Poreklo stanovništva sela Leskovac (Kolubarski), opština Lazarevac. Prema knjizi „Šumadijska Kolubara“ Petra Ž. Petrovića, prvo izdanje 1939. godine, drugo izdanje 1949. godine – poslednje izdanje Službeni Glasnik i SANU – Edicija „Koreni“ 2011. godine u sklopu knjige „Šumadija i Šumadijska Kolubara“. Priredio saradnik portala Poreklo Milodan.
Položaj sela.
Leskovac je na blagim stranama kosa na desnoj strani rečice Beljanice. Ima nekoliko kuća (Živkovića, Ostojića i Markovića) u ravnici pored Beljanice na mestu Krušiku. Stariji ljudi pamte kada je bilo deset kuća najstarijih rodova na mestu Selištu, na kome su kuće današnjih Markovića, pa su se odatle preselili na mesto Grobljice. Odatle se naselje razvijalo priraštajem i novim doseljenicima i tako danas ima izgled naselja manje razbijenog tipa. Selo se deli na ove krajeve: Dumnjanski Kraj, Žabare, Srednjak, Prljuše i Erića Kraj, koji je naseljen najnovijim doseljenicima.
Vode.
Leskovac ima dobru izvorsku vodu. Glavniji su ovi izvori: Stuble u Krušiku, Isakovac, Rajkovac (zasut zemljom), Rastić, Lješkovac, Zmajevac, Rubnjak* (veoma jak) i Srednjak.
*I za ovaj izvor se kazuje da su ga Mađari zatvarali slaninom kada su odlazili iz Srbije.
Gotovo svi izvori su u seoskom potesu, pa se voda iz njih upotrebljava samo u vreme rada na njivama. Osim izvora služe se vodom za domaće potrebe i za piće i iz bunara. Kroz selo protiču rečice Beljanica i Oparna, koje ponekad u proleće poplavama nanose štete livadama. u Selu je i Potok, koji leti presušuje.
Zemlje i šume.
Livade su pored Beljanice i Oparne, a po stranama su izmešane sa njivama. One se danas počinju razoravati i pretvarati u njive. Mesta sa njivama i livadama se nazivaju: Aluga, Gaj, Ravnice, Bare, Ornice, Krušik, Leskovačko Polje, Jezero ispod crkve (ono je isušeno). Krušikje do skora bio seoska utrina, pa je izdeljen, Bivoljača (sada pripada ataru Velikog Borka).
Šume su privatni zabrani, a najveća je ona u Potoku. Seoskih utrina danas nema, osim Zborišta, malog praznog prostora u sredni sela.
Starine u selu.
1. Staro groblje je bilo na mestu Burumu. Njegovo ndgrobno kamenje uzidano je u današnju crkvu.
2. U Grobljištu, na mestu Ravnicama, izoravaju se povelike opeke i delovi porušenih grobnica. Jedna takva zidana grobnica bila je pokrivena pločom od pečene zemlje, koja je bila dugačka 1,5 i široka 1 metar. Na ploči nije bilo nikakvog natpisa, ni šara, ali je u uglovima imala oluke za slivanje vode. U ovom Grobljištu izorana je jedna srebrena para.
3. Za nekoliko očuvanih kamenih nadgrobnih spomenika kazuje se da su „rimljanski“. međutim, oblici ovih spomenika su isti sa obliima nadgrobnih spomenika koji imaju natpise iz prve polovine prošlog veka, pa, prema tome, to nisu „rimljanski“ nego srpski spomenici stanovništva 18. i 19. veka.
4. U sredini sela je bilo neko staro groblje, od koga danas nema nikakvih vidnijih tragova. Na tom msetu izoravaju se ljudske kosti, porcelanska zrnca i metalne „uročice“ (krstići).
5. Iz vremena Turaka je i stara vodenica Jaranica na Beljanici.
6. Neki stari put prolazio je pored starog nadgrobnog spomenika od kamena u kraju Srednjaku, pa je vodio preko Gologlavice za Šiljakovac. Nigde nema tragova od mostova preko Beljanice.
7. Pored puta u kraju Srednjaku bio je han. Doskora su na tom mestu bile kruške koje je sadio handžija.
Ime selu.
Po predanju na mestu gde je bila crkvica brvnara bila je stara i debela leska sa urezanim krstom, po kojoj je selo dobilo ime. Kod nje se skupljao narod i molio Bogu, a u vremenu nasilja ili kakve opasnosti tu je bio narodni zbeg. Nedaleko od leske bilo je Jezero, a oko njega gusta šuma. Tu su se, po predanju, krili neki hajduk Prelja i knez Sima Marković iz Velikog Borka.
Podaci o selu.
Stara crkvica od brvana podignuta je 1819. godine. Današnja zidana crkva posvećena je Sv. Dimitriju. Ona je podignuta 1892. godine na mestu stare crkvice. Kada je čišćeno mesto i kopana zemlja za temelj današnje crkve, tada su raskopana tri „tavana“ sloja pepela, pa narod na osnovu toga zaključuje, da je stara crkva od brvana tri puta gorela i naposletku četvrti put je podignuta ona koja je služila do 1892. godine. U današnjohj crkvi ima na severnoj strani grob „svetitelja“, na koji ležu bolesnici, pale sveće, polivaju ulje, kite cvećem, ostavljaju novac, peškire i tome slično. Po predanju to je grob nekog pobožnog kaluđera Vasilija. Njega je narod sam posvetio.
Po crkvenim protokolima od 1837. godine bili su sveštenici u crkvi leskovačkoj Vasa Gavrilović i Sima Popović, predak današnjih Popovića u Velikom Borku. Knez Sima Marković poklonio je crkvi zvono, koje je imalo natpis. Ono je služilo do 1915. godine, kada su ga Austrijanci, sa još tri zvona, skinuli sa zvonare i odneli. Ikonostas je radio slikar Živko Jugović, kao što se to može videti po njegovom zapisu na ikonostasu.
U selu ima dva groblja. Starije je veliko groblje u kraju Prljuši, a mlađe je Malo Groblje u Dumnjanskom Kraju, u koje se sahranjuju Gajići, Ćurčići i Jovanovići.
Po arhivskim podacima Leskovac se prvi put pominje 1723. godine a 1732. godine u njemu se pominje seoski „knjaz“ Stepan. Godine 1818. u Leskovcu je bilo 24 kuće a 1844. godine imao je 32 kuće sa 238 stanovnika. Danas u njemu ima 43 roda sa 213 kuća.
Poreklo stanovništva.
Najstariji rodovi doselili su se pre Karađorđevog ustanka. To su ovi rodovi:
–Ivankovići, Živkovići, Radovanovići i Blagojevići, doselili su se „od Prilepa“, slave Đurđic.
–Gajići, Stančići, Vićetijevići, Petrovići, Jankovići i Jovanovići su odnekud iz Makedonije, Aranđelovdan.
–Simići, Radojčići, Markovići, i izumrli Ristići, predak Prodan Stepanović rodio se u Dumi, danas u Grčkoj, preprodavali su ga Turci kao roba, bio je u Maloj Aziji, naposletku se oslobodio ropstva, pa se sa svojom porodicom domogao ovamo i „zakolibio“ u današnjem Dumnjanskom Kraju, Markovdan.
–Petrovići drugi su od starijih rodova, ali ne znaju za svoju starinu, Đurđevdan.
–Lukići, Petrovići treći i Uroševići su jedan rod, doselili su se iz okoline Kosjerića i naselili u Erski Kraj, Jovanjdan.
–Zarići, predak Zaro od Kosjerića je išao za divljim guskama, pa kada su one popadale u Leskovačko Jezero, onda je to bio znak da se tu treba naseliti, Đurđevdan.
U 19. veku doselio se šesnaest rodova:
–Petrovići četvrti, praded došao iz Kosjerića, Petrovdan.
–Novakovići su sa Zlatibora, Đurđevdan.
–Petrovići peti su iz okoline Užica, Jovanjdan.
–Nikolići su iz okoline užičke Požege, Nikoljdan.
–Dimitrijevići su iz Sankovića kod Mionice, Mitrovdan.
–Daničići su od Užica, Nikoljdan.
–Tomići si iz Bioske kod Užica, Aranđelovdan.
–Marići su, takođe, iz Bioske, Đurđic.
–Milanovići su iz Sankovića kod Mionice, Đurđic.
–Todorovići su Kačerci, Aranđelovdan.
–Filipovići su iz Struge u Makedoniji, Mitrovdan.
–Trajkovići su, takođe, iz Struge, Đurđic.
–Mitrovići su iz okoline Prilepa, Todorovoa Subota.
–Pantići su se doselili iz Znepolja u Bugarskoj, Aranđelovdan.
Oko 1890. godine doselili su se „Smederevci“:
–Petrovići šesti su iz Mihajlovca kod Smederava, Aranđelovdan.
–Ilići i Đurđevići su, takođe, iz Mihajlovca, Jovanjdan.
–Stojanovići su iz Vranova kod Smedereva, Aranđelovdan.
–Erići su iz Selevca, okrug Smederevski, a daljom starinom iz Starog Vlaha, Đurđevdan.
U prvim desetinama ovoga (20.) veka doselilo se dvadeset rodova:
–Sapundžići su iz Banata, Đurđevdan.
–Ostojići su iz Banata, Jovanjdan.
–Petrovići sedmi, otac Tomić katolik, došao „iz preka“ ženi u kuću, Đurđic.
-Todorovići drugi, otac došao kao kolar iz okoline Niša, Nikoljdan.
–Lazići su iz okoline Niša, Đurđevdan.
–Jadranin (Petrovići osmi) je iz Jadra, Đurđevdan.
–Stojanovići su starinom iz Banata, ovamo došli iz Stojnika pod Kosmajem, Markovdan.
–Tolovići su Ere, a ovamo su se doselili iz Maskara u Jasenici, Đurđic.
–Jeremići su iz Manića pod Kosmajem, Đurđevdan.
–Pantići su takođe iz Manića, Jovanjdan.
–Vilotijević je iz Ropočeva pod Kosmajem, Aranđelovdan.
–Markovići (Petrovići deveti) su iz Guberevca pod Kosmajem, Petrovdan.
–Mijatovići su došli iz Konatica, Pantelijevdan.
–Kojići su iz Vranića, Trifundan.
–Ilići su došli iz susednog Velikog Borka, Đurđic.
–Belaćevići su od Belaćevića u Arnajevu, Jovanjdan.
–Dimitrijevići drugi, otac kao sveštenik, došao iz Velikog Borka, Đurđic.
–Ivanovići su od Tatarskih u Velikom Borku, Stevanjdan.
–Milovanovići su posrbljeni Cigani, Nikoljdan.
–Jovići su se odselili u Ostružnicu u Beogradskoj Posavini.
IZVOR: Petar Petrović – Šumadiska Kolubara, prvo izdanje 1939. godine, drugo izdanje 1949. godine – poslednje izdanje Službeni Glasnik i SANU – Edicija „Koreni“ 2011. godine u sklopu knjige „Šumadija i Šumadijska Kolubara“. Priredio saradnik portala Poreklo Milodan.
Komentari (0)