Prezime Bastać nalazimo u Crnoj Gori i Hrvatskoj.
U Crnoj Gori, Bastaći su starinački rod iz Crmnice. Ovi Bastaći su izumrli u Crmnici, odnosno neki od njih su se raselili i uzeli druga prezimena. Bratstvo sa ovim prezimenom postojalo je u vreme Ivana Crnojevića, a svakako i ranije. Nakon uspostavljanja osmanske vlasti u Zeti Crnojevića, crmnički Bastaći su većinom primili islam. Mahala Bastaći popisana je u turskim defterima iz 1521. i 1523. godine u Crmnici. Imena popisanih su slovenska što ukazuje da je ovo bratstvo primilo islam u narednom razdoblju.
Jedan od ovih Bastaća, Hakoč (ili Hakija) Bastać, bio je osmanski zapovednik i imao je svoje utvrđenje kraj Polja orahovskog. Ostao je upamćen po razuri Manastira Svetih Mironosica u Dupilu, od čijeg kamena je sagradio utvrđenje. Ovi Bastaći su potisnuti iz Crmnice početkom 18. veka u vreme istrage poturica.
Današnje bratstvo Bastaća u Crnoj Gori nije istog porekla. Početkom 18. veka, jedan bratstvenik Popovića iz Stijene Piperske je zbog nekog ubistva prebegao u Crmnicu i nastanio se u selu Bastaći, tada u plemenu Dupilo. Kako bi zametnuo trag mogućim goniteljima, uzeo je sebi za prezime naziv sela gde je dobegao. Kasnije je njegov potomak Đuro Bastać, opet zbog nekog ubistva, predigao na Dubovo, a zatim u Rijeku Crnojevića. Deo ovih Bastaća kasnije se naselio na Cetinje, a danas ih ima i u Beogradu.
U Dupilu nije ostalo prezime Bastać, jer je potomstvo Đurovog brata uzelo za prezime – Laković (verovatno se Đurov brat zvao Lako). Od ovih Lakovića su Stefanovići u Kotoru i Lakovići na Cetinju (jedan preseljen krajem 19. veka), od kojih je jedan kasnije uzeo prezime Vlahović.
Predanje jednog dela Bastaća se uglavnom podudara sa iznetim, osim što navodi da je predak, Popović sa Stijene Piperske, ubio nekog osmanskog zapovednika u vreme istrage poturica, te je za tu zaslugu dobio od vladike Danila Petrovića pravo da se naseli u Crmnici oslobođenoj od osmanske vlasti. U obe verzije, vreme doseljenja Popovića iz Pipera u Crmnicu je – početak 18. veka.
Samo prezime Bastać potiče od glagola „bastati“ i prideva „bastan“, – priličiti, biti sposoban za nešto, hrabar, odvažan. Ovi jezički oblici postoje uglavnom svuda po Crnoj Gori. U Primorju Crne Gore postoji izraz „bastadur“ što znači – odvažan, sposoban čovek.
Reč dolazi od ranoitalijanskog „bastar“ – biti dovoljan, ovde donet od Mlečana, a dalje poreklo reči je verovatno od grčkog „vastakson“ – nositi, podnositi.
Nije poznato da li hrvatski Bastaći imaju veze s crnogorskim.
S obzirom na utvrđeni rezultat jednog testiranog Popovića sa Stijene Piperske, sa haplogrupom R1b DF27 Z209, trebalo bi očekivati da je ovo genetika koju nose i crmnički i riječki Bastaći.
https://forum.poreklo.rs/index.php?topic=391.6080
Izvori:
„Crmnica“, Jovan Vukmanović
„Stara Crna Gora“, Jovan Erdeljanović
„Prezimena u Crnoj Gori“, Akim i Vukota Miljanić
„Etimološki rečnik srpskog jezika“
10. april 2019. u 09:15
Nebojša Babić
Testiran je jedan Bastać od riječkih Bastaća i rezultat pokazuje da nema bliske genetske veze sa stijenskim Popovićima, ali ima sa Piperima:
R1b-BY611-Z2705
https://forum.poreklo.rs/index.php?topic=391.msg112923;topicseen#msg112923
Tako da bi se moglo zaključiti da je predak Bastaća koji je dobegao u Crmnicu bio neki Piper sa Stijene, a da je priča o poreklu od Popovića možda služila da prikrije pravi identitet, s obzrom da je njegovo preseljenje bilo zbog krvi…
15. decembar 2020. u 06:58
Arsenije Bastać
Zdravo druže.
Daj mi izvor o ovoj katastrofalnoj grešci!
U Hrvatskoj su Dostaić, Dostić, Basta, Bastadur itd.
U Crnu Goru i Srbiju Filipović, Popović, Baka, Basta, Bajo, Babići itd.
Sve prikrivanje krvnih osveta. Nema jednog Bastaća koji je preuzeo Islam!
Razlog odlaska iz Crmnice je upravo ubistvo Osmanlije.
Zaboravih ali pleme je Maca ili Macović.
Ko ti je izvor?
Dolazak Bastać plemena u Orahovo je 1100-1200godine iz Hercegovine.
Mahala ne postoji! Naselje Bastać i crkva Bastać koja je preuzeta od strane Đurić plemena postoji i danas.
4. jun 2021. u 09:35
Nebojša Babić
Bogomi, i ti sam sebe…
25. avgust 2025. u 23:08
Rade
Poštovani,
Moje skromno mišljenje o prezimenu Bastać,Bastak,Bastasić,Bastašić i vjerovatno još neko slično prezime u Bosni i Dalmaciji,koje ima jednu slovnu grešku ili eventualno dvije (oni su tamo malo zapadnije,napravili cirkus od ovih slavnih i srarih vladarskih prezimena našeg plemena) mogu se uzeti u razmatranje o zajedničkom pretku iz Piperske Stijene i Crnaca-Bjelopavlića i gradine Jovanovića-Martinići (rodna gruda i od njih mlađeg brastva Nemanjća),
Bogojevići,Bogostinovići,Bogopankovići,Bogmilovići,Igumanovići,Anđelovići,Kaluđerovići,Popovići-Popadići,….,i te kako imaju brastveničke vezei i srodan DNK
Po mom skromnom mišljenju većinska Halpo grupa je (I2a PH 908 Y3120,…) kao i kod starih Rubežića-Ćalića i Odovića (odali iz vjere u vjeru /PaganiHrišćani,Bogumili,Hrišćani/) i njihova braće Crnojevići tj.Čarnojevići,Pajkanovići,Mršići,Kaljevići-Mišići,Drobnjaca,…,i dr.,koliko vidim i engleska dinast.Jork,Rumunska vlastela Cepeš,veliki Ruski knezovi,…,interesantno i Đžorđž Vašington.
Naravno da je brastvenički sukob u Crnoj Gori tzv. ‘Istraga poturica’,razdvojila i usitnila ovo veoma staro dinastičko pleme.
Tako se može i zaključiti da je i obnovitelj i nosilac imena grada Bastak (u 16 vijeku) u južnom Iranu kod Persijskog zaliva (na istoku Osmanlijsko-Srpskog-Crnogorsko-Hrvatsko-Albanskog carstva!!!) i jedan pripadnik ovog slavnog brastva.
Svako dobro želim mojim kraljevićima Bastasima.
Poz.Rade
26. avgust 2025. u 11:25
Rade
Da dodam,da se dio Bastašići koji su zajedno sa Radoslavićima (potomci kralja Radoslava-Jačikića,grana Belojevića,Ćalića-Oštrivojevića vj.Vojislavljevići)) naselili početkom 15 vijeka u Turopolju,Križevcu i Zagrebu,da bi se potom još jedna grana Bastića-Bastaka vratila na Hrišćanstvo posle poraza Osmanlijs pod Bečom 1529.god.,i naselila u Žumberak u mjestu Kalje (vj.Kaljevići). Sve ovo ima i te kakve veze sa upornim borcima za slobodu vjeroispovjesti i slobodu svog plemena,gdje su prednjačili sveštenstva pravoslavne crkve na ovim balkanskim prostorima,posebno Čarnojevići i Rubežići iz Crnaca i Piperske Sijene,od kojih potiču i Bastasi. U Novom Sadu su 1750.god.živjeli Lazar Rubežić senator grada Novog Sada (iz Koprivnice,služ.u Aradi u Zarandi) i njegov pomoćnik Jovan Balević (kasnije vj.vladika Crnogorski /lažni Car
Šćepan Mali/),u svojim hronikama Vasa Stajić naziva Mihajila Čarnojevića bratom Lazara Rubežića (koji je bio predstavnik građanstva u Karlovačkij mitropoliji i obilato pomagao rad iste,slavio je sv.Nikolu) . Čarnojevići su tada živjeli u Zarandi i Erdelju,na starim posjedima Mrnjačevića,Jakši,Brankovića…
Što reče prije neki dan jedan mladi Hrvatski istoričar (koji je valjda dokt.ili je madter završio na Oksfordu),sve je ovo jedna bratija koja je vladala desetine vjekova,na ovim Balkanskim prostorima i šire…