Priredio: Slobodan Zrnić
Spisak svih crkava tj. parohija i pravoslavnih duša po njima, nalazi se u knjizi “Grci Venecije i Ilirije (1768-1797)”, izdatoj na grčkom jeziku 1980. godine (Georgios N. Moschopoulos), a sačinio ga je arhimandrit Nikanor Bogunović-Skočić u periodu 1782-1783. godine.
Grci su bili pod mletačkom vlašću u primorskim gradovima Dalmacije duže od Srba i centar crkvene organizacije nalazio se u Veneciji, na čelu sa filadelfijskim arhiepiskopom. Mletačko-turskim ratovima u 17. vijeku, Srbi/pravoslavni Morlaci iz unutrašnjosti Dalmacije, koja je do tada bila pod Turcima, ulaze u sastav Mletačke republike, iako su još ranije neki prelazili na mletačku teritoriju u primorju. Srpski sveštenici su i dalje smatrali da im je nadređen srpski patrijarh u Peći, kao što je bilo ranije pod turskom vlašću u Dalmaciji, dok su mletačke vlasti pod pritiskom katoličke crkve pokušavale da ih potčine Rimu u nekoj vrsti unije. Do popuštanja prema pravoslavcima od strane države došlo je 1780. godine, kada je zakonom priznata njihova nezavisnost od rimskog pape. Za episkopa u Veneciji postavljen je Grk Sofronije, a on je 1783. za svog vikara u Dalmaciji odredio arhimandrita Nikanora Bogunovića-Skočića iz manastira Krka, koga su prethodno srpski sveštenici izabrali za arhimandrita.
Popis crkava/parohija sa brojem duša 1782/1783. godine (sa otklonjenim greškama kod imena naselja, kojih ima mnogo):
ZADAR – ukupno 2160 kuća i 16824 duše
- Sv. Ilija, Zadar, 67 kuća, 242 duše
- Sv. Georgije, Smoković, 82 kuće, 443 duše
- Sv. Mihail, Miranje, 183 kuće, 1157 duša
- Sv. Georgije, Biljane, 130 kuća, 1000 duša
- Sv. Nikola, Kula Atlagić, 40 kuća, 250 duša
- Sv. Georgije, Islam, 94 kuće, 687 duša
- Sv. Jovan, Benkovac, 140 kuća, 1008 duša
- Sv. Lazar, Brgud, 48 kuća, 450 duša
- Sv. Luka, Ostrovica, 64 kuće, 392 duše
- Sv. Georgije, Dobropoljci, 36 kuća, 370 duša
- Sv. Ilija, Đevrske, 133 kuće, 1027 duša
- Sv. Petar, Biovičino Selo, 238 kuća, 2084 duše
- Sv. Nikola, Kistanje, 109 kuća, 1002 duše
- Sv. Jovan, Ivoševci, 89 kuća, 749 duša
- Sv. Trojica, Obrovac, 31 kuća, 207 duša
- Sv. Jovan, Bilišane, 129 kuća, 927 duša
- Sv. Georgije, Žegar, 158 kuća, 1382 duše
- Sv. Kirijak, Karin, 154 kuće, 1300 duša
- Sv. Nikola, Ervenik, 112 kuća, 960 duša
- Sv. Luka, Mokro Polje, 79 kuća, 759 duša
- Sv. Georgije, Radučić, 44 kuće, 500 duša
- Manastir Krka, bez kuća, 16 duša
- Manastir Krupa, bez kuća, 12 duša
ŠIBENIK – ukupno 305 kuća i 1883 duše
- Uspenje Bogorodice, Šibenik-Grad, 25 kuća, 126 duša
- Vaznesenje Gospodnje, Šibenik-Varoš, 62 kuće, 412 duša (danas se ista crkva zove Sv. Spas)
- Sv. Spiridon, Skradin, 76 kuća, 294 duše
- Sv. Nikola, Bratiškovci, 142 kuće, 1051 duša
KNIN – ukupno 1839 kuća i 18862 duše
- Manastir Dragović, 125 kuća, 1163 duše
- Sv. Arhangel, Otišić, 83 kuće, 805 duša
- Sv. Nikola, Vrlika, 223 kuće, 2083 duše
- Sv. Petar, Polača, 60 kuća, 673 duše
- Sv. Ilija, Kosovo/Riđane-Markovac, 169 kuća, 1507 duša (na spisku piše samo – Kosovo)
- Sv. Trojica, Kosovo/Biskupija, 127 kuća, 1174 duše (na spisku piše samo – Kosovo)
- Sv. Nikola, Vrbnik, 90 kuća, 807 duša
- Sv. Georgije, Kninsko Polje, 50 kuća, 799 duša (sada je u samom Kninu, koji se proširio na Kninsko Polje)
- Sv. Nikola, Žagrović, 72 kuće, 822 duše
- Sv. Stefan, Golubić, 109 kuća, 1003 duše
- Sv. Jovan, Strmica, 63 kuće, 666 duša
- Sv. Georgije, Plavno, 125 kuća, 1400 duša
- Sv. Ilija, Oton, 88 kuća, 765 duša
- Sv. Georgije, Pađene, 83 kuće, 761 duša
- Sv. Jovan, Baljci, 63 kuće, 704 duše
- Sv. Petka, Kanjane, 62 kuće, 753 duše
- Uspenje Bogorodice, Drniš, 100 kuća, 900 duša
- Sv. Petar, Biočić 57 kuća, 601 duša
- Sv. Luka, Štikovo, 25 kuća, 303 duše
- Sv. Georgije, Kričke, 95 kuća i 1058 duša
TROGIR
- Sv. Georgije, Radošić, 98 kuća, 853 duše (ubrzo nakon popisa podignuta je crkva u Sušcima/Dicmo, koja je postala sjedište parohije).
————–
- Uspenje Bogorodice, Imotski/Glavina Donja, 97 kuća, 908 duša (iako piše Imotski, crkva je u Glavini Donjoj, odmah do Imotskog)
————–
- Uspenje Bogorodice, Neretva/Opuzen, 32 kuće, 304 duše (piše samo Neretva, ali 1811. je postojala istoimena crkva u Opuzenu kao sjedište parohije Neretva)
Sveukupno u Dalmaciji 4521 kuća i 39634 duše.
22. januar 2026. u 21:36
Simić Damjanović
Poštovani,
za Crkvu Svetog Ilije, Kosovo/Riđane-Markovac, trebalo bi dodati i selo Orlić – koje je, idući od Knina, smešteno između Biskupije i Markovca. Hvala Vam.
23. januar 2026. u 08:10
Slobodan Zrnić
Poštovani,
hvala na interesovanju, samo na spisku se ne nabrajaju sela koja pripadaju određenoj parohiji, nego samo ono u kojoj je crkva i koje je centar parohije. U ovom slučaju su stavljeni i Riđani i Markovac zato što je crkva između ta dva sela, iako je katastarski to Riđane.