Poreklo prezimena, selo Bašaid (Kikinda)

49 komentara

1. 15. septembar 2017. u 10:27

   vojislav ananić

   Bašaid

   Pripadao je Torontalskoj županiji. 1.441 bio je u sastavu bečejskog vlastelinstva koje je držao despot Đurađ Branković. 1564 bili su stanovnici Srbi. Krajem XVI veka opusteo je. 1660 zabeležen je kao naseljen. Na mapi od 1723—5 označen je kao nenaseljen. 1751—2 naseljeni su prvo u Malu Kikindu Srbi iz Pomoriške i Potiske granice, a zatim su 1776 preseljeni na puestaru Bašaid. 1767 bili su sveštenici u Bašaidu: Arsenije Georgović, iz Semikluša, i Arsenije Birimčev, r. iz Nadlaka. 1771 imala je Mala Kikinda 102 doma, a 1777 Bašaid 773 duša. Od prezimena koja ukazuju na poreklo beležimo: Armadski, Vlaški, Kiurski, Komluški, Mikalački, Saravolac, Čanadski.
   Potesi: Bataljonske zemlje, Budžak, Vinogradi u Jesenju, Vincaid, Greda, Za baštama, Iberland, Izlaz, Jesenje, JTivade, Livadski vinogradi, Mali vinogradi, Parlog, Podselo, Stari vinrgradi.
   U Bašaidu su.se rodili: Pavle Dimić, sveštenik i nacionalni radnik (1846—92); i Milivoje Radović, sveštenik i pesnik (1860 — Kikinda 1920).

   Izvor: dr DUŠAN J. POPOVIĆ, SRBI U BANATU DO KRAJA OSAMNAESTOG VEKA, BE0GRAD, 1955.

   Reply

2. 28. decembar 2017. u 20:44

   Zlatomir Grujić

   Za adminitratora:
   Postoji knjiga “Bašaid kroz vekove”, izdata 2003. godine, autor je Dušan D. Vlajkov, profesor biologije u penziji, zovu ga “hroničar Bašaida”, Tu će te naći odogore na mnoga pitanja u vezi sela, porodica i prezimena. Autor je koristio izvore koji s enavod eu komentarima. Dušan je rođen u Bšaidu, i tu je proveo ceo svoj vek, izuzev vremena provedengo na školovanju. Tamo i sada živi. Knjigu Vam mogu psolati u PDF formatu.
   Srdačno pozdravljam!
   Mr Zlatomir Grujić (rođen u Bašaidu)

   Reply

   • 1. maj 2019. u 22:31

     dusko

     pozdrav za g. Zlatomira, moja pok, mati je iz Basaida, tamo sam odrastao imao i prvu ljubav itd.Ako mozete posaljite mi knjigu… inace mama je od Makini … Unapred Vam hvala…

     Reply

   • 11. novembar 2021. u 08:20

     Čolak Ivica Beograd

     Moli bih Vas da mi pošaljete tu knjigu u naznačenom formatu!

     Reply

   • 22. februar 2022. u 15:35

     S B

     Postovani gospodine Grujicu,

     Mozete li mi poslati knjigu Basaid kroz vekove koju imate u PDF formatu.

     Da li imate podatke o porodicama jevreja u Basaidu?

     Unapred zahvaljujem na saradnji.

     Srdacan pozdrav,

     Reply

   • 31. oktobar 2022. u 00:47

     Milan Džajski

     Ako možete na e-mail da po pošaljete?hvala.

     Reply

   • 5. jun 2024. u 19:03

     Borko

     Poštovanje Zlatomire,

     Da li bi ste mogli da mi prosledite knjigu “Bašaid kroz vekove”, čuvenog profesora biologije:)
     Unapred zahvalan,

     Borko Golić

     Reply

   • 7. januar 2025. u 22:53

     Felbab Dejan

     Pozdrav postovani Zlatomire,

     pokusavam da napravim porodicno stablo pa bi mi mnogo znacilo ako biste mi poslali PDF.

     Unapred hvala najlepse.

     Pozdrav,
     porodica Felbab

     Reply

     • 9. jul 2025. u 12:59

       Natalija

       Ćao Dejane, ako vidiš ovu poruku javi mi se na [email protected]
       Felbab je vrlo retko prezime. Nema nas puno. Pretpostavljam da smo u nekom daljem srodstvu.
       Moja čukunbaba je Nada Felbab.

       Reply

3. 29. decembar 2017. u 04:36

   Vojislav Ananić

   vojislav.ananicagmail.com

   Poštovani Zlatomire,
   molim Vas da mi pošaljete knjigu Dušana D. Vlajkova “Bašaid kroz vekove” (u PDF formatu).
   Unapred HVALA!

   Reply

4. 29. decembar 2017. u 07:53

   Vojislav Ananić

   [email protected]

   Zlatomire, sad vidim da nisam dobro napiosao moju mejl adresu.
   Očekujem knjigu “Bašaid kroz vekove”.

   Reply

5. 17. januar 2018. u 13:50

   Malisa Bojovic

   Molim vas moj deda je bio trgovac iz Zitista.Grujic(Grujin) Pavle.ako bi mogli da mi kazete nesto vise o poreklu

   Reply

6. 24. januar 2018. u 12:33

   Vojislav Ananić

   BAŠAID

   Stanovništvo

   Srbi čine veći deo stanovništva. Broj ostalih narodnosti je zanemarljiv. Prirodni priraštaj stanovnika je nizak.
   Po prvom zvaničnom popisu, izvršenom 1869. godine, Bašaid je imao 3.727 stanovnika. Po povlednjem popisu, od 1991. godine, 3.741 stanovnika. Treba reći da je u broju od 3.741 iz popisa od 1991. popisano i stanovništvo Bikača (oko 300), a da se ono ne nalazi u popisu 1869. godine. Kada je 1948. goine Bikač pripojen Bašaidu zajedno su imali 1.194 domaćinstva i 4.510 stanovnika.
   U 225-godišnjoj istoriji Bašaida broj stanovnika se smanjivao u ratnim i poratnim godinama, u vreme epidemija i iseljavanja u ekonomski teškim vremenima.
   Od 1945. do 1960. godine natalitet je bio pozitivan, te se broj stanovnika povećavao da bi 1951. godine bio zabeležen rekordan broj od 5.107. Od 1952. godine broj stanovnika se počeo blago smanjivati zbog manjeg pada nataliteta i migracije ka gradovima.
   Od 1970. do 2001. godine broj stanovnika je u stalnom padu. Razlog za to je veliki pad nataliteta i promena strukture zanimanja stanovnika jer završavajući škole i zanate mladi, produktivni ljudi nalazili su posao u gradovima i industrijskim centrima. Od firmi i preduzeća u kojima su radili dobijali su stanove ili kredite za izgradnju kuća pa su napuštali selo. Znatan broj je i onih koji su otišli na privremeni rad izvan granica zemlje.
   Nepovljna je i starosna strukura. Najmnogobronije je staračko stanovništvo, drugu grupu čine mladi, a najmanje je sredovečnih, jer su se oni iselili.

   Bašaid 2001. godine

   Po ličnom prebrojavanju, Bašaid 2001. godine ima 1.133 kuće. Od toga broja 29 su društveno vlasništvo. To su sledeće:
   – Ulica 4. oktobra: zgrada Sportskog društva „Vojvodina“
   – Ulica vojvođanska: vatrogasni dom, parohijski dom, dečiji vrtić, stanovi za lekare, opštinska kuća, zgrada sa prodavnicom i stanovima, kafana sportskog društva i omladinska sala, stanovi solidarnosti, dom penzionera, dom zdravlja sa apotekom, pravoslavna crkva, škola, zadružni dom, veterinarska stanica i benzinska pumpa
   – Ulica Nikole Tesle: nacionalizovana nemačka kuća, učiteljski stanovi, zadružni stanovi, lovački dom i sušara sa stambenom zgradom
   – Ulica Branka Radičevića: kadrovski stanovi
   – Ulica Rade Mikalačkog: adventistička crkva
   – Ulica Svetozara Miletića: kuća za crkvenjaka
   – Ulica Živka Miškeljina: kuća za grobljara
   – Ulica Đure Jakšića: zgrada nekadašnjeg mlina i stambena zgrada
   Zgrade i objekti raznih namena na ekonomiji Zemljoradničke zadruge i Poljoprivredno-prehrambenog kombinata „1. oktobar“ nisu prebrojane.
   Od 1.104 kuće u privatnom vlasništvu 27 su nove i nedovršene, pa nisu useljene. Pod ključem su 93 kuće jer su vlasnici umrli, a nazlednici imaju kuće ili ne žive u Bašaidu. Još dvadesetak kuća je izdato u zakup ili stanovanje pod uslovom da ih izdržavaju. Kuće su pretežno stare. Građene su od nabijene zemlje ili zidane sa mešanim materijalom (nepečena i pečena cigla). Mnoge su osavremenjene. Malo je zidanih od pečene cigle. Tek od 1970. godine grade se od čvrstog materijala; sa betonskom osnovom i tavanicom i izolacijom. Uglavnom su prizemne. Sve su pokrivene crepom.
   U selu živi 1.073 domaćinstva u 1.175 porodica ili 3.406 stanovnika. Čak 217 porodica je jednočlano, a samo 123 porodice imaju više od pet članova, pa je prosek 2,90 člana po porodici.
   Bikač (koji sa Bašaidom čini jednu Mesnu zajednicu) ima 84 kuće. Od tog broja tri su društveno vlasništvo. To su: katolička crkva, zgrada bivše škole i zgrada bivše prodavnice. Od 84 kuće dve su novosagrađene i nedovršene pa nisu useljene. Pod ključem je 5 kuća. U Bikaču živi 74 domaćinstva sa 78 porodica i 242 stanovnika. Jednočlano je 13 porodica, a 10 porodica ima više od pet članova pa je prosek 3,10 članova po porodici.
   Bašaid i Bikač imaju 1.217 kuća (od toga 1.185 su privatno vlasništvo, a 32 su društveno), 1.174 domaćinstava, i 1.253 porodice sa 3.648 stanovnika.
   Među navedenim u Bašaidu ima 29 izbegličkih i prognanih domaćinstava u kupljenoj kući, 14 domaćinstava podstanara u praznim kućama i četiri domaćinstva u društvenim stanovima, a jedno domaćinstvo je smešteno u kupljenom stanu. Ukupno 48 domaćinstava.
   U Bikaču ima 6 izbegličkih i prognanih domaćinstava sa 6 porodica u kupljenim kućama sa 18 stanovnika. U Bašaidu i Bikaču ukupno je izbeglih i prognanih 54 domaćinstva sa 187 stanovnika. Prosek članova u izbegličkim domaćinstvima je 3,46.
   U selu živi:
   – 121 familija koju čini samo jedna porodica: Adamović, Aćimović, Ač, Al- Suvdani, Alekandrov, Alekstć, Andrejević, Antić, Arbutina, Barat, Balog, Berček, Berta, Bogdan, Bočević, Bočarski, Bogunović, Boščanin, Birovljev, Bošković, Blagojević, Bukarica, Bunčić, Vančo, Valtner, Vasiljević, Višnjei, Vranić, Vujadinov, Vujanović, Vukajlov, Vujanić, Gaborov, Gavrilov, Gaić, Gecić, Krstić, Gajin, Dobožanov, Dragosavljević, Đurić, Đaković, Đurđević, Erdeljan, Žianović, Živković, Žorić, Zarić, Zeljković, Zimaletin, Zombori, Zubanov, Ivanović, Ilić, Ilišević, Jakir, Janjić, Jakovljev, Jajac, Jeremić, Josić, Jusić, Juhas, Juras, Kanas, Kaločan, Kolić, Kovačević, Komluški, Kljajić, Kek, Keneški, Kožul, Kočiš, Kostić, Kuharik, Križ, Kiš, Krdžalin, Karšai, Lemajić, Leskovac, Lisul, Lolić, Ljubinković, Maksimović, Malinkovski, Maršal, Marjanović, Marinković, Marić, Marković, Martinović, Manojlović, Majstorović, Matić, Miletić,Milnović, Milošev, Milosav, Militaru, Mijailović, Mikluc, Mitrović, Mišljenović, Mićić, Mihajlija, Mihok, Mirkov, Munćan, Mudrinić, Mojsin, Mesaroš, Molnar, Ćorić, Šinkić, Popćirić, Radmanović, Ristić, Rajak, Stankov i Stojšin.
   – 56 familija koju čine dve porodice: Adamov, Acin, Bandić, Belančić, Beko, Brančić, Vlaović, Gavranov, Gajep, Divljakov, Dobrilović, Đorđević, Živanov, Živkov, Igazov, Jelača, Jurišin, Kivač, Kovalik, Kuskul, Lazičić, Lolić, Markov, Milić, Milenković, Misosavljev, Mišković, Milutinov, Milanović, Nenadović, Pavlović, Pejić, Pekular, Perin, Pilipović, Prunić, Rančić, Rakić, Radojević, Radulov, Radmilović, Radosavljev, Savić, Sekulić, Sredojev, Stančić, Stankić, Stepančev, Subić, Tanackov, Talijanov, Tot, Ćurčin, Crnjanski, Čvorak i Šendula.
   – 31 familija koju čine tri porodice: Bađok, Vincan, Varadinac, Grošin, Gucul, Dežarov, Đikić, Đukić, Žigić, Župunski, Igaz, Javor, Kovačev, Kostić, Madić, Markov, Mij ucin, Milaković, Nedin, Novaković, Obradov, Pejin, Pisarev, Simić, Stanaćev, Stoiljković, Tapai, Titin, Todorović, Francuski i Šošić.
   – 25 familija koju čine česiri porodice: Birimac, Božin, Bošnjak, Beložanski, Vlaučin, Vujić, Doroslovac, Zavišin, Iličin, Jerkov, Jovanović, Knežev, Mali, Parenta, Pasatinuš, Peić, Petsov, Psodorov, Radu, Rajić, Sesaković, Stanišić, Todorov, Crvenkov i Šajin.
   – 6 familija koju čine 5 porodica: Bukurov, Drobac, Meržan, Tolmačev, Čordaš i Šogorov.
   – 6 familija koju čine 6 porodica: Balašev, Budurin, Golić, Dokman, Martinov i Pandurov.
   – 6 familija koju čine 7 porodica: Avramov, Vrbački, Lazić, Nikolić, Terzin i Džajski.
   – 4 familije koju čine 8 porodica: Bakić, Janković, Miladinov i Novakov.
   – 3 familije koju čine 10 porodica: Milin, Petrović i Panić.
   – 2 familije koju čine 11 porodica: Barbul i Milićev.
   – 4 familije koju čine 12 porodica: Kiurski, Kuzmanov, Miolski i Pajtašev.
   – 1 familija koju čini 13 porodica: Ćirić.
   – 1 familija koju čini 14 porodica: Volarev.
   – 3 familije koju čine 16 porodica: Litričin, Miškeljin i Saravolac.
   – 1 familija koju čini 18 porodica: Žeravica.
   – 1 familija kvju čini 19 porodica: Mikalački.
   – 2 familije koju čine 20 porodica: Gavrić i Miškov.
   – 1 familija koju čini 22 porodice: Armacki.
   – 2 familije koju čine 24 porodice: Jovanov i Stojkov.
   – 2 familije koju čine 26 porodica: Popov i Stevanov.
   – 1 familija koju čine 32 porodice: Čolak.
   – 1 familija koju čine 33 porodice: Felbab.
   – 1 familija koju čine 37 porodica: Vlajkov.
   – 1 familij a koju čine 38 porodica: Jankov.
   – 1 familija koju čine 45 porodica: Knežević.
   – 1 familija koju čine 60 porodica: Grujić.
   Trideset tri porodice su mađarske nacionalnosti. To su familije: Ač, Balog, Barat, Berta, Berček, Valtner, Višnjei, Gajer, Zombori, Juhas, Kaločan, Kanas, Kartaji, Kit, Kovalik, Kovač, Kočit, Martal, Mejarot, Mihok, Molnar, Sabo, Siveri, Sili, Tamati, Tapai, Tot i Šendula.
   Tri porodice su makedonske nacionalnosti. To su familije: Stejanovski, Malinkovski i Trajkovski.
   Dve porodice su slovačke nacionlnosti. To su familije Kuharik i Vančo.
   Dve porodice su albanske nacionalnosti. To su Jusić i Čatanji.
   Dve porodice su austrijske nacionalnosti. To su Križ i Kek.
   Jedna porodica je iračke nacionalnosti. To je familija Al-Suvdani.
   Jedna porodica je rumunske nacionalnosti. To je familija Militaru.
   Tri porodice su hrvatske nacionalnosti. To su familije Kivač i Jakir.
   Romske nacionalnosti je 67 porodica. To su familije: Barbul, Jovanov, Mili}ćev, Meržan, Novakov, Petrović, Radu, Stojkov i Šajin.
   Veliki je broj mešovitih brakova.
   U odnosu na popis iz 1939. godine ne pojavljuju se sledeće familije: Aradski, Bajin, Bačvanski, Borić, Bocin, Bogarski, Borojev, Bočarac, Bugarin, Vladisavljev, Vlajnić, Velemirov, Gavrilović, Damjanović, Dakić, Dimitrijević, Drinić, Zagin, Zamurović, Jocković, Karpov, Katanić, Kizulj, Kulaček, Lisulov, Makrin, Martvenski, Nejtorov, Njagrić, Papić, Pajkul, Prica, Rajkov, Rotar, Stojaković, Subotin, Todić, Urdarević, Četljarev, Čobić, Džombas i Čolić.
   Bašaid ima:
   Mesnu kancelariju, sa jednim službenikom-sekretarom i radnikom za održavanje čistoće, koji radi sa pola radnog vremena
   – Mesnu zajednicu, sa jednim službenikom-sekretarom, radnikom za održavanje zelenila i radnikom za održavanje čistoće
   – Crkvenu opštinu, u kojoj radi sveštenik i crkvenjak
   – Osnovnu školu, sa 37 zaposlenih (26 prosvetnih radnika, direktor, sekrektar, pedagog, radnik za održavanje, kuvar i 6 pomoćnih radnika)
   – Dečiji vrtić, sa 5 zaposlenih (3 vaspitača i 2 pomoćna radnika)
   – Zemljoradničku zadrugu, sa 18 zaposlenih
   – Poljoprivredno-prehrambeni kombinat “1. oktobar”, sa oko 130 radnika
   – Dom zdravlja, sa 2 lekara opšte prakse i jednim stomatologom, 3 medicinske sestre i jednim asistentom, dva radnika na održavanju čistoće i radnikom za održavanje zgrade i grej anja
   – Apoteku, sa apotekarom i radnikom za održavanje čistoće
   – Veterinarsku stanicu, ca veterinarom, bolničarem i pomoćnim radnikom
   – Poštu, sa dva službenika, 2 pismonoše, radnikom na održavanju mreže i radnikom za održavanje čistoće
   – Banku, sa jednim službenikom
   – Benzinsku pumpu, sa 2 radnika
   – Vodovodnu stanicu, sa jednim radnikom na održavanju
   – Gasnu stanicu, koju opslužuje “Gas” iz Kikinde
   – Električnu mrežu, koj u opslužuje “Bnergetika” Kikinda
   – Stanicu milicije, sa 4 radnika
   – Autobusku liniju, na kojoj saobraćaju “Autobanat” Zrenjanin, “Autoprevoz” Kikinda i “Lasta” Beograd
   Kroz selo se odvij a intenzivan drumski saobraćaj. Redovnim autobuskim li nijama selo je povezano sa Kikindom i Zrenjaninom, Novim Sadom i Beogradom.
   Veliki broj meštana autobusima, ali i privatnim vozilima putuje do radnih mesta izvan Bašaida, a đaci i studenti do škola i fakulteta.
   U selu ima 1.226 električnih brojila, 1.223 vodovodna priključka, 24 kilometara gasne mreže sa 443 gasnih priključaka i 920 telefonskih priključaka. Gotovo svako domaćinstvo ima jedan ili više radio ili TV aparata i mašina za domaćinstvo različite namene.
   Svako domaćinstvo ima više bicikla, a u selu ima 50 bicikla sa motorom, preko 200 automobila, oko 200 lakih,blizu 300 srednjih i 30 teških traktora i 14 kombajna. Broj poljoprivrednih mašina i priključaka svih vrsta, nije poznat.
   Četiri meštanina imaju kamione nosivosti 2 tone, šest meštana od 4-5 tona i tri meštana kamione šlepere.
   U Bašaidu su registrovane sledeće zanatlijske, trgovinske i ugostiteljske radnje, preduzeća, društva i institucije
   „KUBB“, kozmetika u Bašaidu, pogon za pakovanje kozmetičkih i higijenskih preparata
   – “Zejtin”, pogon za proizvodnju ekološki zdrave hrane – jestivog ulja
   – “Vulkan-servis”, vulkanizerska radnja
   – “Vlajkov servis”, radnja za popravku poljoprivrednih mašina
   – CTP za trgovinu i prevoz “Ćorić”
   – Prodavnice pića fabrike Čelarevo, Zrenjanin i Vršac
   – Kafana FK “Vojvodina” i 5 privatnih ugostiteljskih radnji
   – Kiosk hamburgerija
   – Tri prodavnice stočne hrane
   – Dve pržionice kafe
   – Dva kioska za prodaju novina i cigareta
   – Sedam prodavnica mešovite robe
   – Prodavnica bele tehnike i elektrouređaja
   – Prodavnica građevinskog materijala
   – Prodavnica metal – hemija
   – Dve poljoprivredne apoteke
   – Jedna cvećara, koja prodaje i pogrebnu opremu i školski pribor
   – Jedan ženski i jedan muški frizerski salon
   – Zemljoradničaka zadruga
   – Poljoprivredno-prehrambeni kombinat “1. ktobar”, pod stečajem
   – Fudbalski klub “Vojvodina”
   – Košarkaški klub “Vojvodina”
   – Karate klub “Vojvodina”
   – Konjički klub “Vranac”
   – Vatrogasno društvo
   – Mesna organizacija Crvenog krsta
   – Lovačko udruženje “Fazan”
   – Udruženje žena
   – Udruženje penzionera
   – Bioskop
   – Biblioteka, koja ne radi od 1995. godine jer prostorija u kojoj je smeštena prokišnjava.

   Izvor: DUŠAN D. BLAJKOB, BAŠAID KPO3 BEKOBE, HRONIKA, NARODNA BIBLIOTEKA “JOBAH POPOVIĆ”, KIKINDA, 2003.

   Reply

7. 25. januar 2018. u 09:46

   Vojislav Ananić

   ISGORIJA BAŠAIDA

   Dolazak Slovena u Panonsku niziju

   Česte provale Huna i propast Zapadnog Rimskog carstva (u V veku) uslovili su velika pomeranja i seobe naroda. Dolazak Slovena u Banat izvršen je u VI i VII veku. Doselili su se iz šumovitih i močvarnih predela oko Visle, Volge, Dnjepra i Dona. Stigli su zajedno sa Avarima, koje su služili gradeći im čamce i pomažući u borbi. Naselili su severnu polovinu Balkanskog poluostrva, severno od Save i Dunava. Međutim, stigli su i do Jadranskog mora, Albanskih planina, pa i do Skoplja. Na novonaseljenim prostorima zatekli su Slovene starosedeoce. Razlikovali su se od Srba nastanjenih ispod Save i Dunava, koji su još od davnina živeli na tim prostorima, zvani Srbi iz Srbije ili Raške.
   Posle propasti Avara, u ratu sa Franačkom državom, na ovom terenu ostao je deo slovenskog stanovništva sa svojim plemenskim starešinama, dok je veći deo otišao južnije.
   Krajem IX veka (895-896) u Panonsku niziju dolaze Mađari-Ugri pod vođstvom Arpada, pokoravajući zatekle Slovene. Sredinom X veka Mađari su držali pod svojom vlašću najveći deo teritorije današnje Vojvodine.
   Hroničara ove hronike interesuje sudbina Srba u Banatu.
   „Banat je oblast ograničena Dunavom, Tisom, Morišem, Černom i Banatskim Tamišem. Mi Banatom smatramo i Severno Pomorišje, koje je nastavak Banata, gde su Srbi dugo bili veoma značajan faktor. U narodnim pesmama Banat se naziva i Vlaška zemlja, posebno njesov istočni deo. To je ravnica gde je zemljište močvarno, nezdravo, retko nastanjeno, bez puteva, sa puno divljih životinja gde žive Vlasi – ljudi koji se prvenstveno bave stočarstvom.
   Tokom XIV i XV veka Banat i cela Ugarska, u čijem sastavu je Banat bio, doživljava snažan ekonomski i kulturni napredak. Početkom XVI veka nad Ugarsku se nadvila Turska sila koja se učvrstila na obalama Save i Dunava.
   Bežeći od Turskog zuluma masa Srba ispod Save i Dunava sklanjala se u južnu Ugarsku.
   Mađari su pridošle Srbe rado prihvatili dajući im zemlju i razne povlastice jer su računali da bi Srbi, kao dobri ratnici, mogli da posluže kao bedem u zaštiti od prodiranja Turaka na tlo Ugarske.
   Zahvaljujući dobijenim pritilegijama nosodošli Srbi nisu bisi kmetovi već slobodni građani. Zato su novodošli Srbi bili u nemilosti Srba starosedelaca i drugih naroda koji su živeli na tim prostorima (Rumuni, Bugari).
   Već u XV veku u Banatu ce javljaju dve velike zone nastanjene Srbima došlim iz Srbije: jedna uz Dunav a druga uz Tisu i Moriš.
   Mada su geografski bili udaljeni od Srbije, banatski Srbi i njihovi sveštenici, nisu prekidali vesu sa crkvom u Srbiji. Ostali su pod jurisdikcijom (upravom) Pećke patrijaršije.
   Posle Mohačke bitke, 1526. godine, počinje period turske vladavine ovim prostorima. Za vreme vladavine Turaka postojalo je naselje Pašahid, ali o tome imamao malo podataka.

   Nastanak i razvoj naselja Bašaid

   U jednoj diplomi titelskog kapetana iz 1331. godine, prvi put se spominje Bašaid, ali pod nazivom Bošorhid. Mađarski istoričari smatraju da naziv Bošorhid potiče od reči Bošorov most. Pripadao je Torontalskoj županiji, osno vanoj između 1309. i 1326. godine, sa sedištem u Velikom Bečkereku. U to vreme Bašaid je bio trgovište (varošica) sa pravom održavanja godišnjeg vašara.
   U toku svoje istorije selo će nastajati i nestajati, menjajući mesto i ime.
   Naselje pod imenom Bošorhid nalazi se u popisu papskog desetka za period od 1332-37. godine, zajedno sa susednim naseljem Galad. Kao Bošalhid spominje se 1422. godine, a Pašahid 1440. i 1442. godine kao posed despota Đurđa Brankovića, koji ga je 1441. godine poklonio Ugarskom plemiću Palu Birimiju. Spominje se i 1561. godine kao mesto u županiji Čanad. Njegovi stanovnici su kmetovi Ladislava – Lasla Kerečenjija. U posed Telegdija ulazi 1564. godine.
   Na kraju XVI veka selo je opustelo. Postoji tumačenje da naselje Bašahid potiče od mađarskih reči „Baša – hid“, što prevedeno na srpski jezik znači „Pašin most“, a da je nastao od imena mosta koji je postojao preko neke bare ili jedne od mnogih rečica pored sela. Ovo tumačenje je teško prihvatiti jer ime naselja postoji pre dolaska Turaka na ove prostore. Posle poraza Mađara u bici kod Mohača 1526. godine, Turci prodiru u Banat. Od 1552. godine Banat je u sastavu turskog carstva.
   Plašeći se da dočekaju Turke, Mađari su izbegli na sever, a opusteli Banat Mehmed paša Sokolović naseljava Srbima iz osvojenih krajeva kako bi obrađivali napuštena polja.
   Broj Srba se toliko uvećao da se na mapama iz XVI veka Banat označava kao Raška tj. Srbija.
   Kada su kaluđeri Pećke patrijaršije došli 1660. godine u ove krajeve da sakupljaju pomoć za svoju crkvu, Bašaid se spominje pod imenom Pašahid, zajedno sa manjim okolnim mestima: Crvenka, Jocino selo, Detoševo, Ilje, Tojsig, Oluš, Galad…7 Spominje se i 1666. godine, kada su pećki kaluđeri ponovo došli radi sakupljanja pomoći, ali ne kao naselje već kao pustara, ali se malo južnije nalazilo veće naselje zvano Ilje i veći broj manjih naseobina: Arač, Turski Bečej, Sen-Kral, Kumani, Jankajid Pašin, Jankajid Mutavelijin, Torda, Galad, Detoševo, Jocino selo, Crvenka i dr. Sve su to bila mala mesta u kojima je živelo deset do trideset porodica. Mnoga, kasnije veća mesta, kao što su: Melenci, Ki kinda, Mokrin, Beodra, Dragutinovo, nisu ni postojala.
   Stanovništvo ce prevashodno bavilo stočarstvom, rajeći goveda i ovce. 3a to su po stojali povoljni uslovi, jer je pašnjaka bilo na pretek. Često su se selili pa nisu ni gradili trajna naselja. Dosta su se bavili lovom i ribolovom jer su bare, ritovi i rečice bile bogate ribom, a divljači je bilo u izobilju. Najmanje su se bavili zemljoradnjom. Zanatstvo i trgovina nisu po stojali. Ono što im je bilo neophodno proizvodili su u domaćoj radinosti.
   Stanovali su u zemunicama, a ređe u kućama od nabijene zemlje, naslaganih busena trave ili pletera oblepljenih blatom. Za pokrivanje ovih kuća korišćena je trska, rogoz, šaš i granje. Crkvu i školu nisu imali pa možemo pretpostaviti da ni pismenih nije bilo. Na čelu sela bio je knez biran od naroda.
   Od 1683. godine turska moć je počela slabiti pa ih je austrijska vojska, pod vođstvom grofa Silvija Eneja Pikolominija, počela potiskivati na jug, ispod Save i Dunava. Već 1689. godine austrijska vojska je stigla do Skoplja. Želeći da se oslobode turskog zuluma u redove austrijske vojske stupilo je mnogo Srba iz Stare Srbije. Austrijska vojska nije ušla u Skoplje jer je u njemu vladala kuga. Zato je Pikolomini naredio da se Skoplje spali. Oboleo od kuge, Pikolomini je umro. Pod vođstvom njegovog naslednika Georga Kristijana, hercega od Holštajna, austrijska vojska je poražena kod Kačanika i počinje da se povlači.

   Izvor: DUŠAN D. BLAJKOB, BAŠAID KPO3 BEKOBE, HRONIKA. NARODNA BIBLIOTEKA “JOBAH POPOVIĆ”, KIKINDA, 2003.

   Reply

8. 16. februar 2024. u 12:05

   Paolo Parmeggiani

   Dobro jutro
   Pišem vam iz Italije. Tražim podatke o mojim dekama i bakama .
   Možete li mi poslati PDF? Hvala vam

   Reply

   • 16. mart 2024. u 17:40

     Nedeljko

     Prezime? Daj bilo koji podatak.

     Reply

9. 2. jul 2024. u 09:02

   Zoran Mihajilovic

   Zovem se Zoran Mihailovic ….mi je bila Smilja Psodorov (rodjena 1935…zavedena u Aleksandrovu ali iz Basaida..Neznam kad je preminula)
   Znam da joj je otac bio Dusan i Imala je brata i mislim 4 sestre…
   To je sve sto znam…voleo bih da naucim vise o majcinoj strani porodice…Pozdrav!

   Reply