciju, a zatim je oko nje počeo da se formira novi kraj Beograd, sa mnoštvom rastorana i kafana. Ovaj naziv više nije u čestoj upotrebi (turistička publikacija Grades CC).
• Naselju Crveni krst je nenadani kum bio Gligorije Vozarović, prvi srpski knjižar i izdavač. Verovao je da našao mesto gde su spaljene mošti svetog Save, pa je rešio dag a svojim doprinosom obeleži i tu je 1847.godine podigao veliki drveni krst, koga su zvali Vozarev krst, kao i ceo kraj oko njega. Krst je nekoliko puta propadao i bivao obnovljen, sve do 1933. kada je društvo Sveti Sava na istom mestu podiglo kameni krst crvene boje. Ime se ponovo zalepilo za tamošnji kvart i danas nosi ime Crveni krst (turistička publikacija Grades CC).
• Gradić Pejton iliti zanatski centar Vračar nastao je pre nešto više od 40 godina, kada su beogradske zanatlije počele da okupljaju svoje radionice u ovom kompleksu u obliku saća, po dizajnu arhitekte Ranka Radovića. I danas ovde možete naći razne dućane gotovo zaboravljenih zanata, kao što su ručne izrade kandila, kao i duvači stakla. Politika piše da je ovde i dalje jedno od boemskih četvrti Beograda, gde mnogi Čuburci dolaze da divane i uživaju u duhu prošlog veka. Tu se može naći i kafana „Čubura“, jedna od retkih preživelih od legendarnih kafana koje su nekada bile glavno obeležje Vračara. Tu je i džez klub Rif, u kome se petkom i subotom možete opustiti i popiti piće u neobičnom (istina, pomalo oronulom i prenatrpanom) ambijentu uz bluz i džez. Čini se da Pejtonu već neko vreme ističe rok trajanja, ali ovde svejedno i dalje možete pronaći ponešto zanimljivo, ako ništa drugo, onda dobar roštilj, jedinstvene suvenire i karakterističarn duh Vračaraca koji ovde žive i rade.
• Priča o nastanku Centralnog groblja prilično je turobna i svedoči o teškim vremenima kojima je bio podvrgnut ne samo Vračar, nego i ceo Beograd. Sa ovom pričom nije upoznato mnogo Beograđana, našli smo je maltene kao fusnotu u jednom od tekstova na sajtu opštine Vračar. Naime, za vreme Drugog svetskog rata, kada se već uveliko šaputalo o kraju rata i svi su počinjali lakše da dišu, desio se neobjašnjivi masakr koji nikada nije dobio valjano objašnjenje. Engleski, saveznički bombarderi su tokom preletanja preko prijateljske teritorije Beograda iz nekog sumanutog razloga izbacili čitav tovar bombi direktno na čuburski kraj. Ovaj dan, 30.april 1944. godine, u analima je zabeležen kao Krvavi Uskrs. U bombardovanju je poginulo oko 2000 ljudi, i u svrhu njihovog sahranjivanja, osnovano je Centralno groblje. Postoje nagađanja da je na bombama pisalo “Srećan Uskrs” , ali niko zasigurno ne zna šta se dogodilo i zašto, jer su dokumenta zapečaćena.
• Kafane su jedno od glavnih obeležja Vračara (mada bi se slobodno moglo reći i čitavog Beograda), ali su ovde kafane ustanove, način življenja, moglo bi se reći. Prema nekim izvorima, prve kafane otvorene u baš u Beogradu. U poslednjim decenijama 19.veka Vračar, osobito Čubura, bilo je stecište kafanskog života, koji je podrazumevao mnogo više od kariranih stolnjaka i najpogodnijih poza za selfi. Kafane su u jednom periodu bili kulturni epicentri, mesta gde ste mogli susresti uticajne i poznate ličnosti iz srpske istorije, u kafani Kolarac je održan prvi ikada sajam knjiga, svi noviteti sveta koji se sve više zahuktavao van srpskih granica nekako su uvek svoje mesto prvo nalazili u mehanama tadašnjice. Očigledna je sprska sklonost ka divanjenju i beskrajnom ispijanju kafa (čemu su prve kafane i služile, otuda i naziv) i razglabanju u ispraznim temama, pa i danas na Vračaru imamo kafane koju možda nisu održale sjaj svojih predaka (kao Kikevac na primer), ali se i dalje koliko-toliko dostojanstveno drže. Trandofilović (Nevesinjska 2, sa pogledom na Makenzijevu), Čubura (u gradiću Pejton) i Sokolac (u Maksima Gorkog 43) možda su najbolji predstavnici posleratne kafanske tradicije, i ovde možete naći srpsku trpezu i duh, a nekim večerima čak i živu muziku, kao i stalne posetioce Vračarce kojima je kafana uveliko draža kuća od sopstvene.
• Podaci koji se mogu naći i na samom Mekdonalds sajtu je da je upravo na Slaviji u martu 1988. otvoren prvi Mekdonalds restoran u jugoistočnoj i centralnoj Evropi, a taj Mek je na istom mestu i danas, zajedno sa još desetinom istoimenih rastorana svuda po Beogradu. Samo godinu dana nakon otvaranja, ovaj Mek uspeo je postao svetski rekorder sa preko dva miliona usluženih gostiju.
• Izraz Mitićeva rupa zvuči kao neko grotlo ulaza u pakao, i ovo mesto već decenijama prate svakojake priče o prokletstvima koje je bacio Vlada Mitić na sopstvenu zemlju koja mu je oduzeta od komunističke stranke koja je stupila na vlast nakon Drugog svetskog rata. Priča kaže da je Mitić, vrlo imućan i snalažljiv trgovac, tu planirao da izgradi svoju robnu kuću, ali da ga je ratna napast omela i nikada za to nije ni dobio priliku. Dugo nakon toga (nakon što je bačeno prokletstvo, kako Beograđani kažu), zemlja nije mogla biti korišćena, ma kakvi da su joj namene bile, sve se izjalovilo. Konačno su investitori i ambiciozne individue odustali, a vlasti su na pomen ovog mesta i dalje slegale ramenima i u Mitićevoj rupi nije bilo ničeg sem brisanog prostora. Tu je neko vreme bio postavljen veliki metalni kontejner u kome je živelo dvadeset Roma koji su izbegli sa Kosova, ali na kraju je i to pomereno (BG Info). Danas se čini da je kletva skinuta, ili je barem popustila, pa se na ukrštanju ulica Kralja Milana i Beogradske, na samom ulazu u kružni tok Slavije šepuri dečije igralište, prilično dobro opremljeno i sigurno za srpske standarde. Ovde možete doći i da samo posedite i natopite se sunčevim zracima i nadate se da će vas prokletstvo, ako je ikada i postojalo (ne samo kao izgovor lenjih vlasti), zaobići.
Izvor: Internet
30. avgust 2017. u 12:43
vojislav ananić
LAZAREVAC
Istorijat Uoči Berlinskog kongresa, kada je Srbija stekla nezavisnost, Lazarevca još nije bilo, a današnje obližnje selo Šopić imalo je status varošice. Još od 1846. tu je bilo sedište kolubarskog sreza, a prema popisu iz te godine, Šopić je imao 95 kuća i 578 stanovnika. Kraj se, inače, brzo razvijao zbog blizine Beograda i sve veće trgovine sa ne mnogo dalekom Austrijom.
Sunčani breg Zbegovac, iznad Šopića, svojim položajem privlačio je i starosedeoce i doseljenike. Ove druge Šopićani su zvali jabancima, jabandžijama ili jabanlijama. Na njemu je 1858. godine sagrađena prva kuća pa se njen vlasnik Negovan Nedeljković iz Šopića može smatrati utemeljivačem budućeg grada. Dve godine kasnije, kuću podiže i Raja Rajić, takođe iz Šopića. Na Zbegovcu zatim, jedna za drugom, niču nove građevine sa zanatlijskim i trgovačkim radnjama, kafanama, zadrugama. Kako ovaj proces odmiče, jača i želja za „osamostaljenjem“. Novoafirmisani a sve brojniji trgovci i zanatlije sa Zbegovca zbog toga postaju trn u oku varošanima iz Šopića. No, povratka nema. Bezimena naseobina na Zbegovcu postaje vesnik i nosilac društvenog progresa; 1882. dobija zdravstvenu zadrugu, poštu i telegraf. Iako još bez imena, budući Lazarevac je od 1885. sedište sreskog suda. Stiču se, dakle, uslovi da se želja pretoči u zvaničan zahtev.
I tako su se, na Lazarevu subotu, 24. aprila 1887, okupili „brđani Zbegovca“ i Skupštini Kraljevine Srbije sa svoga zbora uputili molbu da im se dodeli ime ali i status opštine. U Šopiću je tada bilo sedište sreza pa su se njegovi čelnici usprotivili nastojanjima „onih sa brda“. Drugim rečima, obratili su se Skupštini Kraljevine da ne prihvati ono što se sa Zbegovca traži.
Dve godine kasnije, Narodna skupština zbegovački zahtev prosleđuje Ministarskom savetu. Povoljna je okolnost što se te, 1889. godine, obeležava pola milenijuma od Kosovske bitke. I tako, u čast kneza Lazara Hrebeljanovića, naselje na Zbegovcu dobije njegovo ime i postane – Lazarevac, a sve to zabeležio je 28. juna 1889. u „Srpskim novinama“ njihov urednik, poznati novinar Pera Todorović.
Iste godine, u novoimenovanom Lazarevcu, počela je da radi prva škola. Šest godina kasnije, 1895, Lazarevčani uspevaju da se sedište sreza kolubarskog iz Šopića preseli u njihovo naselje. No, komšije se još „ne predaju“. Ostalo im je još da „separatistima sa Zbegovca“ onemoguće da se mole Bogu u crkvi u Šopiću. I dok taj spor nije prevaziđen, Lazarevčani su za religiozne potrebe i dužnosti koristili crkvu u Petki.
Kao sresko mesto – upravno i privredno središte čitavog kraja i raskrsnica puteva ka Beogradu, Rudniku, Atranđelovcu i Posavini, Lazarevac neprestano napreduje i povećava broj stanovnika. Početkom XX veka tome doprinosi i novoizgrađena železnička pruga Valjevo-Mladenovac. Stiže i prvi lekar, počinje da radi apoteka… Postepeno se gase okolne male opštine a lazarevačka ostaje kao jedina u okolini.
Posle Drugog svetskog rata, 1955. godine, gasi se kolubarski a nastaje lazarevački srez koji traje samo dve godine pa ulazi u sastav valjevskog. Nova istorija i novi uspon Lazarevca počinje 1971. godine kada lazarevačka opština postaje deo beogradskog regiona, to jest jedna od opština glavnog grada Srbije i tadašnje Jugoslavije. Sedam godina pre toga, na zasedanju Stalne konferencije jugoslovenskih gradova i opština održane 1964. godine u Podgorici, tadašnjem Titogradu, Lazarevac je dobio status grada.
Odlike ovog kraja, povoljne klimatske karakteristike, plodno zemljište, obilje vode i rečnih tokova, bogatstvo biljnog i životinjskog sveta od prastarih vremena činile su ga pogodnim za život ljudi koji su ovde i ostavili tragove postojanja u prohujalim milenijumima i stolećima.
• Postoje arheološki nalazi iz starijeg kamenog doba ali su, na području lazarevčke opštine, mnogo bogatiji oni iz neolita koji ukazuju na prisustvo ljudi vinčanske kulture a ona je, pre oko sedam hiljada godina, bila najrasprostranjenija kultura na prostranstvima tadašnje Evrope. Keramički predmeti vinčanskog stila pronađeni su na njivama Arapovca i Mirosaljaca, kao i na Stubičkom visu. Na prisustvo praistorijskih ljudi ukazuju i mnogi grobovi na lokalitetima u Rudovcima, Lukavici, Baroševcu.
• Predmeti iz bakarnog doba otkriveni su u Velikim Crljenima i Arapovcu, a zna se da su u vekovima koji prethode novoj eri ovde bili nastanjeni prastanovnici Balkana – Tračani pa potom keltska plemena Skordisci.
• Dolaskom Rimljana pri kraju stare i početkom nove ere, u ovaj kraj stiže i vinova loza. Vojnici Flavijeve legije, čije je sedište u Beogradu, a dužnost da brane granice imperije, po okončanju vojničke službe duge 40 godina, kao neku vrstu penzije, ovde dobijaju zemljišne posede i grade svoja naselja. Po nekim tumačenjima, ime sela Arapovca izvedeno je iz rimske reči koja se može prevesti kao „islužen“, „istrošen“. Nastaju potom burna vremena, smenjuju se najezde Huna, Gepida, Sarmata, istočnih Gota, Avara… Svi dolaze i prolaze, a u VI veku stižu Sloveni koji tu trajno i ostaju, prvih stoleća pod upravom Vizantije – istočnog dela u međuvremenu podeljenog Rimskog carstva.
• Sledi period kada je i kolubarski kraj pod Ugrima – Mađarima, čiji ga kralj Ladislav IV 1284. godine, zajedno sa Mačvom i Beogradom, ustupa svom zetu Dragutinu. Tada su ova područja prvi put pod srpskom vlašću, što se, posle Dragutinove smrti, održalo i za života njegovog brata kralja Milutina.
• Kada je turska vojska sa Sulejmanom Veličanstvenim 1521. zauzela Beograd, cela Srbija pa i kolubarski kraj postaju deo otomanskog carstva, najpre kao Smederevski sandžak a potom kao Beogradski pašaluk što, sa kraćim prekidima u vremenima kada Austrijanci privremeno potiskuju Turke, traje sve do druge polovine XIX veka. Ratovi, pustošenja, naleti kuge, seobe i zulumi – odrednice su ovih stoleća. Kada nezadovoljstvo srpskog naroda najavljuje ustanak, dahije nastoje da ga spreče poznatom sečom knezova. Među prvim, pogubljen je knez Stanoje Mihailović Glavaš iz Zeoka. Posle nepune decenije slobode izvojevane Prvim srpskim ustankom, Kolubarci su spremni da se bore i pod vođstvom Miloša Obrenovića, a pripreme za ustanak izvršene su u Rudovcima i Vreocima.
• U Prvom svetskom ratu, Lazarevac i okolina bili su poprište čuvene Kolubarske bitke vođene od 16. novembra do 15. decembra 1914. godine. Sjajnom pobedom srpske vojske nad znatno brojnijim protivnikom, agresor je nateran na povlačenje preko Save, Drine i Dunava. Za manje od tri nedelje poginulo je oko 28 hiljada austrougarskih i oko 22 hiljade srpskih vojnika. Najkrvavije borbe vođene su oko visova Čovke i Vračeg brda. Na ovom drugom poginuo je vođa srpskih socijalista Dimitrije Tucović. Posle trogodišnje austrougarske okupacije, Lazarevac i okolina oslobođeni su 31. oktobra 1918. Uoči Drugog svetskog rata, izgrađena je u Lazarevcu spomen-crkva Svetog Dimitrija sa kosturnicom u kojoj su sahranjeni posmrtni ostaci vojnika poginulih u ovom kraju za vreme Kolubarske bitke, jedinstvena po tom što u večnom boravištu, jedni kraj drugih, počivaju pali branioci i pripadnici agresorove armije.
• Dan posle šestoaprilskog bombardovanja Beograda 1941. godine, bombama su zasuti Lazarevac i pomoćni aerodrom u njegovoj blizini. Ubrzo su stigli okupatori od kojih je Lazarevac oslobođen 19. septembra 1944.
• Industrijalizacijom i intenzivnom eksploatacijom uglja u decenijama posle Drugog svetskog rata Lazarevac i okolina iz temelja menjaju lik i postaju sredina od bitnog značaja za svakodnevni život i razvoj čitave Srbije.
Izvor: Internet
30. avgust 2017. u 16:36
vojislav ananić
Dorćol
Ime Dorćol potiče iz turskog jezika i bukvalno znači „četiri puta“ (dört – četiri, yol –put), to jest „raskrsnica“, a raskrsnica o kojoj je reč nekada se nalazila na uglu današnjih ulica Cara Dušana, Kralja Petra i Dubrovačke, a predstavljala je važnu trgovačku vezu između Turske, Austrije, Bugarske i Mletačke republike. Zanimljivo je spomenuti da Beograd nije jedini koji ima Dorćol, već i jedan turski grad na Mediteranu nosi isto ime, koje je takođe po jednoj davnoj raskrsnici puteva između Istoka i Zapada.
Još od antičkih vremena, Dorćol je predstavljao značajan deo Beograda, pa se i najveća rimska kolonija u regionu nalazila u rejonu oko Studentskog parka i današnje Vasine ulice, upravo tamo gde počinje Dorćol. I dan danas neke ulice, poput Uzun-Mirkove i Kralja Petra, čuvaju pravougaoni oblik ovog rimskog naselja izrađenog u prvom veku nove ere.
Mnogo vekova kasnije, Dorćol je naizmenično padao u turske i austrijske ruke, što se odražavalo na njegovu strukturu i arhitekturu. Tako se, na primer, najstarija kuća u Beogradu, sagrađena tridesetih godina 18. veka nalazi u ulici Cara Dušana broj 10, a potiče iz vremena Austrijanaca, dok su Turci Dorćolu u amanet ostavili Bajrakli-džamiju, jedinu koja nije srušena nakon što je 1867. celokupno tursko stanovništvo napustilo Beograd, kao i niz građevina u orijentalnom stilu poput današnjeg Muzeja Vuka i Dositeja u Gospodar Jevremovoj 21, gde je nekada bila smeštena i prva velika škola u Srbiji.
Spomenimo i to da se na Dorćolu nalazila i čuvena Čukur-česma gde je počeo sukob između Srba i Turaka što će kasnije dovesti do potpune nezavisnosti Srbije; da je Gavrilo Princip išao u Prvu beogradsku gimnaziju koja se tada nalazila u Cara Dušana broj 13; da je u ulici Braće Jugovića bilo sedište prve srpske vlade iz 1806. godine; da se kod današnje Prve gimnazije nalazila Vidin-kapija, jedna od četiri turske kapije kojim se ulazilo u Beograd; da je boemska četvrt Skadarlija neizostavni deo Droćola; da su na njemu živeli Dositej Obradović, Karađorđe, Nikola Pašić, Đura Jakšić, Meša Selimović, Stevan Mokranjac, Slobodan Jovanović i mnogi drugi.
Izvor: Internet
30. avgust 2017. u 16:37
vojislav ananić
KALUĐERICA
Naselje Kaluđerica nalazi se na podunavskom delu šumadijske grede, jugistočno od Beograda. Pripada opštini Grocka i ima katastarsku površinu od 932 ha.
Od centra Beograda, Terazija, Kaluđerica je udaljena 12 kilometara.
Kroz severni deo naselja, razvođem na Šugavcu, prolazi put Beograd – Smederevo, a jugozapadnim delom autoput Beograd Niš. Kroz Kaluđericu protiče potok Bare koji izvire između Golog i Stojinog brda, a usekao se između uzvišenja Šugavac na severoistoku i Golog brda, Bandere i Karinog brda na zapadu, jugozapadu odnosno jugu.
Ovo naselje (dugo se nazivalo Stara Kaluđerica) prvi put se pominje u turskim tefterima 1528. godine kao selo koje ima šest domova. Samo dve godine kasnije već ima 28 domova i po broju stanovnika nalazi se odmah iza Umčara i Leštana, najvćaih sela gročanske opštine.
Prvo doseljavanje u Kaluđericu vezuje se za kraj XVII veka, a doseljenici su iz Levča i istočne Srbije (Musići i Veselinovići), a potom iz okoline Prilepa Anđelkovici. Prema predanju, u Bubanj potoku je postojao manastir, a neke kaluđerice su živele u selu, te po njima selo dobi ime koje se do danas održalo.
Izvor: Internet
31. avgust 2017. u 05:03
vojislav ananić
ZEMUN
Retko pogodan prirodan položaj na reci, izdignut na lesni i tako obezbeđen od poplava, privukao jevrlo rano praistorijskog čoveka koji se nastanio na njemu. Tragovi najstarijeg naselja u Zemunu pronađeni su na Gardošu, na mestu današnjeg groblja. Ovo naselje potiče iz ranog neolita, i to iz vremena njegove najstarije kulture u Podunavlju.
Ljudi, nosioci kulture ovog vremena, stanovali su u zemunicama – jamama. Prema ostacima materijalne kulture može se govoriti o opštem stupnju kulturnog razvitka čoveka toga vremena i može se sa relativnom sigurnošću utvrditi da su prvi stanovnici Zemuna osnovali svoja naselja i u njima živeli u vremenu oko 4500-3000 p.n.e. Ovu kulturnu grupu smenila je kultura srednjeg i mlađeg neolita. Ljudi ove kulture nastanjivali su današnji Gardoš. Na granici današnjeg zemunskog pravoslavnog i katoličkog groblja mogu se videti prilično jasno presečeni podovi njihovih kuća koje su stradale u požaru.
Ovu kulturu na području Srema smenjuje oko 2000 p.n.e. badenska kultura, koja među prvima upotrebljava bakar pri izradi oružja i oruđa. Na zemunskom Gardošu je jedno od najvećih i najdugotrajnijih naselja ove kulture na teritoriji Srema.
Sledeća kultura na ovom području je vučedolska. Zemunska Pregrevica je bila mesto gde je ova kultura zaživela. O tome svedoče arheološki nalazi nađeni na obali Dunava.
Prvo naselje na mestu današnjeg Zemuna, o kome možemo više reći, je keltski Taurunum. Na osnovu podataka u antičkim izvorima smatra se da je ovo naselje podignuto oko 85. godine p.n.e. Ovo se naselje nalazilo na današnjem Gardošu obuhvatajući groblje i kasnije srednjovekovne citadele. U nizu osvajačkih ratova koje su Rimljani vodili da bi pokorili ilirsko-keltska plemena i posle ugušivanja tzv. Panonskog ustanka 12. godine n.e. razvija se Taurunum kao antički grad. Tako je utvrđeno najstarije rimsko naselje na platou gardoškog brega. Svoj konačni izgled i najveći značaj dobio je Taurunum kao grad pristanište. Sedište dunavske rimske flote. U doba kasne antike Taurunum je već utvrđena luka i trgovački grad na glavnom drumu koji vodi ka novoosnovanom Konstantinopolju. Kao takav bio je izazov za mnoge osvajače, da bi ga Huni početkom 5. Veka oštetili i opljačkali. Krajem 8. veka došlo je do vladavine Franaka nad Sremom i tako se na mestu antičkog Taurunuma javlja novi franački toponim Mallevila , a zatim slovenski naziv Zemlin , što znači zemljan-zemljani grad (prva polovina 9. veka), koji je već u vezi sa nastanjenim Srbima i vladavinom Bugara koji su iz Srema potisnuli franačku vlast.
U 11. i 12. veku kroz Zemun su prolazili učesnici Drugog i Trećeg krstaškog pohoda. U istom periodu povlačeći se iz Beograda, Mađari su od kamenja razrušene beogradske tvrđave utvrdili zemunski grad. Trideset godina kasnije, vizantijski car Manojlo Komnin zauzeo je Zemun, naredio da se sruše njegovi zidovi i kamen ponovo uzida u beogradske bedeme.
Posle devet godina Zemun zauzimaju Romeji i ruše ga. U 16. veku Zemun stiče novog neprijatelja. Turci ga pljačkaju i pale. Godine 1456. turska vojska opseda Beograd, a kod Zemuna hrišćanska flota probija prepreku od turskih brodova povezanih lancima i u najkritičnijem trenutku pod vođstvom Janka Hunjadija stižu u pomoć Beogradu. Posle pobede nad Turcima, usled ratnih nedaća, u Zemunu je zavladala kuga koja je pokosila mnoge stanovnike. Žrtva ove emidemije bio je i Janko Hunjadi. Budući da je Hunjadi stanovao u srednjovekovnom utvrđenju, kulu je narod nazvao ”Kula Sibinjanin Janka”.
Godine 1522. Turci napaduju Beograd i sultan naređuje smederevskom sandžak-begu da zauzme Zemun. Od tada, Zemun se nalazi na teritoriji sremskog sandžaka.
Pustošenje i ratni vihori austrijsko-turskih ratova, krajem 17. i početkom 18. veka završeni su Požarevačkim mirom 1718. godine. Tada je Austrija konačno dobila Zemun i zadržala ga sve do kraja Prvog svetskog rata i do propasti svoje carevine. Dolaskom austrijske vlasti prilike u Zemunu se menjaju. Muslimanski živalj bespovratno odlazi na jug, a ranije razbeglo hrišćansko stanovništvo se vraća na svoja ognjišta. Pored starosedelaca Srba, Zemun sada naseljavaju i nemačke zanatlijske porodice. Ušavši u sastav Austrije, Zemun i sela u okolini postaju posed porodice Šenborn ( Sch ö nborn ). Godine 1730. otvorena je vrlo značajna zemunska ustanova (Kontumac) glavna propusna i sanitarna stanica za robu, putnike i poštu i sporedna stanica za svakodnevni promet. Kad je Beogradskim mirom (1739) granica između Austrije i Turske ustaljena na Dunavu i Savi, naglo je porasla važnost ovog kraja. Godine 1746. ukinuta je vlastelinska uprava
i sva naselja jugoistočnog Srema ušla su u okvire Vojne granice, a pogranični Zemun postaje slobodan vojni komunitet s uređenom upravom (Magistrat). Godine 1789. kada su Austrijanci od Turaka preoteli Beograd, istorijski arhivi beleže jednu zanimljivost. Beograd je jednom u svojoj istoriji bio ”pod Zemunom”, tj. zemunski gradonačelnik je bio i upravnik Grada Beograda.
Budući da je u 18. i 19. veku bio stanica na kopnenom trgovačkom putu Beč-Carigrad, Zemun tada postaje važno trgovačko mesto. Nažalost, 1842. godine ukinut je čuveni zemunski Kontumac, što je zadalo težak udarac zemunskom privrednom napretku.
Zemun leži na tački u kojoj se spajaju raskrsnice svetova, zapada i istoka. Zato stanovnici Zemuna toga vremena govore nekoliko jezika. Godine 1871. posle preuređenja države pod nazivom Austro – Ugarska, Zemun dobija status slobodnog grada s izbornim gradonačelnikom. Nešto kasnije ukinuta je Vojna granica i Zemun postaje središte obrazovanog sreza.
Godine 1873. grad je povezan železničkom prugom s Evropom, a zatim, preko Beograda s Istokom. Ova veza povećala je promet i oživela privredu, koja se ogleda u otvaranju radionica, prvih fabrika, parnih mlinova, prvih banaka, savremenih hotela, obnavljanju građevinskog fonda, uređivanju ulica, kopanju prvih arteskih bunara (1892) i uvođenju električnog osvetljenja (1901).
Poslednjih dana I svetskog rata, 5. novembra 1918. godine, u Zemun je ušla srpska vojska i grad je u granicama formirane Države Srba, Hrvata i Slovenaca. On se sve više povezuje s Beogradom. Godine 1934. izgrađen je most na Savi i Zemun je administrativno pripojen Beogradu. U njegovom sastavu nalazio se do ratne 1941. godine.
Stanovnici grada su marta 1941. godine osudili sporazum sa Silama osovine. Bio je to povod za agresiju na Jugoslaviju. Dana 12. aprila Zemun je okupiran i zavedena je vlast Nemaca, ubrzo i organa marionetske Nezavisne države Hrvatske. Iste godine u gradu se javljaju prvi oblici otpora, a od sredine 1942. godine počinju oružani sukobi pripadnika antifašističkog pokreta u selima jugoistočnog Srema. Borbe protiv okupatora vođene su bez prekida i podnesene su velike ljudske i materijalne žrtve. Dva dana posle oslobođenja Beograda, 22. oktobra 1944. godine, u Zemun su ušle jedinice Narodnooslobodilačke vojske i Crvene armije.Zemlja opustošena ratnim razaranjima se polako obnavljala, a Zemun je izrastao u značajan industrijski centar, naročito u oblasti privrede, poljoprivrede i farmaceutsko-hemijske industrije. Istovremeno, Zemun postaje i značajan prosvetni i naučni centar. Osim osnovnih i srednjih škola u Zemunu se mladi obrazuju na Poljoprivrednom fakultetu, kao i na Višoj medicinskoj školi, Višoj mašinskoj školi i Višoj školi unutrašnjih poslova.
Od 1945. godine Zemun je gradska opština Beograda.
IZVOR: Internet
14. septembar 2017. u 07:42
vojislav ananić
ŽARKOVO
Podožaj. — Ovo je selo na zaravnjenoj PLJOŠTI, koja se postupno spušta prema ravvici Makišu, a s obe strane jaruge Provalije čiji potok teče u Makiš. Od Beograda je udaljeno 7 kilometara.
Sava samo pri nadolasku, kada prelije nasip, koji ide kroz Makiš, plavi livade seoske.
U sredini jaruge ima dva izvora (česme), sa kojih pije vodu gotovo pola stanovništva ovoga sela. Jedan je izvor, zvani Provadija, pri svršetku istoimene jaruge u Makiš: služi za piće, a njime i navodnjavaju bašte, kojih ima pri završetku jaruge. Blizu sela je i dosta jak izvor Reaište, čija se voda upotrebljava za piće i navodnjavanje bašti, kojih tu ima dosta. Voda je u svima tim izvorima dosta jaka. U selu ima i bunara (oko 10 . ali se voda pije samo iz 4. Izvan sela ima još nekoliko poznatih izvora. Žešljikovac ’/4 sah. daleko od sela, a pored lazarevačkog druma, pojavio se pre 4 godine i bio je vrlo jak, ali je trajao svega 3 meseca, a sada mu se gotovo u mesto ne zna. Bela Voda !0 min. daleko od sela, a pored druma lazarevačkog. Nekada je voda u tome izvoru bila tako jaka, da se sa daljnne 1 sah. čulo, kako teče; ali je sa eestankom šume u mnogome opala, ma da je izvor dosta jak, služi za nehe i za zalivanje bašti. Bunarić pred mehanom, na drumu lazarevačkom. Taj izvor ima veze sa izvorom Provalijom. Kad se u Provaliji zatvori jedna rupa, onda Bunarić oslabi. Zmajevac na zapadnoj strani od sela, daleko 10 min. Voda je u tom izvoru najbolja, te se i jedan deo stanovnnštva, kome je bliži izvor Provalija, služi vodom sa ovog izvora. Oko sela ima još desetak iavorčiKa, koji se po nekad javljaju. Od njih je najjači Pejčina Voda pola sah. daleko od sela na putu u Beograd.
Zemlja, paša i šuma. — Stanovnici imaju dosta aemlje za o6rađivanje, a podeljena je u dva potesa, jedan na južnoj, a drugi na severnoj strani, jedan zasejan kukuruzom, a drugi žitom i to se svake godine redovno menja. Najviše mesto vove se Banovo Brdo, u jednom, a Petlovo Brdo, u drugom potesu.
Pašnjaka ima dosta: Aluge — na jugoistočnoj strani od sela, Jedek — na severozapadnoj u Makišu. Svi su pašnjaci opštinska svojina. Šume ima malo i to: na istočnoj strani mlada, hrastova šuma, a na južnoj je stara, takođe hrastova ali je retka. Zemlja je za obrađivanje dosta rodna. Jednoj poro- dici, da umereno živi, potrebno je: 5—6 hektara zemlje i da ima zajedničke paše kao danas.
Tip. — Žarkovo spada u red sela zbijenoga tipa. Kuće su duž glavnog puta, koji kroz selo vodi, kao i pored sokaka, koji na put — glavnu ulicu — izlaze. Najbliže su kuće 4—5 m., a najudaljenije 50—100 m. U blizini su kuće izdeljenih zadrugara, koji su od pojedinih zgrada u dvoru (na pr. od štale ili dr.) načinili kuću. Razređenije su kuće pri okrajcima sela.
Selo pma zaselak Čukaricu, daleko od sela, idući ka Beogradu, za s/4 sah. hoda. Od pre nekoliko godina počela se naglo širiti i sada izgleda kao varošica; u njoj ima oko 400 stanovnika, većinom radenika. U Žarkovu ima oko 260 kuća, a na Čukarici oko 30 k.
Stanovi, — Samo njih nekoliko (4 — 5) imaju van kuća na opštinskoj utrini stanove, u kojima drže stoku. Kod stoke je obično sluga, a mleko donose kućama.
Ime. — Žarkovo je prozvato po nekome Žarku, jer se ranije pominje kao Žarkovo Selo. Priča se, da je Čukarica prozvata po nekome Stojku Čukaru, koji je bio iz Beograda i tu duže vremena držao mehanu.
Starine. — Van sela postoje dva selišta u repiškoj jaruzi : jedno s jedne, a drugo s druge strane jaruge. Tu je bilo selo Repište. Više Bele Vode ima tragova od zidina, odakle cu seljaci vadili, vele i rimsku ciglu. Tu su nalazili i zlatne novce. Izgleda, kao da je tu bila kakva varoš.
Izvor: OKOLINA BEOGRADA, ANTROPOGEOGRAFSKA ISPITIVANJA RISTE T. NIKOLIĆA