Grb Mrnjavčevića Reviewed by Momizat on . Grb Mrnjavčevića, kao i grb Nemanjića, rekonstruisan je na osnovu dve zasebne heraldičke celine. Jedna je kompozicija šlema, čelenke i plašta, a drugu čine štit i Grb Mrnjavčevića, kao i grb Nemanjića, rekonstruisan je na osnovu dve zasebne heraldičke celine. Jedna je kompozicija šlema, čelenke i plašta, a drugu čine štit i Rating: 0
You Are Here: Home » Grbovi » Grb Mrnjavčevića

Grb Mrnjavčevića

Grb Mrnjavčevića, kao i grb Nemanjića, rekonstruisan je na osnovu dve zasebne heraldičke celine. Jedna je kompozicija šlema, čelenke i plašta, a drugu čine štit i predstave na njemu. Na pečatu kralja Vukašina od 5. aprila 1370. g. prikazana je heraldička kompozicija šlema, plašta, jastučića (daščice) iznad šlema  čelenke u obliku ženske glave sa krunom. Već je povodom grba Nemanjića rečeno da je prikazivanje šlema i čelenke, bez štita, bilo uobičajeno u heraldičkoj praksi Srbije XIV veka. Predstava na pečatu kralja Vukašina sledi ovu praksu. Šlem, plašt i jastučić slični su onima na grbu Nemanjića poznatog sa novca Stefana Dečanskog, cara Dušana i cara Uroša. Kaciga je kao i kod Nemanjića dubokog tipa, a jastučić je ukrašen na svakom uglu sa po tri kuglice. Plašt je na pečatu sasvim jednostavan. sa tri nabora. U čelenci se pojavljuje ženska glava sa krunom i minđušama, što je osobenost grba Mrnjavčevića. Oblik lica, krune i minđuša veoma je sličan portretima kraljica na srpskim freskama XIV veka. U našoj rekonstrukciji stilizacija je izvedena na osnovu Vukašinovog pečata kao i prema liku carice Jelene sa freske u Lesnovu, u crkvi Sv. Arhanđela (na zidu severne priprate) iz 1349. g. Zanimljivo je da je sastavljač Ohmučevićevog grbovnika znao da se u čelenci Mrnjavčevića javlja ženski lik. Na grbu Mrnjavčevića u grbovniku Korenića-Neorića, kao i u Fojničkom, pojavljuje se u čelenci lik nage žene koja drži zastavu.

614504_415917735112447_722425622_oŠtit i predstava na njemu, na našoj rekonstrukciji, preuzeti su iz Korenića-Neorića i ostalih ilirskih grbovnika. Teško je utvrditi verodostojnost predstave na štitu, ali su svi elementi te heraldičke kompozicije bili poznati i upotrebljavani u Srbiji XIV veka. Za krst nema potrebe navoditi primere, a orao, dvoglavi, ponekad i jednoglavi, javlja se na odeći i drugim ukrasima. Ocila koja su prikazana na ovom grbu pojavljuju se, takođe, u Srbiji XIV veka. Na polijeleju iz Dečana iz 1397. g. smenjuju se ocila sa krstom i dvoglavim orlovima. Poreklo ocila i njihov značaj za srpsku heraldiku razmotreni su detaljnije u komentaru grba Obrenovića. Ovom prilikom bi se samo moglo spomenuti da je sastvljač Ohmučevićevog grbovnika bio upoznat sa elementima srpske heraldike pošto je oblik ocila u grbovniku Korenića-Neorića gotovo identičan sa onima na dečanskom polijeleju. A Solovjev pretpostavlja da je sastavljaču grbovnika tu informaciju dao kaluđer Ljubibratić, koji je 1595. g. dolazio iz Peći u Napulj i čiji se porodični grb takođe nalazi u grbovniku Korenića-Neorića.

IZVOR: Grupa autora, Rodoslovne tablice i grbovi srpskih dinastija i vlastele, Beograd, 1987

Save


Komentari (2)

  • Vojislav Ananić

    O PRVOM POMENU PREZIMENA MRNJAVČEVIĆ

    Savremeni izvori ne pominju prezime poslednje kraljevske dinastije srednjovekovne Srbije. Stoga se najčešće pretpostavlja da se njeno prezime u poznijim izvorima javlja pod uticajem tradicije i narodne poezije. Istraživači koji su se u svojim radovima doticali ove porodice pisali su ili da se prezime Mrnjavčević javilo kasnije ili su ga vezivali za delo Mavra Orbina. Zanimljivo je da pomenuti dubrovački istoričar ovo prezime uopšte ne pominje. Orbin piše da je otac Uglješe i Vukašina bio siromašni vlastelin iz Livna po imenu Mrnjava (Margnava). Po mišljenju Sime Ćirkovića, “na ovom mestu Orbinovog dela počiva prezime Mrnjavčevići koje se i danas u literaturi upotrebljava”.
    Međutim, istraživači koji su se bavili, uglavnom uzgred, porodicom Mrnjavčević nisu obratili pažnju na nekoliko izvora poznatih još iz druge polovine XIX veka u kojima se ovo prezime pominje. Mi ćemo u ovom radu skrenuti pažnju na tri opisana i objavljena izvora koja su nastali pre 1601. godine, odnosno pre objavljivanja dela Mavra Orbina Kraljevstvo Slovena. Istovremeno ćemo ukazati i na ključne detalje koji su korišćeni prilikom utvrđivanja vremena njihovog nastanka.
    Prvi izvor koji je predmet našeg interesovanja jeste Ilirski grbovnik, za koji je nedvosmisleno utvrđeno da je bio i jedan od izvora Mavra Orbina. Treba istaći da su pojedini stariji istraživači mislili da je Grbovnik nastao posle dela Mavra Orbina, koga su smatrali začetnikom onoga što nazivamo ilirska heraldika. Stojan Novaković je verovao da se Orbin “po idejama koje su u njemu, mora smatrati kao roditelj onoga što su heraldički crtači u zbornicima grbova izveli. Ali pošto svi zemaljski i znatniji porodični grbovi dolaze u samog Orbinija, a po uzrocima postanja svoga stariji od Orbinija bit ne mogu, to je onda Orbinije sam i njihov sastavljač…”. Naravno, danas je ovo mišljenje napušteno i potpuno je jasno da je Grbovnik stariji od Kraljevstva Slovena i da ga je Orbin koristio prilikom izrade svoga dela. Upravo je iz Grbovnika preuzeo nekoliko znamenja, među kojima je i grb porodice Mrnjavčević, koji je potpisao kao Arma di Vucascino re di Servia.
    Problem koji se javlja prilikom korišćenja Ilirskog grbovnika jeste nemogućnost da se precizno utvrdi vreme njegovog nastanka. Na osnovu istraživanja Aleksandra Solovjeva, koja su prihvaćena od većine istraživača, Grbovnik je nastao oko 1590. godine delatnošću Petra Iveljinog, Dubrovčanina u španskoj službi. Međutim, kako nam Grbovnik nije sačuvan, moramo da se zadovoljimo njegovim najstarijim prepisom. U pitanju je grbovnik Korenić-Neorić koji je nastao 1595. godine. Znamenje porodice Mrnjavčević nalazi se na listu obeleženim brojem XIX kao treće među porodičnim grbovima (Mergniavcich, MerAgnae~i}A).
    Drugi izvor koji nas zanima jeste Sutjesko rodoslovlje, koje smatramo prvim heraldičkim nacrtom Petra Iveljinog i jednim od izvora Ilirskog grbovnika. U njemu se prezime Mrnjavčević pominje nekoliko puta. Na dnu Rodoslovlja nalazi se znamenje Ohmućevića oko kojeg je sa obe strane tekst u kojem, između ostalog, piše: Kako nevirni marAgnavci}i ebili cara ero{a i razdilili sva gospocstva me^ sobom svaki kako e mogao bole osvonti tada… On se na ero{e sine cara Stipana koga veka{inA i elli{a bratOa MarnaviOi svoga gospodara ebi{e i gospodstvo dostigo{e koe po sede bo’iem malo ezdar’a{e bede}i od teraka.. Mrnjavčevići se pominju i u rodoslovu Nemanjića gde uz poslednjeg srpskog cara stoji natpis: ero{ kral :0: bede}i. dietetom ebi{e ga marAgnaeOi}i. i eOini{e se Ini gospoda s ostaliem ld zemala.
    Nažalost, ne možemo sasvim precizno odrediti ni vreme nastanka ovog izvora. Na samom Rodoslovlju piše da je nastalo 1482. godine, što je netačno. Pitanjem vremena njegovog nastanka bavilo se nekoliko istraživača, među kojima je najdetaljniji i najuspešniji bio Aleksandar Solovjev.
    Ovde ćemo izneti samo nekoliko najvažnijih elemenata pomoću kojih je Solovjev došao do najpribližnijeg vremena nastanka Rodoslovlja. Primetio je da je pisac bio veštiji u italijanskoj humanističkoj literaturi; da je bolje poznavao italijanski pravopis nego srpski; da su mnogi podaci Rodoslovlja izgleda prvobitno bili napisani na italijanskom jeziku, a potom prevedeni na srpski; da slikarski detalji ne odgovaraju vremenu kraja XV veka. Na osnovu toga je zaključio da je nemoguće za vreme nastanka Rodoslovlja uzeti 1482. godinu i smatrao ga je prvim nacrtom falsifikata koji je trebalo da proslavi porodicu Petra Iveljinog. Dalje, nastanak Rodoslovlja najtačnije može da datira jedna rečenica koja se nalazi u njemu i koja glasi ovako: Svi kralevi nemani}i bosanski s krunom ime od stipana ezimahe i zvahe se imenom stipani, tako carA stipanomA kakono Ćini0ahu Tolomei I E}ipte. Sličnu rečenicu nalazimo i u delu Mavra Orbina, koji navodi da ju je preuzeo iz komentara Đovanija Gobelina memoarima pape Pija II, koji su prvi put štampani 1584. godine u Rimu. Na osnovu toga Solovjev je zaključio da je Rodoslovlje moralo nastati odmah posle 1584. godine.
    Heraldičkom analizom prisutnih zemaljskih znamenja Solovjev je takođe dokazao da Rodoslovlje nije moglo nastati pre poslednje četvrtine XVI veka. Istovremeno, ukazao je na još jedan detalj. Naime, Rodoslovlje se nalazi pod zaštitom pape Grgura, koji je prikazan na njegovom vrhu. Po Solovjevom mišljenju, u ovoj pojavi najverovatnije možemo videti papu Grgura Velikog (590 – 604), ali i ciljanje na Grgura XIII (1572 – 1585), reformatora kalendara, obnovitelja ilirskog kolegijuma Sv. Jeronima u Rimu i monaškog reda Sv. Vasilija. Ovo ga je navelo na to da zaključi da je Rodoslovlje nastalo za vreme pontifikata pape Grgura XIII, odnosno pre 1585. godine. Dakle, iz proučavanja Aleksandra Solovjeva sledi da je Rodoslovlje najverovatnije nastalo negde 1584/1585. godine.
    U prilog ovim rezultatima govori i analiza Rodoslovlja koju je na molbu Solovjeva obavio Milan Rešetar, koji je potvrdio mišljenje da je ono u obliku u kojem je sačuvano nastalo krajem XVI veka. Po Rešetaru, Rodoslovlje je sastavio neki štokavac iz severozapadnih krajeva (Bosanska Krajina, severozapadna Bosna ili severna zagorska Dalmacija), a nespretno ga je s originala pisanog latinicom prepisao neki Bošnjak, možda franjevac, krajem XVI veka.
    Treći i najstariji izvor na koji ćemo ukazati jeste Ruvarčev rodoslov koji je sačuvan u prepisu iz prve polovine XVIII veka. Deo teksta koji nas zanima glasi ovako: A ti velmo\e i’e ndavlen^ pr°da{e careva sina Ouro{a b0hn tri brata, prAvi bol”ri Mrn”v~evi2i zovomi: Ougl'{a 1lanA i Vnka{inA i Goiko voevoda. razdeli{e srAbAskn^ zeml^ na 6g6 ~esti i pravimA sndomA bo’JmA pr°danai bi{e vA rnce bezakonjhA AgarenA, i nbieni otA nihA, i srAbskn zeml^ agarenska ~eda vAshiti{e.
    Ruvarčev rodoslov predstavlja petu i poslednju obradu starih srpskih rodoslova. Sastavljen je u slavu porodice Jakšić, ali su njegove ključne ličnosti ruski car Ivan IV i srpski knez Lazar. Pisac je nastojao da istakne srodničke veze između dva vladara, želeći da na taj način uspostavi srodstvo između ruskog cara i Nemanjića; Jakšići su, u stvari, samo posrednici preko kojih se ovo srodstvo naglašava. S obzirom na činjenicu da je proslavljanje kneza Lazara u Rusiji počelo iznenada i bilo je kratkotrajno, odnosno da je naglo opalo posle smrti cara Ivana IV, očigledno je bilo u vezi s proglašenjem novog Carstva. Analizom teksta utvrđeno je da je i sam rodoslov sastavljen za života prvog ruskog cara. Na osnovu dela teksta koji pominje Kneza Georgija, carevog brata, kao pokojnog, očigledno je da je mogao nastati samo posle 24. oktobra 1563. godine kada je ovaj umro. Kako je car Ivan IV umro 18. marta 1584. godine, rodoslov je mogao nastati samo između ta dva datuma.
    Na kraju ćemo skrenuti pažnju na još jedan spis u kojem se pominje prezime Mrnjavčević – hroniku dinastije Tamerlana. U poglavlju koje je posvećeno bici kod Angore 1402. godine piše da su Mongoli zarobili osam hiljada Srba, koji su se pod komandom kneza Stefana Lazarevića borili na strani turskog sultana Bajazida I. Kako je Tamerlan bio zadivljen hrabrošću Srba, naredio je da se odmah puste da idu u svoj kraj, a zadržao je samo njih sedamdeset, veštih u gradnji kamenih mostova, kula i bogomolja, koje je odveo u Samarkand. U hronici su potom dati i opširniji podaci o sudbinama nekih od njih, a zabeležena su i njihova imena i mesta iz kojih su poticali. Među njima se spominje i izvesni Rutoš Mrnjavčević iz Prilepa, koji je po Milici Grković, svakako bio srodnik kralja Vukašina. Rutoš je, kada su Turci posle smrti Marka Kraljevića pokorili sve posede Mrnjavčevića, otišao knezu Stefanu Lazareviću, a podatak da je bio pisar govori da je bio školovan i učen i da je pratio kneza u ratnim pohodima.
    Odlomak ove hronike poznat nam je iz putopisa Koste Mandića koji je video njen prepis u medresi Hizir pri hamiji Namazga u Samarkandu. Tekst koji se odnosi na zarobljene srpske ratnike sa persijskog na ruski jezik preveo mu je hodža koji je bio upravnik starina i bibliotekar u pomenutoj medresi. Milica Grković je opravdano napisala da bi se moglo „posumnjati da je zapisivač tačno beležio ova neobična imena, da ih je kasniji prepisivač verno preneo, a bibliotekar medrese Hizir pouzdano pročitao”, da bi zaključila da se stiče utisak poređenjem sa našom srednjovekovnom građom da je naš onomastički materijal u najvećoj meri verno i savesno prenet.
    Nažalost, ova hronika nije bila predmet naučnih istraživanja, tako da ne znamo u kojoj meri je pouzdan njen sadržaj, odnosno prevod po kojem nam je poznata. Smatramo da se na osnovu podataka kojima raspolažemo o vlasteoskoj porodici Mrnjavčević ne može bezuslovno tvrditi da je pomenuti Rutoš bio njen član. Bez detaljne naučne analize ne možemo da prihvatimo navode iz hronike, a samim tim ni da na osnovu njih donosimo zaključke vezane za predmet našeg rada.
    Iz dosadašnjeg izlaganja očigledno je da je Ruvarčev rodoslov, nastao u periodu između 1563. i 1584. godine, najstariji pisani izvor u kojem se pominje prezime poslednje kraljevske dinastije srednjovekovne Srbije. Zasad bez odgovora ostaje pitanje da li je ovo prezime dospelo u Rodoslov iz nekog drugog, nama nepoznatog pisanog izvora, ili je u njega ušlo preko narodne poezije i tradicije.

    IZVOR: ISTORIJSKI ČASOPIS, knj. XLVIII (2001) str. 89-96 HISTORICAL REVIEW, Vol. XLVIII (2001) pp. 89-96
    Originalni naučni rad Članak primljen 31. V 2002. UDK: 801.313.2(=861)(093)
    Srđan RUDIĆ Istorijski institut Beograd

    Odgovori
  • Vojislav Ananić

    Razvoj složenog bratstva Milićevića, čiji je rodonačelnik Milić, datira iz XIV veka, od Gojka Mrnjavčevića. Na osnovu predačkog niza i dokaza o Milićevim precima i srodnicima, u periodu od XIV do sredine XVII veka, formirana je genealogija složenog bratstva. Porodični koreni ovog viševekovnog razgranatog bratstva sežu od Gojkovih roditelja, oca Mrnje i majke Grude, koji su imali tri sina Vukašina, Jovana (Uglješu) i Gojka i ćerku Jelenu.Prema knjizi Bratstva Vujačić, autora Nikole Simov Vujačića, isto poreklo, kao i porodica Milićević, imaju i Vujačići u Nikšiću, Radovići u Nevesinju, Roganovići u Cucima, Klikovci u Zeti, Delibašići u Nikšiću i Trepačkim Rudinama, Antonijevići, Vučetići i Dakovići u Grahovu, Popovići iz Boke, Perišići u Goliji, te Stevanovići, Cvijetići i Luburići u Nevesinju.

    Dubrovački istoričar Mavro Orbin (1563 — 1610) je zapisao da su se kralj Vukašin i njegov brat Uglješa rodili u Livnu od oca Mrnjave, koji je u početku bio siromašni vlastelin, ali ga je kasnije, s njegovim sinovima, car Stefan mnogo uzdigao. Kada je car Stefan kasno jedne večeri došao pod Blagaj i nije hteo ući u grad, Mrnjava ga je ljubazno primio u svoju kuću. Videvši tu car njegovo otmeno ponašanje, uze ga, zajedno sa ženom, tri sina i dve kćeri na svoj dvor. Sinovi se zvahu Vukašin, Uglješa i Gojko. Braća Vukašin i Uglješa bili su jači i izvežbaniji u oružju od drugih velikaša, posebno Uglješa, koji je vodio rat s gradom Solunom i doterao ga dotle da mu je morao plaćati danak; i da ga nije smrt omela, njime bi potpuno zagospodario.
    Na vladarskom dvoru braća Mrnjavčevići, Vukašin i Uglješa su, prema vizantijskom istoričaru iz druge polovine 15. veka, Laoniku Halkokondilu, bili nosioci dvorskih titula peharnika i konjušara.
    U prvoj polovini XIV veka jugozapadne predele srpskog carstva držali su srpski knezovi. Predelom Grbalj tada je vladao knez Bojković, kod koga su često dolazili srpski vladari i vlastela. Prema predanju Grbaljski knez je zapazio naočitog, stasitog, smernog vlastelina Mrnju sa izrazito crnim oštrim crtama, izdvajao ga od ostalih i zavoleo ga. Kod Grbaljski knez je rado gostovao i kralj Stefan Dečanski (1276. – 1331. godine) sa svojom porodicom. Na dvoru grbaljskog kneza sa porodicom i i ostalom vlastelom često je boravila mlada devojka Gruba, ćerka kralja Stefana Dečanskog, sestra Dušana Silnog. Vlastelin Mrnja u vreme boravka kod grbaljskog kneza zagledao se u devojku Grubu. Knezu je bilo po volji sto se naočiti vlastelin zagledao u vrednu devojku, čije vrline, a posebno njenu umesnost i mudrost je zapazio. Ubrzo potom rodbina momka i devojke saglasili su se da se ta veza završi bračnom zajednicom. To je bilo po volji i grbljanskom knezu, pa je tu vezu blagoslovio i ona je krunisana po pravoslavnom običaju.
    Mladi vlastelin Mrnja nakon ženidbe ćerkom kralja Stefana Dečanskog za stalno se nastanjuje u Kosovi Lug, predeo gde su nemanjićki vladari imali svoje letnjikovce. Za vreme vladavine Dušana Silnog Gornjom Zetom, predelom Kosovog Luga upravljao je vlastelin Mrnja. Mrnja i Gruba su tu osnovali svoj dom i razvili porodicu u kojoj su imali sinove: Vukašina, Jovana i Gojka.
    Kako su sinovi Mrnjini i Grubini vremenom stasavali, odlazili su kod svog ujaka na carski dvor, gde su se vaspitavali i učili veštinama. Njihov ujak, car Dušan, kada su odrasli i pripremili se za upravljanje vlastelinskim posedima, najpre im je dao na upravljanje skadarsku oblast sa stolnim gradom Skadrom. Kasnije uz skadarsku oblast dobili su na upravu Gornji i Donju Zetu. Iako im je stolno mesto bio Skadar, oni su i dalje održavali svoje posede u Kosovom Lugu, gde su im živeli roditelji, a na tom prostoru imali su svoje dvorce i letnjikovce.

    LOZA MRNJAVČEVIĆA

    Istoriografija nije jasno rasvetlila korene, poreklo, kao ni sve ličnosti porodice Mrnjavčevića. U istoriografiji je o braći Mrnjavčević, Vukašinu i Uglješi, u osnovi sve razjašnjeno, kako o državničkim ulogama, tako i o njihovim privatnim životima, ali o najmlađem bratu Gojku gotovo da nema ni reči.

    Vukašin Mrnjavčević

    Bio je srpski srednjovekovni velikaš i kralj od 1365. do 1371. godine. Rođen je u Livnu ili Blagaju na Neretvi. Posle smrti cara Dušana, tokom vladavine njegovog naslednika Stefana Uroša V Nemanjić (1355 — 1371) dolazi do postepenog osipanja vladarskog autoriteta. Car Uroš je izgubio podršku srpske vlastele u raškim krajevima, naročito posle smrti najmoćnijeg velmože, vladara zapadnih krajeva Carstva, kneza Vojislava Vojinovića, ali se zatim okrenuo Mrnjavčevićima, kao najmoćnojoj porodici u tzv. grčkoj zemlji. Car je prvo Vukašinu dodelio visoku titulu despota, a u septembru ili avgustu 1365. Vukašin je krunisan za kralja kako bi delovao kao savladar cara Uroša. Vukašin se 1369. politički razišao s sve nemoćnijim carem, a već 26. septembra 1371. godine je zajedno sa svojim bratom, despotom Jovanom Uglješom, poginuo u Maričkoj bici u Černomenu u pohodu preduzetom protiv Osmanlija. U narodnoj tradiciji Vukašin je nepravedno osuđen kao uzurpator i ubica cara Uroša.

    Uglješa Mrnjavčević

    Bio je srpski despot i brat kralja Vukašina Mrnjavčevića. Uglješa je imao titulu gospodara srpskih zemalja, Grčke i Pomorja. Bio je despot u Serskoj oblasti od 1356. do 1371, preuzevši tu titulu od carice Jelene, majke cara Uroša poslednjeg srpskog cara iz dinastije Nemanjića. Carigradski patrijarh je spomenuo u pismu iz 1371. da je Uglješina oblast bila oko donjeg toka Strume. Sa svojim bratom Vukašinom je pokušao da spreči prodor Turaka u Evropu, ali je poginuo je u Maričkoj bici 26. septembra 1371. Uglješina supruga je bila Jelena (monaško ime Jefimija), koja je izvezla Pohvalu knezu Lazaru. Uglješa je čest lik u srpskim narodnim epskim pesmama pretkosovskog ciklusa.

    Jelena Mrnjavčević

    ili Jefimija, prva srpska pesnikinja i spisateljica, rođena je oko 1350. godine, kao kći uglednog ćesara Vojihne, u državi cara Dušana. Pošto je zbog službe njen otac boravio na dvoru, Jelena je zapamtila cara i sjaj njegove vladavine. Udajom za despota Jovana Uglješu Mrnjavčevića, mlada Jelena postaje despotica. Sreća mlade despotice trajala je kratko, koliko i život njenog deteta. Po smrti sina, koji je živeo samo četiri godine, u bici kod Černomena, 26. septembra 1371. godine, gine joj muž, a ubrzo joj umire i otac. Strašne tragedije koje su u nizu i za vrlo kratko vreme zadesile mladu ženu, značile su potpuni preokret u njenom životu: izgubila je porodicu, dom, sve posede, prihode, državu. Posle pogibije muža, zamonašila se i preša u Srbiju. Živela je na dvoru kneza Lazara i tu je bila očevidac kosovskog stradanja, Lazareve smrti, kao i vazalne Srbije koja je poslala vojsku za bitku kod Angore 1402. godine. Umrla je posle 1405. godine.

    Gojko Mrnjavčević

    (1355 – 1371) najmlađi brat kralja Vukašina i despota Uglješe, imao je titulu velikog vojvode i funkciju logoteta (obavljao ulogu šefa dvorske kancelarije) u srpskom carstvu. O njemu se peva u epskim pesmama, gde se pominje kao Vojvoda Gojko, komandant srpske vojske u bici na Marici protiv Otomanske imperije, zajedno sa svoja dva brata.Vojvoda Marko Miljanov u svom djelu Pleme Kuči kaže da je Gojko Mrnjavčević bio sin Mrnje. Imao je sina Nenada, a ovaj sina Grču, te da je Grča imao sina Panta. Kod Toma Oravca imamo nešto drugačiji opis Gojkove porodice. On kaže da je taj Gojko Mrnjavčević imao sina Marka, a ovaj, opet, Gojka.Gojko je kegendarna ličnost koju predanje uzdiže na prestolje rodonačelnika Mrnjavčevića u okolini Skadra. U svom radu o etnogenezi Kuča pukovnik M. Jokanović takodje ističe Gojka Mrnjavčevića kao rodonačelnika toga roda u okolini Skadra i pretka Starih Kuča. On je osnivač zetske prestonice i graditelj Skadra na Bojani. U epskoj pesmi „Zidanje Skadra“ Gojko je sam sahranio svoju mladu suprugu živu u zidove Skadarske tvrđave, kao žrtvu koja je zahtevana od planinskih vila.

    Marko Mrnjavčević (Marko Kraljević)

    (oko 1335–1395) bio je de jure srpski kralj od 1371. do 1395, dok je de facto vladao samo teritorijom u zapadnoj Makedoniji sa centrom u Prilepu, poznatom kao Prilepsko kraljevstvo. U srpskoj narodnoj epici, u kojoj mu je posvećen jedan od ciklusa pjesama, poznat je kao Kraljević Marko. Neodređenog datuma nakon 1371. ušao je u vazalni odnos prema turskom sultanu.
    Zadužbina mu je Manastir Svetog Dimitrija blizu Skoplja, poznat kao Markov manastir, izgrađen 1376. Poginuo je u bici na Rovinama 17. maja 1395, boreći se u Vlaškoj na strani Turaka.Iako je bio vladar relativno skromnog istorijskog značaja, Marko je tokom turske okupacije postao jedan od najpopularnijih junaka srpske narodne epike i usmene tradicije uopšte. Sličan status ima i u tradicijama drugih južnoslovenskih naroda. Bugari ga poštuju kao svog narodnog junaka pod imenom Krali Marko. Zapamćen je kao neustrašivi zaštitnik slabih i bespomoćnih, koji se borio protiv nepravde i dijelio megdane sa turskim nasilnicima.

    GRB MRNJAVČEVIĆA

    Na srebrnom štitu se nalazi crveni krst, oko njega četiri plava ocila okrenutih ka njemu, a preko krsta, u centru štita, srebrni dvoglavi orao. Nad štitom je kaciga a na kacigi kraljevska kruna iz koje se pojavljuje gola ženska figura koja u desnoj ruci drži zastavu. Zastavu koju žena drži je po visini podeljena na crvenu i belu polovinu a preko nje je dvoglavi orao sa po krunom na obe glave, takođe po visini podeljen na crvenu i belu polovinu ali u kontra bojama. Veruje se da je ženska figura u čelenci grba prikaz vile Ravijojle, koja često u srpskim epskim pesmama prati Marka Kraljevića tj. princa Marka Mrnjavčevića.
    Grb Mrnjavčevića prikazan je još u Fojničkom grbovniku iz godine. Grb kralja Vukašina prikazao je i Mavro Orbin u svom delu „Il regno degli Slavi“ objavljenom 1601. Grbovnik Korenića-Neorića pokazuje ocila gotovo identičnim sa onima na dečanskom polijeleju, što svedoči da je sastavljač Ohmućevićevog grbovnika bio upoznat sa elementima srpske heraldike (1595).
    Pojavljuje se i drugačija verzija grba Mrnjavčevića. Ovaj grb je konstruisan je na osnovu pečata kralja Vukašina od 5. aprila 1370, a od prvog grba razlikuje se po tome što je na štitu jednoglavi orao i što je u čelenci ženska glava sa krunom i minđušama, veoma slična portretima kraljica na srpskim freskama 14. veka. Jastučić ispod ženske glave je ukrašen na svakom uglu sa po tri kuglice.

    POSTOJBINA MRNJAVČEVIĆA

    Postojbinom Mrnjavčevića, bavili su se brojni istoričari, čiji su rezultati istraživanja slični ili identični.
    U donjem toku leve obale reke Sušice nalazi se zaseok zvani Mrnjavčevića Gruda, koja se po predanju smatra staništem porodice Mrnjavčevića, koji su opevani u narodnom epu. Na osnovu sačuvanih povelja braća Mrnjavčevići rodili su se u Gornjoj Zeti u mestu Mrnje, gde su bili vidni ostaci starih građevina. Isto tako u blizini Orje Luke, pored obale reke Zete, bili su vidni tragovi kućišta.
    U svom radu “ Bjelopavlići i Pješivci“ (Srpski etn. zbornik 27, Beograd 1923.) Petar Šobajić navodi: „Postoji predanje da su Mrnjavčevići bili iz Kosova Luga“. Isto tako Šobajić navodi da je na predelu Kosova Luga živeo Mrnja, koji se oženio Grubom, sestrom cara Dušana.
    Čuveni istraživač Pavle Rovinjski u svom radu „Istorija Crne Gore“ naveo je da se iza dva vrha planine Garca nalazi mesto koje se zove Mrnjin, a u narodnoj tradiciji zadržalo se pamćenje da su na tom predelu bili katuni Mrnjavčevića, kao i da su tu neki od njegovih potomaka, zbog turskog zuluma, krajem XIV veka napustili Skadar i tu našli svoje utočište.
    Pored ovih dokaza o postojbini braće Mrnjavćevića u Kosovom Lugu svedoči i Trzička povelja u kojoj piše da je Marko Kraljević, sin kralja Vukašina, rođen u Gornjoj Zeti, u mestu Mrnjaku.
    Isto tako istoričar Risto Kovijanić piše da je rodno mesto Marka Kraljevića u Kosovom Lugu, na levoj strani donjeg toka reke Sušice na Mrnjavčevića Grudi.

    KOSOVI LUG POSTOJBINA MILIĆEVOG PRAOCA GOJKA MRNJAVČEVIĆA

    Na osnovu povelja i istraženih dokaza Mrnja i Gruba živeli su u predelu Kosovog Luga. U Kosovom Lugu rodio se i njihov najmlađi sin Gojko. Kosovi Lug je matica Gojka Mrnjavčevića, a postojbina njegovih brojnih potomaka, a među njima i Milića – rodonačelnika Milićevića iz Bilećkih Rudina.
    Sveobuhvatnim istraživanjem viševekovnog vremenskog perioda došli smo do verodostojnih dokaza da je Milić Vlastelinović rodonačelnik bratstva Milićevića, bio sin Radov, unuk Jovanov i praunuk Andrije Mrnjavčevića, koji je živeo u XVI veku na Ublima u Kučkoj nahiji. Andrijin otac Krsto, po predačkom nizu, bio je potomak Alekse (Lesa) Pantova, Panto je bio Nenadov, Nenad Gavrilov, a Gavrilo je bio sin velikog vojvode Gojka Mrnjavćevića.
    Na osnovu istraženih dokumenata Gojko je bio praotac Milića Vlastelinovića, rodonačelnika Milićevića. Dakle, u Kosovom Lugu je postojbina Milićevih predaka.

    Izvor: Bratstvo Milićevića https://www.bratstvomilicevica.rs/

    Odgovori

Ostavi komentar

© 2012- 2013 POREKLO poreklo.rs

Scroll to top