Poreklo prezimena Šalajić Reviewed by Momizat on . PIŠE: Saradnik portala Poreklo Branko Todorović Šalajići su pravoslavni Srbi poreklom iz Baranje. Prvi put se spominju u Popisu koji je sprovela carica Marija Ter PIŠE: Saradnik portala Poreklo Branko Todorović Šalajići su pravoslavni Srbi poreklom iz Baranje. Prvi put se spominju u Popisu koji je sprovela carica Marija Ter Rating: 0
You Are Here: Home » prezimena » Poreklo prezimena Šalajić

Poreklo prezimena Šalajić

PIŠE: Saradnik portala Poreklo Branko Todorović

Šalajići su pravoslavni Srbi poreklom iz Baranje.

Prvi put se spominju u Popisu koji je sprovela carica Marija Terezija 1767. godine, kada su u selu Jagodnjaku (mađ. Kácsfalu) popisana dvojica domaćina sa ovim prezimenom, a oni se zavhu Ninko Szalaits i Jovo Szalaits.

Ovo prezime zabeleženo je na Popisu zemlje iz 1828. godine, kada je u istom mestu popisano šestoro vlasnika zemlje sa ovim prezimenom, a od kojih se pominju sledeći: Mathias Szalaics, Elias Szalaics, Nicolaus Szalaits, Michael Szalaics, Joannes Szalaics i Joannes Salaics.

Jagodnjak je i matično mesto svih Šalajića.

Prema popisu stanovništva Republike Hrvatske iz 2001. godine, prezime Šalajić je zabeleženo u sledećim mestima: Totovcu (1), Kneževim Vinogradima (1), Zagrebu (1), Veri (1), Tovarniku (3), Rijeci (3), Čakovcu (3), Petrovici (4), Belom Manastiru (4), Osijeku (4), Bršadinu (7), Tenji (8), Vukovaru (11) i Jagodnjaku (24).

Beogradski glumac Stevan Šalajić (1929-2002) bio je od ovog roda.

Krsna slava Šalajića je Aranđelovdan, ali jedan deo Šalajića slavi i Đurđevdan, koji su nasledili po ženskoj liniji.


Komentari (6)

  • Nada

    Dio Šalajića slavi Đurđevdan, ali jagodnjački Šalajići slave Svetog Arhangela Mihaila, kao i Stevan Šalajić koji jeste rodom iz Jagodnjaka.

    Odgovori
  • NADA

    POštovani,
    zaintrigirao me je dio o slavi Đurđevdan, pa sam malo „čačkala“, slava Šalajića svih jeste Sv. Arhangel Mihailo, Đurđevdan nije slava Šalajića bila nikada, ali se dešavalo da djeca ponesu ime oca (Šalajić), ali kako su roditelji bivali razvedeni slave majčinu slavu (u ovom slučaju Đurđevdan), konkretan primjer je porodica iz Bršadina, ali to nije slava Šalajića, tako da molim Vas ispravite ovaj podatak, svi ostali slave Sv. Arhangela Mihaila, zapravo poreklo slave jako je važno, jer se njime dokazuje plemenska pripadnost nekog prezimena.

    Odgovori
    • Defendor

      Aha. Hvala vam Nado na tom malom istraživanju. Uneću izmenu u tekst. 😉

      Inače, to što se tiče promene slave nije retkost, pa tako nečija ženska slava posle generacija postane nekad i glava slava nekog roda, a stara padne u zaborav ili u drugi plan…

      S poštovanjem,
      Defendor

      Odgovori
  • Vojislav Ananić

    KOLONISTIČKA NASELJA (1920-1941)

    LIPOVAČA

    Koloniju Lipovača na vukovarskom veleposjedu Jakoba Elca u opštini Bršadin formirali su srpski ratni veterani – dobrovoljci iz Hercegovine, Bosne i Like, mjesni agrarni intresenti iz Bršadina i srpski optanti iz Mađarske, iz Čanada. Godine 1925. u koloniji je bilo naseljeno 19 dobrovoljaca, 17 optanata i 3 mjesna agrarna intresenta. Poziciju naseljenika u koloniji Lipovača u prvoj deceniji kolonizacije, najbolje ilustruje pismo upućeno od strane agrarne zajednice Lipovača, Ministarstvu poljoprivrede 30. novembra 1933. godine:

    PISMO MINISTRU

    „Agrarna zajednica kao zadruga u Lipovači naseljena 1922. godine. Sve sama sirotinja, dobrovoljci, optanti i mjesni agrarni intresenti sa svih strana naše proširene Kraljevine Jugoslavije, došla je i naselila se u prazne vlastelinske zgrade, većinom bez radila i marve. Primila je praznu golu zemlju i nije se imalo otkuda otpočeti raditi, bili smo prisiljeni tražiti pomoći u najbližoj varoši Vukovaru, pomoć za početak, koju su nam kao strancima izašli u susret i dali nam potrebne stvari, tako da smo mogli otpočeti raditi i tu smo se odmah zadužili. Nadalje izašao je činovnik agrarnog ureda iz Vukovara i razložio nam da će vlastelinstvo, zgrade u kojima stanujemo prodati, pa da se sporazumijemo i iste otkupimo, jer će vlastelinstvo iste prodati okolnim seljacima, pa ćemo se morati iseliti, ako ne bi htjeli oni će vas sa žandari istjerati, koje smo morali otkupiti kako je vlastelinstvo procijenilo i to po visokoj cijeni i tu smo se opet zadužili. Savez nam je agrarnih zajednica iz Novog Sada poslao građu i crijep, a po nalogu više vlasti morali smo otpočeti na dodijeljenim placevima kuće podignuti, a ostalo smo se morali kod trgovaca i zanatlija zadužiti. Naša kolonija nema pašnjaka dovoljno, samo jedan mali dio od 16 jutara, i to gdje su vlastelinske zgrade bile kao štale i ostale zgrade, a to se više nalazi pod vodom tako da nemamo od istoga koristi, a isto nam se računa u kulturu za koju se plaća porez i namet. Agrarni ured nam je 1925. godine dodijelio pašnjak na Ludvinci od sto jutara na kojeg smo platili i mjernika i ošančili i uveo nas u posjed, nakon mjesec dana su ga oduzeli. Za ovo vrijeme od kada smo naseljeni nastradali smo od elementarnih nepogoda i leda 1925. godine i 1927. godine, 1931. i 1932. godine što nas je jedno za drugom i dva puta godišnje, što je ostalo od prvog to je drugi dotukao, tako da nam nije ostalo ništa, morali smo pšenicu za sjetvu od trgovaca kupiti za iduću godinu, a neki su dobili pšenicu od Poljoprivrede i sada im se traži naplata, a za isto vrijeme imali smo triput i svinjsku zarazu od koje smo imali ogromnu štetu i tako da smo se morali zadužiti da ne možemo dalje odgovarati ako nam više vlasti ne izađu u susret da nam pruže pomoć jer smo tako osiromašili da smo ostali i goli i bosi i bez hleba”.

    MALEROZNI POLJOPRIVREDNICI

    Lazar Kapor revizora Saveza agrarnih zajednica za Banat, Bačku i Srem 4. novembra 1933. godine napisao je izveštaj Savezu u kojem je između ostalog stajalo: „Prošle dvije godine ih je sasvim potukao grad, a ove godine su im pocrkale svinje. Od 137 komada koliko ih je kolonija imala ostalo je samo 7 komada, tako da šteta iznosi preko 100.000 dinara. Još prošle godine vlasti su popisale na koloniji sve svinje za pelcovanje besplatno, prema naređenju Ministarstva poljoprivrede, kao što je i Savezu poznato jer su o tome obavještene kolonije sa teritorije Dunavske banovine. Odmah čim je crklo prvo svinjče na koloniji i čim su počele poboljevati i ostale svinje, predstavnik opštine na koloniji o tome je izvijestio opštinu Bršadinu, kojoj ova kolonija pripada i tražio hitnu pomoć. Poslije izvjesnog vremena odgovoreno mu je da više besplatnog seruma nema i da pelcovanje moraju platiti po 40 din. No i to nije pomoglo jer je pelcovanje radi nehata same vlasti došlo dockan i pelcovano je samo nekoliko komada koje su poslije toga ostale u životu. Zajednica se javila za pomoć na vrijeme i pomoć je došla kada je bilo dockan, pelcovanje su tražili besplatno jer im je to i pripadalo, ali su morali platiti iako su okolna sela kao na pr. Tompojevci, Mikluševci, Pačetin itd. koji su mnogo bogatiji pelcovani besplatno, i to još prije nego što se bolest uopšte pojavila. Kao što se vidi za ovo je kriva direktno opština u Bršadinu… U naređenju Ministarstva poljoprivrede odnosno Kraljevske banske uprave izričito je stajalo da prvenstvo za besplatno pelcovanje imaju kolonije. Kako su me izvijestili na koloniji opštinski načelnik iz Bršadina i bilježnik kažnjeni su od Sreskog načelstva iz Vukovara samo sa po 200 din. Slično je bilo i sa sjemenom kukuruza u prošloj godini. Kao što je poznato ovu koloniju potukao je grad baš kad sam bio u reviziji početkom juna pr. godine. Vidio sam tu nesreću i sam sam vidio da su potučeno žito preoravali i dan i noć sijali neki kukuruz kako bi ugrabili vremenu. Ovaj kukuruz dobijali su kao sjeme od Sreskog načelstva odnosno sreskog ekonoma uz uslov da poslije berbe vrate kilo za kilo. Međutim, poslije berbe nisu tako postupili, nego su tražili da se plati sjeme u gotovu novcu i to po 140 din, dakle skoro dva puta više nego što je tada bila cijena kukuruza, a kako se zajednica u ime cijele kolonije žalila onda je cijena ovog sjemena spuštena 70 din po m. c. i tako je sjeme isplaćeno. Isto tako je slično i sa školom. Kolonija nema škole, nego djeca moraju zimi i po najgorem vremenu da idu nekoliko km do škole u Bršadinu. Kolonija je sama stvorila neki fond za školu i već nabavila sav potrebni materijal, sada bi trebala samo pomoć za izgradnju. Obratila se za pomoć Ministarstvu i ono je obećalo pomoć, ali izgleda da je stvar opet zaspala…Kolonija izgleda sada gore nego što je ikada bila… ” Godine 1931. u koloniji Lipovača bilo je izgrađeno 50 kuća, a bilo je još 16 praznih placeva. Arterskog bunara kolonija nije imala, školu takođe, a od 30 djece za školu 26 je pohađalo školu u Bršadinu. Godine 1930. kolonija je imala 29 krava ili 58% domaćinstva u koloniji imalo je kravu i 25 konja, odnosno 50% domaćinstava imalo je konja, a dva konja su bila osnovni uslov za samostalnu obradu zemljišta. Kolonija je imala u tom trenutku i 114 komada svinja. Uopšte pozicija kolonista bila je nezavidna, oni su bili prezaduženi kako prema državi, agrarnoj zajednici tako i prema vukovarskim trgovcima. Kolonisti su imali između 2 k.j. i 8,5 k.j. nadjeljenog zemljišta, imali su „veći broj djece”, a 22. marta 1930. godine kolonisti su se žalili na jeftinoću svojih proizvoda što ih već tada spriječavalo da uredno vraćaju dugove. Godine 1927, 14 kolonista za građu i crijep agrarnoj zajednici bila je dužna 99.505 dinara ili u prosjeku 7.107 dinara po dužniku. Za otkup vlastelinskih zgrada iste godine dug 16 doseljenika među kojima i petorice optanata iznosio je 112.824 dinara ili u prosjeku 7.051 dinara. Godine 1927. prilikom revizije agrarne reforme svim optantima iz Mađarske oduzeto je u koloniji Lipovača 2–4 k.j. zemlje tako da su oni ostali na 4–5 k.j.

    UOČI RATA DOBILI ŠKOLU I DOM

    Da bi poboljšali svoju ekonomsku poziciju naseljenici u Lipovači težili su dobijanju šumskog kompleksa koji je pripadao veleposjedu Elca. U Bršadinu 7. februara 1934. godine sedmočlana delegacija iz Lipovača razgovarala je sa komisijom koju su činili sreski načelnik, poljoprivredni i šumski savjetnici iz Zagreba, šumski savjetnik iz Vukovara Bugarević i vlastelinski savjetnik Franek. Predstavnik veleposjeda Elca Franek na kraju sastanka stavio je primjedbu da kolonisti u Lipovači „imaju dovoljno zemlje”, da „im ne treba nužno pašnjaka i da imaju prilike ogrjeva zaslužiti”. Odlukom KBU Savske banovine od 2. septembra 1935. godine kolonija Lipovača dobila je 114 k.j. i 428 kv. hv. šume uz odštetu od 38.686 dinara u potezu Velika Lipovača. U drugoj polovini četvrte decenije 20. vijeka u koloniji Lipovača izgrađena je škola, a aprila 1939. godine u koloniji je građen Dom agrarne zajednice i Velimir Marjanović revizor Saveza agrarnih zajednica za Banat, Bačku i Srem, koji je 27. i 28. aprila 1939. godine boravio u Lipovači istakao je u svom izvještaju da će „dom zajednicu stajati 40.000 dinara. Ovaj dom je nužna potreba kolonije. Sem škole i Doma nema više ni jedne kuće u koloniji gdje se narod može sastajati. Škola se ne može upotrebljavati u te svrhe, naročito u vrijeme kada djeca pohađaju školu, jer se to kosi sa urednošću škole i sa higijenskim propisima… U Domu bi se mogla otvoriti čitaonica, koja je dobrodošla u zimske dane svima ljudima sa kolonije, a i mladeži, gdje bi se mogli sastajati. ”

    Izvor: SRPSKO KOLO, broj 46, septembar, 2019.

    Piše: dr Milan Micić

    Odgovori
  • Vojislav Ananić

    LUŽAC

    Prema čl. 61–66 Trijanonskog mirovnog ugovora od 4. juna 1920. godine između Kraljevine SHS i Mađarske, srpsko stanovništvo u Mađarskoj i mađarsko stanovništvo u Kraljevini SHS dobilo je pravo slobodnog opredjeljenja o izboru državljanstva, što je otvorilo proces preseljavanja srpskog stanovništva iz Mađarske na prostor Kraljevine SHS. U okvirima mađarske države poslije 1918. godine ostalo je oko 19.000 Srba. Optiranje za jugoslovensko državljanstvo među Srbima u Mađarskoj zagovarali su jugoslovenski diplomatski predstavnici kao i srpsko pravoslavno sveštenstvo. Proces optacije Srba iz Mađarske trajao je do 1931. godine i tom prilikom u Kraljevinu SHS preseljeno je oko 14.000 lica. Nakon iseljavanja srpskih optanata iz Mađarske 1931. godine po podacima Budimske pravoslavne eparhije u Mađarskoj ostalo je 7.136 Srba. Srbi iz Mađarske u Kraljevinu SHS kretali su iz okoline Budimpešte, Pomorišja, dijelova Baranje i Bačke koji su ostali u okviru mađarske države. Njihov odziv procesu optacije imao je istovremeno socijalni i nacionalni karakter. Mahom se u seobu kretalo stanovništvo bez imovine ili sa vrlo malo imovine privučeno mogućnošću dobijanja zemljišta u agrarnoj reformi Kraljevine SHS i socijalne šanse u novoj državi, iako je bilo i materijalno dobro stojećih porodica koje su kretale u optaciju. U uslovima neprijateljskih odnosa između dvije zemlje i napetog razgraničenja, podsticanja šovinističkih atavizama u tzv. Trijanonskoj Mađarskoj srpsko stanovništvo se moglo osjetiti nacionalno i bezbjedonosno nesigurnim i optacija u Kraljevinu SHS za njih je mogla biti rješenje.

    OPTANTI IZ MAĐARSKE

    Jedan dio Srba optanata iz Mađarske rasuo se po gradovima Kraljevine SHS upošljavajući se na najraznovrsnijim poslovima, ali jezgro optantske populacije trebalo je da posluži kao dio kolonizacione mase u procesu kolonizacije Banata, Bačke, Srema, Baranje i djelimično Makedonije. Optanti pritom nisu u procesu kolonizacije imali primarnu ulogu kakvu su imali srpski ratni veterani – dobrovoljci, ali su zbog činjenice da im nije bilo potrebno prilagođavanje uslovima života i rada u ravnici bili dragocjen kolonizacioni amalgam u naseljima u kojima su se naselili. Proces naseljavanja srpskih optanata iz Mađarske na kolonizacioni prostor Srema bio je složen. Prva grupa optanata od 18 porodica sa 75 članova samoinicijativno je krenula iz Mađarske, iz Mađar Čanada, u Pomorišju, 2. aprila 1922. godine i dospjela u Platičevo, u Donjem Sremu, gdje im nije bio obezbjeđen smještaj već su cijeli april 1922. godine proveli u vagonima na željezničkoj stanici. Potom su ovi optanti u proljeće 1922. godine premješteni na majure veleposjeda Jakoba Elca u Vukovaru, Novo Polje i Lipovaču. Ukupno je iz Čanada optiralo 190 porodica, od čega je u okolinu Vukovara, na veleposjed J.Elca prvobitno bilo naseljeno 105 porodica, ali su neke od njih mijenjale brzo mjesto svog boravka i odseljavale se dalje, tako da im je veleoposjed Jakoba Elca bio samo tranzitni prostor. Najveći agrarni objekat u Sremu za potrebe kolonizacije bio je najveći posjed, vukovarsko vlastelinstvo grofa J.Elca koje je iznosilo 33.028 k.j. zemljišta i na kojem je bilo nadjeljeno 5.042 agrarna subjekta sa 18.491 k.j. zemljišta od čega 99 srpskih optanata iz Mađarske koji su dobili na ovom posjedu 466 k.j. zemlje ili u prosjeku 4,7 k.j. zemljišta. Srpski optanti iz Mađarske bili su na ovom posjedu koncentrisani u tri naselja u okolini Vukovara: Lužac koje je bilo isključivo optantsko naselje gdje je živjelo 55 optantskih porodica naseljenih iz Pomorišja (50 iz Čanada, 3 iz Lovre, kod Budimpešte, i 2 iz Siriga); Vukovar – predgrađe kolonija koja je brojala 25 porodica od čega 23 optantske koje su takođe naselili srpski optanti iz Pomorišja (Čanad) i Lipovača gdje je 1925. godine živjelo 19 naseljenih dobrovoljaca, 17 optanata i 3 mjesna agrarna intresenta.

    KUĆE NA KREDIT

    Kao i za druge koloniste ključno pitanje naseljenih optanata u Sremu bilo je izgradnja kuća, raspolaganje zemljištem i obezbjeđenje minimalne egzistencije na prostoru naseljavanja. Kolonija Lužac koju su isključivo formirali optanti iz Mađarske nalazila se 3, 5 km od Vukovara na pustari Lužac veleposjeda J.Elca i bila je „uklještena između veleposjeda grofa Elca i grada Vukovara, sa dvije strane okružena Vukom”. Po doseljavanju srpski optanti iz Mađarske živjeli su u veleposjedničkim zgradama na majuru Lužac. Na majuru Lužac nalazilo se šest stambenih zgrada, šest staja, tri svinjca i jedan čardak. Optanti na pustari Lužac 1925. godine dobili su kredit od Saveza agrarnih zajednica za Banat, Bačku i Srem za gradnju kuća u koloniji u iznosu od 148.015 dinara sa 3% godišnje kamate. Do kraja 1927. godine u Lušcu je bilo podignuto 45 kuća, a 26. oktobra 1933. godine u koloniji je živjelo 60 porodica, a bilo je izgrađeno 50 kuća. Srpski optanti iz Mađarske naseljeni u koloniji Lužac po naseljavanju nadjeljeni su sa ukupno 263 k.j. i 1.123 kv. hv. zemlje ili u prosjeku sa 4 k.j. i 1.200 kv. hv. po porodici što je bilo nedovoljno. Savez agrarnih zajednica za Banat, Bačku i Srem u ime optanata iz Lušca 25. decembra 1933. godine tražio je od Ambulantne komisije za likvidaciju agrarne reforme još zemljišta u opštini Vukovar, opštini Bogdanovci i na pustari Grabovac „jer su nadjeljeni sa malo zemlje”, ali im se nije izašlo u susret. „Savezu je poznato da je na koloniji Lužac izdjeljen minimum zemlje na porodicu (od 3 do 6 k.j.) i to pod izgovorom da više nema raspoložive zemlje za diobu. Mi smo se morali time zadovoljiti jer se nije imalo kuda. Natrag u Mađarsku nismo mogli, a ovdje nam nije ispunjeno ni blizu šta je obećano”, žalili su se optanti iz Lušca 4. aprila 1934. godine Savezu agrarnih zajednica za Banat, Bačku i Srem i u istom dopisu opisali trgovinu agrarnom zemljom koja se dešavala u Vukovaru. „Mi moramo da šaljemo djecu u Batine fabrike jer sa kompetencijom koju smo dobili život je zaista težak i čemeran”, zaključili su naseljeni optanti. Pošto smo nadjeljeni sa malo zemlje to je naš prihod upućen na piljarenje povrća i prodaju mlijeka u gradu Vukovaru” opisali su u dopisu KBU Savske banovine način obezbjeđivanja svoje osnovne egzistencije naseljenici u Lužcu 26. oktobra 1933. godine. Nešto kasnije, 25. novembra 1933. godine, kolonisti iz Lužca tražili su 300 voćnih sadnica za potrebe kolonije jer kako su navodili „imamo malo zemlje i u voću bi našli jednu bogatu ispomoć jer smo u neposrednoj blizini grada Vukovara”.

    BAJKOVIT NALAZ KOMISIJE

    Prema nalazu Komisije za ispitivanje i ustanovljenje posljedica na provođanje agrarne reforme u sjevernim krajevima Jugoslavije koja je boravila u Lušcu početkom 1930. godine „neki naseljenici su dobro prodali svoja imanja u Mađarskoj te imaju dovoljno novčanih sredstava što je omogućilo da se mogu baviti povrtlarstvom i sada snabdijevaju povrćem i mlijekom obližnje trgovište Vukovar”. Naseljeni optanti nisu tako mislili o svojoj životnoj poziciji i materijalnom stanju. „Vrlo smo siromašni i zaduženi”, navodili su kolonisti o svom stanju 12. septembra 1933. godine. „Kao doseljeni optanti iz Mađarske prvo smo morali da podignemo svoje domove i najpotrebnije staje. Većina nas je zadužena za ove gradnje, te se nije usuđivala na dalje investicije dok se prvo ne oduži. Međutim, došao je pad cijena naših produkata, pa se još manje moglo misliti na zaduženje.” Tokom 1930, 1931. i 1932. godine kolonisti u Lušcu nisu redovno vraćali dugove. „Naše siromaštvo i mala količina zemlje ne dozvoljavaju nam da imamo jaku zapregu za kola, nego su to, uglavnom jednoprežna kola sa slabim konjima”, opisivali su svoje materijalno stanje naseljenici iz Lušca 26. oktobra 1933. godine.

    INFRASTRUKTURNI PROBLEMI

    Probleme koji su imali naseljeni optanti u koloniji Lužac najreljefnije ilustruje njihov dopis KBU Savske banovine od 26. oktobra 1933. godine i njihov zahtjev da se „izgradi kamenita cesta kroz naselje do grada Vukovara”. „Naselje je udaljeno svega 3,5 kilometara do grada, izgrađeno je na ravnom zemljištu, kanala nema, te čim padne kiša cijelo selo pliva u vodi i blatu. Do grada vodi obična poljska cesta koja u jesenjim i zimskim mjesecima postane za nas neprohodna… Pošto smo nadjeljeni sa malo zemlje te je naš prihod za izdržavanje upućen na piljarenje povrća i prodaju mlijeka u gradu Vukovaru, stoga smo upućeni danomice da odlazimo u grad pješice i kolima, više nego ostali zemljoradnici iz okolice koji više obradive zemlje imadu i nisu primorani da se bave povrtarstvom kao mi. Naše siromaštvo i mala količina zemlje ne dozvoljavaju nam da imamo jaku zapregu za kola, nego su to većinom jednoprežna kola sa slabim konjima. U ljetno doba to se još podnosi, ali kad nastane jesen i zima, polovina naših ljudi mora o sebi svoj produkt da vuče do grada, jer slab konj nije u stanju kroz blato ni prazna kola da vuče. Kako je to mučno i teško može da zna samo onaj koji to radi, a nama bi život bio nemoguć kad ne bi u grad mogli odlaziti. Nama je cesta od vitalne važnosti, jer nemamo ni škole, te nam djeca moraju po blatnoj cesti i kroz vodu cijelu zimu odlaziti na školsku obuku u grad, a 3,5 kilometra svaki dan proći 4 puta tamo i natrag po svakakvom vremenu, a k tome još i kroz blato, strašno je i pomisliti, a kamoli izdržati školskoj djeci. Kad bi bio put mi bi mogli po redu djecu odvoziti do grada, ali po ovakovom putu to nismo u stanju. Isto nam je tako i kad se dogodi smrtni slučaj, groblja nemamo, pa dok odvezemo mrtvaca do grada prava je, koji put, pokora za cijelo naselje. U zimske mjesece ni ljekara ne možemo dobaviti bolesniku jer ni jedan neće da ide kroz blato i glib, a kolima ne možemo proći. Kako u selu pored kuća nemamo nikakva ispusta za vodu to se od našeg puta u zimskom doba napravi jedna kaljuža koja dopire upravo pod prozore naših kuća. Ove kaljuže šire vlagu po našim kućama, a s proljeća kad se počnu od žege isušivati, onda šire neopisiv smrad i boleštinu. Sve to ne bi bilo kad bi kamenu cestu imali, naselje bi postalo zdravije i produktivnije, te bi nam i život bio lakši.” Predočavali su u ovom dopisu kolonisti iz Lušca.

    NASELJE BEZ ŠKOLE

    Kolonija Lužac u ovom svom dopisu opisala je nekoliko svojih ključnih problema: način privređivanja zasnovan na povrtarstvu i mljekarstvu, siromaštvo većeg dijela naseljenika, nepostojanje komunikacije sa obližnjim gradom u zimskim i jesenjim mjesecima, problem izgradnje škole u novom naselju, nepostojanje odnosno samo povremeno postojanje zdravstvene zaštite (kada je prohodan put), neuređenost naselja, odnosno nedostatak asanacije što je rađalo zdravstvene probleme naseljenicima. Godine 1933. naseljenici u Lušcu zatražili su od Prosvjetnog odjeljenja Dunavske banovine podizanje četvororazredne škole obrazlažući da naselje ima „preko 50 domova, a preko 60 obitelji sa pedesetoro za školu sposobne djece.” U dopisu se takođe navode problemi sa putem koji je vodio do grada, prenatrpanost gradskih škola, vraćanje djece po mraku u zimskim danima putem koji nije osvjetljen, a koji djelimično vodi kroz šumu. Naseljenici su izložili i svoju spremnost da prevozom građe i ličnim radom pomognu gradnju škole i istakli da „naseljenici u Lušcu nemaju posla ni sa policijom ni sa sudom; naša djeca se takođe odgajaju za mirne i poštene građane, ali svakodnevno odlaženje u školu nekoliko kilometara bez roditeljskog nadzora moglo bi uroditi voljom za skitanjem”. Bogdan Prnjajić revizor Saveza takođe 25. oktobra 1935. godine predložio podizanje škole u naselju, a krajem 1939. 71 dijete uzrasta 6–14 godina iz kolonije išlo je u školu u Vukovaru „kroz šumu i blato”. Gradski fizik iz Vukovara 1939. godine, međutim, naveo je da u koloniji Lužac „za sada nije potrebno podići školu”. Godine 1937. i 1938. poglavarstvo grada Vukovara onemogućilo je doseljenike u Lušcu da kupe zemlju veleposjeda Elca u potezu Remiz i odbilo njihovu molbu da u naselje dovedu električnu struju i osujetilo njihove pregovore oko toga sa fabrikom Bata. „Da smo srećom ostali izvan teritorije grada Vukovara bolje bi prošli. Sve kolonije koje su se trudile asanirane su i imaju škole, a mi nemamo”, smatrali su kolonisti iz Lušca 19. januara 1938. godine. „Potrebe su nam još velike da se stavimo u red naših susjeda koji njihove domove izgradiše tokom mnogo decenija” istakli su svoju težnju kolonisti iz Lušca u svom dopisu KBU Savske banovine od 5. novembra 1933. godine.

    Piše: dr Milan Micić

    Izvor: SRPSKO KOLO, broj 44, jul, 2019.

    Odgovori

Ostavi komentar

© 2012- 2013 POREKLO poreklo.rs

Scroll to top