Autor: Zoran Đurov Šabović
Hercegnovski kraj na dijalektološko-akcentološkom planu pripada istočno-hercegovačkom dijalektu. Najveći broj ovde navedenih „posuđenica“ romanskog je porekla, ređe turskog i germanskog. Brz razvoj medija, urbanzacija i migracije utiču na to da se sve ređe koriste. Nemali broj njih već je zaboravljen i prava je retkost čuti nekog, uglavnom je to starija osoba, da ih izgovara. Objavljivanje rečnika lokalizama je pokušaj da se od zaborava otrgne deo rečnika naših predaka kako bi unuk shvatio šta deda govori.
| A | |
| abit | odelo, haljina |
| Adio | zbogom |
| avizan | obavešten |
| agvantat | ščepati, uhvatiti, zgrabiti |
| akompanja | otpratiti |
| akrla | kukica za pletenje |
| aloćat | zapaziti, primetiti |
| amonta | poništiti, ponoviti |
| anatema | prokletstvo |
| apa | zapara (apana cakla-zamagljena stakla) |
| aprešapoko | otprilike |
| aprešat | ubrzati |
| arazo | u visini nečega |
| arar | suknena vreća |
| arija | vazduh |
| arivat | stići |
| armelin | kajsija |
| afjumbo dolje | pravo dole |
| B | |
| babak | savijena drška za ruku na kosištu |
| baverun | portikla |
| badanj | veliki drveni sud u kome se meči grožđe i drži do otakanja |
| badelj | bodljikava trava i deo mlina |
| bakula | vrsta parazita |
| balancana | plavi patlidžan |
| balota | kugla, lopta, zrno iz metka |
| banda | strana, pravac i grupa ljudi (pogrdno) |
| bandača | drvena ili gvozdena strana kreveta |
| bandjera | zastava |
| bandunjat | napustiti |
| bantit | povući na stranu |
| bardak | zemljani sud za vodu, rakiju, vino; najčešće oslikan krunom ili grbom |
| baterija | ručna lampa |
| batun | veštački (iskopan u zemlji) ili prirodni omanji vodeni rezervoar |
| bauo | kovčeg, često sa ukrasnim detaljima u kome su se držale vredne stvari (odjeća i sl). |
| baurina | zmija |
| bačva | bure za vino |
| bevanda | vino pomešano sa vodom |
| bekarija bekarit | mesara zaklati |
| belegija | brus za oštrenje kose |
| beškot | dvopek |
| beštimat | psovati |
| biž | grašak |
| biza | keruša |
| bječve | duge čarape |
| bljuvati | povraćati |
| božura | prase namenjeno za klanje o božiću |
| bokun | komadić neke hrane (npr. bokun hleba) |
| bocun | staklena posuda za vino levkastog oblika |
| braga | red vinove loze ili nekog drugog voća |
| brage | donje gaće |
| brdun | veliki grozd (obično sa dva kraka. Ubere se sa delom lozovog pruta i ostavi da se suši) |
| bretuvela | šarka |
| bretulin | džepni nožić |
| Brentača | Let lampa |
| brecati se | trzati, vikati na nekoga |
| briškula | kartaška igra |
| brnjica | minđuša |
| brodet | vrsta ribljeg paprikaša |
| brokva | ekser |
| bronzin | metalni lonac |
| bružeta | vrsta smokve (crna smokva) |
| bruškin | četka |
| brdžola | sveže svinjsko meso |
| burlati | mutiti |
| butiga | prodavnica,trgovina |
| buštić | grudnjak |
| bužeta | rupa za dugme |
| burilo | manja drvena posuda(20-25 litara) za prenošenje i čuvanje vode |
| V | |
| važ | kanta uskog obima |
| vakanca | odmor |
| vakat | vreme (vakat je-vreme je) |
| vapor | brod |
| varenika | kuvano mleko |
| vas | sav, ceo, čitav |
| vele | kažu |
| verzot | vrsta kupusa |
| veštit | odelo |
| vinjeta | plomba na vrećama brašna |
| vodjer | mala (obično limena), izdužena posuda sa zakačkom, koju kosci nose o pojasu. |
| volat | svod od kamena |
| vonj | smrad |
| vranja | otvor na sredini bačve (odozgo) |
| vrcaljka | prskalica za navodnjavanje |
| G | |
| gagrčavo žito | žito izgriženo od insekata |
| galeta | keks |
| galijoština | šala |
| galiot | mangup |
| gambela | mala šerpa |
| gandža | metalna dvostrana kuka za vešanje tereta. |
| garbitača | ručna lampa koja je davala plamen odnosno svetlost tako što je sagorevala garbit. |
| garbun | ćumur |
| gvante | rukavice |
| gvantijera | poslužavnik |
| gicati se | udarati nogama put pozadi |
| golokud | klip kukuruza |
| goma | guma |
| gomače | prosta obuća, ručno pravljena, odozdo guma a odozgo jaka koža sa jednim kaišem na kopčanje |
| got | staklena čaša |
| gratatjer | rende |
| grdan | ružan, gadan |
| grešpa | bora |
| griva | dlaka na vratu konja |
| grivna | metalna alka koja spaja kosište i kosu |
| grop | čvor |
| guda | ženka svinje |
| guina | glista |
| guja | zmija |
| gulozan | halapljiv |
| gulozača | alava, halapljiva žena |
| guloština | jelo koje je veoma ukusno |
| gumno | građevinski objekat od kamenih ploča, kružnog oblika, služi za vršidbu žita i ostale potrebe |
| gurbet | bezobrazan čovek |
| gurdela | uzica, učkur |
| gurla | cev za vodu, oluk |
| D | |
| dalamida | eksplozivna naprava, štapin |
| dvize | malo prase od desetak kila |
| deverat | snalaziti se, s mukom živeti |
| deka | ćebe |
| derčiti | praviti se važan |
| despek | inat |
| destregat | upropastiti |
| dešperan | razočaran, očajan |
| dolampat | brzo doći, dotrčati |
| doranit | spremiti i poslužiti nekoga |
| drilo | alatka za bušenje kamena |
| drito | pravo |
| drob | stomak, utroba |
| drobiti | ima dvojako značenje; sitniti nešto ili mnogo pričati, u ljutini se kaže: “Ne drobi više boga ti.” |
| drčan | kad se neko pravi važan-hoće da dođe do izražaja |
| dueta ili duja dumat destregat | dvojka u kartama misliti izgubiti ili uništiti nešto |
| duzina | dvanaest komada |
| dumidavat | vlažiti |
| duperan | korišćen, upotrebljavan |
| Đ | |
| đevenica | mesna kobasica |
| đekad | ponekad, povremeno |
| đilkoš | čovek koji nastoji da bude u centru pažnje |
| đilo | prsluk |
| đir | krug |
| Ž | |
| žaba | kornjača |
| žbanj | posuda za nošenje vode (najčešće drvena) |
| žbatit | umutiti jaje |
| žberikat | napraviti neku zavrzlamu, isto se kaže za nekog ko je postao majstor u svom poslu- “ižberiko se” |
| žbir | špijun |
| žvrljarin | sat koji zvoni |
| žgaura | mala rupa u zidu |
| ždulac | rupa u živoj ogradi koju najčešće napravi neka životinja pri prolasku |
| želud | plod hrasta |
| živor | stoka, domaće životinje |
| žmire | čvarci od ovčetine (bravetine) |
| žmičak | čmičak, gnojno zapaljenje lojnih žlezda na ivici očnog kapka i vrsta male zmije |
| žmuo | čaša za vino |
| Z | |
| zavitezat | poziv za odbranu sela, poziv u rat ili za slučaj neke opasnosti. Upućuje se sa tačke sa koje ga mogu čuti svi meštani. Izraz je veoma star i vuče koren iz srednjeg veka. |
| zadijevat | zadirkivati nekoga |
| zaždit | zapaliti vatru i pobeći brzo |
| zakartat | malterisati ili začepiti |
| zamaštrakat | prevariti, obmanuti |
| zanovijetat | dosađivati |
| zapatat | zatvoriti (zapatana vrata –zatvorena vrata) |
| zapretat | zatrpati, pokrivati nešto žarom i pepelom |
| zastanjat bačvu | spremiti bačvu za držanje vina (bačva se spregne od vode i ne propušta vino) |
| zera | mrvica, nešto malo |
| zlopitan | čovek koji slabo jede, probira hranu |
| I | |
| izbišan | izjeden crvotočinom |
| izmendan | okrpljen |
| ima vatru | ima temperaturu |
| intavulat na se | nešto sudski prebaciti na sebe, uknjižiti |
| intimela | jastučnica |
| intrat | naići slučajno, potrefiti |
| intrešet | kaže se stavi u intrešet,( misli se na stavljanje tereta na magarca poprečno preko samara) |
| infišan | umišljen, zaljubljen (infišan u majguru-zaljubljen u devojku) |
| isa – isa | ovo je uzrečica koja se koristi kao gornja granica u proceni npr. težine. kaže se npr: “Ovaj kamen ima isa-isa dvdeset kila”. |
| ispirit | ugasiti (izgasiti) vatru |
| istračit | iskoreniti, uništiti |
| J | |
| jaža | akumulacija vode |
| jaketun | kratak muški kaput (sako) |
| jasle | pregrada u štali iz koje stoka jede stavljeno seno ili travu. |
| K | |
| kabruči | poprečne grede koje drže krov a vezane su za osnovnu gredu |
| kavalet | visoki starinski krevet od dasaka |
| kain | lavor |
| kal od noge | kurje oko na nožnim prstima |
| kalce | čarape |
| kalce | kratke čarape |
| kamara | mala soba |
| kampanela | zvono |
| kampanjelo | crkveni zvonik |
| kampijun | uzorak |
| kana | podloga napravljena od trske za sušenje smokava |
| kanavaca | kuhinjska krpa |
| kanet | tanka drvena šipka sa rupicom u koju bi bila zabodena igla za pletenje. Žene su je držale za pojasom pri pletenju. |
| kanoćo | dvogled |
| kantinela | drvena letva |
| kantula | cevasti umetak od smokovine ili lima |
| kantunal | natkasna |
| kapelin | šešir |
| kapsuo | kapisla |
| kargati | razvrtati ćuskijom ili nekom drugom alatkom oko predmeta koji se vadi (najčešće kamen iz zemlje) |
| kariola | kolica |
| karpuza | lubenica |
| kacavida | šrafciger |
| kacarola | plitki lonac sa drškom |
| kačica | zidarska altka – mistrija |
| kaša | vrsta hrane, skuvano kukuruzno ili pšenično brašno u mleku |
| kašun | drveni sanduk za smeštanje žita, brašna, suvog mesa |
| kempa | kavez za ptice |
| kiridžija | gonič konja |
| kise | malo prase, odojče |
| klak | kreč |
| klanfa | metalna šipka sa dva zašiljena kraka za spajanje drvenih greda. |
| klindže | piljci |
| klobuk | šešir |
| kljuka | drvena šipka sa kukom na vrhu za savijanje grana prilikom branja plodova. |
| kljukača | vrsta biljke (špargla), šparoga |
| kovica | pletena korpa sa drškom |
| koguma | džezva sa poklopcem |
| kokot | petao,isto se zove i vrsta dimnjaka koji ima krilo koje ga okreće suprotno od vetra |
| koletun | uštirkana muška kragna |
| komastre | verige, lanci-smešteni su iznad otvorenog ognjišta i služe za kačenje lonca iznad vatre |
| komo | omanji ormar od politiranog drveta sa fijokama u kome su devojke najčešće pripremale miraz |
| kompanj komušina | sudrug, kompanjon lisnati deo kukuruza koji obavija klip |
| konalica | vrsta crepa |
| konata | limena kantica |
| konzerva | ukuvani gusti paradajz |
| konten | zadovoljen |
| kontraband | krijumčarenje |
| konfermat | potvrditi |
| korbartur | jorgan |
| korniž | ivičnjak |
| korota korać | žalost za umrlim čekić |
| kotali kotac | venac na završnom obodu kućnog zida ograđeni deo u staji za razdvajanje stoke |
| kotonjata | tvrda marmelada od dunja koja se pravila u kalupima u obliku cveća ili zeca, sušila na listovima lovorike i služila u svečanim prilikama. |
| kotorača | pokriveni kanal za vodu |
| kotula | suknja |
| koćeta kočoperan | krevet čovek koji se brzo naljuti, sklon tuči |
| koš | pletena korpa sa drvenom drškom. Plela se od klobutine i osnovom obično od jasena. |
| kremulja kresivača | kremen primitivni upaljač |
| krtola | krompir |
| kužina | kuhinja |
| kukumar | krastavac |
| kunj | klin |
| kupica | čaša za rakiju |
| kuriožan | radoznao |
| kućarin | mala kašika |
| kućera | kućica za psa |
| kušin kučica kućica kučen kukuz kofjer | jastuk alatka za okopavanje povrća iskopana rupa u obradivom zemljištu u koju se polaže sadnica (krompir itd.) alatka za branje vinove loze dugačka vrsta tikve, koristi se u ishrani svinja velika pletena korpa, najčešće vrbova. U njoj je običaj da se nosi poklon na svadbu i kofer |
| L | |
| lata lapis lastavica lac | kanta za vodu (isti naziv je i za lim) olovka krov na dve vode omča od žice za hvatanje divljači |
| latar | limar |
| lednica lemba | sanduk sa pregradom za led i hranu (preteča frižidera) letnji iznenadni pljusak |
| lencun lentrati letimice | čaršav slikati površno |
| lešo | kuvano meso bez začina |
| liberat lopar lokuža | osloboditi okrugla drvena daska sa kratkom drškom kao podmetač za hleb rupa za odlaganje đubreta |
| libertat | osloboditi |
| lizjero | razvodnjeno, tanko, slabo |
| liksija | specijalno pripremljena voda i sapun za pranje veša |
| limica | mala turpija |
| liferat se | rešiti se nečega |
| lukjerna | mala uljana svetiljka |
| lučina lumin | osušeni,nadzemni deo luka goreći kanap koji je bio zamočen u petrolej ili neku drugu smesu u fenjeru ili lampi. |
| LJ | |
| ljuta skrma | tvrda kora |
| M | |
| majgura mazija manitulja | zgodna devojka nešto jako(kaže se: “jak ko mazija”) pogrdan naziv za neozbiljnu devojku ili ženu |
| marenda marangun | doručak, užina stolar |
| marcan | zagnojen |
| maća mandalo manđat maljic | slaba letnja kiša koja izaziva bolest na povrću zasun na vratima jesti velika maca (od deset kila pa naviše) |
| macat | ubiti |
| mašice | metalne štipaljke za žar |
| maškinj | kramp |
| maškulić maškulkin maškule | šarke na vratima učkur oko pojasa oruđe za pucanje |
| mašlje mašturika medižina | gvozdeno ojačanje na vratima mlado vino lek |
| mendul | badem |
| menestra | supa |
| mertin mertinica mizarola | kukuruz kukuruzno brašno drvena posuda za vodu (burilo) |
| miritat mizeran mizerija | zaslužiti (zamirito je kaštig božji-zaslužio je božju kaznu) mali, sitan, slabašan kad neko ko ima gleda da što manje potroši (ovo se shvata kao pogrdan izraz, odlika je cicija ) |
| mišćelo mješurak mješina | metalna posuda za pranje veša bešika od svinje. Nju deca posle svinjokolja naduvaju i osuše pa im služi kao igračka-balon koža od koze u kojoj se kad se osuši drži sir. |
| mladika | mladi izdanak biljke |
| montura moro mosur mrginj | uniforma maškar koji ide na čelu grupe i crn, crnac kukuruzni klip stalna oznaka koja razdvaja dva imanja na granici (kamen, međa ili sl.) |
| muljina mudante murga mućurlo N naćuliti nožice neobadati | Peskovit, zemlja (vezivni materijal kod zidanja kamenom) donje gaće do kolena talog od maslinovog ulja kec u kartama ( u briškuli) pažljivo nešto slušati (naćuliti uši) makaze neslušati, ne obraćati pažnju dok drugi priča “ti mene uopšte ne obadaš što ti kažem”) |
| naintrat | naići |
| NJ | |
| njoke | knedle od krompira |
| njunjav | koji muca |
| O | |
| obadati obeštan | skakati, manitati (reč je vezana za insekt koji se zove obad, od čijeg ujeda stoka počne da trči i skače) mangup |
| obrva ognjilo obrlatit objetalica | neobrađeni deo bašte ostavljen za prolaz metalni deo pribora za paljenje cigarete njime se udaralo o kremen na koji je naslonjen trud (usjeka)-vrsta pečurke lukavom pričom preobratiti nečije mišljenje u svoju korist alatka sa kojom se okopavaju voćke |
| odgulit odzurnjat odiva | otrgnuti otići iznenada a nikom ne reći gde mlada (nevesta) prve godine |
| ožeg | lopatica za žar i pepeo na otvorenom ognjištu |
| okartat okerepit | cementirati ostariti |
| olorđe | sat |
| opeljužat | opljačkati, oguliti toplotom |
| opoganit | zagaditi |
| oriz | pirinač |
| ostika ostraguša ofendit se ofrlje odglajzo ožica | sirće lovačka puška sa jednom cevi dići nos, naljutiti se na nekoga od oka oceniti težinu, dužinu i sl. brzo otišao kašika |
| P | |
| pala | lopata |
| palj | drvena lopatica za brašno |
| panjega | manja niša u zidu |
| papatač paralj | komarac magacin, ostava |
| pasat | proći |
| patamtin | gvozdena kuka za razupiranje vrata |
| paćeno brašno | užeglo brašno |
| paštroć pašabrod pastrma | nešto smešno, pokvareno, neukusno cediljka za supu svinjokolj |
| pedenca | uzbrdica |
| pegula | baksuz |
| petrusin | peršun |
| peškat piz | uzimati karte redom teret |
| pižul | kamena klupa uz kućni zid |
| piz | teg |
| pilo | rezervoar za ulje isklesan iz jedinstvenog kamenog bloka |
| pipun pipa pirulodođorno plazina | dinja česma noćni veliki leptir poledica |
| pirlija | levak |
| pirun | viljuška |
| pišarola | noša |
| plekat se | mešati se u tuđe poslove |
| pjat | tanjir |
| pjatanca plaknut se plojka podapor podrepio se poperit popizat pošibonica pošpicavat | servirano jelo umiti se manja kamena ploča drvena vilasta greda koja podržava neku voćku prešao da živi kod žene podići vertikalno dići rukom teret i proceniti težinu tanak savitljiv prut kojim su se “šibala” deca nagovarati nekoga na svađu |
| pobudečio se | obogatio se[1] (kada bi se neko vratio kući posle prodaje) |
| poguzijelji | svatovi sa strane mlade |
| pod | sanduk u koji ispada brašno iz mlina |
| pojata | zidani objekat za smeštaj sena |
| polpeta postava | ćufta veći drveni sud za mečenje vina ili držanje vode |
| polpeta | ćufta |
| pomidora | paradajz |
| pomlioci | oni koji donose žitarice u brašneni mlin |
| ponat | talpa, deblja daska, fosna, poen u nekoj igri, jak stisak ruke |
| pontelat pontura | podupreti nešto upala pluća |
| popuzat se | okliznuti se |
| por | praziluk |
| posat | sisati |
| potavulat-posaližat | popločati pod |
| potlja | posle,kasnije |
| pošada povraz potprug | pribor za jelo ručka na pinjati ili bronzinu o koju bi visila iznad vatre na komostrama. kanap koji je prevezan sa jedne strane samara ispod stomaka na magarcu i koji se zateže i veže na drugoj strani na taj način držeći samar. |
| pra praska praća prdoklači | barut (izgovara se dugo a) breskva uzengija na samaru (konopac u kojem se drže noge) zanoveta |
| prečimica | prečica |
| preša prekuveljen prefrigan | žurba, takođe i presa mlitav, neraspoložen, uveo lukav |
| pržulin | zatvorena posuda sa ručkom za prženje kafe |
| pržun prtenja prćija | zatvor slabo gori dimi i smrdi miraz |
| pripetat | prilepiti |
| pripetat prdeljušku | prilepiti (opaliti) šamar |
| prosulja | tiganj |
| proto | poslovođa, predradnik |
| profum | miris, parfem |
| prćija | miraz |
| pruga priganica | autobus prost kolač od brašna pržen na ulju |
| prč praz puzdrina puškarica prefrigan pružalo | priplodni jarac priplodni ovan masni deo ženske svinje, (okolina polnog organa), ostavio bi se da se suši nesoljen, njime se mazala obuća, štitila od vode i dobijala sjaj igračka sa kojom su deca pucala najčešće cev od zove lukav sprava za hvatanje ptica |
| punjestra | prozor |
| puca | dugme |
| pučit | juriti |
| R | |
| rabija | ljutnja |
| rabota | posao |
| radić | vrsta salate |
| ramazin | zasun na vratima |
| ranketan rasprnjicat rastanjana bačva | užegao bučno reagovati mlatarajući rukama, najčešće u svađi sa nekim drvena bačva koja nije duži period držala tečnost i koja između sastava pušta vodu. Treba je zastanjati. |
| raša | ženska suknja |
| rašta | svrha, razlog, zbog čega |
| raštan | vrsta kupusa |
| raščelada rebatin repete zinge | gvozdena rešetka na prozoru nitna, zakovica za platno i kožu igra metalnim novčićem odbijanjem od zid |
| reušit | uspevati, napredovati |
| rovinat | upropašten, oštećen, pokvaren (rovinala mi se martinica-pokvarilo mi se kukuruzno brašno) |
| rodulin | kalem za konac i okrugle drvene oblice za kotrljanje i prenos teških predmeta |
| romijendža rubac | bakreni sud sa drškom-veći maramica |
| roštule | vrsta slatkiša |
| S | |
| sagum | kalup |
| salsa | pire krompir |
| sadžak samar | gvozdeni tronožac na ognjištu kao podmetač kotla oprema za magarca koja služi za vezivanje i nošenje tereta kao i za jahanje |
| sijavica | jaki bočni udari vetra sa kišom |
| sinija senjat | okrugli drveni stočić za ručanje oko ognjišta označiti, obilježiti |
| sindžir | lanac |
| sičijan, sičijav sulundar | oboleo od tuberkuloze, tuberkulozan dimnjak ili cev koja spaja peć na drva sa otvorom u zidu |
| skapulat | spasiti se |
| skuža skale skala skrinja slamica | izgovor (skužajte me-izvinite, oprostite mi) stepenice merdevine napravljene od drveta drveni sanduk sa poklopcem, često ukrašen u kome se držala odjeća. ušivena komušina od kukuruza podloga, koja je stajala na krevetu ispod madraca (preteča madraca) |
| smrtimice smrdeljuša | potpuno,apsolutno improvizovana lampa od tankog lima koja bi bila ispunjena petrolejom iz kog bi virio stijenj koji bi goreo i davao slabu svetlost. Oslobađala je neugodan miris pa otuda i naziv |
| solarica | slanik |
| spicerija sparićat splanut | prodavnica mešovite robe u kojoj su se mogli kupiti i lekove skuvati-pripremiti jelo uplašen |
| staviti u špag stelja | staviti u džep podloga od slame na samaru |
| stađon-stađun | sezona |
| stima od miljoramenta | procena poboljšanja vrednosti zemlje na kojoj je nešto zasađeno ili podignute međe a time se povećala vrednost zemljišta |
| stimadur | procenitelj štete |
| stimat | proceniti rod ili štetu |
| strelavanje-stelavanje skalat stijenj strunit se stramac strišat sumpreš surutka slobutina-sklobutina | taloženje ulja spustiti fitilj na lampi naglim trzajem ili padom pomjeriti želudac vuneni madrac dati znak kartom u igri njenim povlačenjem po stolu pegla u koju se stavljao žar ostatak od mleka posle sirenja biljka puzavica, ranije se koristila za pletenje korpi |
| T | |
| tavalja | stolnjak |
| tak tavulin talantera | peta na cipeli mali sto vrsta guštera, izlazi samo uveče oko rasvete iz zidova, zna da uđe i u kuću, boje je pepela, hrani se insektima. |
| tvorilo telj | kalup za oblikovanje sira fitilj |
| temezga-tomeuga | oteže kad govori |
| teća | šerpa |
| tigla | krovni pokrivač od pečene zemlje |
| tiještit | cediti |
| tora | toranj,Novljani ovaj naziv koriste za Sat-kulu u Herceg Novom |
| totnjemu | nije važno (ako se nešto ispusti i slomi) |
| toć točak | sos ovaj izraz se koristi za izvor koji ističe iz kamena |
| travesa trapozan | kecelja drveni odeljak na vrhu stepeništa pri izlasku na tavan. Na njemu se držalo suđe, flaše, bardak itd. |
| trap treso treškot | rupa u zemlji za čuvanje jesenjeg roda nakrivo mantil |
| trešeta trnaleta tramuntana trsiti tumbin tunja turin | igra sa italijanskim kartama, obično se igra u kombinaciji sa gore pomenutom briškulom. drvene strane (bande) od kreveta (kavaleta) jak vetar koji ima rušilačku snagu. Obično kratko traje, prati ga najčešće jaka kiša. Nastaje kao posledica ekstremnih razlika u pritisku na malom prostoru. izgubiti, upropastiti propust ispod puta malo deblji kanap njuška |
| trliš | vrsta platna od kojeg se šio ženski veš |
| trpeza | sto za ručavanje, sofra |
| trumbeta trupnut trupačke skočiti | truba udariti glavom skočiti iz mesta sa obe noge istovremeno |
| Ć | |
| ćakula ćakulat ćakulača ćakulon ćemija | spletka, ogovaranje spletkariti, ogovarati žena koja voli da prenosi ćakule, koja uživa u ogovaranju drugih muška ćakulača niska drvena tronoga sedeljka |
| ćah | htedoh |
| ćikara ćipiko ćumez | šolja za čaj, mleko magarac kokošinjac |
| ćućat | sisati |
| U | |
| ubiti ćuka uvarno uvenjat | napiti se donekle zadovoljan, kad neko ne zaradi koliko je planirao kaže se: “Uvarno i što goć”. uvaliti, ugurati u rupu |
| užikalo-užikano uždit | jako zagrejano upaliti vatru, a kaže se i ” vidi što je uždila kiša”. |
| uzance uzvrankotan uzostiti | običaji usmrđen ukiseliti |
| ukop ular | sahrana povodac za magarca |
| ultima | poslednja |
| umivat se ujamčit ujdurma | prati lice prilikom šivenja samo na nekoliko mesta fiksirati kroj i dogovoriti se odnosno fiksirati neka zbrka, ili galama obično komična |
| upirit utreso usjeka | upaliti vatru ukošeno, nakrivljeno vrsta pečurke koja se koristila za paljenje cigareta |
| ufat se | nadati se |
| učinjet | uraditi |
| ušur | ujam kod mlevenja žita i maslina |
| F | |
| falac | neiskren, lukav |
| falso-falco fanela fangla | neiskreno, lažno majica zidarska alatka za kartanje |
| faculet | veća ženska marama |
| faculetak | maramica |
| fadžola fanat | pasulj fanto u kartama |
| febra | temperatura |
| ferijada | gvozdena rešetka |
| ferijada | gvozdena rešetka |
| fešta | svečanost, proslava |
| fešteđat fero | slaviti lampa sa ručkom, obično se nosi ili se obesi o nešto. |
| filat | napuniti, puniti |
| fisnuti fić-firić fišek | ošinuti prutom nestašan dečak metak |
| fišćat | zviždati |
| fjakav fjok fjumbin | bezvoljan, neraspoložen mašna visak |
| foj | list papira |
| frkadela | šnala za kosu-metalna |
| frnja franko | kliker jedino, zadnje, obično se za jedinu preostalu kartu od određene igre u igri kaže da je franko karta. |
| fumat | pušiti |
| furmina furešto fjomanto | šibica strano novo |
| C | |
| cibuk civijera | keks drvena naprava za prenos raznog tereta |
| crepnja | okrugla ploča na kojoj se peče hleb |
| cukar | šećer |
| Č | |
| čabrina čakmak | taložnik ulja kesa sa priborom za paljenje cigara (usjeka, ognjilo, kremen i duvan) |
| čapra čevulja | koža mali grozd grožđa |
| čelinja ljubica | aromatična biljka za čaj (matičnjak) |
| čerošpanja | muškatla |
| čipula | luk |
| DŽ džada džardin | put mala obrađena površina uz kuću, obično sa cvećem, ograđena kamenom. |
| džonta | dodatak, nastavak |
| Š | |
| šala šempijun | najveća prostorija u starim kućama, služi prilikom slave, svadbe. sklerotik |
| šenjat | označiti |
| šesan ševati šibavica | lep, ugodan, zgodan driblati tanka zmija |
| šilok | južni vlažni vetar |
| šipak | nar |
| šjole | đonovi za cipele |
| škatula | kutija |
| škafetin-škrabija | ladica, fioka |
| škija škicat | rezani duvan pomeriti u stranu |
| škovacijera | lopatica za smeće |
| škudela | šolja za belu kafu |
| škufija škuribanda škanj škanjat škopica škalja škaljina | kapuljača noćni život (seksualni odnos ), voditi ljubav krišom drvena stolica sa naslonom složiti (najčešće kamenje, npr. pri zidanju međe). mali savijeni nož sitno kamenje vrsta luka (luk u busenima) |
| šlauf | gumeno crevo |
| šlifer | navlaka za jorgan |
| šljape šljeme | papuče noseća greda na krovu koja uzdužno spaja lastavice na krovu. |
| šmugnut šotana | brzo pobeći da te niko ne vidi podsuknja |
| špag | kanap |
| šporak | prljav |
| šporkaćun šprengovat | neuredan ali i nemoralan dići u vazduh eksplozivom |
| štanap štacija | kalup ili kroj (on je štanap od matere-liči na majku, ista majka) stanica |
| štelika | parafinska svetiljka |
| štivale | čizme |
| štimat | podesiti |
| štica | daska |
| štrambo | nastran, čudan čovek |
| štrapadur | posipač |
| štreka | železnička pruga |
| štrmaknut | pobeći |
| štufa štrmako | peć na drva uhvatio krivinu, otišao neopaženo |
| šugaman | peškir |
[1] Ovaj izraz je gospođa Lidija Budeč čula od jedne žene u kolima na putu Igalo-Mojdež. Ovaj izraz se koristi u dva oblika obudečio-zaradio i pobudečio-obogatio, pogospodio
-270x270.jpg)
Komentari (0)