Grbljani Reviewed by Momizat on . PRIREDIO: Saradnik portala Poreklo Nebojša Babić   „Stanovnici Grblja su bili odvajkada ratoborno, neustrašivo pleme, ljubomorno na svoju slobodu i sasvim neukrot PRIREDIO: Saradnik portala Poreklo Nebojša Babić   „Stanovnici Grblja su bili odvajkada ratoborno, neustrašivo pleme, ljubomorno na svoju slobodu i sasvim neukrot Rating: 0
You Are Here: Home » Autori » Nebojša Babić » Grbljani

Grbljani

PRIREDIO: Saradnik portala Poreklo Nebojša Babić

Grbalj-karta

 

„Stanovnici Grblja su bili odvajkada ratoborno, neustrašivo pleme, ljubomorno na svoju slobodu i sasvim neukrotivo, koje je zahtevalo za sebe privilegije i umelo da ih održi“ (bečki list „Wanderer“, 1869. godine, povodom ustanka u Grblju)

 

Grbalj je župni kraj koji se pruža između Kotora na severozapadu i Budve na jugoistoku, na površini od oko stotinu kvadratnih kilometara. Ka unutrašnjosti, oivičen je od Stare Crne Gore Lovćenom, a od mora niskim grebenom koji se pruža dinarskim pravcem. Deli se na Donji Grbalj – polje okrenuto prema moru, i Gornji Grbalj – izdignutu površ između brdskog grebena po sredini Grblja i Lovćena. Istorijski, Grbaljska župa se deli na četiri knežine: donjogrbaljske Lazareviće i Bojkoviće, i gornjogrbaljska Ljubanoviće i Tujkoviće[1].

 

Naziv Grblja potiče od iskvarenom latinskog naziva naselja Agruvium, kod današnjeg Bigova u Donjem Grblju. Prema Aleksandru Lomi, od latinskog Agruvium, preko romanskog Grubiu, Sloveni ga izgovaraju kao Grъblь. Od starog romanskog naziva potiče i srednjevekovni naziv župe (12. stoleće) i utvrđenja u oblasti današnjeg Bigova, Gripuli (Gripuli, Gripoli, Grispoli, Grispuli). Selo oko nekadašnje tvrđave postojalo je i 16. stoleću: u turskom popisu iz 1523. zabeleženo je kao Grbil u nahiji Donji Grbalj. Kasnije je selo zamrlo, pa ponovo naseljeno od stanovnika Glavatičića (Bigovo).

 

Grbalj1848

Grbalj 1848.

 

Kratka istorija Grblja

Slovensko stanovništvo se naselilo u ovoj oblasti još u 6-om, a masovnije u 8. i 9. stoleću. Potomaka ovih naseljenika u Grblju danas verovatno nema, zbog stoleća ratovanja koja su usledila. Grbalj je bio pod vlašću Vizantije do 1185. godine, sa prekidima u kojima su svoju vlast ovde uspostavljali Vojislavljevići (Mihailo, Bodin). Tokom ovog razdoblja, u Grbalj se stalno doseljava novo slovensko stanovništvo. Grbalj zatim postaje sastavni deo države Nemanjića.

U 14. stoleću, feudalnu vlast ovde uspostavlja kotorska vlastela, pod okriljem srbske, a zatim i ugarske države. Jedno vreme (1396-1420), Grbalj drže Crnojevići i bosanski kralj Tvrtko, a 1420. godine, Kotor se dobrovoljno stavlja pod mletačku vlast, a s njim i Grbalj. Međutim, Grbljani odbijaju da postanu mletački kmetovi, te počinje niz pobuna protiv Mletaka u 15. stoleću, i to:

1421-28, kada su Grbljane isprva podržali Crnojevići, a zatim se nagodili s Mlečanima, te su i Grbljani na kraju morali prihvatiti mletačke uslove;

1432-43, uz podršku bosanske vojske vojvode Sandalja Hranića, no tada se i Sandalj nagodio s Mlečanima, a Grbljani su na kraju morali položiti oružje i potpisati zakletvu Mletačkoj republici;

1448-52, kada vojvoda despota Đurđa Brankovića, Altoman, dolazi sa vojskom pred Kotor i zahteva od Mlečana svu zemlju koja je pripadala despotu Stefanu Lazareviću, uključujući i Grbalj; tada su se i Grbljani podigli na oružje, no, kako se Altoman morao vratiti u Srbiju zbog opasnosti od Turaka, Grbljani ostanu usamljeni, a Mlečanima je u gušenju ustanka pomogao Stefan Crnojević[2];

1462-69, grbljanskim ustanicima je isprva pomoć dao Ivan Crnojević, no, kako se i on nagodio s Mlečanima, Grbljani su morali položiti oružje.

To 15. stoleće bilo je najteže u povesti Grblja, zbog stalnog ratovanja i uništavanja, a tako i zbog izdaje srbskih velikaša koji su ostavljali Grbljane usamljene u borbi protiv moćne Mletačke republike. Iz ovog perioda (1427) potiče Grbaljski zakonik, kodifikacija narodnih pravnih običaja.

Kada su 1496. godine Turci zaposeli Zetu i došli do mletačke granice, Grbljani, ne mogavši više trpeti mletačku vlast, dobrovoljno su se priklonili Turcima, izabravši „manje zlo“. I, zaista, u narednih stoleće i po, do 1646, u Grblju se živelo mirno: Turcima je plaćan porez – filurija i porez na so, a Grbljanima Turci nisu dirali u veru i običaje, niti su postavili upravnu vlast. Grbljani su imali svoje kneževe i sudstvo po svom zakonu.

Razdoblje 1646 – 1718. ponovo je donelo nemir u Grbalj, usled ratova između Turske i Mletačke republike. Grbljani su se tada stavili na stranu Mletaka i Crnogoraca koji su se zajedno borili. Grbalj je često bio mesto okršaja i poara, a Grbljani su se istakli kao ratnici u mnogim bojevima: u Kandijskom ratu 1645-69, na Vrtijeljci 1685, u bici za Bar 1689, na Carevu lazu 1712, itd.

Prikaz grbaljskog kneza iz putopisne knjige Wiliama Millera 1804 godine

Grbaljski knez 1804.

Požarevačkim mirom iz 1718. godine, Grbalj je pripao Mletačkoj republici, s tim što je mletački dužd prihvatio sve uslove Grbljana, tako da su oni u miru ostali mletački građani do propasti Republike 1797. godine.

Kada je Napoleon ukinuo Mletačku Republiku, Grbalj, kao i cela Boka, ujedinio se sa Crnom Gorom vladike Petra I, koji je, zatim, predao na upravu ove oblasti Austriji koja se borila protiv Napoleonove Francuske. Međutim, Austrija je odbila da poštuje privilegije koje su Grbljani uživali pod mletačkom vlašću, te se Grbalj podigao na oružje 1804. godine. Pobuna je okončana mirno, pregovorima, tokom kojih su Austrijanci obećali da će poštovati stečene grbaljske privilegije. Međutim, nedugo za tim, austrijske vlasti su pohapsile neke vođe pobune. Tokom daljih ratnih dejstava, Napoleonova vojska ponovo zauzima ove teritorije. Francuska vlast u Grblju, 1807-13, veoma je teško pala Grbljanima: ostala je upamćena po nasilnom novačenju (mobilisanju) grbljanskih mladića u francusku mornaricu i po prinudnom radu, kao i po tome što Francuzi nisu poštovali nikakva ranije stečena prava Grbljanima. Usled svega toga, u Boki je, 1813. godine, izbio ustanak Grbljana, Paštrovića, Luštičana, Pobora, Maina, Braića, Krivošija i drugih Bokeza protiv francuske vlasti. Uz pomoć Crnogoraca i ruske vojske, kao i podršku britanske mornarice, silovito su napadnute francuske trupe iz svih pravaca i proterane sa crnogorskog Primorja. Nakon ovog događaja, stanovništvo Boke i Primorja zatražilo je ujedinjenje sa Crnom Gorom pod okriljem ruskog cara. Međutim, voljom velikih sila, ove oblasti su predate Austriji. Austrijska vlast je, tako, i u Grblju potrajala čitavo naredno stoleće.

Odmah po uspostavljanju svoje vlasti, Austrijanci su podigli niz utvrđenja na granici sa Crnom Gorom, da spreče svaku vezu Primoraca sa Crnom Gorom. Ukinute su sve privilegije Grbljanima i zabranjeno suđenje po običajnom pravu, ukinuto kneštvo, a za zvanični jezik uveden italijanski, za šta se izborila katolička crkva u Boki.

1848. godine, kao jedan u nizu ustanaka u Austrijskoj carevini, izbio je i Grbaljski ustanak. Povod je bio neravnopravan položaj Grbljana u izbornom i poreskom sistemu nametnutom od austrijske vlasti. Austrija je poslala veću vojnu jedinicu da umiri Grbljane, međutim, Grbljani, uz podršku pristiglih Crnogoraca, nakon nekoliko kraćih okršaja, naterali su okupacionu silu na povlačenje. Malo buntovno pleme odbilo je napad svetske sile i nateralo je da prihvati sve svoje uslove, kao i amnestiju za vođe ustanka. 1869. godine, Grbalj se još jednom podigao na pobunu zbog zakona o opštoj vojnoj obavezi za sve stanovnike Carevine. Ponovo je ovo bio opštebokeški ustanak, u kojem su učešće pored Grbljana uzeli i Pobori, Braići, Maine, Paštrovići, Krivošije i drugi Bokezi. Početkom 1870. godine zaključen je mir u Knezlazu, gde su se austrougarski predstavnici obavezali da će bokeški mladići biti izuzeti od obaveze novačenja, kao i da će biti amnestirani svi pobunjenici i naknađena stanovništvu sva šteta od ratnih razaranja. Kao posledica ove nagodbe, 1872. godine, prestala je i upotreba italijanskog jezika u crnogorskom Primorju, a uveden je, u upravi i školstvu, srbski jezik i ćirilično pismo.

Delegacija Bokelja u Becu 1869

Delegacija Bokelja u Beču 1869. godine

Međutim, nije prošlo mnogo vremena do novog austrougarskog zakona o opštoj vojnoj obavezi, 1881. godine. U proleće sledeće godine, Grbalj se ponovo digao na ustanak. Međutim, ovoga puta, bečki car je očekivao pobunu i bio odlučan da upotrebi svu silu kako bi za svagda umirio Grbljane i ostale Primorce. Nakon žestokih okršaja u Grblju i Krivošijama, gde je nastupala izuzetno jaka vojna sila Carevine, ustanak je ugušen.

U Prvom balkanskom ratu, mnogo grbaljskih dobrovoljaca se borilo u crnogorskoj vojsci, naročito u borbama za osvojenje Skadra. Tako i u Prvom svetskom ratu. Naročito je veliki odjek za učešće u crnogorskoj vojsci bio među grbaljskim iseljenicima u Americi. Dobrovoljci su doplovili do Napulja gde su se ukrcali u brod „Brindisi“ i pošli put Balkana. Međutim, na Badnje veče (24. decembra 1915 / 6. januara 1916. godine), brod je kod Svetog Jovana Medovskog, nadomak albanske obale, naleteo na podvodnu minu, te je u brodolomu poginuo veliki deo dobrovoljaca (njih 328 od 492). Mnogo Grbljana je stradalo početkom 1916. godine, tokom borbi crnogorske i austrougarske vojske na područje Grblja.

U Drugom svetskom ratu, vođeni patriotizmom i odanošću srbskoj monarhiji, većina Grbljana je podržala četnički pokret. Poznat je čuveni napad grbaljskih četnika na nemačku fabriku municije u Kotoru, u jesen 1943. godine. Mnogo ih je, zbog učešća u četničkim jedinicama, stradalo od partizana u Sloveniji u proleće 1945. godine.

Grbalj je danas oblast većim delom u sastavu Opštine Tivat, a manjim Opštine Budva. Postoje težnje među Grbljanima da dobiju svoju zasebnu opštinu, ili zajedničku grbljansko-paštrovsku opštinu.

 

grbalj_4n3

sa facebookreporter.org

Prema narodnom predanju, Grbalj je rodna zemlja dvojice velikih imena naše povesti: Svetog kosovskog mučenika kneza Lazara i vojvode Nikše Ilijanovog, rodonačelnika velikog plemena Nikšića. Na žalost, uverljivih dokaza o njihovom poreklu nemamo. Grbljani svojakaju i Branka Radičevića, premda još nekoliko plemena u Crnoj Gori pretenduje na ovog velikog pesnika. Ali, Grbalj je, nesumnjivo, kolevka još nekih slavnih imena koja će biti pomenuta kasnije u tekstu.

Grbalj ima čak 62 žive crkve i Manastir Podlastva, koji je podigao, kao svoju zadužbinu, car Dušan Silni 1350. godine.

 

Podlastva

Manastir Podlastva

Stanovništvo je većinom srbskog porekla i veći deo Grbljana se i danas tako oseća. Manji broj rodova je starosedelačkog porekla i verovatno delom pripada sloju starinačkog (vlaho-romanskog) i većinom doseljenog slovenskog življa. Većina grbaljskih bratstava nastala je od doseljenika iz više talasa: iz okolnih krajeva Stare Crne Gore bilo je doseljavanja još krajem srednjeg veka, i ono se nastavlja tokom 16, 17, 18. stoleća. Značajan talas doseljenika dobegao je iz Crne Gore tokom kaznene ekspedicije Numan-paše Ćuprilića 1714. godine. Jedan broj bratstava u Grblju potiče od doseljenika iz severne Albanije iz 15. i 16. stoleća, čija migracija je pokrenuta turskim osvajanjima. Bilo je i lokalnih doseljenja, iz Boke, Krtola, Luštice i Paštrovića. Konačno, jedan značajan talas doseljenika dolazi iz Hercegovine i pripada onom krugu Hercegovaca doseljenih u Boku nakon proterivanja Turaka iz Herceg-Novog (kraj 17. i 18. stoleće).

Kretanje broja stanovništva u Grblju prema istorijskim izvorima

– 1523. godine, turski defter za Crnu Goru i Grbalj: Grbalj ima 27 sela sa 557 kuća,

– 1614. godine, izveštaj mletačkoj vladi Marijana Bolice: 25 sela, 742 kuće, 1650 vojno sposobnih muškaraca,

– 1683. godine, turski defter za Skadarski sandžak: 27 sela, 572 kuće,

– 1758. godine, mletački popis: 408 kuća, 2714 stanovnika, 779 vojniika,

– 1850. godine, austrijski popis: 20 sela, 4826 stanovnika,

– 1913. godine, prema proti Savu Nakićenoviću:1085 kuća, 3790 stanovnika,

– 1921. godine, popis u Kraljevini SHS: 3690 stanovnika,

– krajem 20. stoleća (procena): oko 4000 stanovnika.

Sela u Grblju su:

Donji Grbalj: pravcem sever jug, u blizini inače strme i kamenite morske obale su Bigovo, Glavatičić[3], Zagora i na samom južnom delu Grblja Krimovica i Višnjevo. U unutrašnjem delu Grblja, sa juga na sever su: Glavati, Kovači, Kubasi, Trešnjica, Ukropci, Pobrđe i Vranović. Svojim severnim delom Donji Grbalj se graniči s područjem Tivatske opštine i Krtola.

Gornji Grbalj: najjužnije mesto je Prijevor, iznad Višnjeva, a severnije od njega Lastva. Područje ovih naselja graniči se sa Budvanskom opštinom, Mainama i Poborima. Dalje, u Gornjem Grblju, sa juga na sever su Gorović, Bratešić, Prijeradi, Šišić, Pelinovo, Nalježić, Sutvara i Dub. Ova sela se istočnom stranom graniče sa Njegušima. Ranije je Grblju pripadao i Mirac, dok ga Njeguši nisu preoteli u 17. stoleću. S druge strane, Lješević, na severu Grblja na granici sa Krtolima, ranije je bilo krtoljsko selo, a od 1865. godine pripada Grblju.

U središnjem delu Grblja, između Pelinova i Pobrđa, u savremeno doba od nekadašnjeg pelinovskog zaseoka Radanovići, razvila se glavna grbaljska varošica koja nosi naziv po ovom bratstvu i danas je središte Grblja. Nalazi se na glavnom putu koji povezuje Budvu i Tivat.

U turskom defteru iz 1523. godine nalazimo sledeća sela:

Nahija Grbljani (Gornji Grbalj): Nalježić, Pelinovo, Šišić, Prijeradi, Bratešić, Bogosav[4] (prema geografskom redosledu navođenja sela u defteru, ovo selo bi moglo biti kasniji Gorović), Lastva, Svinjište (danas lokalitet na jugoistok od Lastve, na putu za Budvu) i Prijevor.

Nahija Donji Grbalj: Bjelaš, Vranović, Mioković (danas postoji lokalitet Miokovići nedaleko od Pobrđa), Grbil (danas je tu Bigovo), Ukropci[5], Glavatičići, Kosorani[6], Kovač, Glavati, Stuci[7] (sada nepostojeće selo između Glavata i Višnjeva), Višnjevo, Krimovica, Turija (danas zaselak Krimovice), Puhović[8], Sinodar[9], Gostovići (danas Zagora), Dub i Sutvara.

Nejasno je zašto su turski poreznici Sutvaru i Dub popisali u Donji Grbalj, kad se ova sela geografski nalaze u najsevernijem brdskom delu Gornjeg Grblja, sasvim ispod Crne Gore.

Grbljanski rodovi, po naseljima u kojima žive[10]

Donji Grbalj

Glavatičić

(selo je postojalo u 14. stoleću, a naziv je dobilo po kotorskoj plemićkoj porodici Glavati čiji je posed selo bilo u srednjem veku[11])

Starosedeoci:

Parapidi (slava: Sveti Teodor) su starinci u Grblju, za njih se smatra da su Grci čiji su preci još u preslovensko vreme živeli u gradu Gripuliju[12].

Lazarevići (Nikolj-dan) su starosedeoci Grblja, živeli su u gradu Gripuliju, nakon čije propasti prešli u Glavatičić. Vlasteoskog su porekla. Vojvoda Ostoja Lazarević je u 14. stoleću bio zapovednik grada Gripulija. U vreme mletačke vlasti, Lazarevići su davali guvernadure grbaljske. Po njima se zove zaselak u Glavatičiću.

Mikijelji (Začeće Svetoga Jovana) su u Glavatičiće došli isto kad i Lazarevići iz Gripulija. Njihov izdanak protopop Raič Mikijelj bio je crkveni starešina grada u vreme vojvode Ostoje Lazarevića. Mikije

Zekljevići (Sveti Hariton) su starosedeoci u Grblju.

Istražili su se Petričevići, takođe stari rod iz Gripulija.

Doseljenici:

Dabuški[13] (Sveti Hariton) su došli iz Albanije u 15. stoleću.

Baštrice (Sveti Hariton) su došli iz Ceklina u 15. stoleću zbog krvi, potiču od ceklinskih Jankovića.

Benovići (Mitrov-dan) došli su u 16. stoleću iz Herceg-Novog.

Bigovo (čuje se i Bigova)

(selo je zasnovano u 16. stoleću od Lazarevića iz Glavatičića, koji su se u vreme Ivana Crnojevića ponovo naselili u blizini svog razorenog grada Gripulija).

U selu žive Lazarevići (Nikolj-dan) koji su ogranak Lazarevića iz Glavatičića.

Kubasi

(najraniji pomen sela je iz 17. stoleća)

Starosedeoci:

Androvići (Nikolj-dan) i njihov ogranak Mačci[14] (Mratin-dan), Bućini[15] (Sveti Stefan) i Bilali (Aranđelov-dan).

Doseljenici iz Crne Gore iz 17-18. stoleća, nisu međusobno srodni:

Maslovari (Miholj-dan), Strahinići, Ćose, Marovići, Simuni (svi Aranđelov-dan).

Trešnjica

(selo je postojalo u 15. stoleću, raniji naziv je Crešnja / Trešnja)

U selu žive bratstva Bećiri i Dobriše (oba Jovanj-dan) koja potiču od doseljenika iz Crne Gore iz 15-16. stoleća, ali nisu međusobno srodni.

Ukropci

(selo je nastalo krajem 17. stoleća od doseljenika iz Hercegovine iz tamošnjih Ukropaca, po kojima je dat naziv selu)

Starosedeoci:

Kunići su došli iz Glavatičića (gde se ovaj rod istražio), a potiču od one grupe žitelja Gripulija koji su se po razorenju grada iselili.

Doseljenici:

Begovići su hercegovački doseljenici s kraja 17. stoleća koji su zasnovali selo.

Klopani su došli iz Stare Crne Gore sredinom 18. stoleća.

Svi ukropački rodovi slave Aranđelov-dan.

Glavati

(selo je dobilo ime po kotorskoj vlasteoskoj porodici Glavati, čiji je posed selo bilo u srednjem veku, što ukazuje da je postojalo pre 14. stoleća)

Starosedeoci:

Tičići (Sveti Stefan) su došli iz Glavatičića (gde se ovaj rod istražio), a potiču od one grupe žitelja Gripulija koji su se po razorenju grada iselili.

Kruti[16] (Sveti Stefan) su, prema Nakićenoviću, starosedeoci u Glavatima; prema drugoj verziji, oni su došljaci iz Skadarskog kraja u 16. stoleću. Ima ih i u Paštrovićima, istog porekla. O Krutima je pisano ovde: http://www.poreklo.rs/forum/index.php?topic=1061.40

Doseljenici:

Bani[17] i njihov ogranak Bajkovići (Sveti Stefan) došli su u Grbalj u 16. stoleću iz Građana u Riječkoj nahiji. Od ovih Bana bio je mitropolit Mitrofan Ban[18].

Mitrofan_Ban

Mitrofan Ban

Pejovići (Sveti apostol Vartolomej) su došli u 16. stoleću iz Njeguša.

Subotići (Đurđev-dan) su došli u 17. stoleću iz Nikšića.

Vujačići (Nikolj-dan) su od grahovskih Vujačića, došli u 17. stoleću.

Damjanovići i Đurovići (oba Đurđev-dan) su došli u 18. stoleću iz Crne Gore, nisu srodni.

Kovači

(selo je postojalo pre 15. stoleća, a naziv je dobilo po majstorima – kovačima koji su tu u ranije vreme živeli)

U Kovačima postoji bratstvo Buzdovan, koje Nakićenović u svom radu ne navodi.

Ostalo su doseljenički rodovi:

Bajkovići su od Bajkovića iz Glavata.

Doljanice su od Doljanica iz Krimovice.

Bjeloši su došli iz Bjeloša (Cetinje) krajem 17. stoleća. O cetinjskim Bjelošima se više može videti na: http://www.poreklo.rs/2015/11/20/pleme-cetinje-poreklo-stanovnistva/

Đurići su došli početkom 18. stoleća iz Mojdeža u Boki.

Svi kovački rodovi slave Aranđelov-dan.

Višnjevo

(veoma staro selo, po nekim predanjima iz 10. stoleća)

Starosedeoci:

Bojkovići[19] i Tupčevići (čuje se i Tučevići).

Doseljenici:

Pime (došli krajem 15-og) i Petrovići (krajem 16. stoleća su u Grbalj došli iz Njeguša. O starom bratstvu Pima, koje verovatno potiče od cetinjskih Bajica, može se videti na: http://www.poreklo.rs/2015/12/24/pleme-njegusi/ kao i na navedenoj adresi za Cetinjsko pleme.

Radanovići su od Radanovića iz Pelinova.

Svi višnjevski rodovi slave Veliku Gospođu[20].

Zagora

(ranije se za selo govorilo i: Zagorom; raniji naziv sela bio je Gostovići)

Starosedeoci:

Kostovići (ranije Gostovići) i Popovići[21], verovatno istog porekla.

Nakićenović je u svom radu o Boki zapisao da su u 19. stoleću izmurli starinački Boškovići i Strahinje. Nije jasno šta je razlog ove konstatacije, moguće je da su ove familije u tom trenutku živele van matičnog sela, ali, u svakom slučaju, njih i danas ima.

Doseljenici:

Barbe su došli početkom 17. stoleća iz Albanije.

Marići su došli iz Crne Gore početkom 17. stoleća.

Lazovići, Ilići i njihov ogranak Midorovići su došli početkom 18. stoleća iz Ledenica više Boke.

Vučićevići su došli početkom 18. stoleća iz Crne Gore.

Svi zagorski rodovi slave Ilin-dan, osim Marića koji slave Svetog Jovana Bogoslova.

Krimovica

(s obzirom na grbaljsko predanje da su krimovičke crkve najstarije u Grblju, selo postoji od velike starine)

Starosedeoci:

Maslovari (Sveti apostol Vartolomej).

Mikijelji (Sveti apostol Vartolomej) su od Mikijelja iz Bigova.

Doseljenici:

Doljanice (Aranđelov-dan) su došli iz Crne Gore početkom 15. stoleća. Žive u zaseoku Turija na sever od Krimovice.

Marovići (Sveti Stefan) su došli iz Crne Gore krajem 16. stoleća

Antonovići (Srđev-dan) su došli iz Krtola u Boki krajem 17. stoleća.

Pićani (Sveti Stefan) su došli iz Ljubotinja početkom 18. stoleća.

Carevići (Sveti apostol Vartolomej) su došli iz Crne Gore početkom 18. stoleća

Vranović:

Sva bratstva u Vranoviću su doseljenička:

Bućini (Sveti Stefan) prema bratstvenom predanju potiču od pretka koji je još početkom 14. stoleća došao u Grbalj iz Prizrena.

Ercegovići (Nikolj-dan) su došli iz Herceg Novog početkom 15. stoleća[22].

Jovanovići (Nikolj-dan) su došli iz Crne Gore u 17. stoleću

Vukasovići (Sveti Stefan) su došli iz Orahovca više Boke u 18. stoleću.

Božovići (Jovanj-dan) su došli iz Maina u 18. stoleću.

Međusobno nesrodna bratstva čiji su preci došli iz Crne Gore u 18. stoleću: Bubanje (Sveta Petka), Petovići (Nikolj-dan), Drakulovići (Nikolj-dan), Bjelice (Nikolj-dan), Batuti[23] (Đurđev-dan) i Kustudije (Nikolj-dan). O Kustudijama je pisano u tekstu o Njegušima, koji se može naći na ranije navedenoj adresi.

Bani (Sveti Stefan) su ogranak Bana iz Glavata.

Pobrđe

(prema predanju, selo je zasnovano u 14. stoleću)

Ne pamti se koji starinački rodovi su živeli u Pobrđu, ali u jednom kotorskom dokumentu iz 1596. godine pominju se pobrdski Dabovići.

Sva živa bratstva u Pobrđu su doseljenička:

Kneževići su došli iz Maina početkom 17. stoleća.

Vulovići, Pantovići, Milojko i Peštere su došli iz Crne Gore početkom 17. stoleća.

Batuti su srodni onima u Vranoviću.

Svi pobrdski rodovi slave Đurđev-dan.

Lješević

(selo se pominje u jednom mletačkom dokumentu iz 1455. godine, u vreme napada Mlečana na pravoslavni Manastir na Miholjskoj prevlaci; Lješević je do 1865. godine pripadao Krtoljskoj opštini, a tada je pripao Grblju)

Starosedeoci su samo Verstavčevići.

U 16. stoleću u kotorskim dokumentima pominju se u Lješeviću familije, verovatno starosedelačke, Dabovići i Medovčevići.

Doseljenici:

Štileti[24], Giljače, Marovići i Gobovići su došli iz Albanije u 16. stoleću.

Kaštelani po predanju dolaze u 16. stoleću iz Mirca; očito je da postoji neka veza između lješevićkih Kaštelana i miračkih Kašćelana; međutim, njeguški Kašćelani, ogranak Herakovića (Popovića) u Mircu, su mlađe bratstvo, prema Erdeljanoviću, zasnovano u 17. stoleću, o čemu je pisano u tekstu o Njegušima (videti na ranije navedenoj adresi). U jednom kotorskom dokumentu iz 16. stoleća, pominju se Herakovići u Lješeviću. Po svoj prilici su ovi Kaštelani njihovi potomci.

Jovičići su došli iz Maina početkom 17. stoleća.

Maroševići (ranije su se zvali Maroši[25]) su starinci u Krtolima, a u Lješeviće se naseljavaju u 17. stoleću.

Svi lješevićki rodovi slave Svetog Haritona.

crkva sv djordja ljesevici

Crkva Svetog Đorđa kod Lješevića

Gornji Grbalj

Lastva

(selo je veoma staro, postojalo je u vreme nastanka Manastira Podlastva sredinom 14. stoleća; u okolini postoje razvaline srednjevekovnih utvrđenja, a i prema predanju tu su bili vlastelinski gradovi, poput Milin-grada i Šebe-grada)

lastva

Lastva (sa http://www.panoramio.com/photo/57246711)

Starosedeoci su samo Mihovići (Ilin-dan). U Libru od Grblja iz 1750. godine upisani su kao Miovići.

Doseljenici:

Bauci[26] (Jovanj-dan) su došli u 15. stoleću iz Cuca.

Vukadinovići (Jovanj-dan) su došli u 15. stoleću iz Zagarča, srodni Vukotićima i Vujadinovićima u Bratešićima.

Miši[27] (ranije prezime Stanišić, Jovanj-dan) su došli početkom 16. stoleća iz Crne Gore.

Duletići (Aranđelov-dan) su došli iz Ozrinića početkom 16. stoleća.

Očinići (Mratin-dan) su od cetinjskih Očinića, došli početkom 16. stoleća.O Očinićima je pisano u tekstu o Cetinju (na ranije navedenoj adresi).

Bekuni (Velika Gospođa) su došli iz Njeguša sredinom 16. stoleća.

Orlovići (Mratin-dan) su došli početkom 17. stoleća sa Cetinja. Moguće je da ovi Orlovići imaju veze sa cetinjskim Orlovićima, a zbog vremena doseljenja sačuvali su i izvorno bratstveno prezime. O Orlovićima se može pročitati detaljno na sledećim stranicama:

http://www.poreklo.rs/forum/index.php?topic=960.0

http://porekloorlovica.blogspot.rs/

https://sr.wikipedia.org/sr/%D0%9E%D1%80%D0%BB%D0%BE%D0%B2%D0%B8%D1%9B

Vučetići (ranije se u izvorima pominju i kao Vukotići, slava Velika Gospođa) su došli iz Njeguša početkom 17. stoleća.

Nikovići (Srđev-dan) su došli iz Krtola sredinom 17. stoleća, a daljim poreklom su iz severne Albanije[28].

Odali[29] (Nikolj-dan) su od Odalovića iz Krivošija, od pretka došlog krajem 17. stoleća, a daljim poreklom su od Odalovića – Punoševića iz Njeguša.

Gorović

(selo je zasnovano u 14. stoleću)

Starosedeoci:

Kralji (Nikolj-dan) su došli iz Milin-grada kod današnje Lastve u 14. stoleću. Izgleda da su u srednjem veku bili neka vlastela, jer su ih ostali Grbljani prozvali „kraljima“.

Mezalini[30] (Začeće Svetoga Jovana).

Istražili su se sledeći starosedelački gorovićki rodovi: Despoti, Bezdani, Ćenani, Dabovići. U Libru od Grblja 1750. godine, zapisani su i Lečići.

Doseljenici:

Bogetići (Nikolj-dan) su došli iz Bogetića u Pješivcima u 15. stoleću.

Pobori (Nikolj-dan) su došli iz Pobora početkom 16. stoleća.

Mazaraci[31] (Sveti apostol Vartolomej) su došli iz Crne Gore u 16. stoleću.

Dajičići (Nikolj-dan) su došli iz Cuca u 16. stoleću.

Mrgudovići (Nikolj-dan) su došli iz Cuca u 16. stoleću.

Kaluđerovići (Nikolj-dan) su došli iz Ljubotinja u 17. stoleću.

Cuce (Sveta Petka) su došli iz Cuca u 17. stoleću.

Kunjerice (Jovanj-dan) su došli iz Orahovca u Boki u 17. stoleću.

Ćetkovići (Nikolj-dan) su došli iz Orahovca u Boki u 18. stoleću.

Jovanovići (Nikolj-dan) su došli iz Kovača u Donjem Grblju u 18. stoleću.

Prijevor

(selo je postojalo pre 16. stoleća)

Starosedeoci su Janovići i Vasovići (oba Jovanj-dan).

Doseljenici:

Radoševići, Lalovići i Bratovići (svi Jovanj-dan) su došli iz Crne Gore u 16. stoleću, verovatno istog porekla.

Kovačevići[32] (Jovanj-dan) su od grahovskih Kovačevića, došli u Grbalj krajem 16. stoleća.

Rađenovići (Mitrov-dan) su došli iz Paštrovića početkom 17. stoleća. Rađenovići su bratstvo paštrovskog plemena Mitrovića, o kojima je pisano u tekstu o Peštrovićima: http://www.poreklo.rs/forum/index.php?topic=1061.0

Vukotići (Mitrov-dan) su starinom iz Ozrinića (Čevo), prema bratstvenom predanju od tamošnjih Vukotića, odakle se jedan iselio početkom 17. stoleća, a u Grbalj su došli preko Njeguša[33].

Prentovići (Mitrovdan) su došli iz Braića u 17. stoleću.

Martinovići (Jovanj-dan) su došli iz Braića u 18. stoleću; moguće je da su ogranak bajičkih Martinovića.

Bjelice (Jovanj-dan) su došli iz Bjelica početkom 18. stoleća.

Bratešić

(selo je zasnovano u 15. stoleću, naziv je verovatno bratstveni, po prezimenu braće zasnivača sela)

U Bratešiću su sve doseljenički rodovi:

Vukotići i Vujadinovići su potomci dva brata, Vukote i Vujadina (verovatno Bratešića), koji su se doselili iz Gornjeg Zagarča u 15. stoleću. Treći brat Vukadin se naselio u Lastvi i od njega su Vukadinovići.

Od ovih Vukotića je Stevan Vukotić, prvi od Južnih Slovena koji je, na ruskom brodu, oplovio oko sveta (1823- 1826), 30 godina pre slavnog moreplovca Iva Vizina iz Prčnja.

Vuksanovići potiču od Vuksana Maroša, koji je došao iz njeguškog Mirca u 16. stoleću. U njeguškom Mircu zaista postoje Maroši (ogranak Raičevića), jedino se vreme doseljenja Vuksanovog ne podura sa drugim podacima, s obzirom da su Njeguši Mirac preoteli Mlečanima u 17. stoleću, te da je bratstvo Maroš moglo biti zasnovano tek kasnije tokom tog stoleća. O Mircu je pisano u tekstu o Njegušima (na ranije navedenoj adresi).

Ćetkovići su došli iz Orahovca u Boki u 18. stoleću.

Svi rodovi u Bratešiću slave Začeće Svetoga Jovana.

Prijeradi

(selo je zasnovano najkasnije u 15. stoleću)

Starosedelaca u Prijeradima više nema. Najstarije bratstvo koje je zasnovalo selo i bilo verovatno plemićkog porekla su Ćeklići, koji su izumrli. S obzirom na prezime Ćeklić, nije isključena veza sa istoimenim crnogorskim plemenom, koje je jako staro i ima svoje ogranke u mnogim krajevima Boke i Primorja. O Ćeklićima je pisano na: http://www.poreklo.rs/2015/12/05/pleme-ceklici/

Doseljenici:

Najstariji doseljenici su Ljubanovići i njima srodni Mirkovići[34] i Radonjići (koji su izmurli). Čuveni su bili knezovi Vule, Nikola[35], Marko i Đuro Ljubanovići (17/18. stoleće). Bratstvo Ljubanovića, prema porodičnom predanju, potiče iz Hercegovine, odakle su došli u Grbalj u 15. stoleću.

Ivetići i Kneževići su došli iz Ozrinića (Čevo) u 16. stoleću.

Radovići i Brdari su došli iz Crne Gore u 16. stoleću.

Nikodimovići su došli iz Cuca u 17. stoleću.

Vučkovići su došli iz Ozrinića (Markovina) u 17. stoleću.

Kadije su došli iz Bjelopavlića (od tamošnjih Kadića) u 17. stoleću.

Duletići su od mainskih Duletića, u Grbalj došli u 18. stoleću.

Mihailovići i Rakovići su došli iz Crne Gore u 18. stoleću.

Radonjići Guvernadurovići su od njeguških Radonjića, guvernadurskog ogranka, od kojih se jedna kuća naselila ovde nakon proterivanja iz Njeguša od strane vladike Petra II Petrovića, 1831. godine, o tome videti ovde:

https://sr.wikipedia.org/sr/%D0%93%D1%83%D0%B2%D0%B5%D1%80%D0%BD%D0%B0%D0%B4%D1%83%D1%80

https://sr.wikipedia.org/wiki/%D0%92%D1%83%D0%BA%D0%BE%D0%BB%D0%B0%D1%98_%D0%A0%D0%B0%D0%B4%D0%BE%D1%9A%D0%B8%D1%9B

Sva bratstva u Prijeradima slave Đurđev-dan.

Pelinovo

(selo je postojalo pre 14. stoleća, a naziv je dobilo po Pelinskoj rudini na kojoj se nalazi; u seoskoj oblasti nalaze se razvaline utvrđenja koje narod zove Krstin-grad, koji je razoren od turskih gusara, verovatno u 16. stoleću):

Starosedeoci:

Ljepavići, oni su davali seoske glavare; čuveni je bio Rade Ljepavić (17/18. stoleće) koji je bio veliki junak, imao je svoju nesavladivu kulu, bio je učesnik bitke na Carevu Lazu 1712. godine (gde je i poginuo) i mnogih drugih bojeva.

Pavleže i Marčinko.

Najstariji rodovi u Pelinovu bili su Koljenovići, Brajevići[36], Raškovići i Ivančevići, koji su svi izumrli.

Doseljenici:

Đukići i njihov ogranak Baći[37] su od nekog Đuke koji je od Vasojevića, po bratstvenom predanju još u 14. stoleću.

Radanovići su od pretka Radana koji je došao iz Hercegovine, po bratstvenom predanju još u 14. stoleću

Vujovići su došli iz Lješanske nahije, po bratstvenom predanju još u 14. stoleću.

Zeci[38] su od poborskih Zeca.

Svi rodovi u Pelinovu slave Jovanj-dan, osim Vujovića koji slave Svetog Simeona.

Šišić

(selo je veoma staro; seoska crkva Svetog Mine je, najverovatnije, iz 14. stoleća, iako narod tvrdi da je mnogo starija, iz 9. stoleća; starinu potvrđuju i razvaline utvrđenja koje narod zove Krstin-grad):

Starosedeoci:

Šofrani ili Šovrani (Mratin-dan), Sladovići (Sveti Simeon), Đuranovići (Sveti Vasilije), Vlatkovići (čuje se još i Latković, slave Svetog Simeona),

Milinići (ranije su se zvali Milin, slave Mratin-dan), Raškovići (Sveti Simeon), Antovići (Sveti Simeon), Donkovići (Mratin-dan), Grivići (Sveti Simeon Stolpnik). Ne zna se da li su srodni, ali bi se mogao doneti zaključak o zajedničkom poreklu rodova koji slave istu slavu.

Miloševići (Mratin-dan) su grbaljski starosedeoci iz Nalježića.

U Šišiću je nekada verovatno živelo bratstvo istog imena, ali o njima nisu sačuvani nikakvi podaci. U Šišiću su živeli i starinci Mršulje[39] koji su se iselili u Kotor.

Doseljenici:

Kadije (Sveti Simeon) su došli iz Crne Gore, neznano kada.

Kordići (Đurđev-dan) su došli iz Hercegovine u 15. stoleću.

Odži[40] (Mratin-dan) su došli iz Albanije u 16. stoleću.

Nikoljevići (Mratin-dan) su došli iz Crne Gore sredinom 16. stoleća.

Krasići ili Krašići (Sveti Vasilije) su od jednog Luštičana Krašića, koji je došao u Šišiće početkom 17. stoleća.

Vujaškovići (čuje se i Ujaškovići, slave Mratin-dan) su došli iz Crne Gore početkom 17. stoleća.

Vučićevići (čuje se i Učićevići, slave Mratin-dan) su došli iz Hercegovine sredinom 17. stoleća.

Zeci su potomci domazeta koji je došao iz Crne Gore početkom 18. stoleća. Jedan deo bratstva slavi Lučin-dan, a drugi Svetoga Vasilija.

Mitrovići (Mratin-dan) su došli iz Zubaca u Hercegovini početkom 18. stoleća.

O Šišiću je napisao knjigu meštanin Marko Šovran, u okviru edicije „Hronike sela“, čija se digitalizacija na Poreklu očekuje.

Sutvara i Dub

(raniji naziv sela bio je Titel, a naziv Sutvara potiče od narodnog izgovora Svete Varvare[41] kojoj je posvećena seoska crkva iz 16. stoleća, što je najstarija crkva u selu; ovo ukazuje da je selo starije od 16. stoleća; Dub je bio zapustelo selo, kasnije nastanjeno bratstvima iz Sutvare)

Starosedeoci:

Tujkovići[42] (Đurđev-dan) su bili kneževsko bratstvo, Vukšići (Sveti Varvara), Mačići (Jovanj-dan).

Doseljenici:

Perići, Magudi, Vulovići, Marovići (svi Jovanj-dan) su doseljenici iz Crne Gore iz 16. stoleća.

Kovačevići (Jovanj-dan) su od grahovskih Kovačevića, doseljeni početkom 17. stoleća.

Bukilice (Nikolj-dan) su došli iz Crne Gore sredinom 17. stoleća.

Vukotići (Đurđev-dan) su od čevljanskih Vukotića došlih u prvoj polovini 18. stoleća.

Nalježić:

Između Nalježića i Sutvare je bratstveni zaselak Tujkovića, u kojem žive Tujkovići, Jankovići i Bukilice.

Starosedeoci:

Vukšići (Đurđev-dan) i Tujkovići (Đurđev-dan) su srodni onima u Sutvari.

Doseljenici:

Marinovići (Đurđev-dan) su došli iz Crne Gore u 16. stoleću, a predak Marin po kome nose prezime živeo je u 17. stoleću.

Jankovići (Đurđev-dan) su došli iz Crne Gore u prvoj polovini 17. stoleća.

Marići, Vučkovići i Mršulje (svi Mitrov-dan) su došli iz Crne Gore početkom 18. stoleća.

 

0

Grb OFK Grbalj

Izvori:

„Boka“ – prota Savo Nakićenović

„Grbalj – Šišići“ – Marko Šovran

„Stara Crna Gora“ – Jovan Erdeljanović

„Pomeni crnogorskih plemena u kotorskim spomenicima (14-16. vijek)“ – Risto Kovijanić

„Dva deftera Crne Gore iz vremena Skender-bega Crnojevića“ – Branislav Đurđev i Lamija Hadžiosmanović

„Libro ot Gerblja, na 1750. godine mjesec junija opisanije čituljah ot mjesta Gerblja“ – prir. Goran Komar

http://www.grbalj.org/2.html

____________________________________________

[1] Sela su imala svoje glavare, a ceo Grbalj četiri kneza.

[2] Izdajstvo Stefana Crnojevića među Grbljanima pamti se kao „najveća srbska sramota“. Nakon Altomanovog odlaska, Stefan se sam ponudio Mlečanima da uguši pobunu Grbljana za određene protivusluge. Na prevaru, vojska Crnojevićeva tada je zarobila oko 80 najviđenijih Grbljana i pradala ih Mlečanima. Tridesetoricu njih Mlečani su obesili u Kotoru, a ostali su proterani van Boke. Nakon toga, mletačka i Crnojevićeva vojska upale su u Grbalj i popalile sela. Tada je zapaljen i Manastir Podlastva. Istovremeno, tobož zbog kuge, sa mora je artiljerijom bombardovan i Manastir Svetog Arhanđela Mihaila na Prevlaci kod Tivta. Očito je da je cilj Mlečana dobrim delom bio i uništavanje pravoslavlja u ovom delu Primorja.

[3] Svi nazivi grbaljskih sela u prezimenskom (rodovskom / bratstvenom) obliku postoje i u jednini i u množini. Tako naporedo postoje nazivi Šišić i Šišići, Glavatičić i Glavatičići, itd.

[4] Kod Bolice 1614: Bogoslalichi.

[5] U defteru piše: Ukropci, drugo ime Crešnja. Kasnije su se od ovog naselja razvila dva sela – Ukropci i Trešnjica.

[6] Prema rasporedu tadašnjih sela Bjelaš, Mioković i Kosorani, po svoj prilici se radi o bratstvenim zaoseocima kasnijih sela Pobrđe, Glavatičić, Ukropci i Kubasi. Narodno predanje pominje staro grbaljsko bratstvo Bjelaše.

[7] Kod Bolice 1614. godine navedeno je kao Succi.

[8] Selo se pominje i kasnije, kao Puxovich (Bolica 1614) i Peklovic (popis 1683). U kotorskim dokumentima pominje se grbaljska porodica Puchoevich.

[9] Prema rasporedu u defteru, Puhović i Sinodar bi trebalo da su nekadašnja sela između Krimovice i Zagore.

[10] Osnova ovog popisa grbaljskih rodova je rad Sava Nakićenovića, koji je podatke skupljao u prvoj deceniji 20. stoleća, te je ovo stanje iz tog vremena (uz izvesna odstupanja koja su posebno navedena). Svi ti rodovi postoje i danas, s tim što su mnoge grbaljske porodice poslom iselile u okolne gradove – Budvu, Tivat, itd. Prezimena rodova koji u tom trenutku i dalje postoje u Grblju, ispisani su boldom, a iseljeni i izumrli rodovi italikom.

[11] 1316. godine, kralj Milutin je kotorskoj vlasteli poveljom darovao Grbalj. Tada su plemićke porodice iz Kotora žrebom razdelile Grbalj na posede, te su stari Grbljani, kao i doseljenici postali zakupci nad imanjima na kojima su živeli i plaćali rentu kotorskoj gospodi. Ima mišljenja da su Kotorani ovu povelju, kao i neke druge (od povelje kralja Radoslava 1230, pa do Dušanove iz 1351. godine), falsifikovali kako bi dokazali svoje pravo nad Grbljem, tzv. “kotorski falsifikati”.

[12] Gripuli je razoren od Turaka krajem 14. stoleća, a stanovništvo se iselilo, od čega je deo ostao u Grblju.

[13] Jednina: Dabuško

[14] Jednina: Mačak

[15] Bućini su prezime dobili po tome što su u 14. stoleću bili zakupci na posedu kotorske plemićke familije Buća.

[16] Jednina: Kruta

[17] Jednina: Ban

[18] Mitrofan Ban se zamonašio u manastiru Savina 1865. godine, kao 24-godišnji mladić. Bio je nastojatelj manastira Podlastva, zatim iguman manastira Morača, a rukoložen je za arhimandrita 1877. godine. Iako monah, istakao se u Veljem ratu protiv Turaka. Za mitropolita Crne Gore, Brda i Primorja izabran je 1884. godine. Bio je poslanik u skupštini Knjaževine i Kraljevine Crne Gore. Umro je 1920. na Cetinju i sahranjen je u porti Cetinjskog manastira.

[19] 1750. u Libru od Grblja, Bojkovići se navode kao žitelji sela: Doli, Višnjevo, Glavati i Bjeloševići. Ovi Bjeloševići su verovatno zaselak u kojem su živeli glavatski Bjeloši / Bjeloševići. U Libru se kao žitelji Bjeloševića pominju i Slavčevići.

[20] Praznik Uspenja Presvete Bogorodice, 28/15. avgusta.

[21] Nakićenović je u svom radu o Boki zapisao da su Popovići starosedeoci. Međutim, ovaj rod ima porodično predanje o poreklu od pretka koji je sredinom 17. stoleća došao iz Zagarča.

[22] U Nakićenovićevom radu „Boka“, pisanom početkom 20. stoleća, kaže se da su došli „ima 500 god. iz Hercegnovoga“. Bratstveno predanje i istorija se ovde, očito, ne podudaraju. Početkom 15. stoleća, Novi nije postojao ni kao „Novi“, a još manje kao „Herceg“, s obzirom da ovaj grad svoj naziv duguje hercegu Stjepanu Vukčiću koji je grad (podignut 1382. godine u okviru Bosanskog kraljevstva pod nazivom Sveti Stefan) obnovio i utvrdio posle 1450. godine. Ili je bratstvo svoje prezime neosnovano povezalo sa nazivom grada u Boki ili vreme doseljenja ne odgovara stvarnosti. S druge strane, trebalo bi razmotriti mogućnost veze ovog bratstva s hercegom Stejpanom, ili barem sa Hercegovinom kao zemljom porekla.

[23] U jednini se javljaju oblici Batut i Batuta

[24] U jednini se javljaju oblici Štilet i Štileta

[25] Tako su upisani 1750. godine u Libru od Grblja.

[26] Jednina: Bauk

[27] Jednina: Miš

[28] Predak svih nikovićkih bratstava u selu Nikovići u Krtolima je Niko Dabčić, koji je tu došao iz severne Albanije početkom 16. stoleća.

[29] Jednina: Odale

[30] Mezalini su se ranije drugačije prezivali, a Mezalini su prozvani od mletačkih vlasti, jer su im kuće bile na sredini između Gorovića i Bratešića. Njihov zaselak se zove bratstvenim imenom.

[31] Jednina: Mazarak

[32] U Grblju ima nekoliko rodova sa prezimenom Kovačević. Kod svih postoji priča o poreklu od grahovskih Kovačevića. Da li je to tačno, ili su ti rodovi hteli svoje prezime povezati sa slavnim grahovskim bratstvom, teško je utvrditi. Naročito treba imati u vidu da kovački zanat nije baš bio na dobrom glasu u ovim krajevima, tako da bi eventualno povezivanje sa grahovskim Kovačevićima svakako dalo na značaju rodovima koji nose to prezime. DNK testiranja bi razrešila nedoumice. O grahovskim Kovačevićima može se pročitati na: http://www.poreklo.rs/2012/02/19/poreklo-prezimena-kovacevic/

[33] I ovde je bratstveno predanje u opreci sa povesnim činjenicama. Čevljansko bratstvo Vukotića zasnovano je u 18. stoleću, tako da nije moguće da prijevorski Vukotići potiču od čevljanskih, ukoliko se predak sa Čeva iselio „početkom 17. stoleća“. Ili je u pitanju greška pri kazivanju vremena kada su se preci ovih Vukotića doselili u Grbalj. Po svoj prilici, postojala je želja da se, zbog istog prezimena, poreklo poveže sa tada veoma jakim i uglednim bratstvom Vukotića sa Čeva.

[34] Od njih je u 17. stoleću bio čuveni knez Vuko Mirković, pobratim Baja Pivljanina.

[35] Knez Nikola Vulev, sa svoja dva sina, Markom i Đurom, prvi je istakao mletački zastavu pri osvojenju Herceg-Novog od Turaka 1687. godine.

[36] Brajevići su zapisani u Libru od Grblja iz 1750. godine.

[37] Jednina: Baća

[38] Jednina: Zec

[39] U kotorskom dokumentu iz 1437. godine, pominje se prezime Mršulić u Grblju.

[40] Jednina: Odža

[41] Po analogiji: Sveti Šćepan – Sušćepan, Sveti Ivan – Sutivan, itd.

[42] Grbaljski Tujkovići su najverovatnije isti rod sa njeguškim Tujkovićima koji se pominju u 16. stoleću. Prema porodičnom predanju, Tujkovići su se u srednjem veku doselili iz Zete u Njeguše, a zatim se spustili u Grbalj. Istog porekla (iz Zete, a po predanju tu došli sa Kosova) su Miranovići iz Donjih Kokota u Zeti.


Komentari (54)

  • Nebojša Babić

    O poreklu grbljanskih familija nema mnogo podataka. Za osnov sam uzeo Nakićenovićev rad o Boki, a gde god sam našao nešto šire od toga, trudio se da to ubacima u ovo pisanije. Ako sam negde nešto pogrešno upisao, nije mi bila zla namera. Prihvatam komentare, ispravke, sve dodatne informacije.

    Odgovori
  • Ranko

    Nakićenović je za Bubanje pogriješio kada je u pitanju slava Bubanja u Vranovićima. Bubanje u Grblju slave sv. Nikolu, a samo jedna porodica slavi sv. Pitku i to iz novijeg doba. Oni su ogranak bratstva Bubanja iz sela Bubanje.

    Odgovori
  • Slobodan

    Mali dodatak; bratstvo Drakulovići, iz Vranovića u donjem Grblju, slave 09. januar, Stevanj(Šćepan) dan. Pozdrav…

    Odgovori
  • Nebojša Babić

    Hvala, Slobodane. Ili sam ja pogrešio, ili sam tako našao u izvorima. Svaka ispravka je dobrodošla!

    Odgovori
  • NIKOLA

    Subotići iz sela Glavati slave Aranđelovdan i doselili su se u Grbalj iz sela Ledenice kod Risna, a ne iz Nikšića. Ovo je greška kod Nakićenovića.

    Odgovori
  • Nebojša Babić

    Moguće. Ja sam samo obradio ono što je Nakićenović pre sto godina zapisao. Što se mesta porekla tiče, Subotića ima u Ledenicama, a Nakićenović je zabeležio da slave Svetog Iliju i da su poreklom sa Čeva…

    Odgovori
  • Petar

    Ispravka:u selu Glavati nijesu Vijacici,nego Vujicici.Doselili sa Dolova Grahovsih,prije 300 godina.Krsna slava po porijeklu Sveta Petka,Prilikom doseljena u selo glavati,prihvacena slava Sveti Stevan prvomucenik,deveti Januar.

    Odgovori
  • darko batuta

    Dali znate da sve Batuta ne slave Djurdjev dan. Batute iz zaseoka Batutici slave Petrov dan .

    Odgovori
    • Milan Batuta

      Darko u pravu si,ti si jedan od potomaka Batuta iz Batutica kojima i ja pripadam….o nasem prezimanu je skorasnjim ,,piscima,,tesko pisati ili nikako jer originalna dokumentacija nas Batuta upravo se nalazi kod mene,iz stare kuce u Batutice koju su dokrađivali u 18vijeku braca Porobici iz Herceg Novog…..Uglavnom kao posjetnik imam dokumenat naseg dalekog predaka Andrije Batuta koji je 1421godine pregovarao sa Kotorskom vlastelom u smislu smanjivanja poreza (haraca) u Grblju,cemu je Kotor uvijek tezio kao i danas !

      Odgovori
  • Nikola Zec

    Postovani,sve u svemu nema se sto prigovrit,jedino porodica Zec je doslelila u tri pravca prijed 550 godina iz okoline Mostara ,jedni su otisli za Pobore jedni za Canj-Misice a jedni u Grbalj prijed Sisici a zadnjih 200 godina Pelinovo
    Dok smo bili u Sisice danas je to vec Radanovic blizu crkve Sveta Nedelja slavili smo Svetog Vasilju Velikog,kada se jedan dio porodica preselio iz Sisica u Pelinovo dosla je na imanje ujcevine Ivancevia koji su izumrli ,a posto je to bio u Grblju obicaj prema nestaloj porodici uzeli smo slavu Svetog Simeona Stopnika 14 septembar ili Crkvena nova godina,a zadrzali kao malu slavu ili kao mi kazemo posluzbicu 14 januar Svetog Vasiliju Velikoga,ili kako neki kazu Srpaska nova godina!
    S postovanjem Nikola Zec iz Franfurta privremeno, inace Pelinovo Grbalj.

    Odgovori
  • Nebojša Babić

    Još nekoliko podataka za Lješeviće:

    Lješevići i njihovi stanovnici se često pominju u kotorskoj dokumentaciji 15. i 16. stoleća. Tako, nalazimo prezimena žitelja Lješevića: Medojević (1431), Sodunović (1443), Bogdanović (1445), Radičević (1517), Nenojević (1530), Medovčević (1537), Dabović i Đurojević (1543).

    U 16. stoleću doseljena je grupa rodova „iz Albanije“: Giljače, Gobovići, Marovići i Štileti (u jednoj presudi iz 1762. godine, ovo prezime se navodi u obliku Štiletović – kapetan Rade Štiletović).

    Kaštelani, po predanju su od njeguških Kašćelana iz Mirca, u Lješeviće doseljeni u 16. stoleću. Međutim, vremenski ovo nije moguće, jer se rod miračkih Kašćelana (ogranak njeguških Popovića-Herakovića) zasnovao znatno kasnije, u drugoj polovini 17. stoleća. Na krtoljskim Brdima živeli su Kaštelani-Dapčići (od najbrojnijeg krtoljskog bratstva Dapčića, doseljenog u 16. stoleću „iz Albanije“), koji su tamo izumrli, pa je moguće da su lješevićki Kaštelani njihov ogranak.

    Jovičići su po predanju u Lješeviće došli iz Maina oko 1625. godine. U Mainima nema Jovičića, ali ih ima u susednim Brajićima, i tamo su došli iz Ćeklića u 16. stoleću, pa je izvesno da se radi o ovim Jovičićima.

    Odgovori
  • Nenad Popovic

    Postovani gospodine Babic,
    Komplimenti za Vas trud koji ulazete ovoliki materijal da ucinite korisnicima dostupnim. Vidim da ste koristili slike sa sajta kojem sam administrator. Nemam nista protiv ukoliko na slikama napisete izvor, kao sto ste u drugim slucajevima uradili. Zahvaljujem da ste objavili da Popovici iz Zagore u Donjem Grblju poticu iz Zagaraca ali mislim da bi informacija bila kompletnija da ste naveli da je izvor bio Jovan Erdeljanovic.
    Jos jedna zanimljivost Popovicima je stara slava Sv. Vaslije veliki a 1865 du primili seosku slavu Sv. Iliju za svoju a stara im je ostala kao prisluzbica.
    Jos jedna zanimljivost za Zagoru, koju je Nakicenovic izostavio je da tu zivi i jedna porodica Radonjica-Guvernadurovica kasnije nazvanih Palamide koji su dosli u Popovice na domazetstvo.
    Srdacan pozdrav
    Nenad Popovic
    Frankfurt

    Odgovori
    • Nebojša Babić

      Poštovani gospodine Popoviću,

      zahvaljujem za kompliment i podatke koje ste postavili.

      U pravu ste za obavezu postavljanja izvora za fotografije. Amater sam, pa se propusti dešavaju.
      Molim Vas, napišite link za slike, pa ću postaviti (s obzirom da sam postavio slike iz raznih izvora, pa ne znam na koje se tačno odnosi vaša opaska).
      U krajnjem, svi komentari su sastavni deo članka, pa i ovaj Vaš.
      Bilo je i prethodno nekih ispravki u komentarima (a ni korišćena literatura nije nepogrešiva), pa kad budem radio neku prečišćenu verziju, svakako ću podatke iz njih, kao i Vašeg komentara ugraditi u članak.

      Veliki pozdrav,

      Nebojša Babić

      Odgovori
  • Nada

    Sve cestitke za ulozeni trud. Znate li nesto o prezimenu Janovic iz Ljesevica? Unaprijed se zahvaljujem za svaku informaciju.

    Odgovori
    • Nebojša Babić

      Blagodarim, Nado.

      Da li se radi o Janovićima iz Prijevora?
      Janovića ima i drugde u Boki (Kotor, Prčanj, Luštica, Bogdašići).
      Značilo bi da napišete koja je slava lješevićkih Janovića.

      Odgovori
  • Nada

    Svi ljesevici slave Sv. Haritona, tako i Janovici. Pomenuli ste Giljace, Marovice, Gobovice i Stilete. Pored nabrojanih i porodica Janovic zivi u Ljesevicima i zivjela je bar dvjesta godina unazad. Jovicica vise nema u selu.

    Odgovori
  • Nebojša Babić

    Nado, bojim se da ćete vi ovde morati meni da pomognete. Jer, pregledah literaturu, ali ne nađoh Janoviće u Lješeviću. Možda su oni ogranak nekog od starijih bratstava u Lješeviću?
    Što se Jovičića tiče, i to je korisna informacija. Ovaj članak sam bazirao na Nakićenovićevom radu „Boka“, u vreme kad je prota Savo Nakićenović sakupljao materijal za svoj rad, verovatno ih je tamo bilo…

    Odgovori
  • Nebojša Babić

    Slike:

    – naslovna (mapa Grblja),
    – Grbalj 1848,
    – Grbljanski knez 1804,
    – Delegacija Bokelja u Beču 1869. godine,

    sa: http://www.grbalj.org/

    Odgovori
  • Nebojša Babić

    Komentar sa
    https://www.poreklo.rs/2012/02/19/poreklo-prezimena-kovacevic/#comment-127015

    Igor Kovačević

    26. maja 2018. u 16:39 (Uredi)

    „Moji Kovačević su iz Grblja, selo Dub, Boka Kotorska. Po predanju su se doselili sa Grahova prije više od 300 godina. Slave Začeće Svetog Jovana Krstitelja Preteče (6.oktobar). Danas ih ima dvadesetak porodica, koje žive širom Boke Kotorske.
    Takođe Kovačevića ima u Grblju i u selu Prijevor, Boka Kotorska, koji slave Sabor Svetog Jovana Krstitelja Preteče (20.januar). Iz ovog bratstava su poznate ličnosti prota Mitar Kovačević, jedan od vođa Bokeljskog ustanka protiv AustroUgarske 1869. i Filip Kovačević, profesor i književnik, skretar Knjaza Nikole Petrovića, na Cetinju.“

    Dakle, dubski Kovačevići jesu sa Grahova (što ne znači i da su od grahovskih Kovačevića), a slava jeste Sveti Jovan, ali onaj jesenji praznik – Začeće.

    Odgovori
    • Igor Kovačević

      Poštovani g. Babiću, podatci iz studije „Boka“, prote Sava Nakićenovića, vezano za Grbalj i stanovništvo su ponekad netačni i nesistematični, i trpe provjeru, uzevši u obzir vrijeme i način sakupljanja podataka u Grblju. Tačnije i cjelovitije podatke o Grblju dali su Grbljani, profesori Marko Šovran u studiji „Šišići Grbalj“ i Ljubo Mačić u studiji „Dub Grbalj“.

      Odgovori
  • Nebojša Babić

    Igore, sve što ste napisali je na mestu. Tokom izrade ovog članka koristio sam Šovranov rad, a ovaj drugi nisam imao prilike da vidim. Ako postoji u nekom elektronskom obliku, bio bih rad da mi ga dostavite.

    Odgovori
  • Sinisa

    Postovani gospodine Babicu,u vranovice ne pominjete brastvo Đuranovic,koje je tu doselilo prije 500 – 600 godina iz bjelopavica i tu smo pet sest vjekova ,i slavimo svetoga nikolu,nemogu da vjerujem da to nigdje nije upisano,i ovo sto sam do sad citao ima masu gresaka ,i pola stvari nije tacno,neznam sje ste nasli ove podatke i ko je ovo prije vas pisao,sa postivanjem SinisaĐ

    Odgovori
  • Nebojša Babić

    Haj’te vi, poštovani Siniša, uzmite lepo napišite članak o Grblju i Grbljanima i ispravite sve greške koje postoje u ovom članku.
    Ja nisam ništa ovde sam smišljao, nego preneo ukratko podatke koje nađoh u navedenim izvorima.
    Pa, ako vi imate bolje podatke, – samo napred, pišite!

    Odgovori
  • Nebojša Babić

    Da li su ti Đuranovići iz Vranovića prezime dobili u Grblju ili ga doneli iz Bjelopavlića?
    Sudeći po slavi, to bi trebalo da su Đuranovići iz Martinića, koji potiču od ceklinskih Đuraškovića. Oni su se u Martiniće doselili u 18. veku, pa odatle neki iseljenik u Grbalj možda krajem istog veka ili početkom 19. veka, a možda (verovatno) i kasnije…

    Odgovori
  • ogixxl

    Zdravo Nebojša,

    Možeš li navesti izvor iz koga si našao da je bratstvo Ivetić iz Prijerada došlo od Ozrinića (Čevo).Nisam siguran da je to tačna informacija.

    Odgovori
  • Nebojša Babić

    Pozdrav, Ognjene.
    Ako sam dobro shvatio izvore, prijeradski Ivetići i Kneževići su istog porekla.
    Ukoliko imaš neki drugačiji podatak, slobodno napiši. Videli smo već mnogo puta da ni literatura nije uvek sasvim tačna.

    Odgovori
  • Milan

    Postovani,
    koliko sam upoznat sa poreklom prezimena Marinovic, oni su u Naljezice i Gornji Grbalj dosli sa Cetinja. Pre toga su naseljavali Danilovgrad.
    Moja primedba se odnosi na slavu, Marinovici slave Svetog Dimitrija a ne Djurdjevdan.
    Trenutno, jedna porodica Marinovic zivi u Lastvi i slave Mitrovdan.
    Moj deda, Milan Marinovic, je napustio Naljezice i sa vojskom i narodom prebegao u Albaniju.
    Dobio je stipendiju Kraljice Jelene i doktorirao gradjansko pravo u Rimu. Vratio se u Srbiju i prva sluzba mu je bila u Loznici. Posle u Prizren, pa Skoplj, pa NIs i 1940. Beograd gde postaje predsednik Vrhovnog Kasacionog suda Srbije. Rat je proveo u Beogradu a posle rata doziveo sudbinu svih iskrenih Srba i protivnika komunizma. Zaposlio se tek1953. kao profesor Istorije ( nije trebao novim vlastima kao obrazovan covek) u Osnovnoj skoli u Beogradu gde je docekao i penziju. Preminuo je 1970. a u Lastvu i Grbalj, posle 1916. nikad vise nije otisao.
    Nadam se da sam Vam pomogao, ukoliko imate pitanja ja sam Vam na raspolaganju.
    Srdacan pozdrav,
    Milan Marinovic

    Odgovori
  • Nebojša Babić

    Milane,

    Zahvaljujem na komentaru i podacima koje ste postavili.

    Ako ima nekih grešaka, konkretno oko slave Marinovića, to je do literature. Svakako ću uvažiti ovu ispravku, pa kad prečistim članak, i ona će biti ugrađena u njega.

    Što se vaših Marinovića tiče, zanimljiva kombinacija Bjelopavlića, Cetinja i Grblja.
    Na Cetinju imamo dva roda Marinovića, jedni su Borojevići Donjekrajci, a drugi u Očinićima, starinom iz Hercegovine.

    Danilovgrad je jako mlado naselje (zasnovano sredinom 19. veka), pa je verovatnije da su vaši preci živeli u Bjelopavlićima – dolini Zete, gde je kasnije zasnovan Danilovgrad. Ali, ta veza Bjelopavlići – Cetinje me podsetila na jedan komentar na članak o Cetinju. Obratite pažnju na komentar Vračanina od 14. avgusta 2018. godine:

    https://www.poreklo.rs/2015/11/20/pleme-cetinje-poreklo-stanovnistva/

    Možda postoji neka veza između vaših rodova?

    U svakom slučaju, testiranje u-hromozoma razrešava sve nedoumice. Ako se odlučite na testiranje, javite nam se, jer vam možemo obezbediti značajan popust!

    Srdačan pozdrav!

    Odgovori
  • Nebojša Babić

    Potvrda za Boškoviće iz Zagore, ovog roda ima i danas u Grblju, slava Sveti Ilija:

    https://forum.poreklo.rs/index.php?topic=1227.msg106366;topicseen#msg106366

    Odgovori
  • Nikola

    Zdravo! Da li znate o porijeklu Tomičića iz Pobrđa? Hvala!

    Odgovori
  • Nebojša Babić

    Pozdrav, Nikola!
    Kod Nakićenovića se spominju jedino Tomičići iz Donje Lastve (verovatno tu naseljeni iz Hercegovine od strane mletačkih vlasti), koji su se oko 1825. godine iselili u Kotor i tamo pokatoličili.
    Po drugim izvorima vidim da se pominju Tomičići u Pobrđu, ali ništa detaljnije nisam našao o njihovom poreklu.

    Odgovori
  • Marko

    Da li su grbljani jednim dijelom zahvatili period tj pocetak Stare Crne kad se ona tako pocela zvati s kraja 15.vijeka jer vidimo da je taj dio bio Donja Zeta? Grbaljska nosnja takodje nije bokeska nosnja kao sto vidimo. Hvala!

    Odgovori
  • Nebojša Babić

    Marko, veza Grblja sa Crnom Gorom od vremena koje ste naveli svakako postoji. Dokaz za to je i defter iz 1523. godine, gde je Gornji Grbalj popisan kao nahija koja pripada Crnoj Gori. Takođe i poreklo velikog dela stanovništva Grblja iz Crne Gore.

    Mislim da su te veze bile još jače u srednjem veku. I to se ne odnosi samo na ove dve oblasti, već i na šire područje srednjevekovne Zete, Boke i Primorja, Hercegovine.

    U vreme koje je usledilo dolazi do određenog udaljavanja, s obzirom na različite istorijske sudbine ovih oblasti, odnosno turske ili mletačke prevlasti u određenim područjima. Nošnja je, manje ili više, slična u čitavoj dinarskoj oblasti.

    Sa druge strane, Grbalj ima i svoje posebnosti koje datiraju još iz srednjeg veka (stari plemićki rodovi, tradicija starih gradova još iz vizantijskog razdoblja, mletački uticaj), a i one iz novijeg vremena, npr. značajno izražen osećaj Srbstva, za razliku od nekih krajeva Stare Crne Gore.

    Odgovori
  • Marko

    A da li je onda pogresno grbljane nazivati crnogorcima? (Ne govorim u smislu slobode izjasnjavanja). Naravno, oni su primorci. Moze li ipak postojati dualnost?

    Odgovori
  • dragan petrović

    Gospodine Babiću da li može neko nešto više o Boškovićima iz Grblja i da li je jedan deo njih otišao u Mojkovački kraj i postoji li veza sa Fuštićima jer u monografiji Jevtićevoj se jasno navodi veza sa Boškovićima iz Grblja?

    Odgovori
  • Nebojša Babić

    Dragane, u Potarju znam za Boškoviće Rovčane. Njihovo grbljansko poreklo se izvodi iz predanja Nikšića (od kojih potiču rovački Gojakovići) o poreklu njihovog rodonačelnika iz Grblja.

    Lično, mislim da mojkovački i zagorski (grbljanski) Boškovići nisu u nekoj (barem ne istorijski bliskoj) srodničkoj vezi.

    Evo šta su o Boškovićima i Fuštićima zapisali braća Miljanići:

    Liverovići (Župa Nikšićka),ogranak Pavlovića, potomka Nikšića. Od njih su u Rovcima(Podgorica), Kolašinsko i Mojkovačko područje; kod Mojkovca, kasnije Fuštić, porijeklom iz Grblja.

    Fuštić, područje Mojkovca (Brskovo) potomci Sasa, rudarau Brskovu iz 13. v.; Drugi su ogranak Boškovića u okolini Mojkovca,doseljenici sa Čeva (Kčeva), Cetinje, starinom iz Grblja.

    Koliko je sve ovo realno, ne znam. Imamo testiranog Fuštića iz Mojkovca, koji jeste RN908, sa slavom Mratindan. Ali, mislim da nije blizak Nikšićima po haplotipu.

    Bilo bi dobro da se testira neki Bošković iz Grblja.

    Odgovori
  • dragan petrović

    Mislim na ove koji su starinom iz Grblja za koje Miljanići navode da su iz Grblja koji preko Čeva dolaze u Mojkovac.Naime Boškovići u Caričini kod Sjenice navode da su došli iz Crne Gore došli u 18 veku i slave Sv Stefana Dečanskog i njih jasno pominje Miljanić.S.Selimović tvrdi da ova grana u Caričini odlazi u Postenje kod N.Pazara Ta grana iz Caričine odlazi u Pivu i Bjelo Polje po Miljanićima da li su Fuštići ili ovi iz Grblja računajući rod u Caričini jedna porodica jer postavlja se pitanje pošto u Jeftićevoj monografiji piše da Fuštići potiču od Boškovića iz Grblja da li je to jedan rod iako im se slave razlikuju ili je došlo do promene jer porodica iz Grblja slavi sv. Iliju?Od Boškovića iz Postenja postoji grana Ratkovića u Donjoj Bejašnici kod Prokuplja koja slavi sv.Nikolu kao što rekoh Salih Selimović sasvim jasno u svom delu Prezimena navodi da je ovaj rod iz Caričine dakle starosedeoci Grblja ili Sasi ?

    Odgovori
  • Nebojša Babić

    Jedan rezultat iz Grblja:

    Ćetković, Začeće Svetog Jovana Krstitelja, Bratešići, – R1a, najverovatnije grana Z280.

    https://forum.poreklo.rs/index.php?topic=391.msg109891;topicseen#msg109891

    Odgovori
  • nikola

    postovanje zanimaju me brajevici kojih vise nema jel ima neki rodoslov trazim nekogo popa rada brajevica nikako da ga povezem sa nekim pa sad ili je brajovic iz brda od bijelog pavla ili je mozda greska u slovu recimo tipa zbog krvne osvete pa je brajEvic ja sam Dendic zupa niksicka a svi zupljani su vecinom grbljani.slavim svetu petku jedini u zupu a ima u vranovicima crkva svete petke .

    Odgovori
  • Nebojša Babić

    Nikola, prema raspoloživim izvorima, Dendići iz Župe su od doseljenog Brajovića iz Bjelopavlića. I slava se podudara.

    https://www.poreklo.rs/2019/02/19/poreklo-stanovnistva-zupe-niksicke/

    https://forum.poreklo.rs/index.php?topic=3567.0

    Preporučujem testiranje U-hromozoma.

    Odgovori
  • Goran

    Lično mislim daje veći broj starih Grbljana iz ranog srednjeg veka,koji se bili mešavina Latina,Srba i Arbanasa u 14veku u vreme razure od Turskih Gusara takozvani Barbarezi,pobegao u oblast Zadrimlje,Skadar,Drivast,Danjodakle je dosta Arbanasa dolazilo u Grbalj.Ovi Grbljani su u blizini Drivasta nazivani Latinskim imenom iz Kotora Kulozi,Kulize značenje prosti,nekulturni brđani.Došli su kao pravoslavci sa slavama Sv.Mina po crkvi u Šišiću i Sv.Stefan,po crkvi u Vranovićima.Od Drivasta i Zadrimlja su otišli u 15veku u Kuče a iz Kuča u dva pravca:prema Rožaju i Biševu,na Kopaonik i prema Mojkovcu,Bjelom polju,Sjenici,Stari Vlah.Kako je i kod ovih Kuliza Grbljana najbrojnija bila slava Sv Mina-Mrata toje ova slava postala i glavno obeležje Kuliza.Oni sa slavom Sv.Stefan otišli su i u pravcu Peći,Metohija.Neki su Grbljani posle ugušene pobune u 15 veku pobegli od Kotorskoj vlasti u Apuliju,južnu Italiju,ustvari samo se vratili tamo odakle su njihovi preci došli u Grbalj.Ove posrbljene Romane i u Grblju i u Sev.Dalmaciji,seljake stočare Latini iz Gradova zvali su Morlaci.Mali broj njih je posle 15.veka ostao u Grblju.U 17veku i kasnije počinju dase doseljavaju u velikom broju iz Crne Gore Hercegovine i Arbanasi.Bilo je među njima i dosta povratnika čiji su preci iz Grblja pobegli u Hercegovinu i Sever.Albaniju u 15veku.

    Odgovori
  • Nebojša Babić

    Rezultat iz Grblja:

    Milojko, Đurđevdan, Pobrđe, Kotor, pripada haplogrupi I2-PH908.

    https://forum.poreklo.rs/index.php?topic=4205.480

    Odgovori
  • Vladan

    Postovani, gospodine Babicu, da li bi ste znali nesto o poreklu porodice Vuckovic. Po mom saznanju od svojih predaka poticemo iz Ceva ,koji su kroz svojim prica, cesto spominjlai i mesto Grahovo.
    Citajuci Vas tekst ,video sam da se Vuckovici spominju i u Grablju,kao doseljenici iz Ozrinica.
    Unapred zahvalan!!!

    Odgovori
  • Nebojša Babić

    Poštovani Vladane, jedino morate napisati na koje tačno Vučkoviće mislite, s obzirom da ovo prezime nije retko među Srbima, tako da ima više rodova Vučkovića različitog porekla.

    Odgovori
  • Bunjevac

    Pitanje za Nebojšu Babića… Videm da se razumete u istoriju Grblja!

    Ispitujem poreklo prezimena Starčević iz Boke, zbog veze sa Vojvodom Starčevićem u Vojvodini. Jer sam preko njih došao do Grblja i Krtola, zato neću pominjati dokumenta iz Vojvodine već se baziram na starije poreklo u Boku. U kratko kada bih sumirao moju poruku, Starčevići su najranije zabeleženi kao Bokelji, iz krtola a vidi se vekovima bliski sa porodicom koja se navodi da potiče iz Gripuli,skoro kao brtastvo u CG šta imaju. Iz Boke deo njih odlazi u Dalmaciju kao pomorci, kapetani… gde vrlo brzo postaju bogati i uticajni zbog pomorstva (tokom Austrougara ili NDH nisam siguran, većina njih počinje da se izjašnjava kao Hrvati i dogar deo se seli svugde po HRV.). No tada u 16-17 vek, oni žive u Boku a deo ostaje u Dalamciju. Iz Dalmacije se deo Starčevića naseljava u Vojvodinu pre srpskog Ustanka i jedan od njih postaje Vojvoda u današnje Pančevo, ima ih i danas u Vojvodinu. Ja tražim ranije poreklo od toga,

    Malo me zbunjuje Gripuli i pitanje nekih rodova iz okoline i tog grada. Čitao sam da je deo donjeg Grblja (Vranovići, Lješevići…) ranije pripadao opštini Krtole.Da li je Gripuli koji je takođe tu bio teritorijalno Grbalj ili Krtoli u vreme 1530 do 1580 godine?jer od tada datiraju ovi Dalmatinski dokumenti koje ću navesti dole.

    U zapise-knjige Dalmatinskih gradova (konkretno Dubrovnik, Trogir i Rijeka), poreklom iz opštine Krtoli u Boku po zapisima iz 16 vek, navodi se kapetan Milješković i Starčevići da su vodili pomorsku trgovinu od Dubrovnika do Rijeke i da se pre toga Mišeljković kao kapetan borio ili nekako učestvovao u toj bici zajedno sa Španskom mornaricom ili piratima, za oslobođenje nekih gradova na obalu Dalmacije od Osmanlija koje je bilo uspešno (što je retki primer nekih lokalnih ljudi sa jadranske obale, da se uopšte pominju sa Špancima tokom tog vremena i baš tih događaja tada)… Pritom se kod Srpskih radova, nigde ne opisuje detaljnije taj španski dolazak u Dalmaciju i Boku, dok u stari grad Herceg Novi videh da i dalje postoji tkz. Španjola kula, koju su napravili Španci koji su turke proterali iz tog grada. Milješkovići se po dr. Kostiću navode kao Srpsko prezime iz Gripuli koji su migrirali u Krtole, u 13 vek jer je taj grad uništen, njihovo srpsko poreklo je neosporno ako gledamo da se Milješkovići iz Krtoli pojavljuju kao dobrovoljci u Prvi svetski rat u dokumenta kraljevine Srbije. I po meni, zato što je Sv.Sava iz tog grada (po hronikama SPC) krenuo brodom na hodočašće u Svetu Zemlju i baš tu osnovao Zetsku Mitropoliju i miholjsku metohiju SPC gde se Milješkovići i Starčevići pominju kao deo Miholjskog zbora. npr. dr. Kostić navodi da se prezime Milješković povezuje korenima za taj Gripuli i tu tvrdi da su Milješkovići jedan rod sa prezimenom Mikijelj i Mikijeljević. A koliko sam pročitao u nekoj drugoj publikaciji dr. Kostića na google, oni lično imaju krvnu vezu sa Milješkovićima i živeli su tada u istu parohiju, tako da možda je samom dr. Kostiću majka ili baka bila od tih Milješković (ili je to objavio za nekog svog rođaka). Zbog toga držim tu njegovu tezu o Grispuliu opravdanom. Ali za Starčeviće ne pominje ništa sem da su dugo tu i da postoje neki takođe kasnije doseljeni Starčevići na poluostrvu Luštica, da ti starčevići nisu međusobno u srodstvu…

    Konkretno mi je potrebno nekoliko odgovora oko Gripulia. Da li su Starčevići možda jedan rod sa Milješkovićima? Kolko je stara opština Krtoli u smislu da nije ona samo jedna od novih naselja nastalih nakon rušenja tog Gripulia ili Gripule? U suštini Dalmatinski Starčevići su postali mnogodetna porodica u Dalmaciju i stvorili veliki rod koji je došao i do Banata (Vojvodina) gde je između mnogih drugih, postojao i Vojvoda Starčević u Pančevu u 17 vek po kome se deo Pančeva nazivao Starčevo (današnji arheološki lokalitet Starčevo po kojem se nazvala poznata Starčevačka kultura odmah pored Vinčanske).

    A opet su njihovi rođaci tada bili u Boku gde se takođe pominju u 17 vek podjednako skromno u dokumenta koja su jedva preživela Turke, recimo ima opet pomen sa kapetanom (Vukom) Milješkovićem koji je kod Dubrovnika pijan izazvao oružani sukob gde je sam napao i razoružao konjanike mletačkih Morlaka koji su došli iz HRV. Tada ga je napao Bajo Pivljanin sa nekim hajducima i Njegušanima koji su poreklom iz visokostaležnih porodica bili, tada su se dva brata Stračević (Rade i Jano) pridružili Milješkoviću i to je malo kasnije dovelo do suda gde ti Njegušani i Morlaci tuže Starčeviće mletačkoj republici, kao i Milješkovića glavno optuženog, za kojeg na kraju ranjen u sukobu, Bajo Pivljanin kao glavni svedok traži da se oslobodi krivice (objavio na internet i štampao u knjizi boigrafija Baja Pivljanina, grad Plužine. Gde autor iznosi tezu o prejemstvu hajdučkog suda nad mletačkim sudom, pozivaju se na original dokumentovani zapis svedočenja i sudske rasprave sa suđenja u Kotor iz 17 veka. gde Bajo Pivljanin traži oslobođenje optuženih (raća Starčevići iz Krtoli, i Milješković iz Krtoli) na nezadovoljstvo njegušana i morlaka koji su tražili materijalnu odštetu za telesne povrede nanesene vatrenim oružjem i onda sabljom koje im je Milješković napravio i Stračevići sa njim nakon što su stigli u taj sukob). Ta teza utora ima za cilj takođe da naglasi da su Starčevići i Milješkovići bili hajduci a Bajo Pivljanin Harambaša i njihov vođa u bitni na Vrtijeljku.

    Meni je cilj da rešim enigmu porekla Starčevića u Banatu, ali vidim da u Krtoli doalze novi neki Starčevići, pa se prirodno i pitam koliko je to prezime bilo često, možda su se i u Dalmaciju neki Starčevići mimoilazili pa možda i u Banat… Uglavnom, unapred zahvaljujem na odgovoru i posebno ako mi linkujete ili preporučite neko štivo gde mogu više da pročitam o poreklu Starčevića iz Krtoli.

    Odgovori
    • Bunjevac

      molim administratora sajta da obriše sve moje poruke pod niknejmom Bunjevac na ovoj temi. Jer sam proširio pitanje bezpotrebe…. Poruku bih sažeo u samo ovaj deo koji citiram u ovoj poruci dole:

      Malo me zbunjuje Gripuli i pitanje nekih rodova iz okoline i tog grada. Čitao sam da je deo donjeg Grblja (Vranovići, Lješevići…) ranije pripadao opštini Krtole.Da li je Gripuli koji je takođe tu bio teritorijalno Grbalj ili Krtoli u vreme 1500 do 1600 godine?

      Odgovori
  • Bunjevac

    Teško je naći na internetu nešto o vojvodi Starčeviću pa evo sa vikipedije najobičniji izvor ako nekoga interesuje, navodi se pod odeljak istorija naselja Starčevo. (https://sr.wikipedia.org/wiki/%D0%A1%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%87%D0%B5%D0%B2%D0%BE_(%D0%9F%D0%B0%D0%BD%D1%87%D0%B5%D0%B2%D0%BE))

    Odgovori
  • Nebojša Babić

    Bunjevče,

    Nema potrebe da se briše ona duža poruka, ni sve ostalo što ste pisali..
    Videh poruke, ali jednostavno ovih dana ne stižem da se detaljnije upustim u ovo složeno pitanje.
    No, potrudiću se, čim pre.
    Zato, neka ostane sve što ste napisali, pa očekujte odgovor ovih dana!

    Možemo kontaktirati i putem mejla:
    nebojsa.babic@poreklo.rs

    Odgovori
  • Nebojša Babić

    Gripuli su stari grad, razoren krajem 14. veka, i ne bi trebalo da ima veze sa Krtolima.

    A o vezi Starčevića i Milješevića, barem onih krtoljskih, ima po nešto na:
    https://www.poreklo.rs/2017/10/22/krtoli-naselja-i-poreklo-stanovnistva/

    I jedni i drugi su Dapčići, dakle jesu srodni.

    Mislim da drugi Starčevići nemaju veze s krtoljskim. Ipak nije to tako retko prezime.

    Banatsko Starčevo, barem po Erdeljanoviću, naziv dobija od Srba doseljenih u Velikoj seobi 1690. iz Stare Srbije.

    Odgovori
  • Bunjevac

    Super…poslao sam vam email pre ovog odgovora, sa nekim člancima iz Hrvatskog magazina povijest…

    No, navodi se u linku koji ste postavili, da su Starčevići i Milješkovići jedan isti rod koji potiče iz porodice Dapčić, ali opet ima i navod Kostića da su Milješkovići, Mikijeljevići iz roda Mikijelj u grblju, koji su poreklom iz grada Gripule…

    Nije izvodljivo da Dapčić može da bude kapetan broda koji plovi po Dalmaciji tokom 16. veka, pritom i da se preziva npr. Starčević ili Milješković kako beleže Dalmatinci, jer se tada Dapko od koga potiču Dapčići doseljava u naselje Krtoli. Dapčići mnogo kasnije dobijaju razgranato potomstvo i sve rodove kojih je preko 10 prezimena. Znači, ili su Dapčići doselili mnogo ranije ili su Milješkovići kao što Kostić piše, poreklom iz Grblja, samim tim možda i Starčevići. To je zamršeno, tako je i kod nas u Vojvodinu, kao da su neki popovi namerno pisali rodoslove sa nekim vremenskim skokovima. Haha, pokušavali da uklope poreklo ljudi u vremenski okvir od 3000 ili 4000 godina koliko je tada po nekima od njih postojala ova planeta.

    Što se Banatskog Starčeva tiče, tu je bio Vojvoda Starčević za kojeg se navodi da je tokom velike seobe srba 1690 godine, kod sebe smestio deo migranata i čak je sam Patrijarh Čarnojević bio gost valjda. Zato Erdeljanović, iako je rođen u Pančevo iz koga se seli vrlo brzo, verovatno govori o nekim drugim Starčevićima, jer ima nekoliko rodova, njih različitih u moderno Pančevo. Pritom Starčevići menjaju prezimena po nekim potomcima vojvode Starčevića tipa naselje Đurđevac po njeovom sinu, gde je bio dvor… I naravno Pančevo su Turci brzo nakon seobe pokorili konačno 1739 godine. Ali su jedno 5 godina razarali grad, pa pre toga redovno napadali nebi li okružili Beograd. Tako da razvoj koji su ovi Starčevići napravili nije bio moguć nakon velike seobe srba u nešto manje od 50 godina konstantnih napada dok Pančevo nije palo pod Turke.

    Odgovori

Ostavi komentar

© 2012- 2013 POREKLO poreklo.rs

Scroll to top