Septembra meseca 2025. godine u prestižnom naučnom časopisu „Nature“, u radu pod nazivom „Drevna DNK povezuje velike migracije sa širenjem Slovena“[1], objavljeni su rezultati višegodišnjeg istraživanja međunarodnog tima naučnika predvođenog stručnjacima nemačkog Maks Plank instituta za evolucionu antropologiju u Lajpcigu. Zaključci rada su stavili konačnu tačku na polemike o Seobi Slovena koje su poslednjih decenija u javnosti dobile poseban zamah jačanjem autohtonističkih pseudonaučnih stavova. Arheogenetičkim analizama je potvrđeno ono na šta Srpski DNK projekat ukazuje već više od decenije, a što se slaže i sa zvaničnim istorijskim stavovima: doseljavanje Slovena u centralnu i jugoistočnu Evropu se dogodilo i bilo je masovno! Ovakvi zaključci nisu iznenađujući jer su slični nalazi utvrđeni i u ranijim istraživanjima, pre svega onom iz 2023. godine objavljenom u časopisu Cell, „Genetička istorija Balkana: od rimskog limesa do slovenskih migracija”[2].
Predstavljeno istraživanje Grecingera, Birmana, Magera i ostalih naučnika iz tima pokušalo je da odgovori na pitanje da li se širenje slovenskog jezika i kulture na prostor centralne i jugoistočne Evrope u ranom srednjem veku može pripisati velikim migracijama stanovništva, kulturnoj slavizaciji postojećih starosedelačkih populacija ili kombinacijom oba pomenuta procesa. U istraživanju su analizirani genomi 555 drevnih individua, među kojima je 359 iz vremena kada istorijski izvori na tom području već beleže slovenski jezik i slovenske toponime (približno od 900. godine). Rezultati analize sa ovih nalazišta su upoređeni sa savremenim evropskim genomskim uzorcima kao i ranijim drevnim uzorcima stotina osoba koje su na istom području živele nekoliko vekova ranije, u doba Rimskog carstva ili u nemirnim decenijama posle njegovog raspada.
Glavni nalaz rada jeste da je između VI i VIII veka došlo do velikog priliva stanovništva iz istočne Evrope u više delova centralne i jugoistočne Evrope. U istočnoj Nemačkoj, Poljskoj i Hrvatskoj taj priliv je doveo do zamene više od 80% lokalnog genetičkog fonda, što snažno govori u prilog stvarnim migracijama, a ne samo kulturnom uticaju.
Autori su pokazali da se genetička slika pre “slovenskog perioda” bitno razlikovala od slike posle njega. Prethodne populacije u regionima kao što su istočna Nemačka i Poljska bile su genetički raznovrsnije i često bliže severnim i severozapadnim Evropljanima, dok su populacije iz slovenskog perioda genetički bliže današnjim slovenskim narodima, naročito Poljacima i Belorusima. Na grafikonima i PCA analizama prezentovanim u radu vidi se jasan prekid između pređašnjih i kasnijih populacija.
Prikaz zastupljenosti starosedelačke i nove genetike kod lokalne populacije pre i posle 600. godine
Posebno važan rezultat je da svi proučavani slovenski uzorci dele sličnu komponentu porekla povezanu sa severoistočnom Evropom i Baltikom. Ta komponenta je pre slovenske ekspanzije bila mala ili gotovo odsutna, a zatim naglo raste nakon 600. godine nove ere. U radu se procenjuje da je tokom slovenskog perioda zamenjeno približno:
- 82% lokalnog fonda na severozapadnom Balkanu,
- 83% u istočnoj Nemačkoj,
- 93% u Poljskoj i severozapadnoj Ukrajini,
- oko 65% u oblasti Volga–Oka.
Autori dalje pokušavaju da odrede poreklo ove “slovenske” genetičke komponente. Kao najverovatnije područje porekla izdvajaju prostor južne Belorusije i severne Ukrajine, što je u skladu i sa nekim lingvističkim i arheološkim hipotezama o ranoj pradomovini Slovena. Ipak, sami autori naglašavaju da za precizniji zaključak nedostaje još drevne DNK baš iz tog prostora i perioda.
Rad pokazuje i da širenje nije bilo svuda isto. U nekim oblastima, naročito bliže mogućem izvorištu, genetička zamena je bila izraženija, dok je na Balkanu, u Panoniji i zapadnoj Rusiji bilo više mešanja sa lokalnim stanovništvom. Zato autori odbacuju i ideju potpunog i jednoličnog “zamenjivanja” stanovništva na celoj teritoriji širenja. Umesto toga, govore o regionalno različitim obrascima migracije i integracije.
Za razumevanje uticaja širenja Slovena na genetiku današnjih naroda na Balkanu, pa i Srba, naročito su značajni novi uzorci drevne DNK iz Hrvatske. Najstariji potiču iz Bubijeve jame kod Karlovca i datirani su u drugu polovinu 3. veka. Svih 35 uzoraka pokazuje sličan genetički profil, koji ne odstupa značajnije od starijih uzoraka iz bronzanog i gvozdenog doba sa šireg dinarskog prostora, odnosno istočne obale Jadrana i njenog zaleđa. Među Y-haplogrupama dominira J2b-L283, koja je bila veoma česta i među uzorcima drevne DNK Cetinske kulture, kao i kod do sada objavljenih nalaza koji se vezuju za Ilire, Dalmate, Liburne i Japode. Značajno je zastupljena i haplogrupa G2a-L497, poznata najpre iz neolitskih uzoraka centralne Evrope, ali česta i među nalazima koji se dovode u vezu sa Latenskom kulturom i Keltima. Zabeleženi su i pojedinačni nalazi haplogrupa J1-Z1853 i E-V13.
Sasvim drugačiju sliku daju 67 uzoraka sa lokaliteta Velim kod Zadra, datovanih u period od 7. do 9. veka. U poređenju sa uzorcima iz Bubijeve jame, ovde je uočljiva dramatična promena genetičkog sastava stanovništva. Komponenta koja se u srednjem veku pojavljuje i u Nemačkoj i Poljskoj postaje jasno prisutna i kod ovih uzoraka, što se tumači kao posledica slovenskih migracija. Istovremeno se menja i odnos Y-haplogrupa: J2b-L283, iako i dalje prisutna, više nije dominantna, dok brojnije postaju I2-Y3120, R1a-Z280 i I1. Sličan obrazac uočen je i kod još desetak srednjovekovnih uzoraka sa drugih nalazišta u Hrvatskoj objavljenih u ovom radu.
Još jedan važan nalaz jeste da nema dokaza da je struktura novog stanovništva bila izrazito polno pristrasna: nije uočeno da su migracije bile pretežno muške ili pretežno ženske. To znači da su se nove populacije širile kao celovite zajednice, a ne samo kroz osvajanja ili dominaciju jedne polne grupe.
U istočnoj Nemačkoj autori nalaze i promenu društvene organizacije nakon dolaska slovenskih grupa. Groblja iz slovenskog perioda pokazuju veću genetičku srodnost unutar i između lokaliteta, veće porodične grupe, patrilinearnost i patrilokalnost, uz žensku egzogamiju i izbegavanje bliskog srodničkog ukrštanja. Dakle, migracija nije promenila samo genetički sastav, već je bila povezana i sa promenom društvene strukture.
Na kraju se mogu izdvojiti sledeći zaključci ovog rada:
- Širenje Slovena bilo je u velikoj meri povezano sa stvarnim migracijama ljudi, a ne samo sa kulturnim uticajem ili jezičkom slavizacijom postojećih populacija.
- Došlo je do veoma velike „genetičke smene“ stanovništva u posmatranim regionima centralne i jugoistočne Evrope, istočnoj Nemačkoj, Poljskoj i na severozapadnom Balkanu.
- Poreklo glavne slovenske genetičke komponente najverovatnije leži između južne Belorusije i severne Ukrajine, mada to još nije konačno potvrđeno.
- Proces nije bio svuda isti: negde je preovladala skoro potpuna zamena stanovništva, a negde veće mešanje sa starosedelačkim grupama. Može se reći da je najbolji model kojim se mogu opisati ovi procesi kombinacija migracije i delimične integracije.
- Nema jakog dokaza za polno pristrasnu migraciju, što sugeriše da se dešavalo preseljavanje čitavih zajednica, a ne osvajački pohodi.
- Promena materijalne kulture i verovatno širenje slovenskih jezika mogu se verodostojno povezati sa tim velikim migracijama iz istočne Evrope u VI–VIII veku.
- Društvena organizacija slovenskih zajednica, naročito u istočnoj Nemačkoj, bila je zasnovana na snažnijem srodničkom povezivanju, patrilokalnosti i većim porodičnim grupama nego u prethodnom periodu.
Možemo spomenuti da je u isto vreme kada i ovaj rad objavljen i jedan manji rad sa rezultatima istraživanja populacije južne Moravske u Češkoj, koji je na osnovu 18 uzoraka iz perioda od V do X veka došao do istih zaključaka.[3]
IZVORI:
[1] Gretzinger, J., Biermann, F., Mager, H. et al. Ancient DNA connects large-scale migration with the spread of Slavs. Nature 646, 384–393 (2025). https://doi.org/10.1038/s41586-025-09437-6
[2] Olalde I, Carrión P, Mikić I. et al. A genetic history of the Balkans from Roman frontier to Slavic migrations. Cell, 186, 5472-5485.e9. https://doi.org/10.1016/j.cell.2023.10.018
[3] Schulz, I., Zlámalová, D., Reyna-Blanco, C.S. et al. Ancient genomes provide evidence of demographic shift to Slavic-associated groups in Moravia. Genome Biol 26, 259 (2025). https://doi.org/10.1186/s13059-025-03700-9
AUTORI TEKSTA:
Velibor Mihić i Vladimir Nikolić
29. april 2026. u 17:10
Svetozar
Poštovani,
Hvala vam na ovom tekstu koji doprinosi razmeni i sagledavanju različitih mišljenja, a sve u svrhu dolaska do istine.
Ako uzmemo činjenicu da oko 70% stanovništva srpskih krajeva (a u mnogim krajevima i više) ima neslovensku DNK, i da je neslovenska DNK u najvećoj meri prisutna na Balkanskom poluostrvu više hiljada godina, mnogo pre seobe Slovena u ove prostore, onda je sasvim ispravno tvrditi da zvanični istoričari nisu bili u pravu kada su govorili da je naš narod slovenskog porekla i da je doseljen sa severo-istoka u ove krajeve u 6. i 7. veku. To smo svi učili u školama!
Najnovije DNK analize su pokazale da je izvorište haplogrupa (od kojih je u najvećoj meri „sačinjen” naš narod) upravo Balkansko poluostrvo i upravo naši krajevi.
Autohtonističkih učenja ima raznih. Ne moramo ih sve staviti u isti koš i kazati da su neistinita. Pogotovo kada se jedna od glavnih učenja pokazala kao ispravna.
Seoba je svakako bilo. Bilo je dvosmernih seoba i to više puta. Jedan te isti rod se više puta selio, pa opet vraćao na prostor odakle je ponikao. Apsolutnih promena stanovništva je bilo u pojedinim krajevima, ali tokom vekova je opet stanovništvo Balkana (“balkanski DNK”) preovladalo. To jest, sve se vraća na staro.
Svako dobro želim.
30. april 2026. u 10:29
Velibor Mihić
Svetozare,
Upravo rezultati ovog rada demantuju vaše navode. Nije tačno da 70% stanovništva srpskih krajeva ima neslovensku DNK. To niti je činjenica kako kažete, niti bilo koje naučno istraživanje podupire takvu tvrdnju. Naprotiv: slovenska genetika je dominantna kod našeg naroda. U prilog takvog zaključka ne govore samo rezultati istraživanja Srpskog DNK projekta (u koja imate pravo da sumnjate ako želite), već i radovi naučnih institucija svetskog renomea, poput ovoga. Ako ste pročitali rad koji je ovde predstavljen to bi moralo biti neupitno.
Procenti učešća slovenske genetike se naravno mogu razlikovati kod pojedinih naroda i što se ide dalje od slovenskog izvorišta ka jugoistoku Evrope i Balkana, starobalkanska genetička komponenta stanovništva je jača, što je nagovešteno i u ovom radu. Kod modernih Srba približno 50% i autozomalne i Y-hromozomske genetike je slovenskog porekla. Preostalih 50% ne čini samo starobalkanska genetika, već sva druga koja nije slovenska. Starobalkanske genetike kod nas je u proseku oko 35%. To ne znači nužno da su ovi odnosi bili takvi i neposredno nakon doseljavanja Slovena. Da bi se o procentima u to vreme nešto više saznalo, neophodno bi bilo sprovesti jedno istraživanje poput ovoga predstavljenog u radu, na arheogenetičkom materijalu iz nekropola sa prostora Srbije u periodu od 8 do 10. veka recimo. No sudeći po današnjem stanju, slovenska genetika kod stanovništva Srbije je i tada morala biti značajno zastupljenija od starobalkanske. U školama su nas dakle dobro učili, a do kada će se tako nastaviti videćemo…
Slažem se da autohtonistička učenja sama po sebi ne moraju biti neistinita kako kažete, ali se pokazuje da kod nas sva jesu. Ona se samo prilagođavaju nepobitnim činjenicama koje donose naučna otkrića, ali od osnovnih stavova koji su već definitivno osporeni ne odustaju. Prvo se tvrdilo da nikakve seobe i doseljavanja Slovena nije bilo, da smo svi tu autohtoni i odvajkada. Kada su istraživanja pokazala da značajan deo genetike delimo sa slovenskim narodima, prešlo se na teorije da su svi oni u stvari sa Balkana (poznata je Internet izmišljotina kako deca u ruskim školama uče da su Rusi došli sa Balkana). Sada kada se dokazalo da je došlo do masovne smene genetike kod stanovništva centralne i jugoistočne Evrope nakon 9. veka i da novopridošla genetika odgovara slovenskoj, pribegava se fantazijama da smo nekad davno mi Srbi otišli u Rusiju valjda, pa se onda u 7-9 veku vratili na Balkan. E to se zove pseudonauka i branjenje neodbranjivog.
Svako dobro i ja vama želim.
2. maj 2026. u 20:43
Goran
Vaš tekst je odličan i jasno ukazuje na činjenicu da današnje stanovništvo Balkana a posebno Srbi imaju preko 60procenata Slovenske genetike,i da mnoge grane haplogrupe R1aZ280,I2aY3120,kao i I1-Z63 koje imaju današnji Srbi,su nastale u periodu od 4do8veka,i da iste grane pre tog vremena uopšte nisu postojale na Balkanu.Danas te iste grane koje imamo na Balkanu postoje iu Poljskoj i Istočnoj Nemačkoj,Češkoj.Procenat zastupljenosti R1a genetike u mnogim krajevima Balkana a posebno Zapadni Balkan,ide i do 20procenata i više,dok se neke grane haplogrupe I1 koje se pojavljuju u današnjoj Poljskoj i Nemačkoj na Balkanu pojavljuju potpuno ,,utopljene,,među R1a rodove dok istih R1a i I1 grana uopšte nema tamo gde na Balkanu dominiraju haplogrupe E1BV13 i J2a,J2b.Dakle već iz prisustva pojedinih grana haplogrupe I1 u današnjoj Poljskoj i Centralno Istočnoj Nemačkoj,Belorusiji,i njena vezanost za haplogrupu R1a na Balkanu,vidi se da je u periodu od 5do7veka pa i kasnije u vreme propasti VelikoMoravske Kneževine došlo do velikog priliva Slovena iz Centralne Evrope na Balkan,što je dovelo do visokog procenta haplogrupa R1a,I2a i I1 posebno kod Srba,ali i drugih naroda.Treba pojedine grane ovih haplogrupa koje su veoma zastupljene na Balkanu analizirati i jasno se može utvrditi nastanak tih Balkanskih grana u periodu 6,7vek.Jasno da tada dolazi do odvajanja tih ogranaka daleko na Severu Evrope i njihova migracija na Jug,na Balkan.Istog slučaja kod haplogrupe E1BV13 skoro i da nema.Zaključak je da je Slovenska seoba iz današnje Poljske i Istočne Nemačke,Češke,bila masovna,da je donela visok procenat R1a,I2a i I1 genetike,što je u potpunosti promenilo opštu genetiku Balkana.Potpuno podržavam ono što je napisao Gospodin Mihić i što i genetika potpuno dokazuje.
3. maj 2026. u 09:20
Ceka
Šta se tačno podrazumeva pod “slovenskom genetikom” i kako se došlo do 50 (pa i 60) posto autosomalne genetike slovenskog porekla: posmatranjem i upoređivanjem današnjeg stanja u Evropi i na Balkanu, prostim sabiranjem procenata haplogrupa I2a i R1a, ili…?
Da li se preko genetskog nalaza iz VII veka u Dalmaciji može utvrditi kojoj kulturnoj grupi je čovek pripadao i kojim jezikom je govorio?
4. maj 2026. u 12:27
Vladimir Nikolić
DSR “Poreklo” u okviru svojih aktivnosti na Srpskom DNK projektu ima dugu i uspešnu tradiciju proučavanja porekla na osnovu Y-haplogrupa, što je prirodno usmerenje udruženja građana zainteresovanih za temu rodoslovlja. Ovaj tekst je prezentacija rezultata naučnog rada koji se bazira pre svega na autozomalnoj genetici. Za razliku od Y-haplogrupa koje nam govore isključivo o poreklu po direktnoj muškoj liniji, autozomalna genetika čuva informacije o precima po svim predačkim linijama, očevima, majkama, dedama i babama sa očeve i majčine strane itd. Jasno je da proučavanjem autozomalne genetike dobijamo sveobuhvatnije rezultate, ali su ovakve studije znatno zahtevnije, pre svega u metodološkom smislu ali i u smislu poznavanja i primene opštih statističkih i užih bioinformatičkih algoritama u cilju obrade podataka. Procenti udela autozomalne genetike kod Srba su preuzeti iz ranije objabljenog rada o čemu sam već pisao https://www.poreklo.rs/2024/01/16/od-rima-do-slovena-sta-kaze-drevna-dnk/ . U oba rada su uzeti ranosrednjevekovni uzorci kao referentni slovenski, što je kompromis koji je opravdan nedostatkom autentičnih uzoraka iz slovenske prapostojbine. Na primer, za udeo slovenskog porekla kod Srba su korišćeni uzorci drevne DNK ranog srednjeg veka zapadne Mađarske, Češke, zapadne Slovačke i istočne Austrije. U radu čija je reportaža data u ovom članku su za potrebu proračuna udela slovenske genetike u proučavanim populacijama izabrani drevni uzorci iz okoline Hrubješova u Poljskoj, takođe iz ranog srednjeg veka. Interesantno je da se udeo Y-haplogrupa koje vezujemo za Slovene kod današnjih Srba, a prema statistici Srpskog DNK projekta rađenoj na preko 10.000 uzoraka savremenih Srba, u velikoj meri slaže sa udelom slovenske autozomalne genetike koju smo dobili iz naučnih radova.
Preko genetskog nalaza iz skeletnog materijala se ne može zaključiti koji jezik je neka osoba koristila za života. Preko arheološkog konteksta se može utvrditi kojoj kulturnoj grupi je osoba pripadala. Tema radova iz populacione genetike nisu pojedinci nego populacije i njihovo poreklo, u čemu je ovaj rad bio uspešan jer je jasno dokazao da je u ranom srednjem veku došlo do velike promene porekla ljudi u istočnoj Nemačkoj, Poljskoj i Hrvatskoj i pokazao je da je ta promena posledica masovne migracije sa istoka prema zapadu.
2. maj 2026. u 20:59
Radovan
Jedan od većih problema u Srbiji je taj što se istorija i arheologija sve manje gledaju kao institucionalizovane nauke a sve više postaju hobi dokonih ljudi sa pristupom internetu. Broj skeleta pronađenih prilikom arheoloških iskopavanja u Srbiji i okolnim zemljama a koji je podvrgnut DNK analizi je na nivou statističke greške. Najveći deo podataka o haplogrupama potiče od recentne populacije. Sva ova DNK istraživanja su jako bitna ali ima još puno skeletnog materijala za analizu. Istoričari – hobisti treba da znaju da narod nije genetski homogena grupa ljudi nego ruska salata u kojoj je paleobalkanski elemenat grašak, kojekakva plemena pristigla sa Rimljanima kuvano jaje, a Sloveni, recimo, majonez. I sve to zajedno čini Srbe i to Srbe koji eto odluče da se tako identifikuju a ne one koje nadriistoričari smatraju pokrštenim prekrštenim odkrštenim ili šta ja već znam kakvim Srbima.
3. maj 2026. u 10:51
Velibor Mihić
Radovane, u velikoj meri se slažem sa Vašim stavovima. Svi mi kao pojedinci, pa tako i čitavi narodi, nosimo genetičko nasleđe različitih predaka. Ne postoji nikakav „srpski gen“ koji definiše da li je neko Srbin ili nije, iako se takve formulacije ponekad mogu pročitati u senzacionalističkim novinarskim tekstovima. Veće prisustvo genetičkog nasleđa povezanog sa slovenskim migracijama, onog koje je kod stanovništva Balkana bilo prisutno pre njihovog dolaska, ili bilo kog drugog, ne čini nikoga manje ili više Srbinom. Isto važi i za sve druge narode. Kao što kažete, nacija je, na kraju krajeva, i stvar izbora i samoidentifikacije pojedinca. To, naravno, ne znači da genetikom ne možemo pratiti i bolje razumeti poreklo populacija, niti da ne postoje prosečni genetički profili određenih populacija, kako danas, tako i u prošlosti.
Činjenica je da je širokopojasni internet svima omogućio širenje različitih teorija, pa i onih koje nemaju naučno utemeljenje. Ipak, iza istraživanja koje smo Vladimir i ja predstavili u ovom tekstu ne stoje ni nadrinaučnici, niti dokoni ljudi koje pominjete, već istraživači iz poznatih i priznatih naučnih institucija. Uz to, ni amaterizam sam po sebi nije nužno loša stvar. Istorija nauke poznaje brojne primere ljudi bez formalnog obrazovanja u određenoj oblasti koji su u njoj ostavili značajan trag — Faradej, Mendel, Ramanudžan, Hevisajd, Heršel, Ciolkovski i drugi. Naravno, to ne znači da je formalno obrazovanje nebitno, već da presudni treba da budu metodologija, proverljivost tvrdnji i kvalitet dokaza.
Poseban izazov danas predstavljaju mlade i savremene multidisciplinarne oblasti, za koje često ne postoji jedna jasno objedinjena škola. U takvim slučajevima nije retkost da istraživači dolaze iz različitih disciplina, što ih ne čini manje ozbiljnim ili manje naučnim. Naprotiv, upravo je saradnja arheologije, istorije, antropologije, lingvistike i populacione genetike neophodna ako želimo potpuniju sliku prošlosti.
Klasične nauke, poput arheologije i istorije, svakako moraju zadržati svoje metode i standarde, ali istovremeno moraju ići u korak sa vremenom i prihvatati nove alate kada oni postanu dostupni. Tačno je da pojedini arheolozi sa formalnim obrazovanjem i dalje na DNK analize gledaju kao na „strano telo“, kao što je tačno i da se u Srbiji njihova primena još uvek uvodi sporo i oprezno. Upravo zato je važno da se ova oblast razvija u saradnji sa institucijama i stručnjacima, jer se u suprotnom prazan prostor lako prepušta pseudonauci, senzacionalizmu i raznim internet tumačenjima bez ozbiljnog naučnog osnova.
3. maj 2026. u 11:37
Dražen
Model russke salate je ispravan, ali jezik koji govorimo i plemenski naziv Srbi dio je slovjenskoga elementa. To da svi nosimo rimski / vlaški genetski element ne daje za pravo tvrditi, da su srbsko pleme i jezik postojali na Balkanu pređe seoba Slovijena.
3. maj 2026. u 07:58
Radiša
A gle čuda opet Nemci i njihovi naučnici
4. maj 2026. u 12:57
Vladimir Nikolić
Autori rada pripadaju međunarodnom timu naučnika okupljenog oko HistoGenes ( https://www.histogenes.org/ ) projekta. Očekujemo radove sa uzorcima i iz naše zemlje, a među autorima očekujemo i naše naučnike.
19. maj 2026. u 17:14
Sekula
Ovo samo potvđuje Porfirogenita i priču da je Balkan u toi vreme bio skoro nenaseljen, i da je zbog toga dozvoljeno naseljavanje novog naroda.
Nego je interesantno kako nakon toga lagano dolazi do nove zamene populacije i procenat slovenske genetike konstantno pada iz veka u vek. Što ne navedete i te radove?
20. maj 2026. u 15:58
Vladimir Nikolić
Koliko je meni poznato dinamika mešanja starosedelačke i slovenske populacije od ranog srednjeg veka do danas nije još uvek detaljno ispitana. Ukoliko znate za neki rad koji se bavi ovom temom napišite, rado bih ga pročitao. Pisali smo već članak https://www.poreklo.rs/2024/01/16/od-rima-do-slovena-sta-kaze-drevna-dnk/ o do sada jedininom radu koji se donekle dotakao ove teme.
1. jun 2026. u 21:06
Sebar
Nije teško shvatiti i razumjeti zašto stoljećima pada količina Slavena na cijelom području Balkana a naročito unutar srednjovjekovne Srbije.
Bizant je sve činio da smanji broj Slavena na područjima na kojim vlada,posrednički upravlja te ima svoje namjesnike i simpatizere. Raška je i u vrijeme dolaska Srba imala jake zajednice Tribala i donekle Ilira. Srbe i Bugare Slavene pretvaraju u Sebre ,kmetove i robove a protežiraju balkanske starosjedioce tipa Vlaha Asena te Ilira Nimanija. Na slavenska područja polako dolaze i Katunari Vlasi iz Tesalije i Makedonije a Ekonomski i duštveno jačaju i Arbanasi. Po dolasku Turaka jedan dio Vlaha naseljava Dinarsko područje i
tu ostaje do danas .Iako su Slavenizirani, genetika pokazuje da ih dobar dio nisu podrijetlom Slaveni.
Realan odnos Slavena i Balkanskih starosjedioca prije dolaska Turaka je ostao u Zapadnoj Hercegovini.
16. jun 2026. u 14:28
Tristan
Zašto baš u zapadnoj a ne u istočnoj Hercegovini?