Poreklo prezimena, selo Bobija (Cetinje)

Poreklo stanovništva sela Bobija, opština Cetinje – Crna Gora. Prema knjizi Dr Pavla S. Radusinovića „Naselja Stare Crne Gore, posebni deo“, izdanje Beograd 1986. godine. Pripremio saradnik Porekla Milodan.

Položaj sela.

Zahvata veoma razbijena kraška uzvišenja krajnjeg sjeveroistočnog dijela Riječke nahije. Nalazi se između Kapuča i Gornjeg blata, odnosno između Rvaša, Dodoša, Žabljaka i Donje Lješanske nahije. Naselje je razbacano po mnogim uvalama, rupama, dolevima i vrtačama. Sa sjevera, počev od Živkove rupe, granica njegovog atara vodi ka jugoistoku preko Brestolovog dola na Gornje blato, kojim se nastavlja južno do Dola na Košćelovom brijegu, odakle niže Grabovog potoka izbija na Velji zalaz, a zatim se grebenom Lompareve gore procužava do pod Radov krš, a odatle preko Močvare na Vrbicama i poviše Dodoša izlazi na rijeku Karatunu; dalje riječicom Malim provozom, pored Rogana skreće zapadno prema Karuču, od kojeg se preko Dain-dola i grebenom Vesca produžava do na Živkove rupe. Pojedini dijelovi naselja su na prilično neujednačenoj visini; seoska crkva je na 130 m, a atar, čija je dužina (Z-I) 3,8 km i širina (S–J) 2,4 km, zahvata 7,83km2 površine.

Postanak sela.

Bobija je relativno mlado naselje. Njeno područje se, prema konstatacijama Erdeljanovića i Jovićevića, najprije više privremeno i u stočarsko svrhe, počelo naseljavati od sredine 18, odnosno stalno od početka 19. vijeka. Širenje Ceklinjana prema Bobiji i susjednim riječkim selima povezano je sa istragom poturica i njihovim postupnim istiskivanjem iz ovih krajeva, koje je vršeno bilo silom bilo otkupom njihove imovine. O toj kupovini imevine sačuvani su i ugovori; jedan, na primjer, iz 1746, a drugi iz 1748. godine. Prema Jovićevićevom mišljenju, Riječka kotlina (ovdje, on svakako misli na donji dio doline R. Crnojevića – P. R.) počela se naseljavati oko 1750. godine, a Prevlaka, Drušići i Rvaši malo docnije, negdje od 1770. do 1790. god. U isto doba, ili malo prije, naseljena su donja sela, a tako i Dobrska “Župa, Jankovići, Meterizi i Češljari. Dakle sva su ova sela mlada, njihov postanak pada prije nekih 150 godina ili i manje. Seoske kuće cy ponovo građene, i ne zna se, da je koja kuća sagrađena na kakvoj ozidini, jer prve kuće bjehu suhomeđe. . . „Kad su Ceklinjani od  Turaka kupili Rvaše“  –  nastavlja Jovićević su i Bobiju. Bobija gi Pipac, kako se priča, bili su svojina stare crkve na Balijama kod Žabljaka. Na grazvalinama te crkve Turci su sagradili džamiju i priložili joj Bobiju i Pipac. Sada, pošto to kupiše Ceklinjani, oni, znajući da je to bila crkovina, ustupe Bobiju i Pipac „cetinjskom manastiru, čija je svojina i ostala do 1855. godine, kada ju je prodao knjaz Danilo 1. Ceklinjanima i Lješnjanima, i od tada su se ljudi počeli seliti ,u Bobiju. U vezi sa ovim Jovićevićevim navodima treba napomenuti da se ovdje misli na ponovna naseljavanja pomenutih naselja (vjerovatno čak i .Bobije iako se ona u pomenutim turskim defterima ne pominje). Jer Đurđevljevi nalazi u turskim defterima nedvojbeno utvrđuju da su ova naselja (ili veći dio njih) bila od ranije naseljena.

Komunikacije i priraštaj stanovništva.

Bobija je podjednako udaljena od Cetinja i Titograda – oko 22 km. Prohodnost njenog prostora je bar u nekim dijelovima u novije vrijeme poboljšana; grubo probijeni putevi izgrađeni su: do Pipca, zaseoka u Rvašima, do koga je od puta Titograd–Cetinje izgrađen krak dug 2,5 km 1910. od., put do Kraćedola dug 4 km izgrađen 1930. godine, zatim od kuća Jankovića do Muhavog dola (dug 2 km; izgrađen 1965 g.) i od Vukovih zgrada do Rogana (dug 1 km; 1973. god.). Ipak, veći dio Bobije je i dalje slabo prohodan; do većine zaselaka stiže se krčanicima. Dužina pješačkih staza u selu je oko 7 km.

Preko ceklinskog kraja je inače vodio značajniji srednjovjekovni put od Kotora za Ribnicu, koja je bila važna raskrsnica puteva prema unutrašnjosti, prvenstveno prema kosovskoj oblasti. Ostaci toga puta, „kako je ustanovio Jovićević, vidni su na mnogim mjestima. „Prelazio je preko Zagrablja, izlazio preko Kabli, preko Vrana „stijene niz Lupoglav pored Strugara, preko Sannea-Zaploča, Donjih Ulića (gdje se vidi taj sta.ri drum, a to mjesto se zove Kaldrma) ždrijslom preko Ćepače, Brova, Krčkog ždrijela, Vlahinje, kroz Meterize, preko Lalina ždrijela, Gospoština, niz Rvaše, preko Pipca na Karuč, poljem ispod Bobije y Žabljak, na stari most, od kojega se vide klačni ostaci. Bobija je 1883. godine imala 17 d. a Erdeljanovip ih je 1910/11. u njoj nabrojao 35.

Prema podacima iz 1925. u njoj je živjelo 40 d. sa 199 stanovnika, a zatim: 1948 (48:287), 1953 (50:317), 1961 (54 : 298) i 1971 (48:191). Od zadnjeg broja te godine je 150 mještana od rođenja živjelo y istom mjestu, a ostali su doseljeni iz seoskih naselja iste (19) i drugih opština Crne Gore (2’2); do 1941. godine doselilo se 23, a ostali poslije. U zadnja dva popisa sastav domaćinstava prema broju članova bio je: sa 1 (3:4), sa 2 .(4:12), sa 3-5 (19:20) i sa više od 5 (28:15), tj. sa 6 do 8 (20 :10) i sa preko 8 (8 :5). Ovi i gornji podaci pokazuju da je broj domaćinstava uglavnom stagnirao pa izvjesno i broj stanovnika, iako se kolebao i naročito opao y zadnjoj dekadi. Na takvo stanje takođe ukazuje starosne–polni sastav Mještana; u prvoj grupi je u istom periodu bilo 133:69 (ž.63:23), u drugoj 119:70 (ž. 64 :40) i u trećoj 46 :52 (ž. 34 :26). Uočljivo je dakle opadanje radnog i povećanje starijeg stanovništva.

Struktura stanovništva.

U isto vrijeme obrazovne odlike mještana bile su: bez škole 91:45 (ž. 56:40), sa četvorogodišnjom 130:95 (ž. 64:34), sa osmogodišnjom 17:22 (ž. 8 :7), sa srednjom 4 :5 (ž. 1:1), ca visokom 1:0, a ·nepismenih 52: 40 (ž.44:Z7), od kojih starijih od 35 godina 45:39 (ž. 38 :.35). Kvalifikovanih radnika tada je bilo 2:5.

Ca druge strane, posjedovna i dohodovna struktura domaćinstava ‘je y istoj dskadi izgledala ovako: bez zemlje (0 ·0), do 2 ha (48 :8), sa 2-5 (6:29) i sa preko 5 (0 : 11), odnosno: poljoprivrednih 39 :34, mješovitih 15 :12 i nepoljoprivrednih 0 :2. Kao što se vidi, iseljavanje je ovdje prouzrokovalo izrazite posjedovne promjene. Međutim, promjene y vrstama domaćinstava prema njihovom dohotku su relativno izostale. Ovo stoga što je naselje dosta udaljeno od gradskih središta.

U 1953. godini 98 akTivnih izdržavalo je 213 lica; u poljoprivredi 87:191, dok je bilo 6 lica sa ličnim primanjima. U građevinarstvu su radila 4 lica. U naredna dva popisa taj odnos se izmijenio tako da je prvih bilo 117 : 92 i drugih 168 : 92; u poljoprivredi 106 : 83 i 132 :81, a lica sa ličnim primanjima bilo je 7.

Tip sela.

Bobija je tipično razbijeno naselje. Srednja udaljenost kuća od središta naselja je oko 1,2 km, a među zaseocima oko 0,7 km; 42 kuće u naselju razmještene su u 14 zaselaka, i to: u Vukocrencu 1, u Radiševoj prodoli 5, Vukovim zgradama 4, Roganima 4, Crkovnim rupama 4, Kraćedolu 8, Vukovom lugu 1, Cerovom podu 5, Ćajin dolu 1, Košćelačkom brijegu 3, Brestoloku 2, Buronjskom dolu 3 i Muhavom dolu 1. Kuće su — prizemne (20) i na izbi (22); sve su pod tiglom; 4 su sa daščanim plafonom, 27 sa malterisanim i 11 bez njega. U međuratnom periodu prepravkom i dogradnjom na 10 kuća napravljeno je 10 soba, a u poratnom na 18 njih, 14 soba, 12 kuhinja i 5 ostava. U periodu 1941—45. porušene su 4 kuće. U stambenom fondu sela popisano je 1971. 48 stanova sa 2.332 m2 od kojih su: 31 iz prvog, 8 iz drugog, 5 iz trećeg i 2 iz četvrtog perioda. Među njima je sa otvorenim ognjištem bilo 38, a sa zemljanim podom 3. Prema vrsti su: 21 dvosobni, 10 jednosobnih i garsonjera i 17 posebnih soba. Tada su svi bili nastanjeni.

Stanovništvo.

U naselju žive:

-Dragojevići (13 d.),

-Šofranci (9),

-Jankovići (6),

-Brnovići (6),

-Vukmirovići (4),

-Tatari (4),

-Kraljevići (3),

-Đurišići (3) i:

– Popovići, Gazivode i Vukčevići po 2 d.

U poratnom periodu iselilo se 67 lica, i to y Titograd 55, Kotor 5, Cetinje 3, Pančevo 2 i u Drušićs 2. Povremeno dolazi 26 lica. Ovdašnji mještani su y Titogradu podigli 6 kuća. U Ameriku je na rad išlo 9 lica; sada je samo 1 dnevni migrant.

Vode.

Naselje se vodom snabdijeva iz bistijerni kojih ima 48. Među njima su 3 bratstveničke i 1 zajednička. Bistijerna pri Crnoj glavici, na Cerovom podu je svojina Brnovića, izgrađena oko 1820. godine; ubao (više prirodna bistijerna) zvani Prosjek je svojina Dragojevića, rađen oko 1850. godine; bistijerna zvana Razvršje izgrađena oko 1870. god. svojina je Vukmirovića i Dragojevića. Nezasvođena voda, koja je zajednička za čitavo selo, izgrađena je, kako se smatra, 1750. godine.

Ostale bistijerne izgrađene su – do 1918. godine 2, u međuratnom periodu 4 i y poratnom oko 38. Osim njih, neki zaseoci što su bliže Skadarskom jezeru, koriste njegovu vodu za pojenje stoke, a isto tako i rijetke prijezerske izvore za piće.

Zanimanje stanovništva i ostali podaci o selu.

Električno osvjetljenje selo je dobilo 1972. godine. Do avgusta 1974. god. elektrificirano je 35 kuća. Za to vrijeme pribavljeno je 7 električnih šporeta, 3 frižidera, 1 televizor i 7 radio–prijemnika (bilo je i 10 tranzistora i 5 gramofona). Drugi elementi standarda izgledali su ovako: 15 domaćinstava imalo je samo ognjište, 26 ognjište i običan šporet, 7 ognjište i električni šporet (to su 7 pomenutih), 15 crepulju i sač, 35 verige, 8 stare vrste kreveta, 30 stolovače, 15 skrinje, 35 nove postelje, 10 kauče, 15 gusle itd. Posljednjih godina, dakle, promjene y kućnom standardu su znatne i ubrzane.

Što se tiče pomoćnih objekata, oni su zbog poglavite namjene stoci, bili, a i sada su, (bez obzira. na veliko smanjenje stočnog fonda) brojni. Mnogi su doduše zapušteni, a ima ih i obnovljenih; sada u selu postoje 42 štale, a 20 dvobojnih kuća koristi donji sprat za ostavu, magazin, živinu i nešto manje za stoku. Prema starosti štale ili pojate su: 26 od prije 1918. godine, 8 iz međuratnog i 9 iz poratnog perioca. Novije su u stvari dobro prepravljene ili obnovljene stare. Značajan dodatni prostor kućama su, iako relativno mala, dvorišta (imaju ih 32 kuće), zatim tarace, naročito one sa trijemovima, kao i prostor ispod njih. Prva su ranije mnogo više služila i kao obori za stoku, živinu, svinje i tovarne životinje. Posljednje je y ovom bespuću držalo svako domaćinstvo; poglavito magarad.

Osim tih objekata, mještani Bobije su poput drugih iz prijezerskih sela imali, a neki i sada imaju, ribarske kuće pored Skadarskog jezera. One su obično male, suhozidne ili krečne i ne visoke. Takve 2 u Roganima se i sada koriste, a 4 su zapuštene. Njihova lokacija je u odnosu na ribolovišta povoljna. Vlasnici iz Radiševe prodoli imali su takvu kuću na Radiševom oku. Ove vrste kuća imaju ognjište i kamenu ili betonsku kopanju (korito, obično 1,5 h 1 m sa 50–60 cm dubine) u kojoj se moglo posoliti do 100 lama (kanta sa 18 kg težine) ribe. Poslije soljenja, riba se (najviše ukljeva) sušila iznad ognja. Zbog prirodne, „tjeskobne” lokacije kuća, okućnice su pretežno male. Od postojećih 28, na primjer, 12 su do 200 m2,  8 od 200 do 400, 6 Od 400 do 600 i 2 od 600 do 1000 m2. Ima ih na podzidama i obično su pod povrćem, voćem i vinovom lozom. Druga imanja su razmještena ili nedaleko od kuća, ili su razbacana po malim kraškim depresijama. Njihova srednja udaljenost od kuća je: oranica oko 0,4 km, livada oko 0,7 km i šume i branjevine oko 0,9 km.

Bobija nema svoju „planinu“. Zbog niskogorice u brdskom kamenjaru više su se držale koze. Ovce su se preko ljeta davale na čuvanje u Komovima ili u Morači. Sa druge strane, imali su imanja (sada su više pod vodom) u Ceklinskom polju. i to Od Miračice, zapadno Od Žabljaka, do Pejaka.

Tu se najviše sijao kukuruz i uz njega bostan, tikve, pasulj, lubenice, povrće. Sijanje i berba kukuruza vršili su se u međupovodnjima; prvo od sredine juna do sredine jula, a drugo najdalje do sredine oktobra.

Na ostrvima u Skadarskom jezeru Bobijaši ništa nijesu imali, a na svim brdima koja su na teritoriji Bobije (osim Buze, koja je bila komunica zaseoka Kraće do i Dodoša) znalo se čije je što; sve je y privatnom posjedu – isparcelisano.

Tradicionalni i ·noviji skupovi održavaju se u Vukovim zgradama, gdje su crkva i jedino groblje u toliko razbacanom selu. Tu se (izuzev mještana iz Košćelačkog brijega, Cerovog poda i Brestoloka, koji se sahranjuju u lješanskom selu Sinjac) sahranjuju Bobijani.

IZVOR: Prema knjizi Dr Pavla S. Radusinovića „Naselja Stare Crne Gore, posebni deo“, izdanje Beograd 1986. godine. Pripremio saradnik Porekla Milodan.