Unac u Bosanskoj Krajini – poreklo porodica i genetička slika

Unac je oblast oko istoimene reke, u zapadnom delu Bosanske Krajine. Nalazi se nedaleko od Tromeđe (mesta gde se graniče Dalmacija, Lika i Bosna), a u izvorima se prvi put spominje početkom 14. veka.

Pripadaju mu sledeća mesta: Rore, Preodac, Tičevo, Crni Vrh, Štrpci Veliki, Štrpci Mali, Prekaja, Ljeskovica, Mrđe, Mokronoge, Šipovljani, Trninić Brijeg, Drvar-Selo, Drvar-Varošica , Vidovo Selo, Gornje Vrtoče, Donje Vrtoče, Bastasi, Boboljusci, Trubar, Osredci, Begluci, Mali Cvjetnić, Veliki Cvjetnić, Očigrijevo, Veliko Očijevo i Malo Očijevo.

Stanovništvo Unca vodi poreklo uglavnom iz Dalmacije, Like i Grahova, a doseljeno je u periodu 18. i 19. veka. Iz Dalmacije je poreklom 46.6% porodica, iz Like 18%, iz Grahova 8.8%, zatim slede Zmijanje, Bjelajsko polje i Bosna, koji su dali manje od 5% stanovništva ovoj oblasti. Veći rodovi u oblasti su Štrpci, Rodići, Kecmani, Čegari, Pilipovići, Bursaći, Trninići–Rokvići i dr.

Unac

Kratak osvrt na genetičke rezultate

U ovoj oblasti ima puno razgranatih rodova, čijih ogranaka (često sa izvedenim prezimenima) ima i u drugim delovima Bosanske Krajine. Treba napomenuti da u okruženju ima testiranih rodova koji se mogu dovesti u direktnu vezu sa porodicama iz ove oblasti.

Tako na primer u Dalmaciji i Bosanskoj Krajini ima Štrbaca (Nikoljdan), koji pripadaju haplogrupi N2-P189.2>FT182494, a spadaju među najstarije i najrazgranatije porodice u oblasti Unca. Doseljeni su iz Dalmacije (Kistanje), a neka maglovita predanja ih vežu za prostor Hercegovine. Haplogrupa kojoj pripadaju Štrbci svoje žarite ima upravo na prostoru Stare Hercegovine (plemena Banjana i Pivljana).

Takođe, postoje i one porodice koje nisu testirane, ali se na osnovu genetičkih rezultata njihovih ogranaka može zaključiti kojoj haplogrupi pripadaju.

Rod Čegara, čija je matica u Crnom Vrhu, nije konkretno testiran, ali jesu njihovi srodnici Trkulje i Petkovići, koji pripadaju haplogrupi I2-PH908>Z16983. Poreklom su iz Dalmacije, tačnije okoline Drniša, a njihova podgrana ukazuje na dalje poreklo iz Hercegovine, gde inače postoji najveća koncentracija haplogrupe I2-Y3120 (+40%).

Testirani rodovi iz oblasti Unca

I2-Y3120>S17250>PH908

Bijeljac, Đurđevdan, Ljeskovica, Drvar

Bajić, Stevanjdan, Vidovo Selo, Drvar; Mokronoge, Drvar

Šobot, Mitrovdan, Kamenica, Drvar

I2-Y3120>S17250>PH908>Z16983

Petković, Jovanjdan, Bunčevac, Drvar

Škrbić, Jovanjdan, Prekaja, Drvar

Marčeta, Jovanjdan, Drvar

I2-Y3120>S17250

Travar, Markovdan, Rore, Glamoč

Bačkonja, Đurđevdan, Drvar (23andMe)

Marković, Mitrovdan, Šipovljani, Drvar (23andMe)

Vekić, Đurđevdan, Boboljusci, Bihać (23andMe)

I2-Y3120>S17250>A1328

Rodić, Aranđelovdan, Kamenica, Drvar; Trubar, Bihać

Knežević, Nikoljdan, Veliki Cvjetnić, Bihać

I2-Y3120>Z17855

Kajtez, Nikoljdan, Prekaja, Drvar (23andMe)

R1a-Z280>Y2613>Y2608

Knežević, Nikoljdan, Mali Cvjetnić, Bihać

Golić, Nikoljdan, Preodac, Bosansko Grahovo

R1a-Z280>YP237>YP951

Pilipović, Alimpijevdan, Veliki Cvjetnić, Bihać

Medić, Đurđevdan, Bastasi, Drvar

Grubor, Đurđevdan, Trubar, Bihać; Bastasi, Drvar

R1a-M458>L1029

Dragaš, Jovanjdan, Drvar

Metlić, Nikoljdan, Rore, Glamoč

R1a-M458>A11460

Tankosić, Đurđevdan, Veliko Očijevo, Bihać

E-V13>Z5018>FGC11450

Vucelja, Aranđelovdan, Prekaja, Drvar

E-V13>Z5018>L241

Prpa, Jovanjdan, Malo Tičevo, Bosansko Grahovo

N2-P189.2>FT182494

Kelečević, Jovanjdan, Drvar

Tomić, Jovanjdan, Drvar

Babić, Jovanjdan, Trubar, Drvar

Bosnić, Jovanjdan, Drvar

N2-P189.2

Špirić, Nikoljdan, Prekaja, Drvar (23andMe)

I1-P109>FGC22045

Karanović, Đurđevdan, Veliko Očijevo, Bihać; Boboljusci, Bihać

I1-Z63>Y6228>Y7627

Đilas, Nikoljdan, Očigrije, Bihać

J2b-M205>Y22059

Trikić, Varolomijevdan, Trninić Brijeg, Drvar

Malbašić, Aranđelovdan, Šipovljani, Drvar

Višekruna, Jovanjdan, Veliko Tičevo, Bosansko Grahovo

J2b-M205

Kecman, Vartolomijevdan, Kecmanova Glavica, Drvar (23andMe)

G2a-L497>L42>Y128028

Mihajlović, Jovanjdan, Mokronoge, Drvar

Adamović, Jovanjdan, Drvar

Bašić, Jovanjdan, Šipovljani, Drvar

R1b-Z2103>Z2705

Srdić, Nikoljdan, Bastasi, Drvar

R1b-U152

Rokvić, Stevanjdan, Trubar, Bihać

J1-M267 
Dodig, Đurđevdan, Trninić Brijeg, Drvar (23andMe)

Golub Babić (Trubar, Drvar, 1824 — Sarajevo, 1910) hajdučki harambaša i vojvoda

Izvor:

• Petar Rađenović, “Unac”, 1940
• Srpski DNK projekat
• 23andMe

Autor: Nebojša Novaković