Popisi graničara Šajkaškog bataljona, 1. deo (popis iz 1767)

PIŠE: Jovan Bojanić

Zahvaljujući našem saradniku Pavu I. Baruhu, Društvo srpskih rodoslovaca „Poreklo“ objavljuje prevedene, sistematski obrađene i klasifikovane popise (nem. musterlisten) graničara Šajkaškog bataljona. Obrađeni popisi obuhvataju period od prvog popisa Šajkaškog bataljona, 1767. godine, do popisa iz 1819. godine. U popisima su navedeni ime, prezime, kućni broj, naselje, kompanija (četa) i mesto rođenja (tamo gde je bilo moguće prevesti napisano) graničara. Popis iz 1819. nije kompletan. U ovom tekstu naći će se popis iz 1767. godine.

Pavo je, nakon što su na njegovu molbu na sajtu FamilySearch.org, koji se bavi digitalizacijom i publikacijom rodoslovne građe iz svih krajeva sveta objavljeni pomenuti popisi graničara Šajkaškog bataljona, započeo sa njihovom detaljnom obradom. Popisi su na nemačkom jeziku, a objavljeni su u kolekciji Musterlisten und Standestabellen, 1766-1820 i obuhvataju četiri popisa, koji će u isto toliko nastavaka biti objavljeni na našem sajtu.

Kao što je ranije napisano, prvi popis datira iz 1767. godine, kada je novouspostavljenoj oblasti vojne granice – Šajkaškom bataljonu, pripadalo šest naselja: Vilovo, Gardinovci, Žabalj, Lok, Mošorin i Titel. Sedište bataljona je od postanka do razvojčenja (1763-1873) bilo u Titelu, a prvi komandant je bio major Teofon fon Stanisavljević.

Na početku, teritorija bataljona je bila podeljena na 4, a kasnije u 6 kompanija (četa). Šest godina nakon postanka bataljona, 1769. godine, pripojena su mu naselja Donji Kovilj, Gornji Kovilj, Gospođinci, Kać, Čurug i Šajkaš (tadašnji Kovilj Sentivan). Poslednja su bataljonu priključena dva novouspostavljena naselja, Đurđevo (1800. godine) i Nadalj (1801. godine). Đurđevo je osnovano od strane Srba iz obližnjeg Temerina, koji su napustili Temerin i provincijal kada ga je Komora prodala grofu Šandoru Sečenju. U proleće je 178 porodica temerinskih Srba na predijumu Paška osnovalo Đurđevo.

Nadalj su na istoimenoj pustari osnovali Srbi iz Čeba (Čelareva), nakon što je od Komore selo preuzeo mađarski spahija Marfi. Kao i u slučaju Temerina, i ovde su novopridošli stanovnici (u ovom slučaju Nemci) naseljavani na zemlju Srba i time uticali na njihovu selidbu u granicu.

Pored jasnog prisustva onih Srba koji su duže boravili na tom području, po prezimenima i mestima rođenja graničara može se zaključiti da su dobar deo njih sačinjavali Srbi poreklom iz zapadnijih srpskih krajeva (Dalmacija, Lika, Kordun, Banija, Bosanska Krajina). Koristan opis tih seoba donosi nam poznati šajkaški oficir i istoriograf Avram Đukić, koji za jedan od talasa naseljavanja piše: „U jesen 1774. godine komanda Šajkaškog bataljona je obavestila Generalnu komandu da može primiti preko 100 emigranata iz Turske i Dalmacije. Već u prvoj grupi, upućenoj u Šajkašku krajem 1774. ili početkom 1775. godine, bilo je četrdesetak porodica iz Dalmacije. Svakoj naseljeničkoj kući dato je besplatno seme radi zasejavanja jutra kukuruza i jutra prosa, kao i žito potrebno za jesenju setvu. Pomoć im je pružena i za podizanje kuća. U proleće 1775. ovamo je upućena 21 porodica iz Bosne, pa se odmah počelo sa podizanjem kuća za njih. U toku leta upućena je nova grupa bosanskih izbeglica, a poslednja grupa od 30 porodica je stigla potkraj iste godine… Dalje značajno naseljavanje u šajkaško područje obavljeno je u vremenu od oktobra 1782. do avgusta 1783. U svom izveštaju od 11. septembra 1783, general-major Ženejn obaveštava da je u ovom vremenu u ovo područje prespelo 158 venecijanskih emigrantskih porodica sa željom da se tu nasele.“ Ove pridošlice ranije prisutni Srbi su prozvali Šijacima.

U narednim redovima nalazi se spisak graničara po popisu iz 1767. godine.