Projekat genetičko-genealoškog istraživanja Dragačeva

Društvo „Poreklo“ je pokrenulo projekat testiranja starosedelačkih rodova Starog Dragačeva, što uključuje sva naselja na teritoriji današnje opštine Lučani i neka rubna naselja opština Požega, Arilje, Ivanjica, Kraljevo i Čačak (videti sliku):

Istraživanjem su obuhvaćene porodice čiji su preci živeli na ovom području pre 1900. godine.

Ranija etnografska istraživanja pokazala su da među stanovništvom Dragačeva ima određen broj vrlo starih rodova, čije vreme doseljavanja se ne može preciznije datirati. Za neke od njih su DNK testovi otkrili vrlo interesantno genetičko poreklo (npr. videti članak “Sibinjanin Janko i njegova (genetička) veza sa Srbima“). Pored takvih, vrlo starih rodova kakvih će još, verujemo, biti otkriveno ovim istraživanjem, Dragačevo je u značajnoj meri naseljeno i tokom 17. i 18. veka iz Hercegovine, Starog Vlaha i Stare Srbije, a naročito tokom i neposredno nakon Prvog srpskog ustanka, o čemu piše istoričar, prof dr. Uroš Šešum u svom radu “Antropogeografska studija kao istorijski izvor za migracije stanovništva u vreme prvog srpskog ustanka sa posebnim sa posebnim osvrtom na Gornje i Donje Dragačevo” (UDK: 314.7:94(497.11)“1804/1835“):

“Dragačevo je za vreme Prvog srpskog ustanka 1804–1813. bilo severna knežina Požeške nahije koja je do 1806. godine bila granična oblast ustaničke Srbije, što je od njega načinilo prvo sigurno pribežište izbeglica i dobeglica iz Raške oblasti i Polimlja, naročito nakon Karađorđevog pohoda u dolinu Raške i Lima 1809. godine, koji je kao posledicu imao masovno preseljenje Srba iz okoline Sjenice, Novog Pazara, Nove Varoši i Bijelog Polja.

Oblast je izbeglice privlačila više od ostalih jer se nalazila na bezbednoj udaljenosti od nemirne granice, a opet je bila prilično blizu dolini Raške i Lima. Pored toga, Dragačevo se dobeglicama činilo bezbednim i zato što kroz njega nisu prolazile glavne komunikacije kojima bi nastupala turska vojska u slučaju raspada srpske odbrane na južnoj granici. Veliki broj jednovremeno pristiglih naseljenika 1809. godine iscrpeo je zemljišni fond dragačevskih sela pa je ove godine uglavnom zaokruženo naseljavanje oblasti i formiranje njene etnografske slike. Izbor Dragačeva kao naseljeničkog odredišta pokazao se veoma mudrim 1813. godine za vreme propasti ustaničke Srbije, jer se oblast u prvim danima raspada ustaničke odbrane nije našla na putu turske vojske, pa nije ni podelila užasnu sudbinu razaranja sa srpskim selima u dolini Morave, Save i Dunava.

Pored geografskog položaja Dragačevo je od razaranja sačuvala i hrabrost i odgovornost narodnih prvaka; Hadži Prodan Gligorijević uspeo je da na Mučnju spreči prodor Turaka od Novog Pazara i nakon što je Beograd pao a Turci ponudili amnestiju narodu, što je dragačevskom vojvodi Avramu Lukiću omogućilo da, ponudivši predaju, primi ponuđenu amnestiju i bez ulaska osvetničke turske vojske u oblast koju je zastupao. Dragačevo nije razoreno ni 1814–1815. godine, iako se nalazilo u središtu Hadži Prodanove bune i Drugog srpskog ustanka, prvenstveno zahvaljujući diplomatskim i ratničkim veštinama Miloša Obrenovića.

Dragačevo je, dakle, u najtežim godinama Srpske revolucije 1813–1815. uspelo da očuva osnovnu biološku bazu starosedelačkog i doseljeničkog stanovništva, odnosno da izbegne razbegavanje, izgibiju i odvođenje u roblje stanovništva koje je doseljeno 1809. godine, pa je zato i moguće gotovo u potpunosti sagledati rezultate imigracionih procesa u ovoj oblasti tokom Prvog srpskog ustanka.

Pored toga što predstavlja jednu od retkih oblasti u Srbiji u kojima rezultati naseljavanja za vreme ustanka nisu poništeni ili poremećeni katastrofom ustaničke države 1813. godine, Dragačevo predstavlja zahvalan predmet istraživanja i zbog vremena u kome su sprovođena antropogeografska istraživanja. Naime, antropogeografi su istraživanje u Donjem i Gornjem Dragačevu sproveli u poslednjoj deceniji 19. veka, pa su anketirani starci, kao sinovi, češće unuci doseljenika mogli da daju prilično pouzdane podatke, čak i da navedu mesto iz kog se njihova porodica doselila.”

Potrebna finansijska sredstva za realizaciju projekta

Planirani uzorak za ovaj projekat je najmanje 150 predstavnika starosedelačkih rodova Dragačeva, a optimalno 250. To iziskuje značajna finansijska sredstva, u iznosu od minimalno 9.000 EUR, te stoga pozivamo sve zainteresovane pojedince i kompanije da pomognu u njegovom sprovođenju – bilo finansijski ili logistički.

U prvoj fazi projekta obezbeđena su sredstva u ukupnom iznosu od 400.000 dinara – od g. Vuka Popovića (30.000 din) i namenske industrije “Milan Blagojević” iz Lučana (370.000 din). Ove dragocene donacije omogućiće nam da smanjimo cenu testiranja koju plaćaju učesnici u projektu sa 7.000 dinara na 4.000 dinara (ostatak od 3.000 dinara do realne cene testa biće pokriven iz Budžeta projekta “Dragačevo”).

Poziv firmama i pojedincima da podrže ovaj projekat i dalje je u toku.  Ukoliko iznos prikupljenih sredstava to bude dozvoljavao, određeni genetički rodovi od posebnog značaja za istraživanje, biće dodatno profilisani radi određivanja mlađih grana kojima pripadaju (WGS testovi i SNP paneli).

Postoji više načina kako možete podržati ovaj istraživački projekat Društva “Poreklo”:

1) Finansijskom donacijom za fond projekta – iz kojeg će se finansirati DNK testiranja dragačevskih rodova, prema prioritetima koje odredi uredništvo Srpskog DNK projekta.

2) Finansiranjem sopstvenog testa ili testa predstavnika drugog starosedelačkog roda iz vašeg sela koji ispunjava kriterijume

3) Pomoć na terenu – pronalaženje predstavnika određenih rodova i prikupljanje uzoraka pljuvačke za DNK analizu na Biološkom fakultetu, radi utvrđivanja genetičkog porekla po direktnoj muškoj liniji.

Ako ste zainteresovani da učestvujete u projektu na bilo koji od navedenih načina, možete se prijaviti putem kontakt forme. Nakon što popunite prijavu, predstavnici Društva „Poreklo“ će vas kontaktirati, obavestiti da li ispunjavate tražene uslove i dogovoriti se sa vama oko daljih koraka testiranja. Spisak priložnika – ljudi i kompanija koje su finansijski pomogle ovaj projekat biće redovno ažuriran na ovoj stranici.

Sledi spisak starosedelačkih i najstarije doseljenih rodova (prezimena) koja će imati prioritet prilikom testiranja. Svesni smo da su neki rodovi možda promenili ime u odnosu na vreme kada su popisani u etnografskoj literaturi (npr. Dmitrović -> Mitrović, Milekić > Milikić i sl.) Ukoliko primetite greške u tabeli, ili znate koja je slava rodova kod koji nedostaje ovaj podatak u tabeli, možete nam ove informacije poslati putem formulara za kontakt (napominjemo i da su neki od starosedelačkih rodova Dragačeva već testirani, pa to može biti razlog što nisu navedeni u tabeli).

DO SADA SU TESTIRANI SLEDEĆI RODOVI (PREZIMENA):