Gradska opština Barajevo:
Arnajevo, Barajevo, Baćevac, Beljina, Boždarevac, Veliki Borak, Vranić, Guncati, Lisović, Manić, Meljak, Rožanci i Šiljakovac.
Gradska opština Voždovac:
Banjica, Beli Potok, Jajinci, Kumodraž, Rakovica, Zuce, Pinosava i Ripanj, Bošnjaci i Brđani.
Gradska opština Vračar:
Gradska opština Grocka:
Begaljica, Boleč, Brestovik, Vinča, Vrčin, Grocka, Dražanj, Živkovac, Zaklopača, Kaluđerica, Kamendol, Leštane, Pudarci, Ritopek i Umčari.
Gradska opština Zvezdara:
Mirijevo, Mali Mokri Lug i Veliki Mokri Lug.
Gradska opština Zemun:
Batajnica i Ugrinovci.
Gradska opština Lazarevac:
Arapovac, Barzilovica, Baroševac, Bistrica, Brajkovac, Burovo, Veliki Crljeni, Vrbovno, Vreoci, Dren, Dudovica, Županjac, Zeoke, Junkovac, Kruševica, Lazarevac, Leskovac, Lukavica, Mali Crljeni, Medoševac, Mirosaljci, Petka, Prkosava, Rudovci, Sakulja, Sokolovo, Stepojevac, Strmovo, Stubica, Trbušnica, Cvetovac, Čibutkovica, Šopić i Šušnjar.
Gradska opština Mladenovac:
Amerić, Beluće, Beljevac, Velika Ivanča, Velika Krsna, Vlaška, Granice, Dubona, Jagnjilo, Kovačevac, Koraćica, Mala Vrbica, Markovac, Međulužje, Mladenovac (varoš), Mladenovac (selo), Pružatovac, Rabrovac, Rajkovac, Senaja, Crkvine i Šepšin.
Gradska opština Novi Beograd:
(obuhvata i Bežaniju koja je do 1972. bila samostalno naselje).
Gradska opština Obrenovac:
Baljevac, Barič, Belo Polje, Brgulice, Brović, Veliko Polje, Vukićevica, Grabovac, Draževac, Dren, Zabrežje, Zvečka, Jasenak, Konatice, Krtinska, Ljubinić, Mala Moštanica, Mislođin, Obrenovac, Orašac, Piroman, Poljane, Ratari, Rvati, Skela, Stubline, Trstenica, Urovci i Ušće.
Gradska opština Palilula:
Krnjača, Višnjica, Borča, Veliko Selo, Dunavac, Karaburma, Kovilovo, Ovča, Padinska Skela (obuhvata i naselja Besni Fok, Crvenka, Glogonjski Rit, Jabučki Rit, Preliv, Tovilište, Vrbovski i Slanci.
Gradska opština Rakovica:
Kneževac (pripojeno Kijevo), Rakovica i Resnik.
Gradska opština Savski Venac:
Gradska opština Sopot:
Babe, Guberevac, Drlupa, Dučina, Đurinci, Mala Ivanča, Mali Požarevac, Nemenikuće, Parcani, Popović, Ralja, Grkovo, Rogača, Ropočevo, Sibnica, Slatina, Sopot i Stojnik.
Gradska opština Stari Grad:
Gradska opština Surčin:
Bečmen, Boljevci, Dobanovci, Jakovo, Petrovčić, Progar i Surčin.
Gradska opština Čukarica:
Žarkovo, Železnik, Velika Moštanica, Ostružnica, Pećani, Rucka, Rušanj, Sremčica i Umka.
28. novembar 2013. u 19:53
Milodan
Poreklo stanivništva sela Parcani, Gradska opština Sopot – Grad Beograd. Iz knjige „Okolina Beograda“ Riste T. Nikolića – NASELJA SRPSKIH ZEMALJA (knjiga 2) – SRPSKI ETNOGRAFSKI ZBORNIK (knjiga V), Beograd 1903.
Položaj sela.
-Selo je na stranama tri plećasta brdašca. Na jednom su Šijaci, na drugom Dragačevci a ne trećem je jedan deo Dragačevaca i Leskovac; iznad drugog su brda Brđani. Kuća ima i na visini od 350 metara i pod samim visom – 480 metara.
Tip sela.
-Ovo selo je razbijenog tipa sa jasno izdvojenim krajevima: Šijaci, Potočari, Erčani, Brđani, Malo-Poljaci i Leskovac.
Starine u selu.
-Na Vlaškom Brdu postoji svatovsko groblje, gde su se, vele, sreli i potukli dvoji svatovi. U Bostaništu postoji groblje sa velikim položenim pločama, zovu ga Madžarsko Groblje.
Postanak sela i poreklo stanovništva.
-Ovo selo je najpre bilo na Trešnjama, gde su bile kuće stanovnika Ripnja i Popovića. Odatle su stanovnici ovoga sela za vreme bežanije 1813. godine bežali „preko“ i vraćajući se otuda, nastanili su su se na mestu, gde je danas selo Parcani. Kada je selo bilo na Trešnjama, imalo je 7 kuća u kojima su živele porodice:
-Živanovići – ne zna se otkud su doseljeni***.
-Mezuli – ne zna se otkud su doseljeni***.
-Bukovčani – ne zna se otkud su doseljeni***.
-Mirkovići su odnekud „od Levča“***.
-Klinčevići su odnekud „od Levča“***.
-Gagići su najpre bili u Boleču, odatle su došli na Trešnju pa po tome u Parcane***.
Docnije su se doselili:
-Dragačevci ili Jovanovići i Radosavljevići su iz Goračića***.
-Mijatovići i Radoičići su iz Dragačeva, nastanili su se u Leskovcu***.
-Bajići i Tomići su iz Vrtišta – Niški srez***.
-Brđani su iz Belčića(?)***.
-Pantići su iz Orašja***.
-Crnjakovići, otac dovodac iz Stojnika***.
***ne kaže se koju slavu slave.
28. novembar 2013. u 20:12
Milodan
Poreklo stanovništva sela Mala Ivanča, Gradska opština Sopot – Grad Beograd. Iz knjige „Okolina Beograda“ Riste T. Nikolića – NASELJA SRPSKIH ZEMALJA (knjiga 2) – SRPSKI ETNOGRAFSKI ZBORNIK (knjiga V), Beograd 1903.
Položaj sela.
-Selo je na kosi između reke Ralje i potoka Raljića. Brđani su najviši red kuća na kosi. Ispod njih je Prnjavor, a Babići i Zrzule su prema Ralji.
Tip sela.
-Selo se deli na krajeve: Brđane, Prnjavor, Babiće i Zrzule.
Starine u selu.
-Selo je najpre bilo u Pustoj Ivanči, pa je docnije premešteno na današnje mesto. Na mestu Orašju priča se da je bila neka stara crkva.
Postanak sela i poreklo stanovništva.
Stare porodice u selu, za čije se poreklo ne zna, jesu:
-Babići***.
-Jagodići***.
-Savići***.
Doseljenici su:
-Božanići su iz Kamenice kod Kragujevca***.
-Jelenići – “Koraćičani” su iz Koraćice***.
-Žmurići su sa Kosova, iz Dobrinje, došao praded Mirko te su se zvali Mirkovići, to je najveća porodica u selu***.
-Crnogorci su došli pre 30 godina iz Crne Gore***.
-Đekići su, takođe, iz Crne Gore***.
-Puzovići su došli od Prijepolja, iz Mileševe***.
-Petrovićio su iz Bosne***.
-Stojkovići su iz okoline Sofije u Bugarskoj***.
-Bogićeići su iz Malog Požarevca***.
-Zrzule su iz Dragačeva, slave Đurđevdan.
-Jerići su iz sela Lisica u Dragačevu, Jovanjdan.
-Jekići su od Bukovika***.
-Srećkovići su iz Bugarske, Aranđelovdan.
Jedna porodica je pre 25 godina doseljena sa Kosova, iz sela Milanovca blizu Gnjilana a jedna iz okoline Vranja.
Najstariji kraj sela je oko mehane.
***Ne kaže se koju slavu slave.
28. novembar 2013. u 20:59
Milodan
Poreklo stanovništva Mali Požarevac, Gradska opština Sopot – Grad Beograd. Iz knjige „Okolina Beograda“ Riste T. Nikolića – NASELJA SRPSKIH ZEMALJA (knjiga 2) – SRPSKI ETNOGRAFSKI ZBORNIK (knjiga V), Beograd 1903.
Položaj sela.
-Selo je sa desne strane reke Ralje, a po severnoj strani venca, koji se, idući od Varovnice na severo-zapad završava mestimično strmo.
Vode.
-Potokom Reka, koji teče kroz selo i uliva se u Ralju, selo je podeljeno na zapadni manji i istočni mnogo veći deo. Kuće su na zemlji crnici ili peskuši. Potok Reka samo za vreme jakih kiša i topljenja snega nabuja, ali ne čini štete selu, kao i Ralja, koja ispod sela teče i ne plavi selo i kada najviše nadođe. Izvora ima nekoliko: Točak (u Reci), Jasik (u Ravnom Gaju) i jedann u Karauli. Slabi su i leti većinom presuše. Voda se iz njih ne pije. Bunara ima dosta.
Zemlja, šuma i paša.
-Stanovnici imaju dosta zemlje za obrađivanje. Ona je oko sela, najdalje pola sata hoda. Ispaše ima na mestu Kokorinu, daleko od sela na 15 minuta hoda. Šume ima retko, najviše je po Kokorinu. Zemlja je vrlo rodna, a ispaše su dobre. Jednoj porodici, da može skromno živeti, treba 3-4 lanaca zemlje.
Tip sela.
-Selo je zbijenog tipa, ima ove krajeve: Karaulu – istočni kraj; Reku – oko potoka Reke; Ravni Gaj – južno po bilu; Ralju – ispod Ralje i Staro Selište – zapadni kraj.
Rastojanje između krajeva nije nikakvo ili upravo toliko, koliko čini okućnica krajnjih kuća; kuće su nešto zbijenije oko mehana, u Karauli i Reci. Postoji jedna glavna ulica, koja ide sredinom sela, uporedo sa Raljom, a ostale se odvajaju od nje desno i levo.
U kraju Karauli žive: Gajići, Savkovići i Markovići.
U Reci su: Simići i Petrovići.
U Starom Selištu su: Grujići, Petrovići, Novakovići i Stankovići.
U Ralji su: Savkovići.
U Ravnom Gaju su: Savkovići, Pavlovići, Đorđevići i još nekoliko inokosnih kuća.
Zadruga je vrlo malo, najveđa je od 20 duša. Želja svakoga, da se posle deobe nastani u blizini svojih, uzrok je, što su kuće tako blizu jedna drugoj po dosta neravnom zemljištu.
Ime selu.
-O postanku imena Malog Požarevca priča se ovo: U staro doba od Ralje, na pola sata hoda postojalo je mađarsko selo Prestolište, koje je za vreme bojeva sa Turcima popaljeno i ostalo pusto, dok se nisu počeli naseljavati Srbi na desnu stranu doline Ralje. Tada je tu bio požar, zbog čega je mesto nazvano Požarevcem, a docnije Malim za razliku od grada Požarevca.
Starine u selu.
-Na severnoj strani sela postoji Selište. Tu su stanovali stanovnici, koji su pobegli, kada su Turci popalili Kokorin. Ali kako su često umirali i kako su im vračare kazale, da je otuda što im je groblje, koje se zove Šokačko, na istočnoj strani, a trebalo je da bude na zapadnoj, to se oni pomaknu bliže Ralji, gde se danas nalazi selo. Na Šokačkom Groblju ima tragova grobova. Na mestu gde je bilo mađarsko selo Prestolište i koje seljaci zovu Stolice, nalaze se cigle.
Postanak sela i poreklo stanovništva.
-Simići su se najpre doselili iz Crne Gore. Pošli su da traže plodnu zemlju i kada su došli u Kokorin, pola sata od današnjeg sela zapeva im petao i oni se ti nasele, Nikoljdan
-Petrovići su iz Belog Potoka u Hercegovini. Bilo ih je mnogo. Ne zna se zašto su otuda pobegli, Nikoljdan.
-Gajići, Nikoljdan*
-Markovići, Nikoljdan*.
-Grujići, Nikoljdan*.
-Novakovići, Nikoljdan*.
-Savkovići, Jovanjdan*.
-Stankovići, Jovanjdan*.
-Pavlovići, Jovanjdan*.
-Đorđevići, Jovanjdan*.
-Petrovići, Lučindan*.
Najstariji je kraj Selište (Staro Selište), pa Reka, Ravni Gaj i dr. Za vreme Turaka ovo selo je bilo spahiluk Jajića iz Beograda. Postoji predanje, da je iz ovoga sela na Kosovo otišlo 70 kopljanika.
*Ne kaže se poreklo – odakle su doseljeni niti bilo kakva eventualna veza-srodstvo porodica koje slave istu slavu.
29. novembar 2013. u 21:29
Milodan
Poreklo stanovništva sela Senaja, Gradska opština Mladenovac – Grad Beograd. Iz knjige „Okolina Beograda“ Riste T. Nikolića – NASELJA SRPSKIH ZEMALJA (knjiga 2) – SRPSKI ETNOGRAFSKI ZBORNIK (knjiga V), Beograd 1903.
Položaj sela.
-Ovo selo je na potoku Bogazu, pritoci Ralje a po podnožju Suvarja, koji se pruža uporedo sa Bogazom. Na južnoj strani izdiže se Osovlje, od koga je jedan oniži ogranak spušta dosta strmo nad samim selom. Kuće na tom ogranku čine zaseban – Ciganski Kraj.
Vode i klima.
-Potok Bogaz pri nadolasku plavi pomalo selo ali ne nanosi štete kućama. Izvora ima dva; Krak, od kojeg teče potok Krak, koji se ispod sela sastaje sa potokom Bogaz i izvor Prepuz iznad sela u Suvarju. Voda se sa tih izvora pije i mučno bi selo bez njih postojalo, jer su bunari, kojih u selu ima, plitki i često presušuju; iz njih se voda uzima većinom za druge potrebe.
U selu ima hladnoće kao i u okolini. Od vetrova najjači i najhladniji je severac, sa koje strane selo nije ničim zaštićeno.
Zemlja, paša i šuma.
Zemlja za obrađivanje je oko sela, na istočnoj i severnoj strani udaljena do ¼ sata hoda. Obično se seje kukuruz, pšenica, ječam a ređe ovas. Zemlja je osrednje plodnosti. Jednoj porodici da bi normalno živela potrebno je 6-8 lanaca zemlje, bar dva vola i nešto druge stoke.
Po Suvarju i osovlju ima ispaša, koje su u blizini sela. Šume ima mestimično i to vrlo malo: Obično je to cer, granica, lužnik i dr. Po Suvarju i Osovlju ima i šumarica – izdanaka od isečenih šuma.
Tip sela.
-Kuće su u Senaji mnog zbijenije no u okolnim selima. Selo se deli na dva kraja; Đurkov – severni i Krupežki – južni. Osim njih postoji i Ciganski Kraj. Rastojanje je između krajeva je neznatno, razdvaja ih potok Bogaz. Kuće su rastavljene okućnicama, koje su uopšte vrlo male, te je su kuće blizu jedna drugoj. Samo na Suvarju ima nekoliko kuća koje su međusobno više udaljene od ostalih. Kuće su bez reda raspoređene pored potoka Bogaza. Svaka grupa kuća, koja je deobom zadruga postala, zove se po prezimenu porodice, koja se tu namnožila. Nekoliko kuća na Suvarju do nedavno su osnovane deobom zadruga, čiji su odeljeni zadrugari zasnovali svoje porodice.
Stanovnici Đurkova Kraja zovu se: Đurkovći, Popovići, Đorđevići, Jovanovići, Joksići i Markovići.
Stanovnici Krupežnog Kraja su: Krupeži, Stankovići, Đorđevići i Pavlovići.
U Ciganskom Kraju su: Bošnjakovići, Dubonci, Dunići, Jovanovići, Đorđevići i Vasiljevići.
Kuće su zbijenije svakako i zbog toga što je selo sa tri strane pritešnjeno brdima, te nije bilo prostora formirati velike okućnice ili se gde dalje nastanjivati.
Ime selu.
-Senaja je poznata po senu, koja je za vreme Turaka iz dolina Bogaza deveno na mestu, blizu kojeg je današnje selo. Mesto, gde je bilo selo, i danas se poznaje (do sela na severnoj strani), kao i mesto po vencu Osovlju, gde su bile Karaule za stražare, koji su seno čuvali.
Starine u selu.
-Priča se da je u Krušiku bilo Madžarsko Groblje, a svakako i selo, gde se danas izoravaju cigle i ostali predmeti.
Postanak sela i poreklo stanovništva.
Najstarije porodice su u ovom selu Krupeži i Đurkovi kako se i zovu Krajevi u kojima žive njihovi potomci:
-Krupeži su poreklom iz Gruže (po nekima iz Krupnja) odakle im je došao predak sa četiri sina*. Ne kaže se koju slavu slave.
*Pre njih se doselio u ovo selo Mihajlo Krasa iz Gruže ali je on sa porodicom napustio selo.
-Đurkovi su se naselili posle Krupeža. Predak Đurko je došao iz Gruže sa 4 sina i 2 sinovca***.
-Joksići su iz Ljuljana (Gruža) su se ovde doselili jer su čuli da su neki Gružani ovde našli dosta nezauzete zemlje, te se i oni zbog toga dosele***.
-Đoka iz Kolašina, gde je poubijao neke Turke i zbog toga pobegao, ne kaže se prezime niti kjou slavu slave.
-Zora je iz Lisica kod Dragačeva; za njim su došla i njegova braća (znači da je Zora bio muško, op. Milodan) čuvši da ovde ima puste zemlje.
-Đorđevići su iz Lipovca (Gruža)***.
Seoska slava je Sv. Vartolomej.
***Ne kaže se koju slavu slave.
29. novembar 2013. u 22:37
Milodan
Poreklo stanovništva sela Dubona, Gradska opština Mladenovac – Grad Beograd. Iz knjige „Okolina Beograda“ Riste T. Nikolića – NASELJA SRPSKIH ZEMALJA (knjiga 2) – SRPSKI ETNOGRAFSKI ZBORNIK (knjiga V), Beograd 1903.
Položaj sela.
-Donja Dubona (staro selo) je po padinama kose Strmenca, koja je deo kose Medvednjaka, što je na jug od Donje Dubone i po istočnoj padini kose Varovnice. Gornja Dubona je na istočnoj strani od Donje, na brdu. Po padini kose, na kojoj je Gornja Dubona ima nekoliko kuća (Glišića Kraj) na sredokraći između Gornje i Donje Dubone; od donjeg sela odeljene su potokom. Od Medvednjaka na istok je kosa, na kojoj je jedan deo sela, Nova Dubona, koji se završava pod brdom Slatinom. Zbog toga što je Gornja Dubona na brdu a Donja u jaruzi, Dubonci jedni druge zovu „doljanima“ i „brđanima“. I Gornja i Donja Dubona se većinom na zemlji glinuši.
Vode i šume.
-Kroz Donju Dubonu protiče potok Sipaća, koji postaje od vode sa izvora Matejine Vode i Hladne Vode. Pred selom u ravni Reci sastaje se sa potokom Vidaricom i teku Ralji. Oba su potoka bujna, kada su jake kiše i kada se tope snegovi, onda nanose štete donjem selu. Zbog toga se neki premeštaju u gornje selo. Donje selo nije oskudno vodom. Osim Metejine i Hladne Vode postoje i izvori oko donjeg sela: Točurak, Vidarica i Trajnovac, a u selu ima i šest bunara. Gornje selo ima izvore: Došljakovac, Ciganovac, Brajinac i Trčicu, ali svi leti oslabe. Bunari su kopani na više mesta ali bez uspeha.
Šume, zabrana pojedinaca, ima svuda oko sela. Nekada je šume bilo znatno više.
Tip sela.
-Selo se deli na Gornje i Donje, a između njih je Glišićki Kraj. Ima 2-3 kuće Golubovića, daleko od krajnjih seoskih kuća 100 do 150 metara. Gornje je selo od Donjeg udaljeno za pola sata hoda. Kuće su u oba kraja blizu. Zadruga ima i danas, ali manjih. Najveća zadruga je od 20-25 duša.
Starine u selu.
-Zapadno od sela na krajnjim padinama kose Varovnica postoji Selište. Blizu njega su bila dva Madžarska Groblja, sa kojih je kamenje odneto za manastir Rajinovac u srezu Gročanskom. U donjem selu (u dvorištu Marinka Arsinoga) priča se, da je bila crkva, ali se ne zna čija. Severozapadno od Slatine postoji mesto Kamenje, gde ima rupa, za koje neki vele, da su tu bili podrumi a po pričanju i nekih dućana. Niže je mesto Pazarište, za koje misle, da je bilo selo ili varoš. Na mestu zvanom Stručice, severno od gornjeg sela, nalazili su neki zlatan novac a i danas na tom mestu ima cigle i crepa u komadima. Na severnoj strani Slatine postoji mesto Ćelije, gde je po pričanju bio neki manastir. Na južnoj strani Slatine poznaje se neki šanac, koji je bio „dva hvata“ širok i dubok. Neki vele, da je to bio put, a jednom starcu (Marinku) pričali su stari, kako su tu „sinorili džidova zemlju“. Po Slatini se poznaje još jedan put od „kamenja“.
Postanak sela i poreklo stanovništva.
-Prema pričanju starijih ljudi postanak sela pada u vreme i posle Kočine Krajine. Za vreme bežanije 1813. godine, kada je selo bilo spaljeno, u Duboni je bilo možda 9-11 kuća.
-Bjelušani (Simići, Prokići, Ivkovići, Razumenkići, Mašići i Marićevići) su prvi doseljenici, jamačno iz sela Bjeluša u Užičkom okrugu***.
-Petronići, Pavlovići, Jovanovići i Ilići su potomci starca Janka iz Zabojnice u Kragujevačkom okrugu. Jankov sin Petronije oženi se po drugi put nekom udovicom iz Lipa (Smederevski okrug) i ona dovede dva pastorka: Avrama i Damnjana, Od Avrama su:
-Avramovići***,
od Damnjana su:
-Damnjanovići***.
-Glišići su potomci Gliše koji se doselio iz Ljuljaka u Kragujevačkom okrugu. Za Janka i Glišu kažu da je privremeno sa porodicom živeo u Zabojnici i u Ljuljacima a da su poreklom odnekuda sa juga. Za Janka vele da je došao iz „Otaše“, te su njegove potomke do skoro zvali:
-Otaševići***.
-Petrovići: Neki starac Milija nije imao dece, te posini nekog iz Vlaške od koga su tri kuće Petrovića u donjem selu***.
-Hajduk Veljkovići: Docnije, kada je Haduk Veljko zakrajinio u Crnoj Reci, doselio je ovamo svoje rođake, od koji su se neki vratili, kada se tamo stanje smirilo, a ostali su: žena mu Marija „Čarapara“ i od njenog sina Rake su dve kuće Hajduk Veljkovića, dalje dva tetka veljkova, Radivoje i Radovan, sinovac Radojko, stric Ranđel i zet Stojan zvani „Lavara“, ima ih 30 kuća***.
-Blažići su došli iz severozapadne Srbije („iz Arnautluka“)***.
-Pavlovići-Šuškovići su potomci Pavla, zvanog „Šuška“, koji je došao iz sela Čokota kod Niša, služio je ovde i oženio se***.
-Kostići: a Pavlom je došao i Mihailo od Niša, služio u selu i oženio se***.
-Novakovići i Radivojevići: Jedan od Simića, Jovan, oženi se po drugi put udovicom iz Jagnjila – Jasenički srez, koja mu je dovela dva pastorka; Novaka i Radivoja. Od prvoga su Novakovići od drugoga Radivojevići***.
Pre 40 godina došli su iz novooslobpođenih krajeva dva brata i dva im sestrića. Od njih su tri kuće*. U novije vreme još neki iz tih krajeva došli su kao sluge i sada ih ima 5-6 kuća*
*Ne kaže se ni prezime niti ostali osnovni podaci.
Do pre 50 godina nije bilo gornjeg sela (Gornje Dubone). Onda se prvo iseli Avram, pa starac Marinko (i sada je u životu) i još 2-3 kuće. Za njima su i drugi dolazili tako da danas u Gornjoj Duboni ima blizu 100kuća, a u Donjoj 60. Iseljavali su se zbog nezgodnog položaja, zbog teskobe i teškoća, koje imaju i danas prilikom dovoza i odvoza.
Seoska slava – zavetina – je Spasovdan a preslava je na Mali Spasovdan, četvrtak pred Svetu Trojicu, i to jedne godine Donja Dubona slavi slavu a Gornja Dubona preslavu, sledeće obrnuto, ali i u jednom i u drugom Kraju svi seljani učestvuju.
***ne kaže se koju slavu slave.
30. novembar 2013. u 21:00
Milodan
Poreklo stanovništva sela Šepšin, Gradska opština Mladenovac – Grad Beograd. Iz knjige „Okolina Beograda“ Riste T. Nikolića – NASELJA SRPSKIH ZEMALJA (knjiga 2) – SRPSKI ETNOGRAFSKI ZBORNIK (knjiga V), Beograd 1903.
Položaj sela, zemlje i vode.
-Selo je sa tri strane opkoljeno brdima, izuzev prema severu kuda teče Šepšinica. Kuće su pored potoka i po kosama sa leve i desne strane potoka, naročito sa desne strane, gde je blaži nagib; ima ih na glinuši i peskuši. U selu ima bunara i izvora, većinom zapuštenih.
Tip sela.
-Selo se deli na ove krajeve. Jezero, Bugarski Kraj, Janoševski, Vukovski i Kekićski Kraj. Krajevi su međusobno udaljeni 300 do 400 metara a srednje odstojanje između kuća je 50 do 60 metara. U jednom kraju ima najviše 28 kuća (u Vukovskom), a najmanje 11 (u kekićskom).
Ime selu.
-Priča se da je selo nazvano po potoku Šepšinici.
Postanak sela i poreklo stanovništva.
-Krnjići ili Milušići su najstarija porodica u selu***.
-Tinugići su, jedna od najstarijih porodica u ovome selu, od kojih je poslednji potomak otišao u Selevac.
Ostale porodice su se doselile posle njih:
-Ratkovići su iz Lisica – Rudnički okrug***.
-Vukovići su došli posle Ratkovića ali se ne zna odakle***.
-Janoševci su od Novog Pazara, najpre su se naselili u Užičkom okrugu i tamo promenili slavu, pa ih otuda raselio knez Miloš, jer su pljačkali Turke***.
-Gajići su iz sela Crnuća – Rudnički okrug, otuda je pobegao Gaja zbogg krađe crkvenih para***.
-Jeremijići su iz leskovačkog sreza udkuda se doselio Jeremija***.
-Ristići („Bugari“) su iz Timočkog okruga***.
-Đergo je iz Tetova***.
-Stevan Kolar je došao među poslednjima – ne zna se odkuda***.
Priča se da je pri doseljavanju bilo mađarskih kuća i izgleda da današnje selo nije postojalo ranije od pre 120 do 150 godina.
***Ne zna se koju slavu slave.
1. decembar 2013. u 20:44
Milodan
Poreklo stanovništva naselja Železnik. Gradska opština Čukarica – Grad Beograd. Iz knjige „Okolina Beograda“ Riste T. Nikolića – NASELJA SRPSKIH ZEMALJA (knjiga 2) – SRPSKI ETNOGRAFSKI ZBORNIK (knjiga V), Beograd 1903.
Položaj naselja.
-Železnik je po blagim stranama doline Železničke Reke, koja se zove Reka i jednog potoka, koji polazi od Čitačke Vode. Kuće su po osojnim i prisojnim stranama dolina.
Vode i klima.
-Voda se pije sa izvora Brusnika*, sada česma, a najviše iz bunara. Izvor je srednje jačine i ne presušuje
*Nekada je izbacivao kamenčiće nalik na „brusiće“, zbog čega je nazvan Brusnik. U okolini su poznati izvori: Čitačka Voda – na istočnoj strani, pola sata hoda od sela; potok, koji odatle polazi i teče kroz selo sastaje se sa Rekom pri izlazu iz samog sela; Stublina – na južnoj strani sela, ispod mesta Logorišta, odakle polazi potočić istogg imena – leva pritoka Reke; Izvorac – jugozapadno od sela na pola sata hoda, nekada jak izvor a sada se samo vidi, kako iz mulja i blata voda na više mesta izvire kao da vri u kakvome sudu*.
*Priča se da je nekada izbaciovao sa vodom borove šišarke, a sada samo mulj i pesak.
Drenovača ili Sveta Petka, po verovanju meštana „sveta voda“ – od Izvorca udaljena na zapadnoj strani 500-600 koraka, nekada običan izvor a sada česma; stanovnici ovog sela i okoline smatraju da je lekovita*.
*Svakog mladog petka i nedelje mnogi sa tog izvora nose vodu u sudovima svojim kućama, piju je i umivaju se, jer je smatraju za lekovitu. Pojedini seljaci iz okolnih sela sada dovode bolesnike da tu prenoće, umiju se i piju vodu sa izvora.
Đeriz je pored potoka Drenovače, koji je postao od Izvorca i Drenovače, od sela je daleko četvrt sata hoda, nekada je tu bila česma a sada su razvaline.
Klima je obična i gotovo je blaža u odnosu na okolinu. Kišu najčešće donosi zapad, najjači je istok (košava) a najhladniji severac.
Zemlja, šuma i paša.
-Zemlja za obrađivanje je oko sela, daleko od sela 15-30 minuta hoda a na mestima zvanim: Aluge (nekada je tu bila šuma lužnjakova, po kojoj je mesto nazvano), Manastirine, Drenovača (nekada je tu bila šuma, najviše drenovina), Orasi (bilo dosta orahovog drveća, sada ima po koje stablo), Crkvine, bela Zemalja, Rupčine (tu ima rupčaga, koje su bile pune vodom kada je tu bila šuma), Velika Poljana, Brestove Aluge (bile nekada brestoe šume), Vis (sada njive a za vreme kneza Mihajla bila gusta šuma), Lipak (nekada lipova šuma, sada njive) i dr. Po Makišu imaju njive, bašte a najviše livade. Pojedini delovi Makiša imaju ove nazive: Džajine Bare*, Šator, Umčica (njive) Grede, Jasenova Bara (nekad bilo mnog jasenovog drveća)., Topoljak (nekada bilo topola), Velike Livade (najpre prokrčili za livade u Makišu), Rudmanovo**, Mlake (tu je na mnogo mesta pištoljina i bara). Najviše seju pšenicu, kukuruz i ječam. Šume ima na mestima zvanim: Orlovača – opštinska šuma, bila velika i gusta šuma, Ravnice i Rt (opštinske šume, najviše hrastovog drveća). Šuma im služi za ogrev i građu. Paše imaju u šumi, u Makišu po livadama a imaju i utrine. Paša je dobra, zemlja je rodna. Da porodica od 10-15 duša može osrednje da živi treba da ima 6-8 hektara zemlje, dva vola, jednu kravu, dva konja, 10 ovaca i 5-10 svinja.
Tip naselja.
-Selo je zbijenog tipa, ušoreno bez reda, kuće su blizu jedna drugoj. Selo se deli na tri kraja: Bugarski, Prajski i Tarajiš. U selu ima 175 kuća. Zadruga je nekada bilo a sada ih ima 2-3 od po 20 do 30 duša.
Stanovi.
-Radi stoke stanovnici imaju kolibe u kojima čuvaju ovce:; zimi u Makišu po livadama a leti u opštinskoj šumi, oba mesta bliže selu. Koliba ima 10-15. Grade ih seljaci, koji imaju više stoke ili se udruže nekoliko njih i zajednički sagrade kolibu, pa zajednički čobane plaćaju i hrane. U Makišu stoku čuvaju do polovina marta ili najdalje do Blagovesti, pa se sele u šumu, jer opštinska vlast tek tada dopušta da se tamo stoka čuva.
Ime naselju i krajevima.
-Selo je, vele, nazvano po tome, što se tu, gde je sada selo Železnik, donosilo na volovskim kolima železo, koje je vađeno u Pravaliji (Sremčica) još za vreme Rimljana. Bugarski Kraj je nazvan po tome, što u njemu stanuju doseljenici iz krajeva istočne Srbije prema Bugarskoj. Prajski Kraj je nazvan po prezimenu Prajzovća, koji su u tom kraju a za Tarajiš se ne zna na osnovu čega je dobio to ime.
*Nazvano po nekom Džaju (Gaji), koga su Turci ubili.
**Tu ima uvek vode, pa i sada izvire. Pričaju da je bilo duboko.
Starine u selu.
-Prvi stanovnici današnjeg sela najpre su stanovali u Makišu, zapadno od sela, gde je danas Selište. Tu je pesak i nema nikakvih tragova od naselja. Selo je bilo na uzvišenijem mestu, blizu vode, gde su stajale lađe. Misli se da su se otuda odselili zbog vode, a neki pričaju, da je to učinjeno po naredbi kneza Miloša.
-Blizu sela postoj mesto Kućerine, pored potoka istog imena. Tu se se stanovnici naselili, kada su se premestili iz naselja u Makišu, ali pošto im Turci popale kuće u tom mestu, oni opdatle krenu i nasele na današnjem mestu. Kuće su bile blizu izvora i reke a uz to i pored puta. Na mestu Kućerine naleza klince, gvožđe, srpove, vidi se crvena zemlja i dr.
-Blizu izvora Čitačke Vode postoje Manastirine. Tu je bio manastir. Stariji ljudi pamte, da su do pre 70 godina, stajali zidovi samo nije bilo krova. U tom manastiru bila su dva brata, kaluđeri koji su pobegli u Srem, kada su Turci manastir spalili. Taj manastir je slavioSv. Trojice, te danas stanovnici Železnika nose litiju toga dana.
-Blizu mesta zvanom Orasi postoje Crkvine. Priča se, da je tu bila crkva pre Prvog ustanka – „za vreme nekog mira“, pa je docnije razorena. Tu su nailazili na ploče sa krstovima i dr.
-Na zapadnoj strani postoji Madžarsko Groblje, gde su danas njive. Tu su nalazili velike ploče koje su danas raznete.
-Usred sela blizu škole zna se za jedno staro groblje, gde su se sahranjivali ondašnji stanovnici do pre 40 godina.
-Mesto, gde je jedno od današnjih grobalja, zvalo se Vinogradine, jer su nekada tu bili vinogradi.
-Pored ovog sela vodio je put iz Beograda u Šabac.
-Blizu izvora Đeriza, gde je put prolazio, bila je mehana, od koje se danas poznaju temelji, a tu su u blizini nalazili grobove i ljudske kosture.
Postanak naselja i poreklo stanovništva.
Priča se da je u ovom selu najpre bilo 7 kuća i porodica, čiji su preci onda živeli, jesu danas najstarije porodice u selu. O njihovom poreklu se ne zna ništa. To su:
-Stanojevići (po crnome Stanoju) od njih su sada: Ignjatovići, Radojevići i Šundići, od kojih je danas u ovome mestu ostao samo jedan potomak***.
-Guzonjići, od kojih su sada Markovići ali po ženskoj liniji***.
-Spasojevići od kojih su i Stojadinovići***.
-Nikolići, od kojih je bio deda Đura Moskova***.
-Petrovići, Mitrovići, Koturovići i Jerinići, od kojih danas ima potomaka samo po ženskoj liniji***.
-Krstići***.
-Čolići***.
I za jš neke porodice ne zna se odakle su doseljene, te ih smatraju za starince. To su:
-Vasići***,
-Kojići***,
-Ćirići***,
-Rankovići ili Asurdžići***,
-Milutinovići***,
-Milosavljevići*** i
-Marinkovići***.
Ostale porodice su doseljenici,čije je poreklo poznato.
-Prajzovići su iz Levča, odakle im je došao predak Aron***.
-Vojinovići su od Vranja***.
-Nešići su sa Javora***.
-Lukići su iz Bosute, Rudnički okrug.
-Uroševići su sa Kosova***.
-Stanojevići (Cvetkovići, Petrovići, Pejkovići, Zlatanovići i Đorđevići) su od Vranja***.
-Stankovići su iz istočne Srbije, prema Bugarskoj***.
Docnije su se doselile ove porodice:
-Bradić Mladen je iz Levča odakle mu je došao otac Gaja****.
-Milovanović Stevan je poreklom iz Borka (Posavina) odakle je njegovog oca dovela njegova majka, preudavši se za Đuru Moskova***.
-Gajići su iz Krivog Vira, Boljevački okrug***.
-Marjanovići su iz Orašja***.
-Mladenovići i Miljkovići su iz novooslobođenih krajeva, odakle im je došao ded Petko***.
-Nedeljković Mata je iz obližnje Umke***.
-Nikolići su iz novoosloođenih krajeva Srbije***.
-Prvulovići su od Zaječara***.
-Jankovići i Todorovići vode poreklo od Diše Markovića, koji se doselio iz novooslobođenih krajeva a ostao u selu kao uljez u kuću Pante Milića***.
-Stankovići i Stevanović Stepan su iz Vojvodine, odkuda im je došao ded, vele na poziv vezirov***.
-Ilić Đorđe je iz Kneževca***.
-Lazarević Milan je iz Barajeva***.
-Mandić ili Lukić (Luka) je iz Žarkova***.
-Rajkovići su od Drine***.
Skoro su se doselile porodice, pre 20-25 godia:
-Simonović Orden iz sela Grnčišta, Veleški okrug, ispod planine Klepa***.
-Popović Ilija je iz Prilepa***.
-Micković Vojin je iz sela Kaluđerice (Poreč, Makedonija)***.
-Anđelković Milan je od Novog Pazara, odakle mu se doselio ded Luka Pazarac pre 80 godina***.
-Stojić i Milinčić (Jovan), braća su iz sela Bajinca blizu Stare Gradiške u Bosni***.
-Zorić Koja je iz sela Dobrljina, Novska nahija blizu Kostajnice***.
-Savić Mile je iz sela Stapara, blizu Stare Gradiške i reke Vrbasa***.
-Savić Novak je iz sela Lalinca ili Dubrave blizu Stare Gradiške***.
-Panić Blagoje i Jovan si iz Lalinca ili Dubrave***.
-Bogojevići su iz sela Svinjare, Banjalučka nahija***.
-Risojević Jovida je iz istog mesta***.
-Gligići su iz sela Gradina, Novska nahija blizu Prijedora***.
-Panić Sava je iz sela Murata blizu Kostajnice***.
-Maksić Ilija iz sela Gaja blizu Stare Gradiške***.
-Davidović Jovan je iz Jakira blizu Livna***.
-Despotović Stevan je iz Junuadovaca kod Banjaluke***.
-Jerinić Sima je iz Prijedora***.
-Rakić Rade je iz Bajinaca blizu ušća Vrbasa u Savu***.
-Popović Mihajlo je iz sela Daničića pored Save***.
Svi ovi doseljenici iz Bosne došli su, poglavito,posle okupacije.
Iz Banata i Srema doseljencici su:
-Jelić Jaša je iz Šimanovaca – Srem***.
-Brkić Vasa je iz Barande kod Pančeva***.
-Belić Milan je iz Karlova kod Kikinde***.
-Nićiforović Miloš je iz Jakova u Sremu***.
-Pavlović Mija je iz Kovilja (blizu Sremskih Kralovaca)***.
Ostali su:
Jelkić Nikola je iz mesta Katinovca u Hrvatskoj***.
-Nikolić Mirko je iz sela Gostilja, Bjelopavlovići u Crnoj Gori iz porodica Ivkovića***.
-Micković Dragutin je iz sela Kula u Bugarskoj.
-Miloševići ili Jovanovići (Aleksa i Ljubomir) su iz Grčke***.
Noviji doseljenici:
-Ilić Radosav je iz sela Bakionice, Užički okrug, ostao u selu kao uljez***.
-Bojić Blagoje je iz Kruševca, uljez u selu***.
-Milenković Arsa je od Niša***.
-Stojanovići su iz Pinosave a starinom iz Stare Srbije***.
Starije su porodice uglavnom u sredini sela a novije na krajevima. Pojedini ljudi iz onih starih porodica učesvovali su u svm važnim događajima od početka 19. veka.
Seoska je preslava (zavetina) u Miromnosnu nedelju, prva po Vaskrsu. Osim toga selo je zavetoano, da stoku u neke dane (naprimer Sv. Prokopije i Sv. Vratolomej) ne „vataju“ u jaram da bi im uvek bila zdrava. Slave su stanovnika različite.
***Ne kaže se koju slavu slave.
2. decembar 2013. u 19:48
Milodan
Poreklo stanovništva sela Vinča, Gradska opština Grocka – Grad Beograd. Iz knjige „Okolina Beograda“ Riste T. Nikolića – NASELJA SRPSKIH ZEMALJA (knjiga 2) – SRPSKI ETNOGRAFSKI ZBORNIK (knjiga V), Beograd 1903.
Položaj sela.
-Selo je jednim delom u prisoju i na brdu, sa desne strane Dunava, a drugim u ravnici. Blizu obale Dunava su samo parni mlin, stara mehana (sada karaula), nova mehana i dve kuće.
Dunav se često razliva i svojim talasima roni obale, koje se osipaju, a uz to i usporava vodu u reci Bolečici, koja onda plavi njive i livade, što su pored nje. Zbog toga su kuće, kojih je nekada više bilo pored reke, izmeštene i tako postao nov kraj Ravnice. Te su kuće bile ne peskuši i trošnom zemljištu, koje se odronjavalo i kuće zbog toga padale.
Vode i klima.
-U kraju Ravnicama, gde ima dovoljno bunara, meštani se služe isključivo bunarskom vodom. U kraju sela Staroj Vinči, koja je u prisoju i na brdu sa desne strane Dunava, bunara je manje, jer je veća visina, te se stanovnici i zimi i leti služe isključivo vodom sa Dunava. Izvora ima i to izvan sela: Ladna Voda, Ivkova Voda, Stari Kovanluk, Kovanluk na utrini, Smrdan, Šugavac, Brkin Izvor, Zmajevac (u Ošljanima), Stublina, Gujin Izvor, Mijajlov Izvor i Česma (u Ošljanima). Sa tih se izvora meštani služe vodom pri poljskim radovima, a kada se svraćaju kući, ponese se i voda u sudovima sa tih izvora.
U selu je hladniju u odnosu na okolna sela, jer nije zaklonjeno. Sneg počne obično padati u drugoj polovini novembra i traje do polovine februara. Visina snega najviše može biti oko 50-60 santimetara. Najjači je vetar ustoka (košava), koja i najčešće duva; kišu donosi zapadni vetar a severac je najhladniji.
Zemlja, paša i šuma.
-Stanovnici imaju zemlje za obrađivanje i to van sela, a na mestima zvanim: Šugavac, Čekije, Babin Lug, Ševarice, Lipovica, Mlake, Smrdan, Čunci, Erino brdo, Klupe, Tabak, Zmajevac, Ošljani, Lokma, Rit, Ostrvo, Kusak Utrine i dr.
Paše ima na mestima: Đakovoj Strani, Klenovcu, Lipovici, Kovanluku i Zabranu opštinskom.
Šume ima u Opštinskom zabranu, koji je od kraja ravnice udaljen oko 750 metara. Sva je šuma od lisnatog drveća.
Zemlja za obrađivanje je rodna ; glinuša, ilovača, peskuša, uma a najmanje crnica. Da jedna porodica umereno živi potrebno je 8 do 10 hektara zemlje.
Tip sela.
-Selo je podeljeno u dva kraja; Gornji Kraj ili Staru Vinču i Ravnice ili Donji Kraj, koji su jedan od drugog udaljeni ¼ km. A rastavlja ih kosa na kojoj je seoska utrina. U Staroj Vinči kuće su razbijene i udaljene jedna od druga najviše 6 minuta hoda. U kraju Ravnicama kuće su češće ušorene, da ih samo ograda razdvaja ali su neke i na većem odstojanju. U Staroj Vinči postoji: Jedan glavni put – šor – koji kroz nju ide, tri raskrsnice sporenih puteva i jedan put pored Dunava, koji je zbog izlivanja Dunava nestalan. Škola i crkva su udaljene od Stare Vinče pola sata hoda a od Ravnica upola manje. Mehana, karaula, parni mlin su u Staroj Vinči a kovačnica i kolarnica u Ravnicama.
Ime selu.
-Priča se, da se ovo selo najpre zvalo Grbulje, pa je docnije nazvano Vinča. Misli se, da je ime Vinča postalo od vina – vinove loze, jer se priča, da je u starije vreme u ovom selu bilo mnogo vinograda. Krajevi su nazvani po svom položaju.
Starine u selu.
-Na mestu Ošljanicma, koji je na granici atara vinčanskog, slanačkog i Velikog Sela, postoji Selište. Tu pri oranju se nailazi na cigle, crep i ćeramide, za koje vele, da su ostaci spahijske kule, koja je tu bila, kada i selo. Priča se da je to selo bilo od 9 kuća, pa se docnije postepeno premestilo na današnje mesto. Pre no što je današnje selo tu bilo postojalo je, vele, madžarsko selo.
Postanak sela i poreklo stanovništva.
-Prvi doseljenici u današnju Vinču su živeli, prema pričanju, u Guberevcu – Kosmajski srez. Otuda su mnogi zbog turskog zuluma i bega guberevačkog prebegli u Banat i Srem, gde im i danas žive potomci, a neke pri bežanju zadrži „dobri beg ošljanski“ i nastani ih u Ošljanima. Stanovnicima ošljanskim, koji su se bavili ribolovom, bilo je tamo nezgodno, jer nisu mogli paziti na svoje čamce u Dunavu prema Grbulji – poznijoj Vinči te zamole svog spahiju, da se sa njim zajedno presele u Grbulju – današnju Staru Vinču bliže Dunavu, što im on i odobri*.
*Priča se da su se onda obavezali, da spahiji podignu u Vinči bolju kulu i da kaldrmišu put od Ošljana do nove spahijske kule, koja je bila podignuta prema Dunavu, gde je sada kuća Rosnića.
Iz Stare Vinče docnije su se premeštali na današnja mesta. Kraj Ravnice naseljen je za vreme kneza Miloša, kada su se stanovnici sa obale Dunava, gde se zemljište odronjavalo, tu premestili.
Mnogi stanovnici su poreklom sa Kosova (Kosovljani), neki iz današnjih novooslobođenih krajeva (Nišlije i dr.) a drugi iz ostalih srpskih zemalja. Ima dve porodice Sofijanci.
3. decembar 2013. u 20:03
Milodan
Poreklo stanovništva naselja Veliko Selo, Opština Palilula – Grad Beograd. Iz knjige „Okolina Beograda“ Riste T. Nikolića – NASELJA SRPSKIH ZEMALJA (knjiga 2) – SRPSKI ETNOGRAFSKI ZBORNIK (knjiga V), Beograd 1903.
Položaj sela.
-Selo je sa obe strane Veliko-selskog Potoka, gde ovaj počinje tećii ravnicom Ključ. Glavni deo sela je sa leve strane Potoka. Neke kuće su pored ili blizu seoskog puta, koji vodi duž Potoka, neke su dalje od puta pod brdom Vukojevom Valogom i pod Belom Stenom, a najviše ih je sa leve strane Potoka na ravnici Ključu. Kuće sa desne strane Potoka su na podnožju Trapinog Brda, a prema Potoku i ravnici Ključu.
Vode i klima.
-Dunav pri nadolasku plavi sva seoska imanja, koja su pored Dunava, a ispod sela. Za vreme poplave voda dopire i do krajnjih seoskih kuća prema Dunavu.
Stanovnci u selu piju vodu iz bunara i sa dva izvora; Kladenac (najstarija voda) i Bunarče. Po polju su poznati izvori: Ladna Voda, Čagljanska Voda (prva voda), Vodice i dr. Poslednji izvor meštani smatraju da je lekovit.
Klima je kao i u okolnim selima, ali vele nije tako zdrava, jamačno zbog mnogih baruština pored Dunava*.
*Svakako zbog toga u ovome selu nema starih od 90-100 godina, kao u mnogim okolnim selima. Ima samo nekoliko ljudi, koji nemaju više od 80 goidna.
Zemlja, paša i šuma.
-Zemlje za obrađivanje stanovnici imaju malo između mala i pojedinih grupa kuća u malama, ali je većinom van kuća, oko sela, a na mestima zvanim: Viće, Lap, Čagljane, Nikino Brdo, Samar, Seinovac, Bukojeva Valoga, Bela Stena, Vinogradi, Slanačko Brdo, Trapino Brdo, Tospaše, Kamarište, Veliko Brdo, Veliki Luga, Lokva, Ošljane, Mlačina Greda (livade) i dr.
Utrine ovo selo nema. Malo seooske ispaše imaju stanovnici na mestu Lapu. Šume nema. Drva kupuju sa ade Čegaljica.
Tip sela.
Selo se deli na Gornju, Donju i Petransku malu. Gornja Mala je prva kada se ide niz Potok. Ona je sa obe strane Potoka do kuća oko mehane i škole. U njoj se izdvajaju grupe kuća, koje se imenuju po prezimenima porodica u njima. To su grupe kuća: Todorovića – sa desne strane Potoka a na podnožju Trapinog Brda; Marinkovića – sa leve strane Potoka, duž puta do mehane; Vukojevića – na podnožju brda Vukojeve Valoge; Gobeljića i Marića – blizu kuća Vukojevića, prema školi i Radojevića – oko mehane.
Donja Mala je ispod Gornje, sa obe strane Potoka, odakle ovaj teče ravnicom. U njoj se izdvajaju dosta neznatne grupe kuća; Škondrića i Đurđevića, razdvaja ih sokak, Ristića (Nazlunovića), Belčevića, Dimića i Popovića.
Petranska Mala je na podnožju Trapinog Brda a prema Dunavu. Kuće su duž seoskog puta, većinom blizu jedna drugoj.
Grupe kuća su razdvojene imanjima – njivama onih stanovnika, čije su tu kuće. Odstojanje između tih grupa, kao i između kuća pri okrajcima sela (prema Slancima) 150-250 koraka dok je između kuća u grupama je 20-30 a ponegde 30-60 koraka. U selu ima oko 200 kuća, a pre bežanije 1813. godine bilo je oko 10 kuća. Zadruga je ranije bilo mnogo, a sada ih skoro nema. Ima samo 2-3 porodice sa preko 20 duša u kući.
Selo spada u red sela zbijenog tipa. U Donjoj Mali gotovo sve kuće su zbijene,a u ostalim dvema raspoređene su, većinom, po grupama. Donja Mala je sva u ravnici, a Gornja i na podnožju pomenutih brda, gde nije prava ravnica, te je ta razlika u položaju uzrok, da i ovo selo nije usvim svojim delovima istog tipa.
Ime selu.
-Kada je selo bilo pored Dunava na mestu Čagljanima zvalo se Čagljanac, a od kada je na današnjem mestu zvalo se najpre Novo Selo pa potom Veliko Selo*.
*Bogić V. A. zabeležio je predanje, da se Veliko Selo „zvalo Novo Selo, pa kad se više njih doselilo iz Bugarske onda se nazvalo veliko Selo“.
Starine u selu.
-Na mestu Čagljanima, u ravnici pored Dunava, priča se, da je bilo madžarsko selo Čagljane, po pričanju nekih onda je Višnjica bila grad – kada Beograd nije postojao*. Priča si i o madžarskom groblju, koje je bilo na Čagljanima, a i kod današnjih seoskih kuća iskopavani su ljudski kosturi i vadili kamenje, te vele, da je i tu bilo madžarsko groblje.
*Postoji i predanje, kako su onda živeli stanovnici druge vere – Jermeni.
Današnje selo je najpre bilo u Čagljanima i zvalo se Čagljanica. Neki to mesto nazivaju Selište, ali ređe, obično se čuje naziv Čagljani, te neki i ne znaju za Selište u ataru ovog sela.
Postanak sela i poreklo stanivništva.
-Negini sada Nedeljkovići su najstarija porodica u ovom selu. Oni su bili u Čagljancu i za njih se ne zna da li su odnekuda došli, priča se da su „starosedeoci“, Aranđelovdan.
Stare porodice su i:
-Mišajlovicći, po starome prezimenu Paunovići, Jovanjdan.
-Marići i Jovičići, Sv. Vrače.
-Crnkići i Aleksići – ovi po starome Uzunovići, Nikoljdan
-Latinovići, Nikoljdan.
-Šalavardići, Jovanjdan.
-Kolarevići, Ilindan.
-Dimići, Sv. Vratolomej.
Svi ostali stanovnci su doseljeni. Za mnoge se ne zna odakle su doseljeni:
-Živići, sada Jablanovići (Karamučići ili Đorđevići) su sa Kosova, Ilindan.
-Perišići su iz Selevca, Smederevski okrug, došli im pradedovi***.
-Gobeljeići su iz Mutnice u okolini Paraćina, Nikoljdan.
-Nikolići su od Prokuplja, Stevanjdan.
-Škondrići, ne zna se otkuda su, neki misle da su poreklom iz Stare Srbije a neki iz okoline Skadra, Lučindan.
-Petranići ili Lazarevići su od Niša, došli u vreme Karađorđa, Jovanjdan.
-Miloševići su iz Ritopeka, Nikoljdan.
-Belčevići su iz Lipa, Smederevski okrug, Đurđic.
-Todorovići su iz Stare Srbije, Jovanjdan.
-Vukojevići su iz Velike Plane, Nikoljdan.
-Belo-Đorci su iz Stare Srbije, Sv. Petka.
-Ristići-Nazlunovići su od Prilepa, Nikoljdan.
-Zdravkovići, preci im vojevali uz Karađorđa, Aranđelovdan.
-Marinkovići („Bivoljarski“) su od Bitolja, Stevanjdan.
-Avramovići su iz Grocke, Pantelijevdan.
-Radojevići, ne zna se odakle su doseljeni, Aranđelovdan.
-Jovanovići su od Niša, odkuda se doselio deda Jovan, koji je ostavio sinove Antu i Stojana; Antin sin je starac Toma Jovanović (76 g), Nikoljdan.
-Redžići su iz Gročanskog sreza, Mitrovdan.
-Đokići su od Niša, iz sela Merošine, Đurđic.
-Đurđevići su od Niša, Nikoljdan.
-Kostići, ne zna se odakle su doseljeni, Sv. Atanasije.
-Krstići su od Niša, Aranđelovdan.
-Radosavljevići su iz Resave, Đurđic.
-Marinkovići ili Đorići su iz Malče kod Niša, Nikoljdan.
-Markovići; „teško da nisu od Niša“, Nikoljdan.
-Ivanovići, ne zna se odakle su doseljeni, vele da su „iz bliza“, Alimpijevdan.
-Cvetkovići su iz Vidina, Mitrovdan.
-Ristićevi ili Nićovorovi misle da su iz Banata, Đurđevdan.
-Tadlejići su „iz preka“, Đurđevdan.
-Cvejići ili Dragini su iz Begaljice, predak im došao ženi u kuću***.
-Mojsilovići-Petrovići (“Sviračevi“) su iz okoline Pančeva, Nikoljdan.
-Matići su od Niša, Alimpijevdan.
-Pavlovići („Vrancuzovi“), ne zna se odakle su, predak im Ilija „Vrancuz“ bio u Francuskoj, Đurđic.
-Petrovići su iz Lugavčine, Smederevski okrug, zovu ih Dugalije, Aranđelovdan.
-Stojanovići su iz Bugarske, Nikoljdan.
-Anastasijevići su iz Mirijeva, Aranđelovdan.
-Živanovići li Dunđerski su od Niša, Alimpijevdan.
-Paunovići, ne zna se odakle su doseljeni***.
-Miletići vode poreklo od jednog dovodca od kuće Petrašića. Sv. Arhanđel Gavrilo.
-Ranković Stevan je iz Ivanče, Ilindan.
-Antonović Jevta je iz Srema, Đurđevdan.
-Živanović Đurđe je „iz preka“, Aranđelovdan.
-Davidovići su iz Kruševačkog okruga, Mitrovdan.
-Milosavljević Živan je iz Pančeva, Stevanjdan.
-Marinković Milan je poreklom iz Like odkuda mu je došao otac Mita, koji se prizetio u Marinkoviće primivši njihovo prezime i slavu. Stevanjdan.
-Lukići su Banaćani, Đurđic.
-Miloševići su od Tetova, odkuda se doselio Trpko pre 50 godina, dovevši otuda 4 sina, Mitrovdan.
-Timići su iz Banata (Pančevo)***.
-Subotići su iz Banata, Nikoljdan.
-Dimović Micko je iz sela Letova kod Prilepa, Mitrovdan.
-Živanovići su iz Banata, Petrovdan.
-Petković Dimitrije došao je pre 20 godina iz Šapranca kod Vranja, gde je bui užar***.
-Marić Mijailo je iz Tikveša – Makedonija, zaostao kao dunđer, Nikoljdan.
Doseljene su, ali se ne zna odkuda, ove porodice:
-Kostići, Nikoljdan.
-Najdići, Nikoljdan.
-Vujičići, Nikoljdan.
-Tomići, Aranđelovdan.
-Stojkovići, Lučindan.
-Tanackovići, Sv. Tanasije.
-Radivojevići, Đurđic.
-Markovići, Nikoljdan.
-Krstić, Stevanjdan.
-Rajković Blagoje, Nikoljdan.
Svi su se stanovnici u govoru i nošnji izjednačili; govor je pravilan, a nošnja je ženska-šumadijska. Priča se samo da je ranije bilo razlike u govoru i nošnji. Doseljenici iz istočnih, južnih a naročiot jugoistočnih srpskih zemalja izdvajali su se po govoru i nošnji od ostalih, kao što se i danas u Višnjici zapaža kod starijih generacija; „pola sela jedan ruvet, a pola drugi“. Što danas toga nema u ovome selu jamačno je glavni uzrok taj, što su ovde u većini bili doseljenici iz južnih, jugozapadnih, severnih i severozapadnih srpskih zemalja, te su sa njima ostali doseljenici, koji su u manjini, brzo izjednačili. Po tome izgleda, da starinci i svakako veći deo porodica nepoznatog porekla, nisu iz istočnih i jugoistočnih srpskih krajeva, jer tek sa njima glavni deo stanovništva ovog sela čine doseljenici iz već pomenutih oblasti.
***ne kaže se koju slavu slave.
4. decembar 2013. u 20:38
Milodan
Poreklo stanovništva sela Ritopek, Gradska opština Grocka – Grad Beograd. Iz knjige „Okolina Beograda“ Riste T. Nikolića – NASELJA SRPSKIH ZEMALJA (knjiga 2) – SRPSKI ETNOGRAFSKI ZBORNIK (knjiga V), Beograd 1903.
Položaj sela.
-Selo je pored Dunava. Kuće su između omanjih glavičastih uzvišenja, kojih tu ima, a i dalje od Dunava uz kosu.
Zemlja i paša.
-Zemlje za obrađivanje stanovnici ovoga sela imaju na mestima zvanim: Poljana, Majdan, Purine Pojate, Ristin Obor, Tatin Prokop, Suvo Plandište, Pasuljište, Žežnica, Sajinovac (tu su bili vinogradi), Livadice, Kal, Cerje, Mostine, Plavice, Maklice i dr.
Na nekima od tih mesta ima i po malo paše, a u šumi stanovnici ovog ssela oskudevaju, mada je ranije bilo mnogo šume. Lipovica je nekada bila pod šumom. To je bila utrina sela Ritopeka.
Tip sela.
-Selo se deli u tri dela: Sred-selo, Gornju i Donju Malu. Sred-selo je između dve glavice oko crkve i mehane. Kuće su zbijene kao u selima pravoga zbijenoga tipa, ali nema pravilnih ulica. Po stranama kose nalaze se Donja i Gornja Mala. Kuće u njima su razređenog tipa tako da se Gornja Mala umnogome približava selima razbijenog tipa.
Starine u selu.
-U ataru ovog sela postoji Crkvište. Stari novac i dr. nalazi se na mestu Vodicama, u Plavincu i dr. Današnje selo je promenilo nekoliko položaja; po pričanju nekih tri. Priča se da je bilo na mestu zvanom Dugačke Njive, zatim, kod Vodica pa kod Plavinačkog Potoka.
Postanak sela i poreklo stanovništva.
-Ovo je jedno od najstarijih sela u okolini Beograda. Ima u njemu starijih porodica, za čije se poreklo ne zna, te se smatraju da su starinci, mada ovi to nisu, jer se pored toga priča, kako u ovom selu nema domorodaca, te da su svi doseljeni.
-Putnikovići su najstariji u ovom selu, ne zna se odakle su doseljeni; pričaju neki dako su ih „dirali“ da su „Latini“, Alimpijevdan.
-Palamige, porodica nekoga Jove su takođe stara porodica – koji su izumrli.
-Čelikovići su stara porodica čiji je predak bio Crni Živan, i oni su izumrli.
-Stare porodice su i:
-Miloševići – Nikoljdan.
-Uroševići – Alimijevdan.
-Kaldišići***
-Šiljini*** i drugi.
Za sve ostale porodice u selu se zna odkuda su doseljene:
-Markovići su sa Kosova, odkuda se zbog zuluma krenuo Marko Marković, otac starcu od 100 godina, najpre dođu u Dražanj, gde nisu dugo ostali, jet tu ubiju spahiju, pa odatle dođu u Ritopek, Mratindan.
-Petrovići su takođe sa Kosova, Nikoljdan.
-Matejići su iz Ropočeva pod Kosmajem, Aranđelovdan.
-Vučkovići su iz Ivanče, Đurđevdan.
-Baštovanovići su iz „Šopluka“, Nikoljdan.
-„Šumadinci“ su iz Barajeva, neki za njih vele da su prvi kolac poboli u Ritopeku, Nikoljdan.
-Živanovići su od Leskovca, predak ime je Živan Torlak, Aranđelovdan.
-Sapundžići su poreklom iz Hercegovine, a pre nego su se doselili u Ritopek živeli su u Vrčinu i Zaklopači***.
-Stevanovići su od Prokuplja, Petrovdan.
-Nikolići su iz sela Stojnika u Šumadiji, Tomindan.
-Mladenovići su od Leskovca, Nikoljdan.
-Pejčići (mehandžije) su Nišlije, Jovanjdan.
-Bogojević Nikola, mehadžija, je od Kičeva u Makedoniji odakle je i pop-Trajko, koji je sveštenik u ovom selu***.
-Stanisavljevići su iz Malog Požarevca, Nikoljdan.
-Jankovići su iz Begaljice, predak Janko Vlah im bio tuvegdžija, Alimpijevdan.
-Trajilovići su „iz preka“, Velika Gospojina.
-Lukići su iz Begaljice, Trifundan.
-Mitići su iz Laidola (Laola), Smederevski okrug, Đorđic.
-Mošići su iz Guberevca, Kosmajski srez, Jovanjdan.
-Jovanovići (Stojanac) su od Prilepa, Nikoljdan.
-Jovanović Jevta je iz Beljine pod Kosmajem, Nikoljdan.
-Mitanovići su iz Starčeva, Đurđic.
-Matejići (Života) su iz Dolova u Banatu, Velika Gospojina.
-Todorovići a sada Glišići su iz Opova, Sv. Sergije(?).
-Mitići su iz Slanaca, Stevanjdan.
-Stefanovići su iz Belog Potoka (od familije Čarapića), Đurđic.
-Dimovići su iz Bavaništa u Banatu, Sv. Vartolomej.
-Vujići su iz Starčeva, Mala Gospojina.
-Stojanovići vode poreklo od Adama (Adolfa), koji se kao kovač doselio iz Vojvodine, pa se ovde pokrstio, Ilindan.
-Ćirkovići, za njih se ne zna odakle su starinom***.
-Pavlovići su iz Vojvodine (biće iz Crepaje), Nikoljdan.
-Đurići su iz Boleča, Sv. Petka.
-Bogdanović Mladen „Bugarin“ je iz okruga Vranjskog, došao 1878. godine***.
-Simići su iz Velikog Sela, Jovanjdan.
-Tanaskovići su iz Velikog Sela, predak došao kao terzija, Aranđelovdan.
-Todorovići su iz Grocke, Stevanjdan.
-Avramovići, predak došao iz Velikog Sela ženi u kuću, Pantelijevdan.
-Petrović Obrad je iz Mirijeva***.
-Mišić Cvetan (čobanin-ovčar) je iz Koćine***.
Kuće novijih doseljenika i izdeljenih zadrugara su po okrajcima sela. Za vreme bežanije 1813. godine, stanovnici su bežali „preko“, išli su do Tomaševca, pa se potom vratili u Ritopek. Kada su ponovo došli, sve su kuće u selu bile izgorelle. Onda su, vele, po adi u Dunavu sejali pasulj.
***Ne kaže se koju slavu slave.