Žrtve komunista u Kragujevačkom okrugu Reviewed by Momizat on . U prilogu se nalazi nepotpun spisak žrtava komunista iz Kragujevca i okoline koji je tokom svog dugogodišnjeg istraživanja sastavio Miloslav Samardžić na osnovu ra U prilogu se nalazi nepotpun spisak žrtava komunista iz Kragujevca i okoline koji je tokom svog dugogodišnjeg istraživanja sastavio Miloslav Samardžić na osnovu ra Rating: 0
You Are Here: Home » Trag » Arhive » Žrtve komunista u Kragujevačkom okrugu

Žrtve komunista u Kragujevačkom okrugu

U prilogu se nalazi nepotpun spisak žrtava komunista iz Kragujevca i okoline koji je tokom svog dugogodišnjeg istraživanja sastavio Miloslav Samardžić na osnovu različitih izvora koji se navode u tekstu. Spisak čini lista osoba ubijenih od strane komunista u Kragujevačkom okrugu bez suda ili bez pravno valjane presude za vreme trajanja Drugog svetskog rata i godina previranja neposredno posle rata.

1. Bogoljub Nikolić iz s. Dobrača, grbički pop. Komunisti su ga vozili kamionom po selima, gađali su ga kamenjem. Streljan je u Kapislani pod lažnom optužbom. Po izjavi njegove ćerke Marije, poštedeli bi mu život da je pristao uz komunističku vlast. Bio je Dražin civilni komandant Kragujevca.

2. Marko Živadinović, sveštenik iz sela Dragocveti. Mučen je i ubijen lopatama.

3. Boško Savić, paroh iz sela Konatice. Ubijen u Umci. Partizani su mu iščupali jezik, telo su mu bacili u Savu;

4. Stanko Lazarević, sveštenik i paroh u selu Siskovac. Mučen, bačen na prugu.

5. Iguman Sofronije, starešina manastira Jošanica. Ubijen je u noći između 26. i 27. septembra 1942, na mestu Crnačka kosa.

6. Lazar Jevremović, bogoslov, ubijen iste noći kada i iguman Sofronije.

7. Milentije Pešić, jeromonah i sabrat manastira Kalenić. Ubijen krajem 1945, kod mesta Kamenar. Partizan, rodom iz sela Sibnice, posle toga je poludeo.

8. Sergej Mihajlović, jeromonah i sabrat manastira Kalenić. Telo mu je pronađeno u obližnjem potoku, sa vidljivim tragovima mučenja.

9. Milan Sretenović, najmlađi kragujevački sveštenik. Po osvajanju grada, komunisti su ga uhapsili i mučili. Telo mu je pronađeno u klozetu.

10. Mihailo Radić, rođen u Brnjici, sveštenik u M. Krčmarima. Vojni sveštenik u jedinicama Šumadijske grupe korpusa. Povukao se sa četnicima u Bosnu, zarobljen i streljan kod Kalinovika 1945.

11. Boško Živadinović, sveštenik-veroučitelj iz Kragujevca. Povukao se sa četnicima u Bosnu, ubijen od komunista kod Kalinovika. U dopisu Okružnog narodnog odbora Kragujevac Zemaljskoj upravi narodnih dobara Srbije, br. 851 od 16 marta 1946, Boško Živadinović, sveštenik iz Badljevca, pominje se kao jedno od “lica čija je imovina konfiskovana kao ratnih zločinaca i narodnih neprijatelja“ (Istorijski Arhiv Šumadije u Kragujevcu, Fond Okružnog narodnog odbora Kragujevac, kutija br. 39.)

12. Svetolik Švabić, arhijerejski namesnik iz Aranđelovca. Povukao se sa četnicima u Bosnu, ubijen od komunista kod Kalinovika.

13. Budimir Buda Sokolović, sveštenik, izbeglica iz Bosne. Povukao se sa četnicima u Bosnu, ubijen od komunista kod Kalinovika. Bio je verski referent Dražine Vrhovne komande. (1-13, prema podacima protojereja Dragoslava Brankovića, “Glas javnosti“, 29. oktobar 1999. godine.)

14. Nikola Pejović, rođen 2. avgusta 1902. godine u selu Dodoši u Crnoj Gori, na Skadarskom jezeru. Tokom rata sveštenik u selu Đurđevo kod Rače Kragujevačke. Bio je vojni sveštenik Lepeničke brigade 2. šumadijskog korpusa. Ubijen od komunista 18. juna 1945. godine na planini Uzlomac u Bosni. Sahranjen je na mestu Popova kosa. (Prema podacima potomaka Nikole Pejovića.)

15. Života Dimitrijević, bogoslov, član Omladinske grupe iz Borča. Ubijen u bolnici Šumadijske grupe korpusa u Mladikovinama kod Teslića, 27. aprila 1945. godine.

16. Vladeta Vladimir N. Pavićević, jerej iz Kijeva kod Lapova. Sveštenik 3. kragujevačke brigade. Ubijen 1944. od komunista.

17. Dobrivoje Nešković, bogoslov. Ubijen 29. avgusta 1941. u okolini Kragujevca. Prema izjavi Dobrivojevog unuka, Darka Beljakovića iz Kragujevca, autoru, on je bio poznat kao jedan od najboljih studenata Teološkog fakulteta i po prijemima na Dvoru, gde je pozivan. Komunisti Raje Nedeljkovića uhvatili su ga ispred rodne kuće, u Grošnici, kada se vraćao iz Beograda. Mučili su ga cele noći u obližnjoj šumi. Ujutru je nađen mrtav, bez prstiju na ruci, bez tabana, bez polnog organa, sa iskopanim očima i isečenim ušima. Takođe: prema knjizi S. Ćirovića “Na tragu zločina“.

18. Bogdan M. Damnjanović, bogoslov, potporučnik, rođen u Koštunićima. Na pozadinskim dužnostima u Gorskoj kraljevoj gardi. Streljan u Kragujevcu krajem 1944.

19-20. Kostadin Novičić, jerej, sveštenik iz Stojnika i njegova žena. Ubili ih komunisti 1943. godine.

21. Miroslav Miro Glušac. Sveštenik iz Banjalučke eparhije, došao u Šumadiju kao izbeglica. Povukao se u Bosnu sa Gorskom kraljevom gardom, kao njen blagajnik. Ubijen od komunista 1945. godine u oblasti Sarajeva. (15-21, prema neobjavljenom radu B. Jevtića “JVuO u Šumadiji“.)

22. Mihailo Popović iz Borča, bogoslov i katiheta. Tokom rata je držao verski kurs u okviru Ravnogorskog pokreta. Na kraju rata postaje monah, a ubrzo i iguman manastira Svete Trojice u Ovčarsko-kablarskoj klisuri, pod imenom Jelisej. Komunisti saznaju da je za vreme rata bio sa četnicima, izvode ga iz manastira, muče i ubijaju hladnim oružjem na putu prema železničkoj stanici, 5. novembra 1945. godine. (Prema knjizi S. Ćirovića “Na tragu zločina“.)

23. Borko Popović iz Aranđelovca, rođen 1921. Završio bogosloviju. Komunisti ga mobilisali i odveli na Sremski front, gde su ga ubili metkom u potiljak. Ubica se posle javno hvalio. (Prema istraživanju Radeta Glavaša iz Aranđelovca.)

24. Dragić Avramović, paroh stojnički, sveštenik crkve Sv. Ilija u Crkvinama. Tokom rata hapsili ga ljotićevci i slali u logor, kao saradnika četnika. Povukao se sa četnicima u Bosnu, gde su ga ubili komunisti. (Prema podacima istraživača Marka Stojanovića iz Mladenovca. Takođe: B. Jevtić, “JVuO u Šumadiji“, neobjavljeni rad.)

25. Sveštenik Marjan iz Ovsišta. Radio je u Školi rezervnih oficira u selu Brajići, sa majorom Paloševićem. (Prema izjavi porodice Jovanović iz G. Grbica, koja je sačuvala njegovu sliku, na kojoj je i potporučnik Arsenije Jovanović, komandant 3. mladenovačke brigade Gorske kraljeve garde.)

26. Nepoznati monah Manastira Grnčarice kod Kragujevca. Ubijen 1941, od strane komunista koji su došli da pale crkvene knjige. Bio je izbeglica, zatekli su ga u manastirskoj biblioteci. (Prema izjavi monaha manastita Grnčarice.)

27. Miron Đurić, arhimandrit, ubijen od komunista 30. avgusta 1943. godine u Stragarima. (Prema izveštaju Nedićeve službe bezbednosti; Zbornik dokumenata, tom 1, knjiga 21, strana 322.)

(Kasnije na spisku, pod rednim brojem 140 naveden je Tiosav Matić iz Kragujevca, doktor teologije; pod rednim brojem 426 naveden je Radojica Raković, rođen 1912. u Živkovcima, sveštenik u Jeloviku; pod rednim brojem 817 naveden je Mihajlo S. Švabić iz Božurnje, sin sveštenika Svetolika Švabića, koji je ubijen zajedno sa ocem; pod rednim brojem 859 naveden je bogoslov Radenko Mišković iz Borča, koji je ubijen 27. aprila 1945. u Mladikovinama, u bolnici Šumadijske grupe korpusa; pod rednim brojem 1014 naveden je Mihailo Urošević, sveštenik iz Brestovca.)

28. Milić Lukić iz Zagorice kod Topole, ubijen od komunista 17. avgusta 1941. Bio je blagajnik seoske opštine. Prema izveštaju Nedićeve službe državne bezbednosti, “odveli su ga do mesta zvanog `Jaruga` i tamo streljali“.

29-31. Kovinka Pantelić, domaćica, Miroslava Pantelić, domaćica, Radomir Pantelić, zemljoradnik, svi iz Blaznave kod Topole. Prema dopuni spiska žrtava komunizma za 1941, ubijeni su decembra te godine. Prema “spisku izginulih lica iz sreza Orašačkog“, koji je potpisao načelnik Orašačkog sreza, 1. jula 1942, partizani su svo troje odveli u Stragare i tamo ih streljali (AVII, Arhiva neorijateljskih jedinica, K-137, f. 10, reg. br 7/1.)

32. Milorad Nedeljković, kmet sela Plaskovac kod Topole. Prema izveštaju Nedićeve Službe državne bezbednosti, ubijen je 12. decembra 1941.

33. Miodrag Vasić iz Borča. “U selu Borču, srez Gružanski, u svom stanu ubijen je Vasić Miodrag, zemljoradnik i bivši narodni poslanik“, stoji u izveštaju Nedićeve Službe državne bezbednosti za 3. oktobar 1942.

34-36. Živka i Jovan Glišić iz Ramaće, supružnici, i Gligorije Glišić, verovatno njihov sin. “Ovoga dana od strane komunističkih bandita ubijeni su u srezu Gružanskom Glišić Jovan, trgovac od Ramaća, i žena mu Živka, domaćica“, glasi izveštaj Nedićeve Službe državne bezbednosti za 21. decembar 1942. Gligorije je streljan posle uspostavljanja komunističke vlasti 1944. Odlukom Sreskog narodnog suda za srez Gružanski, D. br. 176, od 12. decembra 1946, “ustanovljava se da nema mesta konfiskacije imovine streljanog Gligorija Glišića iz Ramaće“, tj. nije imalo šta da mu se konfiskuje.

37-40. Milovan Mladenović, Radojica Ivanović, Vojislav Petronijević i Živko Stojanović. Prema izveštaju Nedićevog Okružnog načelstva u Kragujevcu od 3. marta 1943, u noći između 21. i 22. februara jedna grupa komunista napala je nedićevce u Belanovici, dok je istovremeno druga grupa ubila Milovana (Milorad, u drugom izveštaju) Mladenovića, pisara sreskog načelstva, Radojicu Ivanovića, zvaničnika sreskog načelstva, Vojislava Petronijevića, kmeta opštine Belanovica i Živka Stojanovića, žandarma u penziji, kod koga je stanovao sreski načelnik.

41-42. Milivoje Petrović i Maksim Maksimović. Prema izveštaju Nedićevog Okružnog načelstva u Kragujevcu od 19. marta 1943, komunisti su 1. marta oko 20 časova u D. Šatornji ubili Milivoja Petrovića, kapetana prve klase u penziji. Izveli ga iz kuće u dvorište i streljali. U Brezovcu kod Aranđelovca 4. marta ubili su opštinskog blagajnika Maksima Maksimovića, ispred opštinske zgrade. Blagajnu su opljačkali. Sreski narodni sud u Aranđelovcu, odlukom br. 10/46, od 11. februara 1946, utvrdio je da se “narodnom neprijatelju“ Maksimu Maksimoviću nema šta konfiskovati.

43-44. Ljubica Mihailović i njen otac Ilija Mihailović, iz Aranđelovca. Devojku Ljubicu komunisti su ubili u noći između 28. i 29. juna 1943, zajedno sa još osam osoba, prilikom upada u kuće bogatijih građana na periferiji Aranđelovca. (Narodni muzej Kragujevac, Nedićeva arhiva, KO-4-1567, tačka A.)

Ljubičin otac, Ilija Mihailović (1875), industrijalac i bankar, bio je jedan od najbogatijih ljudi u Šumadiji, poznati dobrotvor i donator. Bavio se politikom, dugo je bio poslanik Radikalne stranke i kasnije Jugoslovenske radikalske zajednice. Bio je i predsednik Narodne skupštine Kraljevine SHS. Osuđen je na smrt i konfiskaciju celokupne imovine od Vojnog suda Centralne Srbije u Aranđelovcu, br. 545/45. (Pismo Okružnog narodnog odbora u Kragujevcu br. 2155 od 9. septembra 1946. Državnoj hipotekarnoj banci i Privrednoj banci Srbije.) Staljinistički proces održan je u aranđelovačkoj Sokolani. Ubijen je u Kragujevcu, 8. marta 1945.

U Istorijskom arhivu Šumadije, Fond Okružnog narodnog odbora Kragujevac, kutije 39 i 40, sačuvano je više pisama u kojima se komunisti međusobno raspituju da li je negde pronađeno Mihailovićevo bogatstvo (zlato, nakit, obveznice i sl). Njegovu imovinu oni su tako haotično opljačkali, da je Okružni narodni odbor Kragujevac, pismom Br. 606, od 28. februara 1946, poslao jednu žalbu Javnom tužiocu Okruga Kragujevac, u kojoj se pored ostalog kaže: “Kako u Aranđelovcu ima i dan danas kod pojedinih lica koja su prigrabila stvari i to od Ilije Mihailovića, Dragiše Simića, Marjanovića, Huge Antonijevića kao i drugih narodnih neprijatelja, to se umoljavate da preko javnog tužioca u Aranđelovcu učinite sve sa vaše strane da svako lice koje je prigrabilo ovakve stvari odmah preda otseku narodnih dobara koji će dalje postupiti u smislu datih uputstava“. Svrha uputstava bila je da najvrednije stvari dođu u ruke najviših funkcionera.

45-53. Vasa Stefanović i njegov sin Milan, Đurđe Đura Aleksić i njegov sin Živojin, Petar Urošević, Mihajlo (ili Mijajlo) Petrović, Dragiša Simić i Svetozar Lazarević iz Aranđelovca i Živojin Lazarević iz Vrbice. Svi su ubijeni u noći između 28. i 29. juna 1943, prilikom pomenutog upada komunista u Aranđelovac. Izveštaj Nedićevog šefa Državne bezbednosti od 30. juna 1943. glasio je: “…Blokirala je pojedine kuće na periferiji Aranđelovca i prevarom, izjavljujući da vrše hapšenje u ime nemačkih vlasti, izveli su iz kuća trgovca Vasu Stefanovića i njegovog sina Milana, trgovca Đuru Aleksića i njegovog sina Živojina, trgovca Petra Uroševića, industrijalca Mihajla Petrovića, mlinara Dragišu Simića, kafedžiju Svetozara Lazarevića i devojku Ljubicu Mihajlović. Sve imenovane komunisti su odveli u jednu kuću u obližnjem potoku i streljali.“ (S. Ćirović, “Gruža u četnicima“, 389. prema: Narodni muzej Kragujevac, Nedićeva arhiva, KO-4-1567, tačka A.)

Rade Glavaš, istraživač iz Aranđelovca, citira vođu komunističke grupe, Milovana Milosavljevića iz Kopljara, člana OK KPJ za Aranđelovac, koji je pisao da su prilikom ovog, prvog upada u Aranđelovac, komunisti zaplenili 1.092.500 dinara i troja kola stvari. Kasnije, svi ubijeni su proglašeni narodnim neprijateljima ratnim zločincima i imovina im je konfiskovana.

Sreski narodni sud u Aranđelovcu doneo je 14. oktobra 1945. godine zaključak Posl. br. konf. 12/45, o konfiskaciji imovine “Simić Dragiše, industrijalca iz Aranđelovca, koji je likvidiran od strane NOV kao narodni neprijatelj“. Velika pokretna i nepokretna imovina pokojnog Simića je konfiskovana, a istovremeno je proglašeno ništavnim knjiženje te imovine na Simićevu ćerku Divnu Milovanović iz Beograda, jedinu naslednicu. Ovo knjiženje obavljeno je 5. januara 1944, “posle likvidacije pok. Dragiše“. Okružni narodni sud u Kragujevcu proglasio je odluku o konfiskaciji izvršnom, o čemu je Sreskom narodnom sudu za srez Orašački poslat dopis br. 282. od 2. februara 1946.

Okružni narodni odbor Kragujevac, aktom Br. 1376, od 15. maja 1946, poslao je Zemaljskoj upravi narodnih dobara Srbije upitni list “za konfiskaciju imanja narodnog neprijatelja Svetozara Lazarevića“. Imanje je konfiskovano prema odluci Sreskog narodnog suda u Aranđelovcu br. 6/45.

Aktom br. 1872, od 22. avgusta 1946, Okružni narodni odbor Kragujevac tražio je od Sreskog narodnog odbora u Aranđelovcu zaključak o sprovedenoj konfiskaciji imovine Veselina Stefanovića, “bivšeg trgovca iz Aranđelovca“. Ne može se reći da li su Veselin i Vasa Stefanović ista osoba.

54. Sava Todorović iz Petrovca kod Kragujevca. “Noću5/6. novembra 15 komunističkih bandita upali su u s. Petrovac (5 km sev. od Kragujevca – sek. Kragujevac), opljačkali 35.000 din. opštinskog novca, spalili kraljevu sliku i ubili Savu Todorovića, bivšeg narednika“, piše u Biltenu Nedićevog Ministarstva unutrašnjih poslova za 4-11. novembar 1943. U napomeni uz citirani dokument, komunistički istoričari kažu da su “ovu akciju izveli delovi Šumadijskog NOP odreda `Milan Blagojević`.“

55. Vladimir Svilinger iz Banje kod Aranđelovca i Čedomir Milojević iz Viševca kod Rače. Prema izveštaju Odeljenja za državnu zaštitu Nedićevog Ministarstva unutrašnjih poslova, komunisti su Svilingera, koji je bio lekar zdravstvene zadruge u selu Banja, odveli 13. novembra 1943, a “leš odvedenog lekara nađen je 14. novembra u selu Brezovcu“. Prema istom izveštaju, 15. novembra u 19 časova ubili su i Čedomira Milojevića, predsednika seoske opštine Viševac.

56. Hristina (Krstina) Stojanović, rodom iz okoline Kragujevca, učiteljica u Maloj Ivanči kod Sopota. Izveštaj Nedićevog Ministarstva unutrašnjih poslova za decembar 1943. glasi: “Noću 15/16. om. grupa od 60 komunista došla je u Malu Ivanču, sreza Gročanskog, i pohvatala: Šmurića Petra, Kojića Stevana, Babića Radovana i Jovanovića Stojana, sve zemljoradnike iz Male Ivanče, kao i dve učiteljice: Hristinu Stojanović i Milicu Simić i sve ih poubijala“. Prema istraživanjima Milete Simića iz Malog Požarevca, partizani Kosmajskog odreda Ljubomir Ivković “Šuca“, Božidarka Damnjanović “Kika“, Dobrivoje Milićević “Vučko“, učitelj iz Dražnja, i drugi, sproveli su žrtve u kuću Bogdana Rankovića, koja se nalazila na kraju Male Ivanče, pored groblja. Posle mučenja, svi su streljani na groblju, a njihovi grobovi do danas nisu obeleženi (zna se gde su). Pre sahrane, tela učiteljica bila su izložena u sali seoske opštine. Hristinin muž Voja nalazio se u nemačkom zarobljeništvu. Imali su dve male devojčice, o kojima su se potom starali meštani. O njima danas niko ništa ne zna. Deo Simićevog rada “Hronika Malog Požarevca“, o zločinima komunista na teritoriji Opštine Sopot, objavljen je u “Pogledima“, u broju za februar 2002. godine.

(28-56, prema “Zborniku dokumenata“, tom 1, knjiga 21, osim kada je navedeno drugačije; reč je o dokumentima Nedićeve uprave, koja su objavili komunisti.)

Slede podaci iz Istorijskog arhiva Šumadije u Kragujevcu, Fond okružnog suda, upisnik za 1946, 1947. i 1948. godinu, upisnik za 1949. i upisnik za 1950. godinu. Izostavljena su imena osoba koje nisu streljane iz političkih razloga. Na primer, Angelina Mišulić iz Kragujevca, činovnik, stara 26. godina, streljana je prema presudi od 2. maja 1946. godine pod optužbom da je “denuncirala rodoljube“. Na “Ginu Gestapovku“, kako su je zvali, četnici su pokušali atentat uveče 17. maja 1943. godine. U njen stan u Kondinoj ulici br. 7 u Erdogliji, četnik Petar Marković “Timošenko“ iz Borča ubacio je bombu. Ranjeni su Angelina i njen ljubavnik, nemački poručnik Albert Drezl.

Zatim, jedan Hrvat, jedan Slovenac i jedan Srbin ljotićevac osuđeni su na smrt zbog učešća u streljanju građana 21. oktobra 1941. godine, a bilo je i osuđenih za kriminalna dela. Ovakvih slučajeva u Fondu okružnog suda ima desetak.

57. Miodrag Valčić iz Beograda, državni službenik, star 35 godina. Dan donošenja presude: 4. septembar 1946. Optužen da je navodno sarađivao sa okupatorom – što je sadržala gotovo svaka presuda.

58. Nedeljko Trifun iz s. Pajsijević kod Kragujevca, zemljoradnik, star 25 godina, zato što je bio četnik Draže Mihailovića. Dan donošenja presude: 18. maj 1946. godine.

59. Radomir Božović iz Kolašina, bivši predstojnik policije, star 36 godina, u ratu četnik Draže Mihailovića. Dan donošenja presude: 22. januar 1947. godine.

60. Jezdimir Milić, radnik, rođen 1903. u s. Štavice kod Ljiga. Dan donošenja presude: 28.10.1946. godine.

61. Dragiša Ignjatijević iz sela Banja kod Aranđelovca, stolar, rođen 1927. godine. Dan donošenja presude: 27. januar 1947. godine.

62. Vojislav Marković iz sela Banja, rođen 1907, zemljoradnik. Dan donošenja presude: 28.10.1946. godine.

(Miliću i Ignjatijeviću suđeno je sa velikom grupom meštana – ostali su dobili visoke vremenske kazne. Pod stavkom “krivično delo“, za jednog od osuđenih na vremensku kaznu navedeno je: “Kao radnik pekarske zadruge bez odobrenja podelio sa drugovima jedan džak brašna“. Pravi razlog stradanja ove grupe verovatno je jatakovanje preostalim četnicima u njihovom kraju.)

63. Radomir Jojić, rođen 1915, činovnik u Zemunu, pod optužbom da je navodno “terorisao i batinao pripadnike NOP-a“. Dan donošenja presude: 26. jul 1947. godine.

64. Miljko Radovanović, radnik, rođen 1904. u Bukoviku, pod optužbom za navodni “ratni zločin“. Dan donošenja presude: 27. avgust 1947. godine.

65. Branko Jovanović, abadžija iz s. Rašković, rođen 1915, jer je “u toku 1946. održavao veze sa četnikom“. Dan donošenja presude: 25. jul 1947. godine. Istovremeno je veća grupa seljaka osuđena na visoke vremenske kazne. (Sumnjali su, ali nisu dokazali, da je Branko sašio četnicima uniforme Ozne, za jednu akciju u selu Borač. Prema: S. Ćirović, “Na tragu zločina“, 409.)

66. Milan Popović iz s. Borač, rođen 1912, kako piše u dokumentu “krupni zemljoradnik“. Osuđen je pod optužbom da je tokom 1946. i 1947. “jatakovao četnicima“. Dan donošenja presude: 6. avgust 1947. godine. Istovremeno je veća grupa seljaka osuđena na visoke vremenske kazne (zbog pomenute akcije u Borču).

67. Veselin Ješić, zemljoradnik iz s. Osečenica, pod optužbom da je jatakovao četnicima. Dan izricanja presude: 5. septembar 1947. godine.

68. Ljubomir Batrićević, zemljoradnik iz s. Vrbica, pod optužbom da je jatakovao četnicima. Dan donošenja presude: 8. septembar 1947. godine. Istovremeno je veća grupa seljaka osuđena na visoke vremenske kazne. Prema istraživanju Radeta Glavaša, Ljubomir je streljan 28. januara 1948. u Kragujevcu.

69. Vladeta Vasić, firmopisac u Smederevu, rođen 1912. u G. Jarušicama, pod optužbom da je navodno “terorisao pripadnike NOP-a“ i učestvovao u njihovom streljanju 1941. godine. Dan donošenja presude: 22. septembar 1947. godine.

70. Života Petrović, rođen 1907. u s. Dobrača, zemljoradnik, pod optužbom da je “jatakovao četnicima“. Dan donošenja presude: 25. septembar 1947. godine.

71. Vojislav Spailović, radnik, rođen 1923. u Kragujevcu. Osuđen je na smrt streljanjem 18. juna 1948. jer je navodno osnovao grupu “Osvetnici Srbije“, za koju sud kaže da je “diverzantska“, da je imala za cilj “nasilno obaranje ustavnog poretka“. Za sve optužene kaže se da su “neprijateljski elementi“. Sve sem Spailovića osuđeni su na visoke vremenske kazne.

72. Jovan Ilić iz s. Kijevo, zemljoradnik, rođen 1912. godine. Tokom rata četnik 3. kragujevačke brigade 2. šumadijskog korpusa. Dan izricanja presude: 10. decembar 1948. godine. Na istom procesu još dve osobe iz Batočine osuđene su na po sedam godina lišenja slobode sa prinudnim radom. Prema izjavi Dušana Maksimovića za “Poglede“, Ilić se neposredno posle rata krio u Beogradu, gde je 1946. godine uhapšen kao pripadnik antikomunističke omladinske organizacije “Beli orlovi“. Osuđen je na vremenku kaznu, ali dve godine kasnije komunisti obnavljaju postupak i osuđuju ga na smrt. Maksimović kaže da je Ilić streljan jer su meštani sakupili 800 potpisa tražeći njegovo oslobađanje. U uslovima strahovite represije to je bila visoka cifra, koja je svedočila da je Ilić omiljen u narodu i samim tim opasan za komuniste, pa su ga zato i ubili.)

73. Milovan Gvozdić, lugar, rođen 1906. u okolini Despotovca (ime sela nečitko), zbog “obrazovanja i stupanja u terorističku organizaciju DROS“. Dan izricanja presude: 1. septembar 1950. godine. Istovremeno je 13 osoba osuđeno na visoke vremenske kazne. Gvozdićev predmet, pod oznakom B-188/50, je nestao iz Arhiva, tako da nije poznato šta znači skraćenica DROS.

74. Predrag Janković, rođen 1924. u Ravnoj Reci, zemljoradnik, pod optužbom da je “pristupio u DROS“. Dan izricanja presude: 1. novembar 1950. godine.

75. Dragoljub Stanisavljević, rođen 1911. u Ravnoj Reci, pod optužbom da je “pristupio u DROS“. Dan izricanja presude: 1. novembar 1950. godine. Na istom procesu veća grupa građana osuđena je na vremenske kazne.

76-77. Miloje Lazić, rođen 1919. i Marko Đorđević, rođen 1927, obojica iz Lužnica. Ubijeni 1947. godine. Prema presudi Okružnog suda u Kragujevcu od 18. oktobra 1948, oni su osnovali “oružanu bandu radi nasilnog obaranja državnog i društvenog uređenja FNRJ“. Istovremeno je veća grupa građana osuđena na visoke vremenske kazne. Prema izjavi trećeoptuženog Dušana Maksimovića iz Lužnica, koji je tada bio đak gimnazije, oni nisu osnivali nikavu “oružanu bandu“, već su jatakovali malobrojnim preostalim četnicima, među kojima i ravnogorki Radi Božić iz Badnjevca. Maksimović dodaje da su komunisti izmislili organizciju, jer je maksimalna kaza za jatakovanje tada bila deset godina strogog zatvora. (Izjava Dušana Maksimovića autoru.)

Slede podaci iz Istorijskog arhiva Šumadije, Fond Vojnog suda u Kragujevcu 1944-1947. Sve smrtne presude iz prve četiri od ukupno 15 kutija dokumenata ovog Fonda su uklonjene, izuzev jednog papira koji je slučajno ostao u kutiji br. 2, a na kome se nalaze podaci o likvidaciji dve osobe.

78-79. Milan Milosavljević i Cvetko Milosavljević iz s. Trmbas kod Kragujevca. Veća grupa seljaka iz Trmbasa osuđena na vremenske kazne, a među njima su se nalazila i dva Milosavljevića. Međutim, odlukom višeg suda “preinačena je je presuda ovog suda Iz 163/44 pa se Milan Milosavljević i Cvetko Milosavljević oba iz Trmbasa osuđuju na kaznu smrti streljanjem. Kaznu izvršiti odmah…“ – piše na dokumentu datiranom 19. decembra 1944. godine. Iz preostalih dokumenata vezanih za obaj slučaj ne vide se razlozi preinačenja presude, niti uopšte krivica ove grupe seljaka, sem da su tokom rata pripadali Ravnogorskom pokretu.

Sledi spisak likvidiranih fudbalera “Šumadije“, njihovih rođaka i prijatelja. Fudbalski klub “Šumadija“, najstariji u Srbiji, od ovog doba potisnut je u nižerazredne takmičarske lige.

80-83. Sreten Pura Kojić iz Kragujevca, Vlada Sretenović iz N. Milanovca, braća Branislav i Gradimir Dimitrijević iz Kragujevca.

Prema rešenju Okružnog suda u Kragujevcu, Reh. 13/08, od 15. maja 2009, o rehabilitaciji Sretena Kojića, Vlada, Sreten i Gradimir osuđeni su istog dana, 23. januara 1945, presudama Vojnog suda u Kragujevcu br. Iz-33/45, 34/45 i 29/45. Sreten Kojić, student tehnike, rođen 1922. u Kragujevcu, od maja 1944. bio je obaveštajac četničkog 1. šumadijskog korpusa. Prema knjizi S. Ćirovića “Na tragu zločina“, umro je od batina prilikom sprovođenja do Kapislane. U isto vreme, Sretenov brat, sestra i majka ubijeni su od strane ustaša u Ustiprači, na Drini, kada su se nakratko izdvojili iz četničke bolnice.

Branislav i Gradimir Dimitrijević, rođena braća, ubijeni su neposredno pošto su komunisti osvojili grad, u Kapislani. Branislav, zvani “Jumba“, bio je golman “Šumadije“. Tokom rata sarađivali su sa četnicima, kao obaveštajci. Branislavljev pseudonim, kao četničkog obaveštajca u Kragujevcu, bio je “Džim“. Njihov treći brat, Petar, bio je fubdaler “Šumadije“. On je preživeo crveni teror.

Potporučnik Vlada Sretenović iz N. Milanovca bio je komandir čete 1. bataljona 2. gružanske brigade i 3. bataljona 2. kragujevačke brigade. Streljan je u Kapislani januara 1945.

U rešenju o rehabilitaciji Sretena Kojića, pored ostalog, piše: “Pok. Sreten Kojić iz Kragujevca oglašen je krivim i osuđen na kaznu smrti streljanjem sa trajnim gubitkom časnih prava i kaznu konfiskacije celokupne lične imovine isključivo iz političkih i ideoloških razloga, bez potrebnog zakonskog osnova… zbog čega je Okružni sud odlučio kao u izreci rešenja i utvrdio da je odluka koja je bila doneta protiv pok. Sretena kao sada rehabilitovanog lica ništavna od trenutka njenog donošenja i da su ništavne sve njene pravne posledice uključujući i kaznu konfiskacije imovine a da se rehabilitovano lice – sada pok. Sreten Kojić biv. iz Kragujevca smatra neosuđivanim“. Na kraju je dopisana pravna pouka: “Protiv ovog rešenja žalba nije dozvoljena“. U obrazloženju ove odluke jedan od braće Dimitrijević naziva se Branimir, umesto Branislav.

84. Marko Kostadinović iz Kragujevca, fudbaler “Šumadije“. Zvali su ga “Marko Grk“. Bio je sin trgovca Konstantina Kostadinovića, “Koje Grka“, koga su takođe streljali, a biće naveden kasnije. (Prema radu “JVuO u Šumadiji“ Baneta Jevtića.)

85. Miroslav Tošić “Mišula“, streljan u Kapislani krajem 1944. Bio je fudbaler “Šumadije“, a onda odlazi na vojnu akademiju. Tokom rata, u činu poručnika, bio je u službi Milana Nedića, ali ilegalno je pomagao četnicima. Odveli su ga iz kuće dok je spremao krsnu slavu Dmitrovdan, 6. novembra 1944.

86. Zvonimir Grković (ili Grgović) iz Kragujevca, poznatiji pod nadimkom “Zvono“, fudbaler Šumadije (half). Okružni narodni odbor Kragujevac, aktom Br. 1136, od 10. decembra 1945, tražio je da se konfiskuje kuća u kojoj je živeo Grković, tvrdeći da su svedoci, koji su izjavili da ta kuća nije bila njegovo vlasništvo, lažno svedočili. “Lako je naći pet čoveka koji će da tvrde i što nije istina“, pisao je Odbor, tražeći da se kuća konfiskuje, pošto je Grković “oglašen za narodnog neprijatelja“. Rešenjem Br. 303/45, od 31. decembra 1945, Narodni okružni sud u Kragujevcu, usvojio je ovu žalbu. U Arhivu je sačuvano i rešenje Okružnog narodnog suda u Kragujevcu, R.230/45, od 8. februara 1946, kojim se obustavlja postupak konfiskacije imovine “pok. Zvonimira Grgovića“, usled nemaštine. (IAŠK, Fond Okružni narodni odbor Kragujevac, K-39.)

Prema izjavi savremenika događaja, dr Dušana Ilića iz Kragujevca, autoru, Grković se po dolasku partizana sklonio u jedno selo u Gruži (možda i rodno selo). Jedan od njegovih najboljih drugova od pre rata, koji je 1941. otišao u partizane, a sada se vratio kao potpukovnik, raspitivao se gde je Grković. Najzad su mu rekli da je u selu, on je motorom otišao tamo i ubedio Grkovića da se slobodno vrati. Pošao je sa njim. Kod Stefanovićeve fanrike hrane zaustavlja ih patrola, legitimiše i traži da se Grković uhapsi. Potpukovnik ga ubeđuje da slobodno ide sa njima, a da će on odmah doći po njega. Streljan je iste noći. Ilić pamti samo nadimak ovog potpukovnika: “Magarac“.

Prema knjizi “Na tragu zločina“ S. Ćirovića, potpukovnik je uoči rata bio drugorazredni fudbaler “Šumadije“, a zvali su ga “Svinja“.

Slede podaci prema glasilu “Svetlost“, koje je štampano u Kragujevcu odmah po dolasku komunista. U Narodnoj biblioteci u Kragujevcu nije sačuvan ni jedan broj iz 1944. godine, a iz 1945. godine postoji samo nekoliko kopija, u kojima su zapisana imena tri žrtve. Ovde navodimo dve, a treća će biti navedena prema drugom izvoru. Imena su objavljena u rubrici “Iz suda“, dok istovremeno tih imena nema u Arhivu, što je još jedan dokaz da su kompromitujuća dokumenta iz Arhiva sklonjena ili uništena.

87. Nada Anđelković iz Negotina na Vardaru. U članku piše: “Smrtna presuda… još jednom narodnom izdajniku, vernom saradniku Draže Mihailovića“. Navodi se da je Nada bila ljubavnica većem broju četničkih komandanata i da je obavljala dužnost predsednika ŽROS-a u selu Sepci. Nije objašnjeno da ova skraćenica znači “Ženska ravnogorska omladina saniteta“, tj. da je Nada bila bolničarka. Smrtnu presudu doneo je Vojni sud kragujevačke oblasti.

88. Mirko Brojčin, jer je tokom rata bio ključar zatvora u Kragujevcu. Smrtnu presudu doneo je Vojni sud kragujevačke oblasti.

89. Dragomir Simović, predsednik opštine Kragujevac do 21. oktobra 1941, kada je podneo ostavku. Bio je ugledni trgovac, imao je radnju preko puta “Peka“ u Glavnoj ulici.

90. Rudolf Švebl, ovlašćeni građevinski preduzimač, jedno vreme potpredsednik opštine Kragujevac. Srbin nemačkog porekla. Rođen u Pančevu 1880, doselio se u Kragujevac pre 1905, kada se oženio sa Kragujevčankom Leposavom Janković. Učesnik ratova 1912-1918. u srpskoj vojsci, nosilac više odlikovanja. Uhapšen po dolasku komunista ujesen 1944. i odveden u stari zatvor, iza suda. Hranu mu je nosila ćerka Ružica. Jednog jutra videla je njegovo ime na spisku osuđenih na vremenske kazne, na oglasnoj tabli na sudu. Narednog jutra videla je očevo ime na desnoj strani oglasne table, među osuđenima na smrt. Porodica nije dobila nikakva dokumenta. Konfiskovana je sva imovina Švebelove firme, kao i kuća u Karađorđevoj ulici. U toj kući danas se nalazi dečje obdanište. Naslednici su podneli zahtev za rehabilitaciju i povraćaj imovine. (Izjava Rudolfovog unuka Predraga Simića, autoru.) U izveštaju Uprave narodnih dobara Okružnog narodnog odbora Kragujevac, od 2. februara 1946, pored 17 drugih lica kojima je konfiskovana imovina, naveden je i Rudolf Švebel (IAŠK, Fond ONO, K-39).

91. Predrag Mitrović, sreski načelnik.

92. Dušan Popović, sreski načelnik.

93. Lazar Ćurčić, direktor Gimnazije.

94. Svetislav Maksimović, književnik, profesor učiteljske škole, rodom iz sela Lužnice. Uhapšen 19. a ubijen 22. maja u starom zatvoru u Kragujevcu, koji se nalazio iza zgrade suda, pod optužbom da je bio ideološki vođa “Belih orlova“, srpske antikomunističke omladine.

95. Života Todorović, profesor, rodom iz sela Sabanta.

96. Dušan Dule Stanimirović “Lord“, trgovac iz Kragujevca.

97. Danilo Dača Knežević iz naselja Palilule, policajac.

98. Evgenije Mladenović iz naselja Palilule, policajac; prema izjavi Petra Simovića, na tri policajca ubijena u isto vreme “narod se nije žalio“, u vezi njihovog ponašanja tokom okupacije (treći je Aleksandar Canja Popović, takoće iz Palilule, koji će biti naveden kasnije).

99. Aleksandar Aca Lukić iz naselja Palilule, streljan 1945. u Kočevju, Slovenija, kao ljotićevac.

100. Dr Miladin Milosavljević, najbolji mladi hirurg kragujevačke bolnice. Ubijen u Bosni, kao hirurg Grupe šumadijskih korpusa.

101. Sveštenik Dobra Stranjaković iz Gornjeg Milanovca (posle rata, njegov brat Branislav bio je poznati istoričar u Parizu).

102. Mirko Jelić “Grba“, tehničar, nije učestvovao u ratu, ali se hvalio da je bio četnik.

103. Mila Marković, 24-godišnja medicinska sestra; streljana pod optužbom da je četnicima davala inekcije i zavoje (njen bratanac je Mihailo Marković, narodni poslanik početkom devedesetih; o ovome je svedočio u “Glasu javnosti“ od 27. oktobra 1999. godine).

104. Petar Pera Kojić iz Kragujevca.

105. Miodrag Vuković iz sela Mala Vrbica, pripadnik Ravnogorskog pokreta (njegovog rođenog brata Momira streljali su Nemci 1943, takođe kao ravnogorca, na istom mestu, u “Kapislani“).

106. Milovan Popović, domaćin iz Zabojnice, otac Vasilija Vase Popovića, koga je na smrt osudila i streljala 6. muslimanska brigada (Vasilije će biti naveden kasnije).

107. Petrić iz Kragujevca (svedoci se ne sećaju njegovog imena).

108-109. Živan Živa Kovanović iz Batočine, 15-togodišnji učenik Kragujevačke gimnazije, i njegov stariji brat Žarko. Prema knjizi Miodraga Beljakovića “Pod oblacima Srbije“, na prijavu nekolicine đaka skojevaca, Živu su neposredno pošto je počela školska godina ujesen 1944. uhapsili i javno mu sudili u Hotelu “Dubrovnik“, tako što je masa skojevaca skandirala “Na smrt!“ Formalna optužba glasila je da je Nemcima davao podatke o napredovanju Crvene armije. Miodrag i Živa su bili u istom razredu.

Prema “Glasu javnosti“ od 25. oktobra 1999, Živa je streljan “samo zbog činjenice što je njegova porodica bila bogata“.

Prema izjavi Bogoljuba Dinića iz Kragujevca, autoru, Živinog brata od tetke (Živina majka Divna i Bogoljubov otac Svetozar bili su sestra i brat), Živin otac Života bio je čuveni agronom, radio je i na kraljevom imanju na Oplencu. Preminuo je pre rata. Žarka Kovanovića uhapsili su 1944. ljotićevci i zatvorili u Kragujevcu. Bogoljubov otac, Svetozar Dinić, izdejstvovao je da ga puste, ali uz uslov da privremeno ostane sa njima. Nedugo potom usledilo je povlačenje ljotićevaca u Sloveniju i oni su silom poveli Žarka. Komunisti su ga ubili verovatno u Kočevju (Žarkovo ime objavljeno je u pomeniku ljotićevske “Spomenice“ B. Karapandžića).

Bogoljub Dinić je bio na “suđenju“ Živi u “Dubrovniku“, gde je on otišao sa slobode. Ima Živinu fotografiju neposredno pre odlaska na “sud“, snimljenu ispred Krsta. Dečak je bled i uplašen. Ubili su ga odmah te noći, a uskoro je jedan komunista nosio njegov skupoceni sat i čizme. Ne znajući za to, majka Divna je otišla u Beograd da moli za pomilovanje. Dobila je pomilovanje već sutradan, lično od Moše Pijadea. Kada se vratila u kragujevačku Oznu, rekli su joj da je kasno. Uhapsili su i nju i ćerku Radmilu i odveli ih u logor na Metinom brdu. Dinići su im nosili hranu. Radmila je posle pobegla u Italiju, pa u Južnu Ameriku, gde je i preminula. Pošto su joj oduzeli svu imovinu, Divna se preselila kod ćerke Biserke i zeta u Beograd. Preminula je sedamdesetih godina, sahranjena je u Batočini.

U Istorijskom arhivu Šumadije, Fond ONO, K-40, sačuvan je dopis Okružnog narodnog odbora “Vojnom sudu Kragujevac“ od 16. avgusta 1946, koji glasi: “S molbom da nam dostavite presudu tog suda po osudi Kovanovića Žarka, Divne i Radmile iz Batočine, koja nam je potrebna radi ulaska u predmet po konfiskaciji njihove imovine“. Živa se ne pominje, jer je bio maloletan. Opštinski sud u Batočini rehabilitovao je Živu 2008. godine i pokrenut je proces povratka imovine.

110. Jovan Dinić “Grof“, rođen 1926. u Kragujevcu. U Istorijskom arhivu Šumadije, Fond ONO, K-40, sačuvana je presuda Vojnog suda Vojne oblasti centralne Srbije od 23. i 24. januara 1945. godine, koja je odobrena od strane Višeg vojnog suda pod br. 307/45, a dostavljena Sreskom narodnom odboru Kragujevac radi konfiskacije. Prema presudi, Jovan je “za vreme rata bio u četničkom omladinskom štabu i bio obaveštajac kragujevačke policije“. Osuđen je “na kaznu smrti streljanjem“, istovremeno sa još četvoricom.

Prema izjavi Jovanovog brata Bogoljuba, autoru, Jovan je bio đak trgovačke škole, a ne trgovački pomoćnik, kako piše u presudi. Pošto su ga 1944. pretukli nedićevci (15 batina), pristupio je četnicima 1. kragujevačke brigade, pod komandom poručnika Žike Pavlovića, tada sa štabom u Drači. Raznosio je pozive za mobilizaciju. Nije bio naoružan i nije imao uniformu. Ujesen 1944. predao se partizanima, kod Foče. Držali su ga u zatvoru u Užicu, ali je na očevu molbu, preko rođaka u Užicu, prebačen u zatvor Ozne u Kragujevcu, u Vojnotehničkom zavodu, 50 metara od kapije koja se nalazi levo od upravne zgrade. Nosili su mu hranu, videli su da ga sprovode bosog po snegu do susedne zgrade. Januara 1945, jednog jutra, Bogoljub je zatekao oca Svetozara kako jeca i čupa kosu. “Jova nam je streljan“, rekao mu je. Bogoljub je otrčao do kapije Zavoda i rekao majci Mariji (devojačko Mariluiz Lefort, bila je Francuskinja). O streljanju su saznali sa plakata na panou u Malom parku, kod ulaza u park od centra. Bilo je petnaestak imena streljanih te noći, za sve je pisalo da su ratni zločinci. Svi su streljani uz zid Zavoda, levo od Gromovića ulaza, tu su zakopani, i tu se i danas nalaze njihovi posmrtni ostaci. Svetozar i Marija imali su pet sinova, bili su bogata i ugledna familija. Oduzet im je veliki krojački salon u glavnoj ulici, tačno naspram suda.

Prema svedočenju Jovanovog brata Ratka, objavljenom u “Glasu javnosti“ 25. oktobra 1999, otac Svetozar kasnije je prepoznao skupi Jovanov kaput na nekom čoveku. “Kada ga je upitao odakle mu kaput, čovek je odgovorio da ga je kupio od izvesnog Belića koji je radio u Ozni“, izjavio je Ratko Dinić.

Prvi zahtev za rehabilitaciju Jovana Dinića Okružni sud u Kragujevcu nije usvojio, s obrazloženjem da nema dokumentacije o osudi. Drugi zahtev je usvojen i Jovan Dinić je rehabilitovan 2010. godine, a pomogao je dokument naveden u ovom tekstu.

111. Živorad Žika Lekić iz sela Resnik, sedamnaestogodišnji učenik. O Žikinom ubistvu svedočio je njegov rođeni brat Radonja u “Glasu javnosti“ od 28. oktobra 1999. godine: “Ubili su ga u selu Kormane. Podigli ga i vezali za jedno drvo. I zatim izrešetali. Kao da se obučavaju gađanju“. Radonja, njegov stariji brat Petar i njihova majka osuđeni su na višegodišnje kazne, a mlin im je oduzet. Radonja je takođe posvedočio da su desetak dana pre Žikine pogibije, komunisti u šljivaru pored njegove kuće ubili i jednog šesnaestogodišnjeg dečaka iz sela Kijevo, jedinca, čijeg se imena ne seća.

112. Bane Nikolić iz Kragujevca, učenik, maloletnik; streljan zato što je pre rata preoteo devojku komunisti Momi Stanojloviću.

113. Rada Božić, ćerka popa Andre Božića iz Badnjevca, streljanog od strane Nemaca 21. oktobra 1941. Prema knjizi Aleksandra Beljakovića “Pod oblacima Srbije“, dovedena je iz zatvora u Požarevcu i ubijena u zatvoru u Kragujevcu, s tim što su istovremeno komunisti pustili vest da je pobegla u inostranstvo. Takođe: izjava Radinog brata, Blaže, autoru.

114. Radmila D. Špiljević iz Lužnica. Odlukom Sreskog narodnog suda za srez Kragujevački, I.11/46, od 11. februara 1946, utvrđeno je da Radmila nema svoje pokretne i nepokretne imovine. U obrazloženju pored ostalog piše: “Narodni odbor sreza Kragujevačkog aktom svojim br. 739 izvestio je ovaj sud da se Radmila Špiljević shodno čl. 28 zakona o konfiskaciji smatra ratnim zločincem i da njena imovina podleže konfiskaciji. Sudski izaslanik utvrdio je da ratni zločinac Radmila Špiljević nema svoje lične pokretne i nepokretne imovine, koja bi se mogla konfiskovati, pošto ima živog oca, a ne postoji zadruga između nje i njenog oca niti ima prinovka u imanju“. Radmila je jedna od najpoznatijih žrtava komunista u Kragujevcu. Dok je otvoreni kamion prolazio centrom grada, vozeći u smrt “narodne neprijatelje“, ona je izvikivala parole protiv komunista. Bila je maturantkinja Učiteljske škole, poverenik Ženske ravnogorske omladine saniteta za Lužnice. Ubijena je ujesen 1944, u Kapislani.

115. Gora Dobrivojević iz Lužnica, maturantkinja Učiteljske škole; ubijena zajedno sa Radmilom Špiljević.

116. Milan Vasović iz sela Bečevica, maturant Kragujevačke gimnazije. Pevao je pesmu “Kralju Pero, cveće naše, daleko te oteraše“. Komunisti su čuli pesmu, svirepo ga mučili i ubili. Izvadili su mu oči i odsekli uši i prste na rukama i nogama. Takođe: S. Ćirović, “Na tragu zločina“, strane 261-262. Milanov brat od tetke, Radisav Lazarević iz Radmilovaca, tada je bio u partizanima. Ovo je njegovo svedočenje:

“Dok sam noću čuvao stražu po ulicama u Kragujevcu, nekoliko večeri je Milan sa grupom gimnazijalaca dolazio na moj stražarski reon. Rekao bi mi da će oni malo dalje od mene da viču neke parole, ali da ja ne idem za njima i da ne kazujem nikome gde su i ko su oni. I stvarno, oni bi odlazili neku ulicu dalje i čulo bi se kako viču: Dole komunisti, Živeo Kralj! Bilo je to jezivo čuti tih noći u Kragujevcu. Ljudi su ubijani zbog toga. Posle čujem da su i Milana u selu uhvatili terenci i ubili ga u planini“.

117. Zora Radaljac, učiteljica u selu Majnić.

118. Jovan Mijailović iz Kragujevca, pre rata vojni pilot. Ubijen neposredno posle rata, u Kragujevcu.

119. Poručnik Živadin Pavlović, bio na službi u pozadinskim jedinicama 1. šumadijskog (četničkog) korpusa, a jedno vreme komandant 1. kragujevačke brigade.

120. Miloš Miloradović iz Bečevice. Njegova majka je pošla za komunističkom patrolom koja ga je odvela na prinudnu mobilizaciju; našla ga je pored puta, mrtvog, vezanog žicom. (Takođe: S. Ćirović, “Na tragu zločina“, strane 257-258. Miloša su roditelji skrivali od komunista, jer su oni ranije ubili njihovog drugog sina; ipak, tzv. terenci su Miloša našli, odveli i usput ubili.)

121. Jova Ilić, četnik iz Beličkog sreza (70 meštana iz Ilićevog rodnog sela potpisima je garantovalo njegovu nevinost).

122. Milomir Andrić “Kukač“ iz sela Borač (ranjen 1947. prilikom hapšenja, sadistički ubijen u kragujevačkoj bolnici).

(89-122: Prema izjavama starih Kragujevčana: Petra Simovića, sina predsednika opštine, Miodraga Lukića i Grozdane Milovanović, autoru, kao i prema izvorima navedenim u tekstu.)

123. Jovan Joca Bojanić, otac glumca Dragomira Bojanića Gidre. Živeli su u jednoj kućici u ulici Čiče od Romanije broj 3. Komunisti su posle rata jedne noći odveli Jovana od kuće i ubili ga (Izvor: Slobodan Bane Čairović, “Ulica veća od zavičaja“, strana 21, Kragujevac, 2008, izdanje autora.) Prema izjavi Bogoljuba Dinića, glumca Narodnog pozorišta u Kragujevcu i kasnije u Beogradu, Gidrinog ispisnika i kolege u nekim filmovima snimanim u Italiji, Jovan je pre rata bio žandarm, a radio je na obezbeđenju kompleksa na Oplencu. Poštujući Hašku konvenciju, Nemci su ga ostavili na tom radnom mestu i tu je proveo rat, dok su komunisti smatrali da je to dovoljan razlog da ga ubiju. Gidri je posle nekoliko godina preminula majka od tuberkuloze i imao je teško detinjstvo. To je bio razlog što je počeo da pije, a svaki put kad bi se napio, psovao je komuniste, bez obzira gde se nalazi. Zbog psovanja ipak nije imao većih problema. (Izjava Bogoljuba Dinića autoru.)

124. Živan Vasić iz s. Masloševo, delovođa u s. Donja Šatornja, ubijen od komunista krajem jula 1941. godine kao “klasni neprijatelj“. Prema “spisku izginulih lica iz sreza Orašačkog“, koji je potpisao sreski načelnik, 1. jula 1942, Živan je “ubijen što je vršio svoju dužnost“. Imao je 52 godine. (AVII, Arhiva neprijateljskih jedinica, K-137, f. 10, reg. br 7/1.)

125-126. Milan i Vlada Pantelić, sinovi bojadžije Radenka Pantelića, koji je imao radnju u Glavnoj ulici u Kragujevcu. Mobilisani su oktobra 1944. i posle nekoliko dana ubijeni s leđa, kao “klasni neprijatelji“.

127. Milan Persinac iz naselja Palilula. Mobilisan je u partizane oktobra 1944. Pod lažnom optužbom da je pokušao bekstvo nateran je da iskopa sebi raku i ubijen je, kod Tuzle ujesen 1944. Smatran je “narodnim neprijateljem“.

128. Kira Speranski, ranije profesorka, ćerka izbeglog ruskog oficira. Streljana je krajem 1944. zato što je tokom rata bila prevodilac u nemačkoj komandi i navodno ljubavnica nemačkih oficira.

129-130. Miladin Savić, vlasnik poznate kafane “Paligorić“, koja i danas postoji, i njegov sin jedinac. Kada je čuo da su mu komunisti ubili sina, krajem 1944. godine, Miladin se obesio na tavanu kafane.

131. Miodrag Paunović iz Bečevice, student, tokom rata ravnogorac. Neposredno posle rata od strane lažnih Amerikanaca namamljen u Beograd, kako bi navodno preko američke ambasade pobegao iz zemlje (prema scenariju koji je kasnije korišćen u lažnoj priči o Nikoli Kalabiću). Paunović je nekoliko meseci ilegalno držan u Beogradu, u zabludi da je među Amerikancima, a zatim je vraćen u Kragujevac i ubijen.

132. Šuka Vlajić, advokat iz Kragujevca, jedan od glavnih komunističkih vođa. Ubijen od svojih drugova komunista leta 1941. u s. Grošnica, pod optužbom da je “trockista“ (tj. pripadnik komunističke frakcije suprotne Staljinovoj).

133. Čeda Plećević, advokat iz Aranđelovca, komunistički vođa u Orašačkom srezu. Ubijen od svojih drugova komunista leta 1941. kao “trockista“.

(124-133, prema knjizi Miodraga Beljakovića “Pod oblacima Srbije“; izdavač “Jefimija“, Kragujevac, 2003.)

134. Novica Aksentijević iz sela Šume kod Natalinaca, tokom rata četnički komandant sela. Ubijen u Kapislani novembra 1944, zajedno sa Budisavom Milićem.

135. Kapetan Dragić Krljić iz Gornje Trnave. Pušten iz nemačkog zarobljeništva 1943, zbog bolesti. Četnički pozadinski komandant Topole i Aranđelovca 1943. i 1944. Komuniste sačekao u svojoj kući. Pre nego što je okončana akcija sakupljanja potpisa da nije kriv, mučen je i ubijen u Aranđelovcu, krajem 1944. godine. (Okružni narodni odbor Kragujevac, dopisom br. 2077, od 20. avgusta 1946, tražio je od Sreskog suda u Topoli da konfiskuje imovinu “osuđenog Dragića“, kao i da “dostavi osuđujuću presudu, kojom je isti osuđen na konfiskaciju“.)

136. Čedomir Milić iz Donje Trnave, ubijen 1943. godine od strane komunističke trojke kojom je komandovao Jova Jelenić. Komunisti su ga noću iskasapili noževima, u strahu da će nekome reći da je slučajno video Jelenića. Imao je 50 godina.

(134-136, prema izjavi Živka Milića iz Gornje Trnave, autoru; Živkov otac Budisav biće naveden kasnije, prema drugom izvoru.)

137. Milunka Paunović iz Kragujevca. Bila je vlasnik tri radnje u centru grada. Streljana je novembra 1944. u Kapislani, a radnje su joj oduzete. Ostavila je troje maloletne dece i muža invalida iz Prvog svetskog rata. Na oproštaju je rekla sestri: “Gino, čuvak decu, streljaće me sutra ujutru u četiri sata“. (Prema izjavi Milunkinog sina Slobodana Paunovića, autoru, koji je preminuo nekoliko dana pošto je ovo saopštio u redakciji “Pogleda“ i ostavio sliku na kojoj su on i majka; stanovao je u ulici Nikole Pašića 31, gde je tada, 2002. godine, bila redakcija “Pogleda“.)

138. Ratko Mitrović iz Kragujevca, predratni pitomac Zavoda, tokom rata četnik. Hteo je da emigrira, ali se vratio, rekavši ukućanima “Nisam nikome ništa uradio“. Novembra 1944. odveden je u zatvor kod suda, gde je mesec dana svirepo mučen. Potom je streljan u Kapislani. Na spiskovima streljanih, koje je njegov sin čitao na zgradi današnje samoposluge “Srbija“ u centru, nije bilo Tomislavljevog imena. Na spiskovima, koji su u to doba menjani na 5-6 dana, bilo je po 100-150 osoba. Porodica je potom godinama trpela represiju. (Prema izjavi Ratkovog sina Tomislava, autoru.)

139. Anton Pavlič iz Kragujevca, Slovenac, profesor nemačkog u Gimnaziji.

140. Tiosav Matić iz Kragujevca, doktor teologije.

141. Dragoljub Maksimović iz Lužnica.

142. Papić iz Lužnica (Maksimovići se ne sećaju njegovog imena).

(139-142, prema izjavi braće Milutina i Dušana Maksimovića iz Lužnica, autoru. U selu Lužnice komunisti su streljali 11 osoba; ostali će biti navedeni prema drugim izvorima.)

143. Vitomir Todorović, domaćin iz sela Korman.

144. Ljubomir Milojević, harmonikaš iz sela Korman.

145. Miodrag Rajković, domaćin iz sela Korman.

146. Momir Milošević, predsednik seoske opštine Korman. Njegov sin Budimir Milošević, u “Glasu javnosti“ od 27. oktobra 1999, potvrdio je priču o očevom stradanju, i to u vreme dok su se on i njegov brat nalazili u partizanima (verovatno su bili mobilisani).

147-149. Dragutin Marković, domaćin iz sela Korman i njegovi sinovi Predrag i Dragoljub.

150. Radoslav Milojević, domaćin iz sela Korman.

(143-150, prema izjavi Dragutina Markovića, autoru; među streljanima je i Dragutinov deda, po kome je on dobio ime.)

151. Mihailo Milošković iz sela Žunje, mučen i ubijen 1942. godine od strane grupe Pavla Gučanina. (Po bekstvu partizana iz Srbije krajem 1941. godine, grupa-banda Pavla Gučanina ostale je odsečena i bavila se teškim razbojništvom. Miloškovića su pekli užarenim gvožđem da prizna gde su dukati koje je spremio za udaju svoje ćerke. Gučaninovu bandu likvidirali su četnici Gružanske brigade, iz jedinice Bogića Sremčevića.)

152. Radovan Tišević iz sela Guncati, pečen užarenim gvožđem od strane Gučaninove bande, dok nije priznao gde krije 3-4 dukata. Ubrzo je preminuo. Njegov sinovac Milan bio je poznati kragujevački advokat, koji je devedesetih godina besplatno branio list “Pogledi“. Tada su komunisti masovno tužili “Poglede“, za verbalni delikt i klevetu, posle serije članaka o njihovim ratnim zločinima.

153. Radojica Bečanović iz s. Guncati, streljan u Kragujevcu posle rata (tokom rata bio je četnik).

154. Radojica Vasović iz s. Guncati, streljan na Kotleniku 1946. godine (tokom rata bio je četnik).

155. Matija Vuković iz s. Guncati. Posle rata, zbog izjava protiv komunista (na primer “klevetanje drugarice Jovanke Broz“), zatvaran i svirepo mučen u zatvoru u Kragujevcu ukupno 34 puta. Na kraju je preminuo od posledica mučenja.

156. Dragoljub Sremčević iz s. Guncati, streljan u Kragujevcu posle rata (tokom rata bio je četnik).

157. Bogić Sremčević. Tokom rata četnik, posle rata jedno vreme u gerili. Ubijen je prilikom pokušaja prelaska bugarske granice, posle rata, na poslednjoj železničkoj stanici. Narodni sreski sud za srez Gružanski, odlukom D. br. 10.146, od 11. februara 1946, utvrdio je da “nema mesta konfiskaciji imovine narodnog neprijatelja Bogića M. Sremčevića iz Guncata“, jer se nije imalo šta konfiskovati.

(151-157, prema podacima Milutina Vulovića iz sela Guncata, datim autoru. Ovo selo je tokom i posle Drugog svetskog rata imalo 65 žrtava, plus još po nekolicina poginulih u redovima komunista i ljotićevaca, koje Vulović nije evidentirao. Od Nemaca je poginulo pet muškaraca i jedna žena, od ljotićevaca dva muškarca, od ustaša dva muškarca, a tri vojnika su poginula nesrećnim slučajem. Od komunista su poginule ukupno 52 osobe. To su većinom bili četnici, a gotovo svi su stradali tokom Bosanske golgote. U selu Žunje, koje je tada spadalo u Opštinu Guncati, stradalo je 15 muškaraca, 14 od komunista i jedan od ljotićevaca. Svi su poginuli u borbi, osim jednog koga su komunisti ubili mučenjem.)

158-159. Dragiša i Ljubiša Tomić iz Plaskovca. Dragiša je bio rođeni brat poručnika Radiše Tomića, služio je u njegovoj jedinici. Zarobljen je i streljan 22. maja 1945. kod Foče. Bio je 1921. godište. Ljubiša je bio njihov brat od strica. Rođen je 1923, završio je gimnaziju u Kragujevcu, a 1944. Školu rezervnih oficira u selu Brajići. Zarobljen je i streljan 22. maja 1945. kod Foče, zajedno sa Dragišom. (Prema izjavi iz porodice Lukić iz Plaskovca, autoru.) U Kapislani je ubijen i Radiša Tomić; biće naveden kasnije, prema drugom izvoru.

160-161. Braća Živko i Milutin B. Marinković iz Krćevca kod Topole. Živka, rođenog 1910, koji je bio narednik u Belosavci, zaklala je partizanska trojka 3. juna 1943. godine, 50 metara od kuće. Trojku su činili Mile Selja, Žika Nestorović i Mile Ridžnić. Milutina, rođenog 1903. godine, odveli su od kuće 20. decembra 1944, u Topolu, i ubili bez suđenja. Još dva rođena brata, Đorđe, rođen 1905, i Ivko, rođen 1910, poginula su krajem 1944. u Bosni, kao četnici Oplenačke brigade. (Izjava Ivkovog sina, Milovana Marinkovića, autoru.) Sreski narodni sud u Topoli, odlukom Konf. br. 20/45, od 24. novembra 1945, utvrdio je da se “narodnom neprijatelju“ Živku nema šta konfiskovati. (Arhiv Šumadije, Kragujevac, Fond Okružni narodni odbor.)

162-170. Milentije Nikolić, Dragoljub Nikolić Draga, Mića Todorović, Milivoje Petrović, Borisav Novaković, Živorad Matić, Čedomir Ilić, Živorad Ivanović i Miodrag Nikolić, mladići iz Jelenca kod Topole. Ujesen 1944. godine odvedeni su u Aranđelovac, mučeni i likvidirani iz pištolja hicima u usta, a svakome je rečeno: “Zini, da ti ne kvarim zube“. (Izjava Milosava Radonjića iz Jelenca, jedinog preživelog iz ove grupe; specijalno izdanje “Partizanski zločini u Srbiji 1944/45“, “Pogledi“, jun 1991.)

171. Vojislav Tanasijević iz Plaskovca. Tokom rata četnik Gorske kraljeve garde. Zarobljen aprila 1945. godine u Plaskovcu i potom ubijen, verotavno u Kapislani. (Prema izjavi iz porodice Lukić iz Plaskovca, autoru.)

172. Adam Nikolić iz Pajazitova. Pre rata aktivni podoficir, u ratu unapređen u čin poručnika, bio komandant 1. bataljona 4. kosmajske brigade Gorske kraljeve garde. Zarobljen u Bosni proleća 1945, streljan u Kapislani u Kragujevcu. (Prema izjavi potporučnika Božidara Bože Panića iz Pajazitova, autoru. Panić je tada osuđen na vremensku kaznu.)

173. Miodrag Stefanović iz Čačka, tokom rata pratilac akademika Dragiše Vasića i spasenog američkog pilota Ričarda Felmana (po Vasićevom narećenju). Ubijen u kragujevačkoj Kapislani 1945. godine. (Prema svedočenju njegovog sina Milovana; “Misija Haljard“, strana 239, “Pogledi“, Kragujevac, 2004.)

174. Milovan Nikolić iz Ovsišta, tokom rata četnički komandant sela. Krajem 1944. odveden od kuće u Topolu i ubijen maljen. (Prema svedočenju rodbine; izjavi Milana Petrovića iz Vlakče, autoru.)

175. Petar Stavenović iz Mitrovčića, Topola, vrtlar i čuvar kraljevskog imanja na Oplencu. Ujesen 1944. mučen tako što su mu ložili vatru na grudima, a potom odveden u Aranđelovac i ubijen maljem – bila mu je smrskana lobanja. (Izjava Petrove rodbine; specijalno izdanje “Partizanski zločini u Srbiji 1944/45“, “Pogledi“, jun 1991.)

176. Aleksandar Aca Nikolić iz Maskara kod Topole, jedan od najbogatijih ljudi u Šumadiji. Ujesen 1944. odveden u Topolu i ubijen budakom od strane oznaša Jovana Milivojevića. (Svedočenje Milana Milisavljevića iz Jelenca, koji je preživeo tamnovanje u Topoli; specijalno izdanje “Partizanski zločini u Srbiji 1944/45“, “Pogledi“, jun 1991.)

177. Kosana Jovanović iz G. Grbica, supruga potporučnika Arsenija Jovanovića, komandanta 3. mladenovačke brigade Gorske kraljeve garde. Komunisti su je ubili u noći između 18. i 19. aprila 1945. godine, u selu Nožičko kod Dervente, gde se tada nalazila bolnica i pozadina Gorske kraljeve garde. Arsenije je pohitao da spase suprugu i tom prilikom je poginuo. Meštani su ih sutradan sahranili zajedno, u crkvenoj porti u Nožičkom. (Prema izjavi Veroljuba Maletića, istraživača iz Srbca, autoru.)

178. Dragutin Janković iz G. Komarica. Tokom rata bio je komandant ravnogorskog odbora u selu. Posle rata neko vreme se krio u šumi pored kuće. Ujesen 1944. godine komunisti su ga odveli u Kapislanu, u Kragujevcu, odakle se nije vratio. (Prema izjavi njegovog komšije, Milinka Đurđevića, autoru.)

179. Antonijević Miljko iz s. Veliko Krčmare, ubijen kod kuće, posle rata.

180. Aćimović Isidor iz s. Veliko Krčmare, ubijen 1946.

181. Veličković Janko iz s. Veliko Krčmare, ubijen 1946.

182. Janićijević Milorad iz s. Veliko Krčmare, ubijen 1946.

183. Nikolić Milan iz s. Veliko Krčmare, ubijen 1943. u Vojinovcu od strane partizanske trojke, zato što je na slavi Đurđici govorio loše o komunizmu.

184. Radosavljević Branislav iz s. Veliko Krčmare, poslat u Sloveniju navodno kao goroseča i tamo ubijen (najpre je bio četnik, a na kraju rata partizan).

185. Rafailović Ljubodrag iz s. Veliko Krčmare, ubijen krajem 1944. u Kapislani u Kragujevcu.

186. Srećković Svetolik iz s. Veliko Krčmare, ubijen krajem 1944. u Kapislani u Kragujevcu.

187. Srećković Svetomir iz s. Veliko Krčmare, ubijen verovatno u Kragujevcu posle rata.

188. Cukić Vojislav, tokom rata četnik, potomak čuvenog Karađorđevog vojvode Pavla Cukića, ubijen krajem 1944. u Kapislani u Kragujevcu, posle svirepog mučenja.

189. Cukić Milutin iz s. Veliko Krčmare, ubijen verovatno u Kragujevcu posle rata.

190. Paunović Miodrag iz s. Veliko Krčmare, ubijen 1948. godine. Preživeo je streljanje u Šumaricama 1941. (Prema izjavi Blaže Božića, autoru, Paunović je uhapšen u istoj grupi sa njegovom sestrom, Radom.)

191. Radovanović Simeun iz s. Veliko Krčmare, umro posle mučenja od strane komunista.

(179-191, prema podacima Dejana Obradovića, istoričara iz Velikih Krčmara, zaposlenog u Narodnom muzeju u Kragujevcu, datim autoru. U selu Veliko Krčmare Nemci su ubili 21, četnici jednu osobu, a komunisti 17: dvojicu kao četnike u Bosanskoj golgoti, a 15 kao civile.)

192. Savić iz Badnjevca, otac Dušana, četnika 2. šumadijskog korpusa. Bio je komandant sela. Streljan je 1945. u Sarajevu. (Prema izjavi Blaže Božića iz Badnjevca, autoru.)

193. Stojadin Aleksić iz Guberevca, ubijen od Udbe 1946. u 23. godini.

194. Milan Aleksić iz Guberevca, poznati ugostitelj, streljan u Čačku 1946. godine, u 48. godini.

195. Milka Aleksić, domaćica iz Guberevca, odvedena u zatvor u Kragujevcu posle slobodnog govora na kursu “ideološkog obrazovanja“ u selu; vraćena kući sa teškim telesnim povredama i ubrzo preminula.

196. Milisav Jevremović iz Guberevca. Tokom rata pripadao Ravnogorskom pokretu. Godine 1946. odveden od kuće i svirepo ubijen u selu. Nađen nedaleko od pruge sa odsečenim jezikom, odsečenim ušima i polomljenim rukama.

197. Draga Vujić, domaćica iz Guberevca. Godine 1946. komunisti su je, posle svirepog mučenja, obesili o drvo nedaleko od kuće, zato što je nosila hranu četniku sakrivenom u zemunici. (Četnika Milosava Jošovića nije odala.)

198. Danica Terzić, domaćica iz Guberevca. Svirepo ubijena od strane komunističke policije u zimu 1944/45. Vezali su joj ruke i noge, potom uže zakačili na sanke i naterali konje u galop sve dok nije izdahnula – od njene kuće do železničke stanice, seoskim putem dužine dva i po kilometra.

199. Dvanaestogodišnji romski dečak iz s. Leskovac. Četiri pijana partizana, od kojih je jedan bio oficir, posle rata dovode u kuću Aleksića u Guberevcu muzičare Rome i počinju da šenluče. Svirali su im poznati muzičari iz susednog sela Leskovca Radmilo, Radovan i dvanaestogodišnji sin njihovog brata Radojice. Jedan od pijanih partizana izvadio je pištolj i počeo da puca. Jedan metak pogodio je dečaka u glavu, on je ispustio gitaru i pao smrtno ranjen.

(193-199, prema podacima Božane Srejić, devojačko Aleksić, iz sela Guberevac, datim autoru.)

200. Dušan Golubović iz Lapova.

201. Danilo M. Zlatković iz Lapova.

202. Radomir Milovanović iz Lapova.

203. Miroslav Radojkić iz Lapova.

204. Božidar Radžić iz Lapova.

205. Radomir Radžić iz Lapova.

206. Čedomir B. Stanojlović iz Lapova.

207. Milorad Stanojlović iz Lapova.

(Prema knjizi “Lapovo“ D. Milanovića i M. Stankovića, str. 596-597, lica pod rednim brojevima 200-207 streljana su “po oslobođenju kao četnici“.

208. Ljubiša Jovanović iz Lapova.

(Prema knjizi “Lapovo“, Jovanović je “streljan kao ljotićevac“.)

209. Mihailo Borić iz Lapova.

210. Ljubisav M. Solunac iz Lapova.

(Prema knjizi “Lapovo“, Borić i Solunac su streljani kao “kao saradnici Nemaca“.)

211. Zoran Vesel iz Lapova.

212. Milan Majer iz Lapova.

213. Živadin Pantić iz Lapova.

214. Jovan Korić iz Lapova.

215. Radosav Marković iz Lapova.

(Prema knjizi “Lapovo“, Vesel, Major, Pantić, Korić i Marković su “streljana lica o kojima se ne zna ništa“. Autori knjige pišu da u Okružnom sudu u Kragujevcu, niti inače, nisu pronašli podatke o streljanima, kako za poslednju petoricu, tako ni za ostale, dodajući: “Meštani pak ne znaju koje su zločine počinila streljana lica“. Prema tome, autori podrazumevaju da su streljana lica počinila neke zločine, čim su streljana. Prema izjavi porodice Kojić iz Lapova, u kojoj je streljan domaćin, Rade, kao saradnik četnika, žrtve komunista iz Lapova likvidirane su u Kapisali u Kragujevcu. Rade Kojić i još petoro meštana Lapova navedenih u ovoj knjizi biće upisani kasnije, prema drugim izvorima)

216. Stevan Radulović i njegovi sinovi Dragomir i Živadin, iz Stojnika. Ubijeni su od komunista tokom rata, kao civili. Dragomir je imao 16 godina. Likvidirani su po nalogu komuniste Mikana Milosavljevića iz Kopljara. Stevan je bio stric Dragovana Radulovića, oficira Gorske kraljeve garde. “Doveli smo Mikanovog brata da vidi šta je njegov brat učinio. Moj stric i moja braća nisu se mogli prepoznati, toliko su im razbili glave kundacima“, izjavio je Dragovan autoru.

217-222. Milan i Milija Radenković, rođena braća, Živadin Kopljarac, Milentije Simić, Dragomir Radosavljević i Kosta Dobričić, svi iz Stojnika. Komunisti su ih ubili tokom rata, kao civile. Ubistvo Radovanovića i Dobričića naredio je Jovanović “Bradonja“. (Prema izjavi Dragovana Radulovića iz Stojnika, autoru.)

Prema “spisku izginulih lica iz sreza Orašačkog“, koji je potpisao sreski načelnik, 1. jula 1942, Milan Radenković, star 38 godina, je “ubijen od partizana kao ugledan seljak“. Za Dragomira Radosavljevića, starog 35 godina, piše “ubijen od partizana“. (AVII, Arhiva neprijateljskih jedinica, K-137, f. 10, reg. br 7/1.)

223-227. Boško i Dragutin Blagojević, rođena braća (rođeni 1897. i 1899), Milovan N, Obren Pantić i Luka Milošević, svi iz Kopljara. Prema izjavi Dragovana Radulovića iz Stojnika, autoru, svi su likvidirani tokom rata, kao civili. Prema istraživanjima Radeta Glavaša iz Aranđelovca, braća Blagojevići ubijeni su 13. septembra 1944, od strane partizana 2. šumadijske brigade. Dragutin, koji je bio predsednik seoske opštine, svirepo je mučen (zabijali su mu eksere pod nokte, palili neke hartije na grudima, strugali nogu…) Luku Miloševića ubili su 20. februara, a Obrena Pantića 15. decembra 1943. Milošević je bio Pećančev vojvoda, ali nije ubijen u borbi, a Pantić, stari radikal, jedno vreme je bio predsednik seoske opštine. Sreski narodni sud u Aranđelovcu, odlukom Konf. br. 81/45, od 4. novembra 1945, zaključio je da se “narodnom neprijatelju“ Luki Miloševiću nema šta konfiskovati. Komisija je popisala svu njegovu imovinu: 1, 5 hektara zemlje, četiri ovce, šest kokošaka, jednu motiku, četiri kreveta sa posteljom, dva astala, četiri stolice, klupu, peć na ugalj, kredenac, jedan lonac, jednu šerpu i pet tanjira. Odlučeno je da se to ostavi njegovoj udovici Maleni i ćerkama Ljubinki i Leposavi.

228-229. Milovan i Radovan Jakovljević iz Orašca, rođena braća. Komunisti su ih likvidirali tokom rata, kao civile. (Izjava Dragovana Radulovića iz Stojnika, autoru.)

230-232. Gruja Savić, Miloš Lazarević i Obren Erić iz Markovca. Ubijeni su tokom rata od strane komunista kao civili. (Prema izjavi Dragovana Radulovića iz Stojnika, autoru.)

233-234. Gajići, muž i žena, iz Vukosavaca. Bili su sestra i zet Milorada Živanovića, komandira čete u Orašačkoj brigadi Gorske kraljeve garde. Komunisti su im živima urezali petokrake na čela. Milorad je emigrirao, preminuo je u Karakasu. (Prema izjavi Dragovana Radulovića iz Stojnika, autoru.)

235. Živomir Obradović, zemljoradnik iz Venčana kod Aranđelovca. Komunisti su ga 1943. odveli od kuće i ubili. Imao je oko 40 godina, bio je civil. Sutradan je njegova žena našla posmrtne ostatke i sahranila ih na seosko groblje. (Izjava Aleksandra Đokića iz Sibnice, sada u Ženevi, autoru. Živomir je bio Aleksandrov teča.)

236. Dušan Jevtić iz Vučkovice. Ubijen je u selu, januara 1946. godine. Ista grupa od desetak komunista uhapsila je 31. januara 1946. i Slavka Miletića iz Vučkovice, brata streljanog poručnika Adama Miletića. Rekli su mu: “Sad ćeš da prođeš kao Dušan Jevtić“. (Svedočenje Slavka Miletića, “Pogledi“, br. 200, 2007. godine.)

237. Milivoje Joksimović iz Vučkovice. Grupa komunista koja je ubila Dušana Jevtića ubila je i Milivoja Joksimovića, ispred kafane u Brnjici, oko 31. januara 1946. godine. (Svedočenje Slavka Miletića, “Pogledi“, br. 200, 2007. godine.)

238. Milivoje Pavlović iz Ljubičevca. Pre rata bio je žandarm u Šatornji, a i rat provodi na toj dužnosti. Posle rata ostao je u selu. Komunisti su ga odveli u Kragujevac, u zatvor kod suda. Žena Milena, rođena 1920. godine, išla je pešice do zatvora, dok joj jednog dana nisu rekli da ne dolazi. Dete staro osam meseci preminulo im je tokom rata. (Prema izjavi rođaka, Rajka Petrovića iz Čumića, autoru.)

239. Branislav Petrović iz Čumića. Ubio ga je komunista Jelenić iz Trnave, u Jarušicama. (Prema izjavi Rajka Petrovića iz Čumića, autoru. Branislav je bio Rajkov stric. Još dva Rajkova strica, Dragoslav i Ljubomir, stradala su u ratu. Bili su četnici, nisu se vratili iz Bosne.)

240-241. Braća Gajići iz G. Milanovca, sinovi Adama Gajića. Streljani su 1945. na Aerodromu (izjava književnika Slobodana Pavićevića iz Kragujevca, autoru).

242. Dobrosav Božidara Stanković iz Gornje Trnave, tokom rata četnik u 9. brigadi Smederevskog korpusa. Streljan je od komunista u jesen 1944. u Kragujevcu.

243. Jakob Franca Lorger, poručnik, Slovenac – izbeglica. Tokom rata stanovao je u Velikom Orašju kod Velike Plane i bio četnik Koste Pećanca, a potom komandant 5. brigade Smederevskog korpusa. Odstupio sa četnicima i vratio se iz Bosne. Skrivao se, ali je uhvaćen od komunista i ubijen početkom 1946. godine u Kragujevcu.

244. Sima Milić, stariji čovek, sreski načelnik u penziji. Tokom okupacije živeo je u Velikom Orašju, sarađivao je sa četnicima. Ubijen je od komunista početkom 1946. godine u Kragujevcu.

245. Rajko Pešić, apotekar iz Lapova. Ubijen je u jesen 1944. u Kragujevcu, pod optužbom da je pomagao četnike, što i jeste, ali mu je glavna krivica bila ta što je bio bogat.

246. Todosije Radovana Jovanović – Toda, iz Viševca, rođen 1898. Demokrata, ugledan domaćin i veliki monarhista. Bio je predsednik seoske opštine i čuvao je meštane od stradanja. Sarađivao je sa četnicima. Streljan je oko Sv. Arhanđela 1944. u Kragujevcu, sa još tri svoja sugrađanina.

247. Voja Marinković, opštinski služitelj iz Viševca. Ubijen je oko Sv. Arhanđela 1944. u Kragujevcu, pod optužbom da je batinao neke partizane.

248. Stanko Gavrilović iz Viševca. Bio je siromah, ubijen je bez ikakvog razloga, oko Sv. Arhanđela 1944. u Kragujevcu.

249. Antonije Milutina Jovanović – Anta iz Viševca, rođen 1894. Veliki monarhista i simpatizer četnika. Ubijen je oko Sv. Arhanđela 1944. u Kragujevcu, sa ostalim Viševčanima.

250. Radenko Živote Simić, rođen. 1913. u Udovicama kod Smedereva, tokom rata četnik. Odveden je u zatvor u Kragujevcu krajem 1944. godine. Tokom 1946. iz zatvora je odveden na prinudni rad u neko od okolnih sela i više se živ nigde nije pojavio.

(242-250: prema istraživanju Nemanje Devića iz Smederevske Palanke.)

251. Isailo Mladenović, zemljoradnik iz G. Trnave. Prema zapisniku Sreskog narodnog suda u Topoli K.br. 6/45 od 17. septembra 1945, komisija za konfiskaciju išla je kod Isailovog oca Radoja, u G. Trnavu. Utvrđeno je da “streljani Isailo“, rođen 1899, otac šestoro dece, nema imovine, jer se sva zemlja vodi na njegovog oca. Nije navedeno ko je osudio Isaila “na kaznu smrti streljanjem i konfiskaciju celokupne imovine u 100 posto u korist Narodnooslobodilačkog fronta“. Sačuvan je i zaključak Sreskog suda u Topoli, Konf. br. 6/45, od 18. septembra 1945, o obustavi procesa konfiskacije protiv ovog “narodnog neprijatelja“, usled nemaštine. Zapisnik je formular otkucan na pisaćoj mašini, u kome je ostavljeno mesto da se ručno upišu imena i drugi podaci.

252. Živan Milovančević iz Topole. Sačuvan je dopis Okružnog narodnog odbora Kragujevac br. 220/45 od 22. avgusta 1946. godine Sreskom sudu u Topoli, u kome se traži konfiskacija njegove imovine. Nije navedeno ko ga je osudio, kada i na kakvu kaznu. Sreski sud je 26. avgusta odgovorio da je “komisijskim zapisnikom utvrđena nemaština“. Prema izjavi porodice Milovančević iz Topole, autoru, Živan je tokom rata bio načelnik Oplenačkog sreza, a ubijen je u Belosavcima, bez suđenja, odmah po dolasku komunista ujesen 1944. godine.

253. Rade Kojić iz Lapova. Prema pismu Sreskog suda u Rači Okružnom narodnom odboru u Kragujevcu, I.br. 173/46 od 24. avgusta 1946, Rade je osuđen po presudi vojnog suda br. 21/44. Nije navedeno o kom sudu je reč i na koju kaznu je osuđen. Sreski sud nije dobio presudu, pa je “konfiskaciju imovine pomenutog narodnog neprijatelja proveo po predlogu Uprave narodnih dobara SNO u Rači br. 105 od 10. februara 1946“. Prema knjizi “Lapovo“, Kojić je streljan “kao saradnik četnika“.

254. Milorad Ž. Vujičić, zemljoradnik, rođen 1899, u Lapovu. Presuda Vojnog suda Vojne oblasti centralne Srbije od 23. i 24. januara 1945. godine, odobrena od strane Višeg vojnog suda pod br. 307/45, a dostavljena Sreskom narodnom odboru Kragujevac radi konfiskacije. Prema presudi, Milorad je tokom rata bio tumač kod Nemaca. Osuđen je “na kaznu smrti streljanjem“. Sreski narodni sud u Rači, zaključkom br. 73/45, od 2. februara 1946, utvrdio je da se “narodnom neprijatelju“ Miloradu nema šta konfiskovati.

255. Danilo S. Marković, činovnik okružnog načelstva, rođen 1914. u Jarušicama kod Rače. Presuda Vojnog suda Vojne oblasti centralne Srbije od 23. i 24. januara 1945. godine, odobrena od strane Višeg vojnog suda pod br. 307/45, a dostavljena Sreskom narodnom odboru Kragujevac radi konfiskacije. Prema presudi, Danilo je kao “idejni protivnik NOVJ“ radio u ljotićevskom propagandnom odseku, “a po dolasku NOVJ i nadalje ovaj izdajnički rad sa četnicima nastavio“. Osuđen je “na kaznu smrti streljanjem“.

256. Svetomir Obradović, majstor bravar, rođen 1909. u Bukurovcu kod Kragujevca. Presuda Vojnog suda Vojne oblasti centralne Srbije od 23. i 24. januara 1945. godine, odobrena od strane Višeg vojnog suda pod br. 307/45, a dostavljena Sreskom narodnom odboru Kragujevac radi konfiskacije. Prema presudi, Svetomir je tokom rata “kao idejni i pravni saradnik izdajnika bio dobrovoljac u oužanoj Ljotićevoj formaciji i učestvovao u borbama protiv NOVJ“. Osuđen je “na kaznu smrti streljanjem“.

257. Svetozar Stanković, zemljoradnik, rođen 1916. u D. Trnavi. Presuda Vojnog suda Vojne oblasti centralne Srbije od 23. i 24. januara 1945. godine, odobrena od strane Višeg vojnog suda pod br. 307/45, a dostavljena Sreskom narodnom odboru Kragujevac radi konfiskacije. Navedeno je da je Svetozar za vreme okupacije “kao izdajnik i koljaš Draže Mihailovića počinio mnoga nedela“. Osuđen je “na kaznu smrti streljanjem“.

Presuda i potvrda presude za Vujičića, Markovića, Obradovića i Stankovića, kao i za Jovana Dinića, koji je naveden ranije, otkucani su na jednoj stranici.

258. Milan Savić iz Gradca, policajac u Kragujevcu, star 38 godina. Prema izveštaju Otseka Unutrašnjih poslova Gradskog narodnog odbora u Kragujevcu, br. 9/4, od 9. aprila 1946, Milan Savić je “streljan pre 14 meseci kod Rače“. Za sobom je ostavio “dve ćerke i jednog sina, koji je umro u Nemačkoj na radu“. Imao je pet ari zemlje i kuću u kojoj su ostale njegova žena i ćerke. Okružni narodni odbor u Kragujevcu tražio je 21. avgusta 1946, dopisom br. 2086, od Sreskog suda u Rači da se tih pet ari zemlje i kuća u Gradcu konfiskuju, uz napomenu da je Zemaljska komisija Srbije za utvrđivanje zličina okupatora i njihovih pomagača oglasila Milana Savića za ratnog zločinca, što je postao “u svojstvu agenta Predstojništva gradske policije u Kragujevcu“.

259. Milan M. Nenadović iz Kloke. Osuđen je “na kaznu smrti streljanjem i konfiskaciju celokupne imovine“ presuom Okružnog suda u Kragujevcu Kzp. 318/45. Rešenjem Sreskog narodnog suda u Topoli Konf. br. 71/46, od 30. aprila 1946. utvrđeno je da nema imovine, “već da je živeo na imovini svog oca Miloja“.

260-261. Radoje J. Janković i Zoran T. Gajić iz Vlakče. Osuđeni su “na kaznu smrti streljanjem i na konfiskaciju celokupne imovine“, presudom Okružnog suda u Kragujevcu Kzp. br. 99/46, koja je potvrđena od strane Vrhovnog suda Srbije u Beogradu Kz. br. 650/1946. od 18. aprila 1946. Sreski sud u Topoli, zaključkom Konf. br. 77/46, utvrdio je 15. jula 1946. da nemaju imovine. Prema izjavi Milana Petrovića iz Vlakče, Radoje Janković i Zoran Gajić su 1946. godine mučeni i streljani u Kapislani u Kragujevcu.

262. Radiša Tomić iz Plaskovca. Osuđen je “pored kazne i na konfiskaciju celokupne imovine“, presudom Divizijskog vojnog suda u Kragujevcu br. 1634/45, od 8. marta 1946. godine. Rešenjem Sreskog suda u Topoli, Konf. br. 75/46, od 27. maja 1946, utvrđeno je da nema imovine, pošto je “živeo na imanju svoga oca Milosava, na koga se imanje vodi a koji je još u životu“. Radiša je aprila 1941. bio pitomac Vojne akademije u Beogradu. Rat je proveo na raznim dužnostima u Gardi, postao je poručnik. Prema knjizi Miodraga Beljakovića “Pod oblacima Srbije“, marta 1946. uhvaćen je u zemunici pored svoje kuće u Plaskovcu i potom ubijen čekićem u istražnom zatvoru u Kragujevcu.

263. Radivoje M. Miloradović iz Zabojnice. Sačuvana je odluka Sreskog suda za srez Gružanski u Kragujevcu, br. 84/46, od 30. septembra 1946. godine, o “sprovođenju konfiskacije imovine narodnog neprijatelja streljanog za vreme rata Miloradovića Radivoja iz Zabojnice“. Utvrđeno je da je “streljani od porodice ostavio ženu, dvoje dece, oca i majku, koji žive na imanu oca streljanog, Milana“. Prema knjizi Slobodana Ćirovića “Na tragu zločina“, Radivoje je mobilisan u partizane i potom streljan, kada su saznali da je bio kurir u Centru veze Šumadijske grupe korpusa.

264. Trifun A. Nedeljković, zemljoradnik iz Pajsijevića, star 25 godina. Presudom Okružnog suda u Kragujevcu br. 25/46 od 18. maja 1946. osuđen na smrt streljanjem jer je bio četnik Draže Mihailovića. Rešenjem Sreskog narodnog suda za srez Gružanski u Kragujevcu, br. 80/46 od 25. septembra 1946, utvrđeno je da “streljani nema druge imovine sem one koju je nasledio sa svojim bratom Dušanom od oca Antonija“, a to je deo kuće i 70 ari zemlje. Imovina nije konfiskovana, jer je Trifun imao “majku Radosavu staru 60 godina, ženu Stanojku staru 20 godina i sina Zorana starog 18 meseci“, a svi su živeli “od zemljoradnje i na ovoj imovini“.

(251-264: Istorijski arhiv Šumadije, Fond Okružni narodni odbor Kragujevac, K-40.)

265. Bogoljub Todorović iz Šljivovca.

266. Radivoje Milovanović iz Zabojnice.

267. Milorad Stevanović iz Guncata.

268. Dušan Stevanović iz Guncata.

269. Radojica Ristić iz Šljivovca.

270. Milan Tišević iz Guncata.

271. Radonja Petrović iz Grbica.

272. Vasilije Popović iz Zabojnice.

273. Vukoman Vukomanović iz Stanova.

274. Vladimir Vasiljević iz Guncata.

275. Svetozar Minić iz Grošnice.

Za lica pod rednim brojevima 265-275, šef Odseka narodne imovine, Arsenije Babić, s naznakom “Hitno je“, pisao je Sreskom sudu sreza Gružanskog 19. septembra 1944. godine: “Pošto su napred navedena lica streljana kao narodni neprijatelji, to se upozoravate da odmah sprovedete konfiskaciju njihove imovine i da nam dostavite odluke“. U pismu je navedeno da su svi streljani prema presudama 6. proleterske brigade od 24. maja 1944. godine, koje nose redne brojeve 29, 33, 14, 14, 29, 40, 45, 40, 23, 14. i 13. Odsek narodne imovine nije imao te presude, već “samo neke zapisnike komisijske koji su nepopunjeni“. Sreski sud sreza Gružanskog je odlukom D. br. 83/46, od 26. septembra 1946, odbio zahtev za Todorovića, Vukomanovića i Milovanovića, “kao nezakonit“, jer nije bilo presude, niti odluke tela nadležnog za konfiskaciju – Sreskog narodnooslobodilačkog odbora. Ovo telo je, kako dalje stoji u odluci suda, donelo odluku o konfiskaciji imovine ostaloj osmorici i po tom osnovu njihova imovina je već bila konfiskovana, ili su doneta rešenja da im se nema šta konfiskovati. U odluci Narodnog sreskog suda za srez Gružanski, D. br. 125/45, od 9. oktobra 1945. godine, Radivoje Ristić iz Šljivovca naziva se i Radonja Ristić (dva puta Radojica, jednom Radonja). U arhivu je sačuvan i nepotpisani zapisnik o konfiskaciji imovine Radivoja Milovanovića iz Zabojnice, ali i izveštaj Mesnog narodnog odbora Zabojnice od 25. septembra 1946. da “napred imenovano lice ne postoji na teritoriji ovog odbora, niti je postojalo“. Prema tome, 6. proleterska brigada, tzv. Muslimanska brigada, iz sastava 17. udarne divizije, nije tačno znala koga je streljala.

Prema knjizi S. „irovi’a “Na tragu zločina“, Vasilije Vasa Popović iz Zabojnice tokom rata je bio na službi u Petrovcu, kao Dražin četnik. Saznavši da je uhapšen, ujesen 1944, meštani Petrovca garantovali su svojim potpisima da nije imao krivice. Ubijen je u Kapislani.

U zapisnicima je greškom prepisivan 24. maj, verovatno zato jer su komunisti već imali najmanje jednu presudu Vojnog suda Glavnog štaba Srbije od 24. maja 1944. Kao što ćemo kasnije videti, ovom presudom je na smrt osuđen Milan Đoković iz Trešnjevaka, mada su, očigledno, sve ove presude pisane naknadno. Muslimanska brigada stigla je u oblast Kragujevca oktobra 1944. godine.

276. Dragoslav Prokić iz Darosave, šofer, rođen 1916. godine. Prema presudi Okružbog suda u Kragujevcu br. Kzp. 272/46. od 27. maja 1946. godine, osuđen je na smrt što je “kao pripadnik raznih četničkih jedinica“ likvidirao jednu i tukao više osoba. Istom presudom, na vremensku kaznu je osuđen kamenorezac Milorad Ostojić iz Kruševca, sa prebivalištem u Aranđelovcu. Za njega je naznačeno da se nalazi u pritvoru, dok za Prokića to nije rečeno, što znači da je već bio ubijen. Odlukom Sreskog suda u Aranđelovcu, Konf. br. 90/46, od 4. septembra 1946, utvrđeno je da iza Prokića, koji je “pored ostalih kazni osuđen i na kaznu konfiskacije“, nije ostalo imovine.

277. Momčilo Dostanić iz Kragujevca. Presudom Kzp. 76/40 od 9. septembra 1946. godine Okružni sud u Kragujevcu osudio je Dostanića na vremensku kaznu. Vrhovni sud Narodne republike Srbije usvojio je žalbu Javnog tužioca okruga Kragujevačkog, “pa je na osnovu čl. 56 Zakona o uređenju narodnih sudova“, presudom br. 1560/46, Dostanića 17. oktobra 1946. godine osudio “na kaznu smrti streljanjem, na trajan gubitak političkih prava i na konfiskaciju celokupne imovine, uz ograničenje iz čl. 4 Zakona o konfiskaciji“. Momčilo Dostanić je bio predstojnik (načelnik) policije u Kragujevcu. Krajem 1944. postaje šef političko-upravnog odseka Dražine Vrhovne komande. Zarobljen je u Bosni 1945.

278. Nikola Radovanović iz Grošnice. Pre rata potpukovnik, na službi u Bitolju. U ratu komandant korpusne teritorije Šumadijske grupe korpusa. Proleća 1945. godine zarobljen je od komunista u Mladikovinama kod Teslića 27. aprila 1945. i ubijen u Banjaluci. (Izjava Blaže Božića iz Badnjevca, autoru.) Sačuvano je rešenje Okružnog suda u Bitolju, I.br. 127/46, doneto na osnovu rešenja Sreskog suda za srez Gružanski D.br. 200/46, o konfiskaciji Radovanovićeve imovine. U Bitolju je imao kuću sa dvorištem od 23 ara, verovatno u glavnoj ulici, jer se u ovo doba zvala “Ulicata maršal Stalin“, dok je pre rata naziv bio “Ul. Prestolonaslednikova“. Za Radovanovića se kaže da je “osuđen kao narodni neprijatelj“. Sreski narodni sud za srez Gružanski, odlukom od 20. marta 1946, ostavio je “ženi narodnog neprijatelja Jelici“ Nikolino imanje u Grošnici, od 1, 6 hektara, “na uživanje do smrti ili preudaje, a potom da ovo nepokretno imanje pripaden državi“.

279. Bogoljub D. Stefanović iz Lipnice. Najpre je naređeno da se konfiskuje imovina Slavoljuba Stefanovića, na osnovu toga što je “oglašen za narodnog neprijatelja i ratnog zločinca“. Međutim, komisija Sreskog narodnog suda za srez Gružanski izašla je na lice mesta i sud je 19. februara 1946, aktom Br. 160/45, zaključio: “Ovaj zahtev može samo da se odnosi na njegovog brata Bogoljuba iz Lipnice koji je u istini ratni zločinac i koji je u toku rata streljan“. Sačuvana je odluka Sreskog narodnog suda za srez Gružanski D.br. 78/46 od 26. decembra 1946. godine, u kojoj se raspravlja o imovini “streljanog za vreme rata narodnog neprijatelja Stefanovića D. Bogoljuba“. Uvažena je žalba udovice Branislave i vraćen joj je deo zemlje.

280. Milovan Ivković iz Konjuše. Sačuvana je odluka Sreskog suda za srez Gružanski D.br. 150/45 od 16. decembra 1946. godine, o “sprovođenju konfiskacije imovine streljanog“. Milovan je iza sebe ostavio ženu Draginju staru 50 godina i usvojeno dete, maloletnu Dušanku. Tokom rata je bio u pozadinskim službama 1. šumadijskog korpusa. Prema knjizi “Na tragu zločina“ Slobodana Ćirovića, komuniste je sačekao kod kuće, koji su ga krajem 1944. godine odveli u Kragujevac i streljali.

281. Miroslav A. Radojkić iz Lapova. Sačuvan je “zaključak“ Sreskog narodnog suda u Rači od 2. novembra 1945, o konfiskaciji imovine zaostale iza “osuđenog Miroslava“, koji je “proglašen za narodnog neprijatelja“. Deo imovine ostavljen je ženi Leposavi i ćerki Dušici. Prema knjizi “Lapovo“ D. Milanovića i M. Stankovića, je streljan “po oslobođenju kao četnik“.

282. Borivoje Đurović, opštinski činovnik iz Aranđelovca, rođen 1903. u Stojniku. Sačuvan je dopis Sreskom sudu sreza Orašačkog u Aranđelovcu, od 28. avgusta (godina nije navedena, kao ni pošiljalac), u kome piše da je Borivoje osuđen na kaznu smrti streljanjem presudom Vojnog suda Kragujevačke vojne oblasti IZ-279/45 od 28. aprila 1945. Takođe, da presuda odobrena odlukom Višeg vojnog suda od 3. maja 1945.

(265-282: Istorijski arhiv Šumadije, Fond Okružni narodni odbor Kragujevac, K-40.)

283. Miloje Stefanović iz G. Grbica. Narodni sreski sud za srez Gružanski, odlukom D. br. 135/45, od 2. februara 1945, utvrdio je da nema imovine “streljanog Miloja Stefanovića“, koja bi bila pogodna za konfiskaciju. Sa grupom od još četiri mladića iz Grbica uhapšen je i streljan, jer su bili pratioci “Grbičkog popa“. U knjizi S. Ćirovića “Na tragu zločina“ objavljeno je Milojevo oproštajno pismo, koje glasi: “Mama i svi moji, Pošaljite pozdrav svima, da više nemate Miloja, jer gine na pravdi Boga… (nečitko) Sećajte se mene al nemojte kukati, jer ćete mi rane u grobu vređati. Čuvajte mi mog milog brata Marisava kao (i) Nadu, Veru, Šala, Šušu. Neka mi oprosti što sam ga udario neki put. Zamislite kako mi je kad vi ovo pišem. Ljubim vas sviju, najviše tebe Tata i Mama i mojeg Marisava.

Poz(dravite) Vojka, Canu, Đuku, Deliju, Draga i Žoju i sve njine. Stojka neka mi pozdravi ono dete.

Vaš sin koji stoji pred mitraljezom (i) na pravdi Boga gubi mladost. Miloje.“

284. Miodrag Đurđević iz D. Grbica. Vojni sud Komande kragujevačkog područja poslao je decembra 1944. dopis br. 18 Okružnom narodnom odboru Kragujevac, koji glasi: “Izvršiti konfiskaciju 90 posto imovine Miodraga Đurđevića, zemljoradnika iz sela D. Grbice, koji je streljan zbog učestvovanja u borbi protiv NOVJ“. Sa grupom od još četiri mladića iz Grbica uhapšen je i streljan, jer su bili pratioci “Grbičkog popa“.

285. Miloš Petrović iz G. Grbica. Prema odluci Narodnog sreskog suda za srez Gružanski, D. br. 129/45, od 28. januara 1946. godine, “streljani Petrović Miloš iz G. Grbica nema lične imovine koja bi mu se mogla konfiskovati“. Prema Zapisniku za konfiskaciju Komande kragujevačkog područja od 4. decembra 1944. godine, donetog na osnovu rešenja Vojnog suda pri Komandi kragujevačkog područja, Miloš je imao oca, majku, dva brata, dve sestre, ženu i dete.

286. Milosav D. Bataveljić iz D. Grbica. Narodni sreski sud za srez Gružanski, odlukom D. br. 133/45, od 12. februara 1946, utvrdio je da se nema šta konfiskovati “streljanom za vreme rata Milosavu Bataveljiću iz D. Grbica“. Prema pismu Okružnog narodnog odbora Sreskom sudu sreza Gružanskog, od 5. septembra 1946. godine, Milosav je “od Vojnog suda Komande vojnog područja streljan zbog udela u borbi protiv NOVJ-a“. Imao je majku, ženu i troje male dece.

287. Milan Stepanović iz Garaša. Prema zaključku Sreskog narodnog suda u Aranđelovcu, Konf. 53/45, od 22. decembra 1945, nije se imalo šta konfiskovati Milanu Stepanoviću iz Garaša, “koji je kao narodni neprijatelj likvidiran od NOV“. U obrazloženju se navodi da je “narodni neprijatelj posle svoje smrti ostavio udovu i dvoje sitne dece“.

288. Radenko S. Todorović iz Garaša. Prema zaključku Sreskog narodnog suda u Aranđelovcu od 30. novembra 1945. godine, Radenko je “likvidiran od strane Narodnooslobodilačke vojske“. Nije imalo šta da mu se konfiskuje, jer je “živeo na imovini i u kući svog oca Svetozara, koji je umro tek posle likvidacije Radenkove“.

289. Sreten Stojanović iz Guncata. Narodni sreski odbor za srez Gružanski tražio je 29. avgusta 1945. od Narodnog sreskog suda za srez Gružanski “da se u smislu člana 28 Zakona o konfiskaciji konfiskuje imovina streljanom za vreme rata Sretenu Stojanoviću iz Guncata“. Odgovoreno je da Sreten nije imao imovine. Prema izjavi Milutina Vulovića iz Guncata, datoj autoru, Sreten je bio đak, pripadao je četničkom pokretu, a streljan je posle dolaska komunista, u Kragujevcu. Izgleda da su frazu “streljan za vreme rata“ koristili za likvidirane do 9. maja 1945. godine.

290. Đorđe Blagojević iz M. Pčelica. Prema odluci Narodnog sreskog suda za srez Gružanski od 21. decembra 1945. godine, “streljani Đorđe Blagojević iz M. Pčelica nema imovine koja bi mu se mogla konfiskovati“.

291. Budimir D. Milić iz Ljuljaka. Prema izveštaju Narodnog sreskog suda za srez Gružanski, Dbr. 64 od 12. jula 1945. godine, Budisav je presudom Vojnog suda u Kragujevcu “osuđen i na konfiskaciju imovine“. Imovine nije imao, a “od uže porodice je ostavio oca Dragomira, ženu Milanu, kći Ljubico od 10 godina, Milku 8 godina i sina Vladetu 6 godina“. Prema knjizi Slobodana Ćirovića “Na tragu zločina“, Budimir je tokom rata bio četnik, a prijavio se komunistima kada su mu poručili da je proglašena amnestija; pogazili su datu reč i streljali ga.

292. Vladislav Andrić iz Vinjišta. Prema odluci Narodnog sreskog suda za srez Gružanski, D.br 105/45 od 22. januara 1946. godine, Vladislava je na smrt i konfiskaciju imovine osudio Vojni sud kragujevačkog vojnog područja, presudom Iz.br. 244/45. Mesni narodni odbor Grošnice utvrdio je da nije bilo ni imovine, ni “prinovka za račun streljanog“.

293. Života Milovanović iz Borča. Rešenje Vojnog suda Komande kragujevačkog područja br 13. od 21. decembra 1944. glasi: “Izvršiti konfiskaciju 90 posto imovine Živote Milovanovića, zemljoradnika iz sela Borča, koji je streljan zbog uzimanja učešća u borbi protiv NOVJ“. Prema odluci Narodnog sreskog suda za srez Gružanski D.br. 139 od 21. decembra 1945. godine, “ustanovljava se da streljani Života Milovanović iz Borča nema nikakve imovine koja bi mu se mogla konfiskovati“.

294. Vojin B. Ratković, rođen 1898. u Beloševcu, major kraljevske Jugoslovenske vojske. Presudom Vojnog suda komande vojne oblasti zapadne Srbije – veća čačanskog područja – Sud.br. 159/45, od 22. marta 1945. godine, osuđen je “na kaznu smrti streljanjem“, pod optužbom da je kao pripadnik nedićevskih formacija učestvovao u odabiru talaca, komunista i njihovih pristalica, za streljanje i odvođenje u logore. Dopisom od 13. aprila 1945. Okružni narodni odbor Kragujevac obavešten je da je presuda odobrena odlukom Višeg vojnog suda 2. sud. br. 337 od 21. aprila, kao i da podrazumeva “konfiskaciju celokupne imovine“.

295. Miodrag Mujaković, železnički službenik iz Lapova. Prema pismu Okružnog narodnog odbora Kragujevac Br. 137/45, od 22. avgusta 1946. godine, Sreskom sudu u Rači, Miodrag je “osuđen na smrt i konfiskaciju sa 90 posto presudom Vojnog suda 6. proleterske brigade“. Ova presuda imala je oznaku Br. 24/44. (Prema knjizi “Lapovo“ D. Milanovića i M. Stankovića, Miodrag je streljan “po oslobođenju kao četnik“.)

296. Vojislav Ivanović, šef železničke stanice u Lapovu. Sreski sud u Rači, dopisom I.br. 174/46, od 21. septembra 1946, obavestio je Okružni narodni odbor u Kragujevcu da mu dostavlja “zaključak o konfiskaciji imovine narodnog neprijatelja Ivanović Vojislava, biv. šefa železničke stanice u Lapovu“. (Prema knjizi “Lapovo“, Ivanović je streljan “po oslobođenju kao saradnik četnika“.)

297. Mihailo Urbančić, saobraćajni činovnik iz Lapova. Sreski sud u Rači, dopisom I.br. 89/45, od 20. septembra 1946, obavestio je Okružni narodni odbor u Kragujevcu da mu dostavlja “zaključak o konfiskaciji imovine narodnog neprijatelja Urbančić Mihaila, biv. saobraćajnog činovnika u Lapovu“. (Prema knjizi “Lapovo“, Urbančić je streljan “po oslobođenju kao saradnik četnika“.)

298. Radivoje D. Prešić iz Lapova. Sačuvano je obaveštenje Okružnog narodnog odbora Kragujevac, Br. 1109, od 6. aprila 1946, o ciglama konfiskovanim od “narodnog neprijatelja“ Radivoja. (Prema knjizi “Lapovo“, Radivije je streljan “po oslobođenju kao saradnik četnika“.)

(283-298: Istorijski arhiv Šumadije, Fond Okružni narodni odbor Kragujevac, K-39.)

299. Milisav S. Vukićević iz Vučkovice. U odluci Narodnog sreskog suda za srez Gružanski, D-164/45, od 12. februara 1946, pored ostalog se kaže: “Ustanovljava se da streljani Vukićević S. Milisav iz Vučkovice nema lične imovine koja bi mu se mogla konfiskovati“.

300. Radič Č. Maksimović iz Vučkovice. Odluka Narodnog sreskog suda za srez Gružanski, odlukom D. br. 164, od 12. februara 1946, glasi: “Ustanovljava se da streljani Radič M. Maksimović iz Vučkovice nema imovine koja bi mu se mogla konfiskovati… Od članova uže porodice ostavio je majku, ženu i dete“.

301. Adam Miletić iz Vučkovice. Pre rata aktivni podoficir, u ratu unapređen u oficirski čin. Jedno vreme na službi u Vrhovnoj komandi. Divizijski vojni sud u Kragujevcu, presudom br. 107/46, od 13. juna 1946, osudio ga je “na kaznu smrti streljanjem“. U istražnom zatvoru nalazio se od 10. juna 1945. godine. Navedeno je da se “od prvih dana okupacije priključio izdajničkoj organizaciji Draže Mihailovića“. Teretili su ga za jedno ubistvo: “Kao član četničkog prekog suda 14. oktobra 1944. sudelovao u izricanju smrtne presude… i istu lično izvršio“. Međutim, sudovi Kraljevine Jugoslavije tada su još bili legalni. Prema izjavi Adamovog brata Slavka, streljani nije bio “simpatizer NOP-a“, kako je navedeno u presudi, već četnik koji je osuđen zbog dezertiranja. Na suđenju, porodica streljanog nije teretila Miletića. (Svedočenje Slavka Miletića, “Pogledi“, br. 200, 2007. godine.)

302-303. Braća Miodrag i Dragoljub Aleksić-Prpić iz Dragušice. Narodni sreski sud za srez Gružanski, odlukom br. 169, od 12. februara 1946, utvrdio je da nema imovine za konfiskaciju, jer su braća živela na očevom imanju, a “prinovka za račun streljanih sinova nije bilo“.

304. Adam Proković iz Guncata. Prema odluci Narodnog sreskog suda za srez Gružanski, D. br. 148/45, od 5. januara 1945, “nema mesta konfiskaciji imovine streljanog Adama Prokovića iz Guncata“. Presuda se ne pominje.

305. Pavle Borić iz Bara. Narodni sreski sud za srez Gružanski, odlukom D. br. 172/46, od 14. januara 1946, utvrdio je da iza “streljanog ratnog zločinca Pavla Borića“ nije ostalo imovine za konfiskaciju.

306. Svetomir Đokić iz Borča. Narodni sreski sud za srez Gružanski, odlukom D. br. 138/45, od 5. januara 1946, utvrdio je da iza “streljanog Svetomira Đukića iz Borča“ nije ostalo imovine za konfiskaciju.

307. Budimir Biorac iz Borča. Prema odluci Sreskog narodnog suda za srez Gružanski, D. br. 162/45, od 12. decembra 1946, “nema mesta konfiskaciji imovine streljanog-odbeglog Budimira Biorca iz Borča“. Kovanica “streljanog-odbeglog“ verovatno znači da je najpre bio proglašen za odbeglog.

308. Slavomir Jakovljević iz Ramaće. Narodni sreski sud za srez Gružanski, odlukom D. br. 145/45, od 12. februara 1946, utvrdio je da nema imovine “streljanog Slavomira Jakovljevića iz Ramaće“ koja bi se mogla konfiskovati.

309. Sibin Manojlović iz Oplanića. Odlukom Narodnog sreskog suda za srez Gružanski, D. br. 114/45, od 12. februara 1946, utvrđeno je da se nema šta konfiskovati “streljanom za vreme rata Sibinu Manojloviću iz Oplanića“. Prema knjizi S. Ćirovića “Na tragu zločina“, Manojlović je tokom rata bio četnik, a posle oktobra 1944. odveden je u Kapislanu i streljan.

310-311. Jelica i Olga Đorđević, “biv. iz Vlakče“, majka i ćerka. Sreski narodni sud u Aranđelovcu, odlukom Konf. br. 47/46, od 20. marta 1946, utvrdio je da se “narodnim neprijateljima“ Jelici i Olgi nema šta konfiskovati, jer se imanje vodi na “Petronija Đorđevića, svekra narodnog neprijatelja Jelice“. Partizani su ih izveli iz kuće i streljali u dvorištu, dum-dum mecima, uoči Svetog Nikole 1944. godine. Sahranjene su na seoskom groblju. (Izjava Milana Petrovića iz Vlakče, autoru.)

312. Kapetan Milivoje Milovanović “Fikus“ iz Vlakče, tokom rata oficir Gorske kraljeve garde. Sreski narodni sud u Topoli, odlukom Konf. br. 28/45, od 5. decembra 1945, utvrdio je da se Milivoju nema šta konfiskovati. Preko reči “narodni neprijatelj“, koja je bila otkucana na formularu za konfiskaciju, olovkom je dopisano: “Ratni zločinac“. (Prema izjavi Milana Petrovića iz Vlakče, autoru, Milivoje je ubijen 1945. godine u Sarajevu, kao ratni zarobljenik.)

313-314. Dragoslav Đorđević, “biv. zemljoradnik iz Vlakče“, i Miroslav Marković iz Topole. U obrazloženju odluke Sreskog narodnog suda u Topoli, Konf. br. 7/46, kojom je utvrđeno da navedeni “narodni neprijatelji“ nemaju imovine koja bi im se mogla konfiskovati, pored ostalog je zapisano: “Izvršnom presudom Okružnog narodnog suda u Kragujevcu, Kzp. br. 283/45, od 29. oktobra 1945. godine, Đorđević Dragoslav i Marković Miroslav pored kazne smrti i lišenja slobode osuđeni su i na konfiskaciju celokupne imovine“. Prema izjavi Milana Petrovića iz Vlakče, autoru, Dragoslav Đorđević je mučen i streljan od strane komunista u Kapislani u Kragujevcu, verovatno 1945. godine.

315. Božidar T. Milosavljević, “biv. iz Šuma“. Odlukom Sreskog narodnog suda u Topoli, Konf. br. 63/46, utvrđeno je da se ni Božidaru, “koji je streljan od strane NOV kao saradnik četnika DM“, nema šta konfiskovati. Na skromnom posedu, iza Božidara su ostali njegova majka, žena i troje dece ispod deset godina starosti.

316. Novica Đ. Aksentijević, zemljoradnik iz Šuma. U odluci Sreskog narodnog suda u Topoli, Konf. br. 60/46, od 26. februara 1946, pored ostalog, piše da je “narodni neprijatelj“ Novica “prema izveštaju Mesnog narodnog odbora u Šumama br. 264 od 19. februara 1945. streljan u Kragujevcu 8. novembra 1944, a u momentu njegove smrti imao je živog oca Đorđa“.

317. Vladeta B. Kobeljić iz Kusovca. Narodni sreski sud za srez Gružanski, odlukom D. br. 6/45, od 25. jula 1945, utvrdio je da se Gobeljiću nema šta konfiskovati. Osuđen je presudom Vojnog suda kragujevačkog vojnog područja, ali se ne navode broj i datum presude. “Živeo je i radio kod svoga oca Borisava“, stoji još u ovoj odluci. Prema knjizi S. Ćirovića “Na tragu zločina“, Vladeta je tokom rata bio četnik, a streljan je u Kragujevcu neposredno posle rata.

318. Tadija Sremčević iz Guncata. U odluci Sreskog narodnog suda za srez Gružanski, D. br. 43/46, od 18. februara 1946, zapisano je: “Ustanovljava se da ubijeni Sremčević Tadija iz Guncata nema nikakve imovine koja bi mu se mogla konfiskovati“. Prema izjavi Milutina Vulovića iz Guncata, Tadija, koji je tokom rata bio četnik, nije streljan, već je preminuo posle svirepog mučenja, 1946. godine. Komunisti su posle rata ubili i Dragoljuba i Bogića Sremčevića iz Guncata, koji su navedeni ranije. Jedini komunista od Sremčevića iz Guncata, Stanislav, proglašen je za “narodnog heroja“.

319. Budisav Ž. Milić, “biv. iz G. Trnave“. Sreski narodni sud u Topoli, odlukom Konf. br. 16/46, od 25. februara 1946, utvrdio je da se “narodnom neprijatelju“ Budisavu nema šta konfiskovati. Sitno seosko domaćinstvo, na kome je živeo “pokojni Budisav“, ostavljeno je njegovoj majci, ženi i maloj deci. Prema izjavi sina Živka autoru, Budisav je rođen 1917, služio je vojsku u Kraljevoj gardi, bio je najugledniji domaćin u selu. Tokom rata bio je četnički komandant sela. Mučen je u Kapislani, ubijen je motkama u potoku pored Kapislane, novembra 1944.

(299-319: Istorijski arhiv Šumadije, Fond Okružni narodni odbor Kragujevac, K-39.)

320. Konstantin Konstantinović, trgovac iz Kragujevca. Dopisom Br. 406, od 14. februara 1946, Okružni narodni odbor Kragujevac šalje Zemaljskoj upravi narodnih dobara Srbije “popunjeni upitni list DUND-1 za dole navedeno lice čija je imovina konfiskovana kao ratnom zločincu i narodnom neprijatelju“. Navedeno je samo ime Konstantina Konstantinovića. Prema izjavi Petra Simovića, autoru, Konstantina su zvali “Koja Grk“. Živeo je u naselju Palilule. Ubijen je neposredno po dolasku komunista u Kragujevac. Kao što je ranije navedeno (br. 84), ubili su i njegovog sina Marka.

321. Dragutin L. Todorović, inženjer iz Kragujevca. Vojni sud Komande kragujevačke vojne oblasti, presudom IZ-21/45, od 21. juna 1945, osudio je Dragutina, oca dvoje dece, starog 49 godina, “na kaznu smrti streljanjem“. Od Uprave narodnih dobara Srbije traženo je da sprovede konfiskaciju. Prema knjizi M. Beljakovića “Pod oblacima Srbije“, Dragutin je ubijen zato što je tokom rata održavao vodovod na brani u Grošnici. Pošto je on jedini u gradu umeo da menja filtere na brani, Kragujevac je dugo potom imao problema sa vodosnabdevanjem.

322. Aleksandar Popović, policajac iz Kragujevca (Palilule). Sreski narodni sud za Grad Kragujevac, rešenjem 26/46, od 8. februara 1946, utvrdio je da se “narodnom neprijatelju i ratnom zločincu“ Aleksandru nema šta konfiskovati. U rešenju pored ostalog piše: “Poslednje boravište: streljan po oslobođenju“. Bio je star 35 godina. Zemaljska komisija Srbije za utvrđivanje ratnih zločina okupatora i njihovih pomagača, oglasila je Aleksandra Popovića za ratnog zločinca, pod rednim brojem Zl. br. 41816. Opisan je i “zločin“ zbog kog je dospeo na listu: neutvrđenog dana tokom rata, “lišio je slobode Miodraga Pavićevića“, koji je potom dvadesetak dana zadržan u gradskom zatvoru u Kragujevcu i u sreskom zatvoru u Aranđelovcu, a “za koje vreme mu je policijski pisar Đorđe Radišić udario dva šamara“.

323. Dušan Jovanović, obućar iz Kragujevca. Okružni narodni odbor Kragujevac pisao je Sreskom narodnom sudu za Grad Kragujevac, aktom Br. 1670, od 26. juna 1946, da je Dušanu konfiskovana imovina, ali ne i novac na knjižici u Srpskoj narodnoj banci, pa je traženo da se to ispravi. Prema izjavi Petra Simovića iz Kragujevca, autoru, komunisti su ubili Dušana u Kapislani.

324. Dragoljub Ž. Janković iz Stanova. Odluka Sreskog narodnog suda za srez Gružanski, D. br. 143 i 156, od 21. februara 1946, glasi: “Ustanovljava se da nema mesta konfiskaciji imovine streljanog Dragoljuba Ž. Jankovića iz Stanova“. Malo imanje na kome je živeo ostavljeno je njegovoj majci, ćerci i zetu i njihovoj deci (dvoje dece). Dragoljub je rođen 1896. u Grošnici, bio je oficir sa Solunskog fronta, nosilac zlatne medalje za hrabrost “Miloš Obilić“. Rat je dočekao u činu rezervnog kapetana. Bio je član Vojnog suda 1. šumadijskog korpusa. Na kraju rata vratio se kući u Stanovo, rekavši “da nema nameru da se krije, jer ništa nečasno nije uradio, niti je ijednu presudu doneo, ili dokument potpisao, koji bi ma kome mogao da naškodi“. Odveden je u Kapislanu početkom marta 1945. Posle pet dana rodbini je rečeno da nije tu. Kasnije, rodbina dobija usmeno obaveštenje da je Dragoljub streljan “zbog saradnje sa okupatorom“. (Prema zahtevu za rehabilitaciju koji je njegov unuk, Dragoljub Radojević, inženjer iz Kragujevca, podneo Okružnom sudu u Kragujevcu 1. juna 2006. godine.)

325. Vojislav R. Simović iz Trešnjevaka. Vojni sud Komande kragujevačke vojne oblasti, presudom IZ-312/45, od 30. juna 1945, osudio je Vojislava “na kaznu smrti streljanjem“. Rođen je 1917, po zanimanju je bio zemljoradnik. Narodni sreski sud za srez Gružanski, odlukom D. br. 49/45, utvrdio je da se Vojislavu nema šta konfiskovati.

326. Milan A. Đoković iz Trešnjevaka. U odluci Narodnog sreskog suda za srez Gružanski, Dn. 50/45, od 28. jula 1945, pored ostalog piše: “Presudom Vojnog suda Glavnog štaba Srbije od 24. maja 1944. osuđen je Milan Đoković iz Trešnjevaka na kaznu smrti i konfiskaciju imovine i to 90 posto“. Ni Milanu nije imalo šta da se konfiskuje.

327. Radoslav Đurđević iz Lužnica. Prema presudi Sreskog narodnog suda za srez Kragujevački, I-br. 2/46, od februara 1946. godine (datum nečitak), “narodnom neprijatelju“ Radoslavu nije se imalo šta konfiskovati, “pošto ima živog oca a ne postoji zadruga između njega i oca mu i majke“. Prema izjavi braće Milutina i Dušana Maksimovića iz Lužnica, autoru, Radoslav je bio gimnazijalac, čuveni pevač. Streljali su ga upravo pod optužbom da je pevao četnicima.

328. Ilija Mijović iz Lužnica. Prema presudi Sreskog narodnog suda za srez Kragujevački, I-br. 18/46, od 12. februara 1946. godine, ni Iliji se nije imalo šta konfiskovati. U obrazloženju se pored ostalog kaže: “Sudski izaslanik je utvrdio da je narodni neprijatelj Ilija od uže porodice ostavio i to: majku Milevu, staru 47 godina, ženu Radmilu staru 23 godine, sina Dragišu starog tri godine i brata Bogdana starog 19 godina“. Prema izjavi braće Milutina i Dušana Maksimovića iz Lužnica, autoru, Ilija je ubijen po dolasku komunista.

329-330. Miloš P. Jokić i njegov sin Petar, iz Topole. Miloša je rat zatekao na položaju predsednika Opštine Topola. Sprečio je odmazdu stotinu za jednoga, kada su partizani 26. oktobra 1941. u Krćevcu iz zasede ubili šest i ranili sedam nemačkih pozadinskih vojnika (kuvari, berberi, i sl). Upozorio je nemačkog komandanta u Topoli da ne šalje pozadince bez pratnje, na što je on odgovorio da se posle streljanja u Kragujevcu niko neće usuditi da im naudi. Taj komandant je odmah počeo da sakuplja meštane za odmazdu (600 Srba za ubijene i 350 Srba za ranjene Nemce), ali je viša nemačka komanda uvažila Jokićevu primedbu, da je na vreme upozorio komandanta u Topoli. Komunisti su uhapsili Jokića dva dana po ulasku u Topolu, ujesen 1944. Ubijen je u Aranđelovcu, udarcima budaka u glavu, zajedno sa još šest meštana. Kada je 1952. godine Jokićeva familija otkopala masovnu grobnicu sa sedam posmrtnih ostataka, sve lobanje bile su razmrskane. Miloš je tada sahranjen na porodičnoj grobnici u Topoli. Dr Dragutin Grabovac, predsednik Opštine Topola od 1943. godine, koji je preživeo zatvor u Aranđelovcu, svedočio je kako su komunisti svima govorili da je Miloševo ubistvo naredio lično njegov sin Petar, tada poručnik u partizanima. Petar uskoro dolazi na odsustvo i nailazi na hladan prijem u porodici. Odlazi u Oznu u Aranđelovcu i sa tamošnjim oficirima razmenjuje teške reči. Tražio im je presudu na osnovu koje je ubijen njegov otac, na što mu je jedan oznaš odgovorio: “Pa i ti si ubijao, a ne verujem da imaš presude“. Rekao im je i da su ubili trojicu komunista, a da su ta ubistva pripisali četnicima. Posle mesec dana Petar se javio iz šabačke bolnice, kao teški ranjenik u obe noge. Uskoro je ubijen, a porodici je javljeno da je poginuo nesrećnim slučajem. Drugi Milošev sin, Aleksa, bio je četnik Gorske garde. Ranjen je u napadu na ustaše u Modriči, 13. januara 1945. godine, i od tada se ništa o njemu nije čulo. (Prema svedočenju Miloševog sinovca, Dragiše Jokića, objavljenom u “Pogledima“ br. 172, 1995. godine.)

Komunisti su kasnije Auto školu u Topoli nazvali “Nenad Jokić“, prema Petrovom partizanskom imenu. U Krćevcu su podigli spomenik na kome piše da su 26. oktobra 1941. tu “uništili nemačku oklopnu kolonu u kojoj je bilo 120 vazduhoplovnih oficira i podoficira određenih da pođu na Istočni front“.

U odluci Narodnog sreskog suda u Topoli, Konf. br. 51/46, od 12. februara 1946, piše da je “pokojni Miloš posle svoje smrti“ ostavio šest hektara zemlje, a “od uže porodice majku, ženu i decu Angelinu, Petra i Životu, koji takođe žive od zemljoradnje“, te da zbog toga nema osnova za konfiskaciju. Međutim, porodici je još aprila 1945. bilo javljeno da je Petar navodno poginuo. Za Miloševog sina Aleksu u odluci se kaže da je “mobilisan od strane četnika DM i sa njima odveden“.

(320-330: Istorijski arhiv Šumadije, Fond Okružni narodni odbor Kragujevac, K-39.)

331. Dragomir Branković iz Drače. U dopisu Vojnog suda Komande kragujevačke vojne oblasti Okružnom narodnom odboru Kragujevac, Br. 213-7/45, od 14. aprila 1945. godine, pored ostalog stoji: “Izvršnom presudom ovoga suda IZ-7/45. od 3. aprila 1945. godine osuđen je Dragomir Branković iz Drače, zbog dela iz člana 14 Uredbe o vojnim sudovima na kaznu smrti streljanjem, trajan gubitak časnih prava i konfiskaciju celokupne imovine“. Od odbora je traženo da sprovede proces konfiskacije.

332. Ljubomir Ljuba Janković iz Grošnice. Okružni narodni odbor Kragujevac, aktom Br. 1165, od 11. aprila 1946, tražio je od Sreskog narodnog odbora za srez Gružanski izveštaj o konfiskaciji imovine Ljube Jankovića. Bio je rezervni kapetan, uoči rata je živeo u Stanovu. U ratu postaje komandant 1. bataljona 2. gružanske brigade i član Vojnog suda 1. šumadijskog korpusa. Streljan je u Kapislani. (Prema neobjavljenom radu B. Jevtića “JVuO u Šumadiji“.)

333-335. Vladislav J. Simić iz Guberevca kod Rače, rođen 1912, “aktivni pešadijski narednik bivše Jugoslovenske vojske“, Živorad Minić, trgovački pomoćnik iz Kragujevca, rođen 1925. u Stanovu i Radomir S. Jovanović, kafedžija, rođen 1910. u Zabojnici. Osuđeni su “na kaznu smrti streljanjem“ presudama Vojnog suda kragujevačke vojne oblasti Iz. br. 229/45, 231/45 i 232/45. U presudi piše da je ovaj Vojni sud “održao dana 9. aprila 1945. usmeni tajni pretres u prisustvu tužioca, optuženih koji su se nalazili u zatvoru, pa je na saslušanju konačnog predloga optužbe da se optuženi oglase krivim i osude na kaznu smrti streljanjem i odbrane svakog optuženog ponaosob da se optuženi oslobode optužbe ili što blažije kazne, doneo je i izrekao sledeću presudu…“

Sačuvana je žalba šefa Odseka narodne imovine, Arsenija Babića, Javnom tužilaštvu okruga Kragujevačkog, br. 2025. od 10. avgusta 1946. godine, što je Sreski sud za srez Lepenički u Rači “ostavio članu uže porodice ženi narodnog neprijatelja udovici Mileni Simić u svojinu 2,25,50 hektara“. Od tužilaštva je traženo “da podnese zahtev za zaštitu zakonitosti“, radi oduzimanja zemlje ubijenom Vladislavu Simiću. Tokom rata on je bio komandant bataljona u 2. šumadijskom korpusu, u činu potporučnika. Zarobljen je i potom streljan u Kragujevcu, aprila 1945. godine. (Izjava Blaže Božića iz Badnjevca, autoru.)

Zaključak Sreskog narodnog suda za srez Gružanski, D. br. 107/45, od 10. decembra 1945, glasi: “Utvrđuje se da streljani Radomir S. Jovanović iz Zabojnice nema imovine koja bi mu se mogla konfiskovati“.

336. Vojislav Ž. Novaković iz Banje. Odlukom Konf. br. 93/45, od 9. februara 1946, Okružni narodni sud u Aranđelovcu pokreće postupak konfiskacije imovine Vojislava Novakovića, “koji je likvidiran kao narodni neprijatelj“.

337. Miloš T. Pejović iz Orašca. Odlukom Sreskog narodnog suda u Aranđelovcu, Konf. br. 127/46, od 28. februara 1946, naređeno je da se ponovi proces konfiskacije imovine “narodnog neprijatelja“ Miloša. Prema rešenju Okružnog narodnog suda u Kragujevcu, Br. 193/46, od 14. marta 1946, usvojena je žalba Miloševog sina Živojina, da se izuzme iz konfiskacije zemlja koju je kupio “posle smrti svoga oca“. Prema istraživanju Radeta Glavaša, Miloš je rođen 1888, bio je ugledan domaćin, predsednik sela. Druga četa Kosmajskog partizanskog odreda uhvatila ga je dok je kosio. Večerali su kod njega i odveli ga u noć, 7. oktobra 1941. Njegov leš pronađen je kod vode Bukovače, izbrojano je 17 uboda kamom. Presudio mu je orašački učitelj Đorđe Šaranović (rodom iz Crne Gore), koji se na jednom vršaju “dokačio sa Milošem oko politike“. Prema “spisku izginulih lica iz sreza Orašačkog“, koji je potpisao sreski načelnik, 1. jula 1942, Miloš je “ubijen od partizana kao ugledan građanin“. (AVII, Arhiva neprijateljskih jedinica, K-137, f. 10, reg. br 7/1.)

338. Živadin Lazarević iz Stojnika. Sreski narodni sud u Aranđelovcu, odlukom Konf. br. 41/46, od 5. marta 1946, utvrdio je da se “narodnom neprijatelju“ Živadinu nema šta konfsikovati. “Narodni neprijatelj Živadin posle svoje smrti ostavio je članovima uže porodice i to…“ – stoji pored ostalog u odluci, uz obrazloženje da je ostavljena imovina premala. Prema izjavi Dragovana Radulovića iz Stojnika, autoru, Živadina su komunisti ubili tokom rata, kao civila.

339. Nikola A. Garašanin, “biv. zemljoradnik iz Lipovca“. Sreski narodni sud u Topoli, rešenjem Konf. br. 19/45, od 7. februara 1946, utvrdio je da “narodni neprijatelj“ Nikola nema imovine “koja bi došla pod udar zakona o konfiskaciji“. U obrazloženju pored ostalog piše: “U spisku popisa je konstatovano da je narodni neprijatelj Nikola umro – streljan – od strane NOV još 1944. god. a da je njegov otac Avram umro 1945. god“. Prema istraživanju Radeta Glavaša, komunisti su ubili Nikolu novembra 1944. godine na aranđelovačkom stratištu Ješovcu, zajedno sa Milivojem Jankovićem. “Povodom toga bilo je veselje u kući Slavka Zečevića, pucnjava iz automata“. U ubistvu su učestvovali kao pripadnici posadne čete Mirko Tomković i Mihailo Radonjić iz s. Banja. Prvi je posle nosio Nikolin kaput, a drugi je govorio za Nikolu: “Gospodin nije hteo da ide na streljanje, morali smo da ga vučemo“.

340. Milivoje M. Janković, “biv. zemljoradnik iz Lipovca“. Sreski narodni sud u Topoli, rešenjem Konf. br. 18/46, od 7. februara 1946, utvrdio je da “narodni neprijatelj“ Milivoje nema imovine koja bi se mogla konfiskovati. Komisija je utvrdila da je pokojni Milivoje, na okućnici od 2,9 hektara, ostavio majku, ženu i sina. Prema istraživanju Radeta Glavaša, komunisti su ubili Milivoja novembra 1944. godine, zajedno sa Nikolom Garašaninom.

341. Radonja R. Luković iz Brestovca. Prema odluci Sreskog narodnog suda za srez Gružanski, D. br. 49/46, od 8. aprila 1946, nema se šta konfiskovati “narodnom neprijatelju“ Radonji, koji je “streljan za vreme rata“. Prema knjizi S. Ćirovića “Na tragu zločina“, Radonja je tokom rata bio četnik. Krajem 1944. komunisti su ga od kuće odveli u Kragujevac i streljali.

342. Mileta Milosavljević, zemljoradnik iz Kloke. Vojni sud Komande kragujevačke vojne oblasti pisao je 24. maja 1945. godine Upravi narodnih dobara Srbije: “Presudom ovog suda IZ-254/45 od 10. aprila 1945, a koja je odobrena od Višeg vojnog suda II sud-326/45 od 20. aprila 1945, zbog dela iz člana 14 Uredbe o vojnim sudovima osuđen je Mileta Milosavljević, zemljoradnik iz Kloke, rođen 1892, oženjen, otac četvoro dece, sin Vuka i Draginje, rođene Vučković, na kaznu smrti streljanjem…“ Okružni narodni odbor Kragujevac, dopisom Br. 942, od 16. novembra 1945, izvestio je Upravu narodnih dobara Srbije da je konfiskacija Miletine imovine izvršena.

343. Ratomir P. Cvetković iz Blaznave. Vojni sud Komande kragujevačkog vojnog područja, presudom IZ-258/45, od 24. maja 1945, osudio je Ratomira “na kaznu smrti streljanjem“. Rođen je 1911, imao je dvoje dece. Presuda je poslata Upravi narodnih dobara Srbije, radi konfiskacije imovine. Sreski narodni sud u Aranđelovcu, odlukom br. 113/45, od 22. decembra 1945, utvrdio je da se Ratomiru nema šta konfiskovati, tj. da se popisana imovina ostavlja ženi i deci, jer je isuviše mala (2,2 hektara zemlje, jedno goveče, tri ovce, dva bureta, jedan ćilim, jedan guber, dve ponjave, jedan astal, dve stolice, jedan šifonjer i dva kreveta).

344. Miroslav Đ. Lazović iz Guberevca u Gruži. Vojni sud Komande kragujevačkog vojnog područja, presudom IZ-141/45, od 24. maja 1945, osudio je Miroslava “na kaznu smrti streljanjem“. Rođen je 1918. u Guberevcu, imao je dvoje dece. Pre rata je bio aktivni narednik. Presuda je poslata Upravi narodnih dobara Srbije, radi konfiskacije imovine. Prema knjizi S. Ćirovića “Na tragu zločina“, Miroslav je bio vazduhoplovni podoficir. Tokom rata je bio u četnicima. Komunisti su ga streljali u Kapislani.

(331-344: Istorijski arhiv Šumadije, Fond Okružni narodni odbor Kragujevac, K-39.)

345. Milan Živanović iz Rače. Okružni narodni odbor Kragujevac pitao je aktom Konf. br. 781, od 9. marta 1946, Sreski narodni sud za srez Lepenički u Rači, o stvarima vezanim za konfiskaciju imovine četvorice “narodnih neprijatelja“, među kojima je i Milan Živanović. Iz pisma Sreskog narodnog odbora u Rači Okružnom narodnom odboru Kragujevac, Br. 472 od 7. juna 1946, vidi se da je Milanu Živanoviću konfiskovana kafana “Nacional“ u Rači, još pre bilo kakve presude. Leta 1946. ova kafana je pretvarana u “Kulturni klub“. Prema izjavi Darka Paunovića iz Rače, autoru, Milanov otac Anta, koji je preminuo 1936, bio je najbogatiji meštanin u istoriji ove varošice. Račani i danas neke parcele i objekte imenuju kao Antine. Komunisti su ubili Antinog sina Milana, dok su mu sina Mladena ostavili u životu. Sve su konfiskovali. Milan je bio ujak poznatog komuniste, potonjeg pisca i akademika, Antonija Isakovića, koji je dobio ime po dedi Anti. U narodu ovog kraja uvrežena je legenda da Isaković “nije spasao svog ujaka“.

346. Savo L. Tomović iz sela Leskovac. Vojni sud Komande kragujevačkog vojnog područja, presudom IZ-252/45, od 24. maja 1945, osudio je Savu “na kaznu smrti streljanjem“. U presudi piše da je bio zemljoradnik, rođen 1922. godine. Od Uprave narodnih dobara Srbije traženo je da sprovede konfiskaciju. Okružni narodni odbor Kragujevac obavestio je Upravu 14. novembra 1945, dopisom Br. 927, da se Savi nema šta konfiskovati. Prema knjizi S. Ćirovića “Na tragu zločina“, Savo je tokom rata bio četnik. Komunisti su ga streljali u Kapislani.

347. Dragoljub A. Gajić iz N. Milanovca. Osuđen presudom Okružnog suda u Kragujevcu KZP br. 97/46 “i na kaznu konfiskacije imovine“. Sreski sud utvrdio je 6. avgusta 1946, odlukom I-73/46, da Dragoljub nema imovine. Prema neobjavljenom radu B. Jevtića “JVuO u Šumadiji“, zarobljen je u Bosni, kao četnik, sproveden u Kragujevac i streljan.

348-350. Mihailo Petrović iz G. Trešnjevice, njegov brat Dragoslav i komšija Damjan Damjanović. Okružni narodni odbor Kragujevac, aktom Br. 1252, od 19. aprila 1946, šalje Zemaljskoj upravi narodnih dobara Srbije odluku o konfiskaciji imovine “narodnog neprijatelja Petrovića Mihaila, biv. iz G. Trešnjevice“. Prema istraživanju Radeta Glavaša, Mihailo je imao 50 godina, a bio je seoski četovođa (verovatno starešina mesnog ravnogorskog odbora). Ubijen je krajem 1944. godine u Šatornji, zajedno sa Damjanom, takođe pedesetogodišnjakom, koji je radio u seoskoj opštini. U to vreme ubijen je i Mihailov rođeni brat Dragoslav.

351. Slavoljub Prokić, “biv. iz Maskara“. Sreski narodni sud u Topoli, odlukom Konf. br. 35/45, od 24. novembra 1945, utvrdio je da se “narodnom neprijatelju“ Slavoljubu nema šta konfiskovati. Prema knjizi S. Ćirovića “Na tragu zločina“, Slavko je tokom rata bio četnik. Streljan je posle rata, u Kapislani.

352. Radovan Ž. Radojković, zemljoradnik iz Ljuljaka. Sreski narodni sud za srez Gružanski, aktom D. br. 30/45, šalje Upravi narodnih dobara Okružnog narodnog odbora Kragujevac zahtev za konfiskaciju kao i rešenje o sprovođenju konfiskacije Radovanove imovine, napominjući: “Presudu Vojnog suda o kazni, ovaj sud nije ni primio“. Prema knjizi S. Ćirovića “Na tragu zločina“, Radomir je optužen da je tokom rata bio četnik – a nije bio, niti je nosio oružje u bilo kojoj vojsci. Streljan je u Kapislani.

353-355. Miloš i Milan Krsmanović, “biv. iz Markovca“, kao i Milentije Krsmanović, iz istog sela. Okružni narodni odbor Kragujevac pitao je Sreski narodni odbor u Aranđelovcu da li je konfiskovano 7,7 tona žita Milentiju Krsmanoviću. Napominje se da je konfiskaciju trebalo izvršiti prema presudi Sreskog narodnog suda u Aranđelovcu konf. br. 77/45 od 1. decembra 1945. Takođe, Okružni narodni odbor Kragujevac pitao je i da li je izvršena konfiskacija 8,6 tona žita Milošu i Milanu Krsmanoviću, “biv iz Markovca“, prema presudi Sreskog narodnog suda u Aranđelovcu konf. br. 79/45, od 6. decembra 1945. Uz ovo pismo su i dokumenta o progonu članova familije Krsmanović zbog “pronevere konfiskovanog kukuruza i pšenice“. Prema izjavi Dragovana Radulovića iz Stojnika, autoru, Miloša i Milentija komunisti su ubili tokom rata, kao civile. Prema “spisku izginulih lica iz sreza Orašačkog“, koji je potpisao sreski načelnik, 1. jula 1942, Miloš i Milan su “ubijeni od strane partizana kao ugledni građani“. Miloš je imao 61 godinu, a Milan 30 godina. (AVII, Arhiva neprijateljskih jedinica, K-137, f. 10, reg. br 7/1.)

356. Svetislav Veličković, zemljoradnik iz Garaša. Sreski narodni sud u Aranđelovcu, odlukom Konf. br. 172/45, od 23. januara 1946, zaključio je da se “narodnom neprijatelju“ Svetislavu nema šta konfiskovati. Prema radu B. Jevtića “JVuO u Šumadiji“, komunisti su ubili Svetislava ujesen 1941. godine.

(345-356: Istorijski arhiv Šumadije, Fond Okružni narodni odbor Kragujevac, K-39.)

357. Života Tomović iz Oplanića, u ratu četnik, posle rata kod kuće. Streljan presudom Okružnog suda u Kragujevcu br. 128/46. Prema izveštaju Okružnog suda za srez gružanski br. 76/46, od 26. jula 1946, “ostala je lična imovina prilikom streljanja osuđenog Živote jedan sat sa lancem marke `stara` u ispravnom stanju“. Života je imao 2,78 hektara zemlje u Oplaniću, a na imanju je živela njegova žena sa dvoje male dece. Sud daje mišljenje da se imanje ne konfiskuje, kao sitan posed, a da se konfiskuje sat, jer “nije neophodan članovima uže porodice“. Prema knjizi S. Ćirovića “Na tragu zločina“, Tomović je streljan u Kapislani.

(357: Istorijski arhiv Šumadije, Fond Okružni narodni odbor Kragujevac, K-40.)

U Fondu Okružni narodni odbor Kragujevac, Istorijskog arhiva Šumadije, nalaze se i dokumenta za 13 osoba koje su osuđene “odlukom Avnoja“ od 21. novembra 1944. godine. Međutim, iz četrnaestog slučaja u kome se pominje ova odluka Avnoja, vidi se da formulacija o osudi nije precizna. Samo taj četrnesti slučaj tačno navodi o čemu je reč, i on glasi: “Dragoljub S. Ivanović… je u toku rata streljan kao ratni zločinac – narodni neprijatelj, član 1 stav 3 Odluke Avnoja od 21. novembra 1944“. Drugim rečima, osobe streljane bez suđenja, prema pomenutoj Odluci naknadno su proglašavane ratnim zločincima i narodnim neprijateljima.

Pošto je ovde reč o dokumentima Uprave narodnih dobara pri Okružnom narodnom odboru, samo sporadično je navođena glavna kazna, kao u slučaju Dragoljuba S. Ivanovića, dok je obavezna napomena o osudi “i na kaznu konfiskacije“, radi zaplene imovine. Ali, o svima se govori u prošlom vremenu, kao o pokojnima. To su potvrdile i sve tri porodice žrtava kojima smo se obratili. Razlika je samo u tome što u jednoj porodici tvrde da je žrtva poginula kao četnik u Bosni ujesen 1944, da je njen otac otišao po posmrtne ostatke, dovezao ih i sahranio na seoskom groblju. Ovo je jedna od uobičajenih verzija saopštavanih tada maloletnoj deci o njihovim očevima. Isključena je mogućnost da se to zaista desilo, jer je Šumadijska grupa korpusa stigla u Bosnu polovinom novembra 1944. Može se uzeti kao pouzdana pretpostavka, da su svi sem Dragoljuba S. Ivanovića, koji je likvidiran ranije, 1. septembra 1944. mobilisani u 2. šumadijski korpus – svi su sa teritorije ovog korpusa – ali da nisu otišli u Bosnu, već su ostali u ovim krajevima, a komunisti su ih uhvatili i likvidirali. Verovatno nisu ni dobili oružje, jer ga nije bilo dovoljno. Takođe, sve tri porodice nisu znale da su žrtve uopšte osuđene, tj. nije bilo dolazaka komisija za konfiskaciju. Ni u jednom slučaju nije se imalo šta konfiskovati, usled siromaštva, a to su kako izgleda mesni narodni odbori zapisali bez izlaska na teren.

358. Dragoljub S. Ivanović iz Čumića. Narodni odbor sreza Kragujevac, aktom Br. 6153, od 16. septembra 1945, piše Narodnom sreskom sudu Kragujevac: “Dragoljub S. Ivanović, po zanimanju šofer autobuskog preduzeća, rođen u Čumiću, od oca i majke Svetomira i Milenije, je u toku rata streljan kao ratni zločinac – narodni neprijatelj, član 1 stav 3 Odluke Avnoja od 21. novembra 1944“. Prema istraživanju istoričara Dejana Obradovića, Dragoljub S. Ivanović je iz Velikih Krčmara, a ubili su ga u Čumiću, 1943, posle svirepog mučenja. Prema knjizi Miodraga Beljakovića “Pod oblacima Srbije“, Ivanović je ubijen 1941, zato što su ga komunisti smatrali bogatim jer je imao autobus.

359. Stanislav Radosavljević iz Brzana. Prema odluci Sreskog narodnog suda za srez Kragujevački, I-362/45, od 1. januara 1946, Stanislav nije imao ni pokretne ni nepokretne imovine za konfiskaciju. Osuđen je “odlukom Avnoja“ od 21. novembra 1944. “i na kaznu konfiskacije“. Od uže porodice ovaj “narodni neprijatelj“ je “ostavio oca Svetozara, majku Cvetu, ženu Nadeždu, ćerku Ljiljanu, brata Stanoja, snahu Milicu i sinovca Milorada“. Prema izjavi Stanisavljeve ćerke Ljiljane Kuzmić iz Brzana, autoru, Stanislava su “odveli četnici“ u leto ili jesen 1944. godine. Porodica nije saznala gde, kada i kako je izgubio život, niti se znalo da je uopšte osuđen. Majka Cveta podigla je spomenik sebi i sinu, a na spomeniku nema podataka o sinovljevoj pogibiji.

360. Branko Mirković iz Dobrovodice. Prema odluci Sreskog narodnog suda za srez Kragujevački, I-361/45, od 4. januara 1946, Branko nije imao ni pokretne ni nepokretne imovine za konfiskaciju. Osuđen je “odlukom Avnoja“ od 21. novembra 1944. “i na kaznu konfiskacije“. Od uže porodice ovaj “narodni neprijatelj“ je “ostavio oca Vojislava, majku Kosaru, ženu Angelinu i sina Milaška“. Prema izjavi porodice Mirković iz Dobroselice, autoru, Branko je tokom rata bio četnik, a ujesen 1944. vratio se kući. Komunisti su ga odveli od kuće u selo Brzan, gde su ga likvidirali.

361. Miladin Jovanović iz Cerovca. Prema odluci Sreskog narodnog suda za srez Kragujevački, I-325/45, od 31. decembra 1945, Miladin nije imao ni pokretne ni nepokretne imovine za konfiskaciju. Osuđen je “odlukom Avnoja“ od 21. novembra 1944. “i na kaznu konfiskacije“. Od uže porodice “narodni neprijatelj Miladin Jovanović ostavio je i to oca Borisava, majku Cvetu, sina Radoslava, ćerke Milanku i Milevu i brata Gradimira“.

362. Milutin Panović iz Brzana. Prema odluci Sreskog narodnog suda za srez Kragujevački, I-br. 327/45, od 1. januara 1946, ni Milutinu se nije imalo šta konfiskovati. I on je “osuđen odlukom Avnoja od 21. novembra 1944. godine“. Od uže porodice “ostavio je i to: oca Mijaila, ženu Koviljku, sina Radenka, ćerke Radmilu, Radosavu i Ružicu“.

363. Cvetko Vujičić iz Brzana. Prema odluci Sreskog narodnog suda za srez Kragujevački, I-br.421/45, od 4. januara 1945, Cvetko “nema nikakve imovine koja bi mu se mogla konfiskovati“. Osuđen je “odlukom Avnoja“ od 21. novembra 1944. U odluci dalje piše da je “narodni neprijatelj“ od uže porodice ostavio “majku Katarinu, ženu Savu, sina Milorada i ćerke Dobrilu i Branku“.

364. Milija Radojević iz Mironića. Prema odluci Sreskog narodnog suda za srez Kragujevački, I-br.209/45, od 31. decembra 1945, Milija nije imao ni pokretne ni nepokretne imovine za konfiskaciju. Osuđen je “odlukom Avnoja“ od 21. novembra 1944. “i na kaznu konfiskacije“. U odluci dalje piše: “Od uže porodice narodni neprijatelj Milija Radojević je ostavio oca Milinka, majku Dušanku, ženu Radojku i sestru Sofiju“.

365. Dobrica Mladenović iz Lužnica. Prema odluci Sreskog narodnog suda za srez Kragujevački, I-br. 407/45, od 4. januara 1946, Dobrica nije imao ni pokretne ni nepokretne imovine za konfiskaciju. Osuđen je “odlukom Avnoja“ od 21. novembra 1944. O odluci je obaveštana i “staraoc Anđelina Mladenović iz Lužnica“, verovatno Dobričina majka.

366. Miloš Milanović iz Beloševca. Sreski narodni sud za srez Kragujevački, odlukom I-273/45, od 4. januara 1946, utvrdio je da se “narodnom neprijatelju“ Milošu nema šta konfiskovati. Dalje se kaže da je i Miloš osuđen “odlukom Avnoja“ od 21. novembra 1944, a da je “od uže porodice ostavio: majku Milku, braću Živana i Emila, sestre Živku i Veru, snaju Planu i sinovca Milana“.

367. Stevan Rašković iz Botunja. Sreski narodni sud za srez Kragujevački, odlukom I-365/45, od 10. januara 1946, utvrdio je da se “narodnom neprijatelju“ Stevanu nema šta konfiskovati. I je Miloš osuđen “odlukom Avnoja“ od 21. novembra 1944, a “od uže porodice je ostavio: ženu Veru, sinove Tomislava i Branislava i ćerku Nadu“. Za staraoca porodice proglašena je Vera.

368. Živorad Janjić iz Svetlića. Prema odluci Sreskog narodnog suda za srez Kragujevački, I-br. 353/45, od 31. decembra 1945, Živorad nije imao ni pokretne ni nepokretne imovine za konfiskaciju. Osuđen je “odlukom Avnoja“ od 21. novembra 1944. U odluci dalje piše: “Od uže porodice narodni neprijatelj Živomir Janjić je ostavio i to oca Radoja, majku Milenu“.

369. Radivoje Šarčević iz Botunja. Prema odluci Sreskog narodnog suda za srez Kragujevački, I-br. 434/45, od 21. januara 1946, Radivoju se nije imalo šta konfiskovati, jer se imovina vodila na njegovog oca Životu. Osuđen je “odlukom Avnoja“ od 21. novembra 1944. Od članova uže porodice “narodni neprijatelj“ je ostavio oca, majku i četiri sestre.

370. Obren Jevtić iz Čumića. Prema odluci Sreskog narodnog suda za srez Kragujevački, I-br. 291/45, od 21. januara 1946, Obren je imao samo mali posed “neophodan za egzistenciju uže porodice narodnog neprijatelja“. Osuđen je “odlukom Avnoja“ od 21. novembra 1944. Od članova uže porodice ostavio je majku, ženu, dva brata, sinove Radoslava, Miroslava i Milorada, dve snaje, dve sinovice i jednog sinovca (Slobodana).

371. Milosav M. Tomić iz D. Komarica. Prema odluci Sreskog narodnog suda za srez Kragujevački, I-br. 243/45, od 24. januara 1946, Milosavu se nije imalo šta konfiskovati, jer se imovina vodila na njegovog oca Živojina. Osuđen je “odlukom Avnoja“ od 21. novembra 1944. Od uže porodice “narodni neprijatelj“ je ostavio oca, majku, brata i sestru.

(358-371: Istorijski arhiv Šumadije, Fond Okružni narodni odbor Kragujevac, K-40.)

372. Svetozar Vujanović, star 55 godina, zemljoradnik iz Brezovca, predsednik seoske opštine. Prema izveštaju Nedićeve policije, “ubijen od partizana zbog saradnje sa vlastima“. Prema istraživanju Radeta Glavaša, ubistvo se odigralo ispod seoske opštine, 29. avgusta 1941. godine, a ubice su partizani Prvog šumadijskog odreda. “Ubili ga na pravdi Boga, mnogo činio za selo“, zapisao je Glavaš izjavu meštana.

373. Svetolik Miletić, star 61 godinu, zemljoradnik iz Garaša. Prema izveštaju Nedićeve policije, Svetolik je “ubijen od partizana“. Prema istraživanju Radeta Glavaša, ubijen je početkom jeseni 1941. godine u potoku ispod svoje kuće, jer je govorio protiv komunista. U zločinu je učestvovao i Mihailo Stepanović iz Garaša, student.

374. Milutin Mirković, star 55 godina, zemljoradnik iz Jelovika. Prema izveštaju Nedićeve policije, Milutin je “ubijen od partizana kao nacionalista“. Prema istraživanju Radeta Glavaša, bio je radikal, predsednik seoske opštine u dva-tri mandata. Uhvatio ga je Periša Mitrović iz Jelovika sa drugovima. Ubili su ga početkom jeseni 1941. godine u “Prostruzi“ pod Bukuljom, odsekli nos i uši, zatim i ud te mu stavili u usta.

375-376. Vojislav Vojin Gajić i Andrija Stevanović, zemljoradnici iz Kopljara. Prema izveštaju Nedićeve policije, Vojislav i Andrija su “ubijeni od partizana kao viđeni građani“. Sreski narodni sud u Aranđelovcu, odlukom Konf. br. 82/45, od 14. decembra 1945, odustao je od konfiskacije imovine “narodnog neprijatelja“ Andrije Stevanovića, s obzirom da je “posle svoje smrti ostavio ukupno 2,17 hektara a kao članove uže porodice ud. Aciku, sina Dobrivoja i snaju Ljubicu, koji se bave zemljoradnjom“ (IAŠK, Fond ONO, K-39). Prema istraživanju Radeta Glavaša, Vojislav Vojin Gajić, rođen 1888, bio je ugledan domaćin, najbogatiji u selu. Ubijen je zajedno sa Andrijom, rođenim 1893, bivšim kmetom sela, 12. oktobra 1941. godine u Dževerima u Kopljarima. Nađeni su unakaženi. Ovo zlodelo su izvršili pripadnici Prvog šumadijskog odreda, a posebno se “istakao“ Momčilo Bogosavljević “Žirovnica“ iz Žirovnice.

377. Mijailo Ćurulić, star 50 godina, zemljoradnik iz Trešnjevice. Prema izveštaju Nedićeve policije, Mijailo je “ubijen od partizana što je kao služitelj vršio dužnost“. Prema istraživanju Radeta Glavaša, ubijen je 1942. godine, a bio je služitelj u seoskoj opštini.

378. Radovan Strainović, star 31 godinu, zemljoradnik iz Brezovca. Prema izveštaju Nedićeve policije, Radovan je “ubijen od partizana“.

379. Života Ristivojević, star 54 godine, zemljoradnik iz Brezovca. Prema izveštaju Nedićeve policije, Života je “ubijen od partizana“.

380. Radosav Lazarević, star 55 godina, zemljoradnik iz G. Šatornje. Prema izveštaju Nedićeve policije, Radosav je “ubijen od partizana kao Zboraš“.

381. Milorad Matijašević, star 39 godina, zemljoradnik iz Kopljara. Prema izveštaju Nedićeve policije, Milorad je “ubijen od partizana“.

(372-381: prema “spisku izginulih lica iz sreza Orašačkog“, koji je potpisao sreski načelnik, 1. jula 1942. godine. Izvor: AVII, Arhiva neprijateljskih jedinica, K-137, f. 10, reg. br 7/1.)

382. Živadin Žika Marković iz Raškovića, rođen 1919. godine. Tokom rata komandir čete u 1. bataljonu 1. gružanske brigade. Predao se komunistima 29. januara 1945. godine. Odveden u stari zatvor u Kragujevcu, gde ga je rodbina obilazila do 12. marta, kada je odveden u Kapislanu. Komunistima je predata peticija sa potpisima meštana u Živadinovu korist. Porodica nije obaveštena da je uopšte postojalo suđenje, niti je dobila presudu. Ne zna se ni tačan dan ubistva. (Prema izjavi Živadinovog bratanca Dragana Markovića iz Kragujevca, autoru.)

383. Ranko Kovačević iz Niša, profesionalni glumac. Član kulturne grupe Pratećeg bataljona partizanskog Glavnog štaba Srbije, koji je početkom 1945. bio smešten u Vojnotehničkom zavodu u Kragujevcu. Ubijen je u Kapislani pod optužbom da je bio član tajne Dražine organizacije pri kulturnoj grupi. Njegova žena Rajka je ispitivana, ali je preživela.

384. Aleksandar P. Ilić iz Niša, “Aca Kobasica“, rođen 1921, student, glumac amater. Član kulturne grupe Pratećeg bataljona Glavnog štaba za Srbiju, ubijen početkom 1945. u Kapislani pod optužbom da je član tajne Dražine organizacije. U matičnim knjigama umrlih SO Niš za 1967. godinu, knjiga 16, strana 65, upis br. 905, piše da je “umro“ 1945. godine. Nisu navedeni mesto i uzrok smrti.

385. Marija M. Vukašinović iz Niša, rođena 1921, student, glumac amater. Ćerka doktora Vukašinovića iz Niša, pre rata organizovala svetosavske priredbe. Član kulturne grupe Pratećeg bataljona Glavnog štaba za Srbiju, ubijena početkom 1945. u Kapislani pod optužbom da je član tajne Dražine organizacije. U dokumentima Narodnog muzeja u Nišu vodi se na spisku nestalih osoba, a piše da je nestala 5. maja 1945. kod Kragujevca (NMN, dokumenta o nestalim licima, inv. br. 123).

386. Dr Dragan Mihajlović iz Niša, glumac amater. Član kulturne grupe Pratećeg bataljona Glavnog štaba za Srbiju, uhapšen i svirepo mučen početkom 1945. u Kapislani pod optužbom da je član tajne Dražine organizacije. Februara 1945. godine ležao je na betonu u jednoj polusrušenoj baraci u Kapislani. Jecao je po celu noć. Pustili su ga, ali je kasnije umro od posledica torture.

387. N.N. iz Niša, star 16-17 godina, glumac amater. Član kulturne grupe Pratećeg bataljona Glavnog štaba za Srbiju, ubijen početkom 1945. u Kapislani pod optužbom da je član tajne Dražine organizacije.

(383-387. Izjava arhitekte Branislava Savića autoru. Branislav je rođen u Nišu 1924, emigrirao je u Švedsku 1996, gde je živeo i 2008, kada je dao ovu izjavu. Mobilisan je u partizane septembra 1944. Kao gimnazijalac družio se sa članovima kulturne grupe, u koju se prijavljivalo radi izbegavanja fronta. Komesar bataljona, Obren Milićević, i njega je saslušavao svake noći, ali je oslobođen optužbe. Zaista nije pripadao Dražinoj grupi. Branislav je noću slušao štektanje mitraljeza i uzvike “Živeo kralj“, koji su dopirali iz unutrašnjosti Zavoda. Svakog jutra dolazila je grupa ljudi sa korpama sa hranom. Davali su ih vojnicima preko ograde da ih nose u zatvor njihovoj deci. Seća se jednog profesora gimnazije, “gospodina inteligentnog izgleda“, koji je došao sa ženom dok je on bio na straži. Stražar je posle 10 minuta vratio punu korpu, rekavši da im je sin te noći streljan. “To je bilo tako strašno, da i danas, posle 64 godine, ne mogu da se otresem tih misli. Profesor je urlao, a žena je vriskala: “Pa to je samo dete, ima samo 17 godina!“ Onda je jedna partizanka počela da ih vređa… Jeziva situacija!“ I to je bilo februara 1945. Branislav još kaže: “Osećao se prezir prema narodu od strane primitivnih osoba, naročito iz Crne Gore, kojih je bilo mnogo među komunistima. Bio je to nastavak okupacije, kako u Nišu, gde sam bio 3-4 meseca u štabu 13. korpusa, tako i u Kragujevcu“. Nije mogao da se seti imena streljanog dečaka iz Niša od 16-17 godina. Komandant GŠ bio je Poljanac, a načelnik Ratko Mitrović. Komesar bataljona najpre je bio Nikola Praščević, a potom Obren Milićević. Citirana dokumenta iz Niša pronašao je istoričar Aleksandar Dinčić.)

388. Miodrag V. Živković, rođen u Kragujevcu 1896. godine, oficir Jugoslovenske vojske. Streljan od komunista 16. oktobra 1946. godine u Nišu. Upisan u knjigu umrlih na osnovu rešenja Sekretarijata unutrašnjih poslova SO Niš, O. br. 21-120, od 8. decembra 1969. godine, gde piše: “Smrt je nastupila pucanjem iz vatrenog oružja dana 16. oktobra 1946. godine, u 7 časova i 15. minuta“. U potpisu: lekar koji je konstantovao smrt i komandir streljačkog voda. U protokolu umrlih piše samo da je stradao 16. oktobra 1946. u Nišu.

389-390. Braća Slobodan i Srbislav M. Jelić iz Kragujevca. Slobodan je rođen 1915. u Kragujevcu, bio je magistar farmacije u Nišu, dok je Srbislav bio student farmacije. Streljani su kao “narodni neprijatelji“ krajem 1944. godine u Nišu. (IAN, knjiga evidencije konfiskovane imovine u srezu Niškom (1945-1947); rešenje Sreskog suda u Nišu, I-254/46, od 10. jula 1950. godine.) Sa ocem Markom, braća Srbislav i Slobodan bili su vlasnici najpoznatije apotekarske radnje u Nišu, koja se zvala “Apoteka Marko Jelić“. Slobodan je bio učesnik u ustanku 1941, u Zapadnoj Srbiji, u Dražinim jedinicama. Potom je povremeno bio ilegalac u Nišu i na službi u Čegarskom korpusu, kao lekar, intendant, obaveštajac ili kurir. Na nemačkom spisku odmetnika od 1941. godine. Gestapo ga je više puta hapsio, bio je zatočenik u Nišu, na Banjici, na Sajmištu, verovatno i u Ratničkom domu. Ipak je preživeo rat, ali su ga po dolasku uhapsili komunisti i uskoro likvidirali. Na streljanje je odveden iz zatvora Sreskog suda, u grupi od 15 lica. Zatvor je preživeo Nikola Đ. Jovanović, sada predsednik Udruženja “Stari Niš“, koji je pomilovan, ali je nasilno mobilisan i poslat na Sremski front. Srbislav je tokom rata bio ilegalac, odnosio je lekove četnicima. Na kraju rata pomoćnik intendanta Čegarskog korpusa. Uhvaćen je početkom 1945. godine na Suvoj planini i potom steljan u Nišu. Na osnovu sudbine braće Jelić komunisti su snimili film “Lager Niš“, jer oni nisu imali svoje apotekare u ovom gradu.

391. Božidar Đ. Nektarijević, rođen 1899. u Divostinu, trostruki vitez Karađorđeve zvezde sa mačevima, rezervni pešadijski major u Nišu. Tokom rata u Komandi Srpske državne straže u Nišu. Hapšen od Bugara kao saradnik Dražine organizacije. Kada su ga pustili iz zatvora, odlazi u šumu i stupa u intendantsko odeljenje Čegarskog korpusa. Prijavio se komunistima videvši izlepljene plakate o amnestiji. Streljan je krajem oktobra 1944. godine iza Kazneno popravnog doma u Nišu. Iz Nektarijevićeve grupe zatočeništvo je preživeo oficir Milan Đurić, ali je nasilno mobilisan u kažnjenički bataljon.

392-396. Vera Milošević, domaćica iz Kragujevca, Miodrag Marković, zubar iz Kragujevca (imao je 62 godine, svirepo je mučen u zatvoru), Ivan E. Jovanović, žandarmerijski pukovnik iz Kragujevca (pre rata komandant žandarmerijskog puka u Nišu), Svetozar Živković, rezervni pešadijski kapetan iz Kragujevca (tokom rata sreski načelnik u Žitkovcu) i Dragomir Jelenić iz Borča (tokom rata u četnicima). Svo petoro komunisti su neposredno posle rata streljali u Nišu.

(388-396: prema podacima istoričara Aleksandra Dinčića iz Niša.)

397-399. Braća Dragoslav, Hranislav i Dobrosav M. Kandić iz Opornice kod Kragujevca. Dragoslav, rođen 1899, bio je glumac i režiser. Za vreme i tokom rata zaposlen u Niškom narodnom pozorištu. Ubijen od komunista decembra 1944. u Nišu. Proglašen umrlim na osnovu rešenja Prvog sreskog suda u Nišu R-90 od 1. maja 1967. godine. U rešenju piše: “Smrt je nastupila zbog streljanja decembra meseca 1944. godine u Nišu“.

Hranislav je jedno vreme čuvao princa Đorđa Karađorđevića u Toponici, bio je predsednik četničkog udruženja “Vojvoda Vuk“ i direktor Karađorđevog doma u Rači. Pred rat i tokom rata živeo je u Beogradu. Posle dolaska komunista, uhapšen je i zatvoren u logoru na Banjici, gde ga je posećivala ćerka Lela, udato Luković. Ubili su ga krajem 1944. Raspitujući se za očevu sudbinu, Lela je došla do visokog funkcionera Svetislava Ćeće Stefanovića. On joj je rekao da je Hranislav streljan. Odbio je da da pismenu potvrdu o likvidaciji, rekavši Leli da oca jedino može proglasiti nestalim.

Dobrosav je bio sreski načelnik u penziji, živeo je u Južnoj Srbiji, gde su ga komunisti ubili krajem 1944. godine. Dobrosav i Dragoslav nisu imali dece. Rat je preživeo samo njihov četvrti brat, koji se nalazio u zarobljeništvu. (Prema izjavi iz porodice Kandić autoru; dokument o proglašenju Dragoslava umrlim pronašao je istoričar Aleksandar Dinčić iz Niša.)

400. Živan Vasić, delovođa seoske opštine u Šatornji. Ubijen 27. jula 1941. godine po naređenju Pante Stankovića iz Vinče, komandira 2. čete Prvog šumadijskog odreda.

401. Vojislav Plećević (1901) iz Garaša. Do rata bio je radikal. Delovođa u susednim Živkovcima. Ubio ga 21. avgusta 1941. godine u zoru Jovan Arsenijević iz Živkovaca, sa pet metaka iz puške, dok je Vojislav još ležao u krevetu. “Jovana su kasnije ubili njegovi, komunisti“.

402. Svetozar Rafailović (40 g.) delovođa opštine s. Vukasovci. Ubijen 4. septembra 1941. kraj seoskog puta, po naređenju Milana Blagojevića – Španca iz Natalinaca, komandanta Prvog šumadijskog partizanskog odreda. Ubice su Svetozaru razmrskale glavu.

403. Avram Aco Petrović (1919) iz Trešnjevice. Ubijen polovinom septembra 1941. godine u Vrbici, na “Dugajliji“. U ovom ubistvu učestvovali su i vrbički skojevci Dragoljub Rosić “Janko“ i Katarina Bogdanović “Borka“. Avramova “krivica“: nije hteo sa komunistima.

404-408. Nikola Veselinović, Milovan Lukić, Tanasije Milinković, Radojko i Radosav Pavlović iz Živkovaca. Streljani od komunista u jesen 1941. godine u selu Trudelju.

409-410. Velimir Jovanović, potpukovnik, i Vasilije Jovanović, vazduhoplovni vodnik, iz Venčana. Ubijeni 8. oktobra 1941. godine od kosmajskih partizana koje je predvodio Jevrejin Anaf Isak Solomon, advokat iz Požarevca.

411. Miloš Grujić (50 g.) abadžija iz Darosave. Borac u Balkanskim ratovima i Solunac. “Oličenje Darosave“. Ubijen od darosavskih komunista 9. oktobra 1941. godine. Ubili ga jer je “nagovarao ljude da ne stupaju u partizane“.

412. Dušan Milovanov, učitelj izbeglica iz Bačke. Zverski ubijen od darosavskih partizana 9. oktobra 1941. godine, jer je i on “nagovarao ljude (u Darosavi) da ne stupaju u partizane“. Iza njega je ostalo petoro dece siročadi.

413. Tihomir Tomačević (43 g.) iz Darosave. Delovođa seoske opštine. Ubijen s leđa bajonetom, 9. okotbra 1941, u Poslovčici blizu stare crkve. Ubili su ga darosavski partizani.

414-415. Radovan Dobričić (1916) iz Darosave. Ubijen 9. okotbra 1941. godine od darosavskih partizana, s kojima je u početku sarađivao. U novembru iste godine ubili su i njegovog oca Milivoja (1898).

416. Radisav Prokić (1909) iz Darosave. Kamenorezac. Ubio ga Radosav Nestorović iz Darosave, 9. okotbra 1941. godine, u Poslovčici, blizu stare crkve. “Nije hteo sa komunistima“.

417. Hadži Tanasije Dumović (65), veletrgovac iz Aranđelovca. Ubijen je 16. oktobra 1941. godine u ataru sela Kopljari od partizana Prvog šumadijskog odreda. U zločinu se “istakao“ i Svetomir Trifunović iz Trešnjevice: “Neću tvoje pare, `oću tvoju dušu“! Naravno, Dumović je opljačkan. Nosio je u Beograd novac sakupljen od bogatijih Aranđelovčana za fond Vlade narodnog spasa generala Milana Nedića.

418. Milorad Vlajković (40) iz Bosute. Radikal. Predsednik sela. Komunisti su tražili da se povuče. Ubijen je na Mitrovdan 1941. godine noću iza svoje kuće, od komunista Pere Petruševića Makedonca (ciglara iz Velesa), Dušana Radonjića, učitelja iz s. Banje, i dr. I kuću su mu opljačkali. Ovo zlodelo je izvršeno po naređenju Milana Ilića Žuće (potonjeg “narodnog heroja“) iz Trešnjevice, komandanta Prvog šumadijskog odreda “Milan Blagojević“.

419-421. Radovanovići Hranislav Ranisav (1901) i Vojislav (1921) i Čedomir Nikolić (1921) iz Živkovaca. Ubijeni na međi sela Garaša i Jelovika, 17. novembra 1941. godine. Presreli ih partizani Kosmajskog odreda, s kokardama na kapama. Pobijeni su pošto su odgovorili da su protiv komunista. Prethodno su im svukli nova odela i opanke, pokupili sve što su poneli da prodaju na aranđelovačkoj pijaci. Vojislavu su razmrskali glavu, a majku Rosu su tukli kundacima. U zlodelu je učestvovala i učiteljica Božidarka Damjanović – Kika (posle rata proglašena za “narodnog heroja“).

422-423. Milan Antonijević (43) iz Trešnjevice. Ubijen i opljačkan od komunista u petak pred Sv. Aranđela 1941. Tada su ubili i njegovu sestru Milicu Čumić, a njenog sina Čedu ranili u glavu.

424. Dobrivoje Grujić (1912) iz Darosave. Ubijen je po naređenju bliskog rođaka Radovana Grujića (do rata bombondžija, posle rata potpredsednik Skupštine Srbije). Ubistvo je počinjeno na Božić 1942. pred zoru, nedaleko od Dobrivojeve kuće u Starom selu u Darosavi. Ostalo je bez oca četvoro siročadi.

425. Dobrivoje Stanišić Lipsa iz Brajkovca. Ubili ga, u proleće 1942. godine, Stanislav Sremčević Crni iz Guncata kod Kragujevca (potonji “narodni heroj“) i Vujadin Stanošević iz Brajkovca.

426. Radojica Raković (1912) iz Živkovaca. Sveštenik u s. Jeloviku. Ubili ga komunistički izrodi ispred crkve, sredinom leta 1942. godine.

427. Aleksandar Veličković iz Garaša. Vršio pripreme za formiranje četničke čete. Po naređenju Milorada Labudovića Labuda, komandanta Prvog šumadijskog part. odreda, ubila ga trojka: Živomir Žika Nestorović i Svetolik Đurđević Lika iz Darosave, Milan Čorta iz Beograda, sa kokardama na kapama. Sačekali su ga u zasedi na brdu Vagan krajem jula 1942. godine. Obaveštajni posao obavila je Dana Milovanović iz Darosave. (Ovakav iskaz o tom ubistvu ostavio je sam Nestorović u svojoj knjizi “Crvene staze“.)

428. Miloš Simeunović (1921) iz Živkovaca. Zaklan u s. Jeloviku, avgusta 1942. godine posle napada komunista na četu pripadnika JVuO iz kačerskog kraja. U zločinu su učestvovali: Dušan Pavlović iz Ranilovića zvani Bora Ranilac, Moša Josipović i Živorad Ristović iz s. Dragolja.

429-430. Radenko Todorović Grbovac (45) iz Garaša. Uhvate ga na svadbi Pavla Radivojevića u Jeloviku, krajem septembra 1942. godine i ubiju nedaleko od jelovičke škole. Na samoj svadbi ubili su Dušana Baltića Madžara iz Trudelja. Ove zločine počinila je, uz pomoć “komunaca“ Jankovića iz Jelovika, četvorka za specijalne zadatke: Radomir Momčilović – Paja Smederevac, Radomir Ivanović – Mića Crveni iz Krćevca, Joško Padrac – Marko Vrčinac i Branislav Parać – Relja iz Beograda.

431. Mihailo Milinković (45) iz Trešnjevice. Bio je zidar. Ubili ga “džab-džabe“ u podrumu njegove kuće, ujesen 1942. godine. “Nije nikom vodu natrunio“.

432. Maksim Maksimović (55) iz Brezovca. Blagajnik u seoskoj opštini. Kao član Zemljoradničke stranke, pre rata bio je poslanički kandidat. Ubijen 23. oktobra 1942. godine u blizini njegove kuće, pod lipom – zapisom kod opštine. Najpre mu skinuli nove opanke. Zločin je izvršila trojka Dušana Radonjića, učitelja iz sela Banje.

433. Svetozar Vujanović (drugi) iz Brezovca. Ubijen 23. oktobra 1942. godine u Brezovcu od partizanske trojke koju je predvodio Dušan Radonjić.

434. Obrad Veselinović (1912) iz Živkovaca. Ubijen kod njegove kuće na Sv. Jovana 1943. godine od čete komunista koju je predvodio Dušan Radonjić iz s. Banje.

435. Živan Jovanović Mlađinac (1915) iz Živkovaca. Ubio ga Milivoje Staničić Selja, na Sv. Jovana 1943. godine u potoku Vujevina u Živkovcima, o čemu je kasnije pričao.

436. Katarina Veselinović (42) iz Živkovaca. Ubio je Milivoje Staničić Selja iz Darosave, na Sv. Jovana 1943, u potoku Vujevina. Na dan njene sahrane, partizani pored ostalog odnesu iz kuće i 200 kg kukuruznog brašna, kupljenog za prodatu “singer“ mašinu. Petoro dece je ostalo bez majke.

437. Ljubisav Vasić, delovođa iz Trbušnice. Ubila ga pred njegovom kućom družina Žike Nestorovića iz Darosave, u noći 5. marta 1943. godine.

438. Borislav ćurđević iz Venčana. Pripadnik JVuO. Likvidiran od Kačerske partizanske čete, u rudovačkom zabranu, 11. maja 1943. godine.

439. Đorđe Milanović Kezunac (47) iz Bukovika. Solunac. Radikal. Ubijen jedne noći u maju 1943. godine, na kućnom pragu. Na traženje bukovičkih i aranđelovačkih aktivista, ubistvo je počinila četvorka za čišćenje terena koju je predvodio Radomir Momčilović – Paja Smederevac.

440. Jovan Janković Milovac iz Lipovca. Predsednik sela. Solunac. Ubijen u proleće 1943. godine od družine koju su predvodili Branko Kovačević – Žika mornar (rodom iz Crne Gore, potonji “narodni heroj“) i Slavko Zečević iz Lipovca. Janković je učesnik Svetosavskog kongresa u selu Ba. Ubijen je 10. februara 1944, noću.

441. Rajko Dimitrijević (1912) iz Garaša. Četovođa. Ubijen na Belu subotu 1943. godine kod seoske opštine gde se održavao vašar posle tradicionalne litije krstonoša. Zločin su počinili: Dušan Pavlović – Bora Ranilac, Petar Petrušević – Makedonac, i dr.

442. Aleksandar Leka Markovljević (45), predsednik opštine sela Darosava. Radikal. Ubijen 4. jula 1943. godine u blizini svoje kuće, po naređenju Dušana Petrovića Šaneta (komunističkog glavešine u aranđelovačkom kraju, kamenoresca, rodom iz Kragujevca, potonjeg “narodnog heroja“). Naređenje su izvršili, sa tri puščana metka, Milivoje Staničić Selja iz Darosave i Čeda Ranović iz Rudovaca. Tri meseca ranije Nemci mu zapalili kuću, a jedva se izbavio iz nemačkog zatvora u Kragujevcu te nije streljan.

443. Svetislav Radisavljević “Popić“ (1901) iz Garaša. Ubijen u “vreme košenja“ 1943. godine. Zločin je izvršila trojka Pere Petruševića Makedonca, na mestu gde je sad garaško veštačko jezero iz kojeg se Aranđelovac napaja vodom.

444. Radomir Jovanović (1915) iz Kopljara. Pripadnik JVuO. Ubijen od partizanske zasede u s. Banja, 23. jula 1943. godine.

445. Miodrag (Radovanov) Anić (1908) iz Orašca. Bio je načelnik geodetske službe u Sopotu. Na jednom zboru u toku leta 1943. godine govorio o opasnosti od komunizma po srpski narod. Ubila ga u Dučini, 16. avgusta 1943. komunistička družina koju su predvodili Žarko Mihailović iz Stojnika (beogradskog) i Ljubiša Mišić iz Dučine.

446-447. Leposava Andrić (60) i sin Vitomir (40). Ubijeni od darosavskih komunista u potoku Švabinac u Bukoviku, 16. septembra 1943. godine.

448. Bogdan Boško Katanić (1894) iz s. Banja. Ugledan domaćin. Radikal. Kmet sela. Po naređenju Dušana Petrovića Šaneta, ubila ga trojka Milivoja Staničića Selje, odvevši ga sa njegove njive gde je sekao šašu. Zločin je izvršen oko Krstovdana 1943. godine u Kopljarskoj jaruzi. “Nije uzeo pušku u ruke, ubili ga da bi opljačkali njegovo bogato domaćinstvo, i zato što je govorio da su komunisti mangupi koji su pošli da upropaste zemlju i narod“.

449. Petar Tomković (1877) iz s. Banja. Pre rata predsednik odbora čuvene Venčačke vinarske zadruge. Najbogatiji bio u selu. Ubijen je posle dugog mučenja i kopanja očiju u Lučića zabranu u Vrbici, oko Krstovdana 1943. godine. Zatim je opljačkana njegova imućna kuća.

450-451. Radojko Raletić (65) iz Darosave, učitelj u penziji. Bio je pre rata načelnik sreza. Ubijen ujesen 1943. kod Trebeža u Darosavi. S njim je stradao i Milutin Pantelić Jezgrinac (1866), kmet sela, solunac, kome su komunisti pokupili sve iz kuće, konje i kola. Tim konjima su raspinjali ove svoje žrtve, o čemu je kasnije pričao slučajni očevidac Vlada Milojković, železničar iz Beograda. Ovaj zločin su počinili: Dušan Petrović Šane, Radovan Grujić, Žika Nestorović, Milivoje Staničić Selja, Svetomir Andrić i drugi, iz Darosave, Dušan Pavlović – Bora Ranilac, Ivan Kuzmanović Maksa iz Venčana…

452. Velimir Perišić (1899) iz Darosave. Ubijen na Kruševačkom visu ujesen 1943. “Nije uzeo pušku u ruke“.

453. Radivoje Rako Vučićević (30) iz Bukovika. Ubijen novembra 1943. godine u Darosavi od družine Vase Savića (rodom od Mostara), Stanoja Jovanovića Dražića i Mihaila Kala Nikolića iz Bukovika…

454. Radomir Vujić (1902) iz Kopljara. Kao podnarednik povremeno je rukovodio vojnom obukom seoskih mladića. Ubijen u Sumorini 15. decembra 1943. Sin Momčilo (tada 18-godišnjak) gledao je ubistvo oca, koje su počinili: Milić Radovanović – student iz Vinče i Slobodan Minić iz Banje (potonji narodni heroji), Dušan Karatošić, Andrija Vasiljević, Milorad Mišula Ilić – svi iz Kopljara, Nada Dragičević iz Banje… “Mišula ga udario sekirom, pa ga dokrajčili iz puške. Pokupili su stvari iz kuće i 700.000 dinara“.

455-456. Veljko Vlajković (75) iz Bukovika, Solunac, i sin Boško (1895), kmet sela pre rata. Ubijen pred Sv. Nikolu 1943. godine u potoku Đućevcu u Bukoviku. U zločinu učestvovali: Branko Kovačević – Žika Mornar iz Crne Gore, Milan Cane Vićentijević iz Darosave, Stanoje Dražić iz Bukovika… Nalogodavcu D. Petroviću Šanetu Dražić je referisao: “Do pola puta sin jaše oca, od pola – otac sina“! (Sreski narodni sud u Aranđelovcu, zaključkom Br. 162/45, od 15. januara 1946, obavestio je Okružni narodni odbor u Kragujevcu da se imovina “narodnog neprijatelja“ Boška Vlajkovića ne može konfiskovati, jer je “živeo na imovini svoga oca Veljka“. Istog dana, zaključkom Br. 165/45, Sreski narodni sud u Aranđelovcu piše da se ni konfiskacija imovine “narodnog neprijatelja“ Rajka Vlajkovića, Boškovog brata, ne može sprovesti, jer je i on “živeo na imovini svoga oca Veljka“. IAŠK, Fond ONO, K-39. Rajko se nalazi na ovom spisku pod rednim brojem 1.255.)

457-458. Dimitrije Višo Lazarević (45), kapetan akademac i Dragiša Tomić (30) četovođa iz Vrbice. Uoči Materica 1943. godine odveli ih Žika Mornar i drugovi i kod Nedića trla iza Risovače izboli kamama.

459. Boža Arsenijević (50) iz Progorovaca, delovođa u Darosavi. Ubijen početkom februara 1944. godine.

460-461. Mileva Radojičić i njen sin Dragoljub Šeginac (18) iz Darosave. Ubijeni u potoku ispod kuće, u zimu 1944. godine. Zlodelo je počinila grupa Žike Nestorovića, po zapovesti D. Petrovića Šaneta. (Sreski narodni sud u Aranđelovcu, odlukom Konf. br. 103/45, od 16. novembra 1945, zaključio je da se “narodnom neprijatelju“ Dragoljubu nema šta konfiskovati, jer je “bio neoženjen i živeo je na imanju svoga oca Živomira koji je još u životu“. IAŠK, Fond ONO, K-39.)

462. Radovan Ranković Zmaj (55) iz Darosave. Učesnik balkanskih ratova i solunac. Jednog martovskog dana 1944. godine slučajno je naišao na zemunicu u kući komšije Mihaila Lazarevića Cara, gde su se krili Dušan Petrović Šane, Žika Nestorović i dr. Po šanetovom naređenju, likvidiran je tu u blizini zbog “bezbednosti zemunice“ (kako je kasnije pisao Ž. Nestorović u knjizi “Crvene staze“).

463. Blagoje Ćirić (1908) iz Darosave. Završio gimnaziju. Sarađivao je s komunistima ali je odbijao da vrši ulogu egzekutora po naređenjima D. Petrovića Šaneta. Ubio ga u zimu 1944. Žika Nestorović u Darosavi. Ostalo je za njim petoro dece siročadi.

464. Milan Stepanović iz Garaša. Uoči Đurđevdana 1944. godine pušten je iz centra za vojnu obuku u Šatornji da kod svoje kuće proslavi slavu. Usput ga presretne trojka preobučena u četnike, koju je predvodio Bora Ranilac. Posle ispitivanja puste ga. Dođu mu na slavu, s petokrakama. Počasti ih kako dolikuje. Zatim ga vežu, i već tu u njegovom dvorištu Bora mu zada prvi udar kamom. “Dokusure“ ga u selu Ranilović.

465. Kosta Duić iz s. Banja. Na zahtev mesnih skojevaca, ubila ga družina Žike Nestorovića, početkom juna 1944. godine, “jer je nagovarao ljude da rade za četnike“ (Ž. Nestorović).

466-467. Milorad (Vlaičin) Grujić (1902) četovođa i Vitomir Vića Grujić (35) iz Darosave. Ubijeni na Kruševačkom visu, krajem juna 1944, po Šanetovom naređenju. Egzekutorsku grupu predvodio je Žika Nestorović a neposredni izvršilac bio je Ivan Kuzmanović Maksa iz Venčana.

468. Vojin Grujić (36) iz Darosave. Ubio ga je 1. jula 1944. godine Milivoje Staničić Selja posle partizanskog napada na jednu jedinicu JVuO kod Vojinove kuće.

469. Milorad Mika Ćirić (28) iz Darosave. Ubio ga Milosav Ranković Čičinac iz istog sela, kod zapisa na potesu Porta, 6. jula 1944. godine. Govorio je: “Darosava bi bila mirna da nije šaneta, Radovana (Grujića) i Žike (Nestorovića)“. Oni su mu i presudili.

470. Milivoje Švabić (1912), ugledni domaćin iz Bukovika. Četovođa. Po naređenju D. Petrovića Šaneta ubijen u Misači iza Nerezija, 16. jula 1944. godine. Zločin su izvršili: Stanoje Dražić i Mihailo Kole Nikolić iz Bukovika, Radovan Petrović iz Stojnika, Milosav Ranković Čičinac iz Darosave, Žika Mornar iz Crne Gore, Petar Vladetić Galama, izbeglica iz Gline, svi obučeni kao četnici sa kokardama na kapama.

471. Obren Bošović (1903) iz Vrbice. Ubijen na Sv. Iliju 1944. Pošto ga je komunistička trojka vezala i izvela nedaleko od kuće, u njega je pucala rođaka Radmila Bošković zvana Micoje, skojevka. “Nije uzeo pušku u ruke u toku rata“.

472. Milovan Marković (33) ih Garaša. Komandant sela. Ubijen krajem avgusta 1944. po Šanetovom naređenju. Pored Šaneta u zločinu su učestvovali: Dobrivoje Jovanović Doša i Stanoje Dražić iz Bukovika, Miodrag Mile Riznić iz s. Banja, Radovan Grujić iz Darosave, Branko “terenac“ iz Beograda…

473-474. Aranđel (1880) i Andromir (1883) Radovanović iz Lipovca. Aranđel je pre rata dugo bio delovođa u Topoli. Streljani jedne noći septembra 1944. kod škole. Ovaj zločin su počinili: Slavko Zečević (docniji “budža“), Đorđe Đurić Šarac, Žika Mornar, “Gajara“ Vesović iz s. Banja, Radomir Raka Blagojević iz Kopljara. Ubijeni nisu pušku uzeli u ruke. Zečević je kasnije govorio da su u “brzini pobijeni“.

475. Bogdan Dimitrijević (1908) iz Aranđelovca. Zemljoradnik. Mobilisan od Bugara 17. septembra 1944. godine da stovara doteranu slamu za bugarsku štalu kod hotela “Staro zdanje“. Dva dana kasnije, prilikom oslobođenja Aranđelovca, zarobljen je od pripadnika Pete krajiške divizije i sa još 11 streljan kod Sokolane.

476. Miloš S. Jeremić (1910), predsednik opštine s. Bukovik. Ubili ga Žika Nestorović i Milosav Ranković Čičinac iz Darosave 20. septembra 1944. godine, u blizini današnje fabrike “Šamot“ u Aranđelovcu. (Nemcu su ga držali u zatvoru u Kragujevcu poslednja dva meseca okupacije, tj. do oktobra 1944. Dok se vraćao kući, srela su ga ova dva partizana i ubila. Bio je sa ženom Vukosavom, neki partizan Grujuć nije dozvolio ovoj dvojici da ubiju i nju. Prema izjavi porodice autoru; proces rehabilitacije bio je na početku 2011. godine.)

477. Milorad Preković (1927) iz Bukovika. Ubijen od Krajišnika 19. septembra 1944. godine u tadašnjoj bukovičkoj opštini preko puta hotela “Staro zdanje“. Bio je doneo nekakvu poštu.

478. Miloš Živanović (1908) iz Aranđelovca. Zemljoradnik. Odbornik Ravnogorskog odbora. Ubili ga 19. septembra 1944. pripadnici Pete krajiške divizije i mesni komunisti u blizini današnjeg Komunalnog preduzeća.

479. Radoje Radojičić (1912) iz Kopljara. Pripadnik JVuO, podoficir. Ubijen od Krajišnika 19. septembra 1944. godine, kod Sokolane u Aranđelovcu.

480-481. Bogdan i Gospava Pantelić iz Darosave. Bogdan je bio železničar, četnički komandant sreza Orašačkog. Ubio ga Žika Nestorović u parku kod hotela “Staro zdanje“, 20. septembra 1944. godine. Tri meseca ranije komunisti su zapalili njegovu kuću u Darosavi, a u oktobru su ubili i njegovu kćer Gospavu, borca JVuO.

482-483. Milenko Zečević – Belugan iz Lipovca. Ubijen prilikom oslobođenja Aranđelovca, 20. septembra 1944. godine. Ubio ga zarobljenog Pera Ciganin, kovač, čekićem. Tada je ubijen i Sava Petrović iz Lipovca.

484. Milutin Banović (1922) iz Bukovika. Ubijen u “bugarskoj štali“ kod hotela “Staro zdanje“, 20. septembra 1944. godine, kad su došli Krajišnici.

485. Mihailo Mikica Tomašević (1924) iz Darosave. Zarobljen, kao mobilisani pripadnik JVuO, prilikom oslobođenja Aranđelovca 20. septembra 1944. i ubrzo potom streljan u potoku Ješovcu, najvećem aranđelovačkom stratištu, ispod crkve.

486. Dragiša Tomković (1900) iz s. Banja. Ugledan domaćin. Komandant sela (primoran), zbog čega je neko vreme bio zatvoren na Banjici. “Nije učestvovao ni u jednoj borbi“. Uhvate ga dok je sa svojom vršalicom radio kod rođaka u komšiluku, krajem septembra 1944. godine. Tu je izrešetan, a njegov sin Krsta ranjen. Zločin su počinili Dušan Petrović Šane, Nada Dragićević iz Banje, Đorđe Đurić Šarac iz Trešnjevice i još dva partizana. Potom su zapalili vršalicu, opljačkali stvari iz kuće i oterali s njegovim konjem i čezom.

487. Čedomir Čeda Čumić (1914) iz Trešnjevice. Završio gimnaziju. Streljan kod Sokolane u Aranđelovcu, krajem septembra 1944. godine.

488. Vojislav Milovanović (1919) iz Bukovika. Ubijen posle Krstovdana 1944. godine u Darosavi, na Krušiku. Neposredni egzekutor bio je Cane Vićentijević iz Darosave. Vojislav je nađen unakažen, iskopanih očiju… “Cane je kasnije malo vrdnuo s pameti“.

489. Živan Karatošić (1912) iz Kopljara. Pripadnik JVuO. Streljan 3. oktobra 1944. godine u Jeloviku, posle jedne borbe.

490-494. Momčilo Jovanović (1920) i Draga (1921), Momčilovi roditelji Petar i Lenka iz Vukasovaca i Dragina majka Ljubica. Ubijeni u potoku Ješovcu u Aranđelovcu oktobra 1944. godine. Iza ovog zlodela stajali su čelnici aranđelovačke OZN-e Dušan Repac – “Pera knjižar“ iz Gospića i Petar Petrušević – Pera Makedonac, ciglar iz Velesa. Draga je bila u drugom stanju, molila da bude pošteđena, ali je rasporena, urezana joj petokraka na čelo. U zločinu se istakao Dragoljub Rosić – Janko iz Vrbice sa svojim ašovom (kasnije nosio Petrov gunj, džoku i cokule). Dragina majka Ljubica se potom otrovala. Nijedna od žrtava nije uzela pušku u ruke tokom rata.

495. Blagoje Petrović – Daščar (1898), predsednik opštine Aranđelovac. Solunac. Ubijen u oktobru 1944. godine u Ješovcu. Egzekuciju izvršio Dušan Marković – Šabakan iz Aranđelovca, o čemu je kasnije pričao.

496. Danilo Nedeljković – Brka (1907) iz Krćevca. Pripadnik JVuO. Ubio ga Slavko Zečević iz Lipovca sa njegovom grupom u Krulovića zabranu u Banji, u drugoj polovini oktobra 1944. godine.

497. Petar Stevanović (1903) iz Mitrovčića, Topola. Zemljoradnik. Povremeno bio u jedinicama JVuO. Uhapšen sredinom okotbra 1944. godine i sproveden u Aranđelovac, zatvoren u Jucinu kuću. Vezan je za krevet (koji je imao samo žičani madrac) potrbuške, a ispod je ložena vatra. Na 150-200 potpisa Topolaca biva pušten. Ubrzo je ponovo uhapšen i streljan u potoku Ješovcu u Aranđelovcu.

498. Radoje Milovanović (20) iz Banje. Završio gimnaziju. Ubijen je u potoku Ješovac oktobra 1944. godine.

499. Gligorije Gliša Vojinović (1892) iz Vrbice. Solunac. Radikal. Bio je predsednik seoske opštine i predsednik Ravnogorskog odbora. Ubijen na dan Sv. Petke 1944. u Ješovcu. Nije uzeo pušku u ruke tokom rata.

500. Gospava Pantelić (1912) iz Darosave. Čuvena ravnogorka. Ubijena krajem oktobra 1944. godine na padinama brda Vagan u Darosavi, od strane družine koju su predvodili Žika Nestorović iz Darosave i Cane Beloševac iz Aranđelovca. Dragoljub Ćirić – Ćira Ciganče iz Darosave prethodno je revnosno pozleđivao ranu na njenom kuku. Neposredni egzekutor bio je “Gajara“ Vesović iz s. Banja. Vrlo hrabro se držala, prkoseći iživljavanjima ubica. Pre zločina, u aranđelovačkoj OZN-i oznaši su na nju puštali vučjaka radi bludnih radnji – o čemu je kasnije često pričao Jova Milivojević iz s. Banja.

501-502. Tika Đorđević, opštinski služitelj iz Lipovca. Ubijen krajem oktobra 1944. godine. Iste večeri ubijen je Radosav Paunović, rodom iz Žabara, žitelj Lipovca.

503. Dmitar Mitrović (1922) iz Darosave. Ubijen je u potoku Jelincu u Aranđelovcu, 30. oktobra 1944. godine. Pričalo se da je pre ubistva nag ubačen u kazan sa vrelom vodom!

504. Dimitrije Prekić (1913) iz Kopljara. Kao student prava pre rata bio je predsednik univerzitetske omladine Radikalne stranke. Streljan u jesen 1944. godine u potoku Ješovcu. Selo je tražilo da bude oslobođen. On je odgovorio: “Njinu milost (komunista) ne tražim“.

505. Dušan Danilović (42) iz Trešnjevice. Četovođa. Spašavao je selo, čak i neke komuniste. Jako pošten čovek. Ubijen krajem jeseni 1944. godine u Ješovcu, ispod aranđelovačke crkve.

506. Nada Naca Antonijević (40) iz Trešnjevice. Ubijena krajem jeseni 1944. godine u Ješovcu. Leš plitko zakopan razvlačili su psi.

507. Vuksan Janićijević (1898) iz Kopljara. Pripadnik čete Luke Miloševića. Komandir relejne stanice. Ubijen 14. decembra 1944. godine u Ješovcu.

508-509. Aleksandar Lazarević i Dragoljub Matić (65) iz Trudelja. Ubijeni u Ješovcu, krajem 1944. godine. Iza ovog zlodela stajali su Savko Lazarević iz Trudelja i Pera Makedonac iz aranđelovačke OZN-e.

510. Dragoslav Rosić (1913) iz Trešnjevice, poručnik, komandir čete. U aranđelovačkoj OZN-i mučili ga, nabijali mu eksere pod nokte. Mnogi iz sela tražili da bude oslobođen. Ubijen je oko Božića 1945. godine u Ješovcu. Neposrednu egzekuciju izvršio je Dragoljub Rosić Janko iz Vrbice – o čemu je kasnije, hvaleći se, pričao.

511-512. Milovan Lazarević (1910), mlinar zi Darosave. Ubijen bez suđenja 6. januara kod Sokolane, gde je bio zatvoren. Ubili ga motkama Darosavci Ratko Grujić i Mika Nićiforović Darin (koji je posle nosio Milovanov crveni džemper). Iste večeri tu je ubijen i Negovan Negovanović iz Venčana.

513. Radomir Kostić (1921) iz Vrbice. Radnik. Bio je pripadnik SDS. Ubio ga gvozdenom štanglom Milorad Damjanović Barbula iz istog sela, u januaru 1945. godine i ubacio u bunar Drage Boškovića kod Jelinca u Vrbici.

514-516. Milivoje Aleksić (45) iz Trešnjevice, vlasnik kafane “Atina“ u Aranđelovcu, Anka Aleksić, domaćica, i Ljubiša Pantelić, konobar. Milivoje je bio štedljiv, imućan. “Ubili ga radi pljačke, pokupili sve iz kuće“. Njegovu ženu Anku i konobara Ljubišu Pantelića (1926) iz Darosave ubiju u kafani, a Milivoja u blizini železničke stanice. “Naranio sam i partizane i četnike i ljotićevce, i slepce i Cigane, nema u Aranđelovcu ko bi mogao da digne pušku na mene“. Komunisti su skinuli i odelo sa njega. Zločin je izvršen u zimu 1945. godine.

517. Milutin Andrić (1912) iz Lipovca. Bio je pripadnik Kalabićeve garde od jeseni 1943. Streljao ga u potoku Ješovcu aprila 1945, Miodrag (Đorđev) Zečević iz Lipovca (docniji “budža“).

518. Miodrag Mijailović (35) iz Brezovca. Pripadnik JVuO, neobično snalažljiv i hrabar, mitraljezac. Ubijen budacima od strane Cigana, pripadnika posadne čete u Ješovcu, u proleće 1945. godine.

519. Živorad Raković (1919) iz Živkovaca. Radnik. Krio se u toku rata, sve do jeseni 1945. godine, kada je krajem septembra ubijen. U aranđelovačku OZN-u sproveo ga Spasoje Pleskonjić iz istog sela.

520. Miloje Radović (1915) iz Misače. Ubijen motkama i kočevima na dan izbora s “ćoravom kutijom“ 11. novembra 1945. godine, po naređenju Radomira Timotijevića – Čedaka, sekretara partijske ćelije. Zločin su počinili misački komunisti: Milan i Mijailo Milošević (kumovi Milojevi), Milenko Bogdanović, Života Proković, Milenko Bošković – Kamarić i Vukoman Preković. Greh Milojev: glasao za srpskog kralja, a ne za njihovog druga Tita. (Jednom, Miloja ranili Nemci, prevezli ga u bolnicu i izlečili!)

521. Radovan (Milosavljev) Popović (1921) iz Progorovaca. Skrivao se u zemunici u Progorovcima sve do 6. 11. 1948. godine kada je ubijen. Najpre su ga vezali za konja i tukli do Darosave, pa ga izmrcvarenog dovezli blizu današnje fabrike “Šamot“ u Aranđelovcu, gde ga je ubio Žika Nestorović. Zakopan je u jednu rupu iz koje mu je virila glava i duga kosa.

Slede podaci prema neobjavljenom radu Bratislava Baneta Jevtića “JVuO u Šumadiji“. Jevtić je član državne Komisije za otkrivanje zločina komunista, a takođe i Upravnog odbora Arhiva Jugoslavije u Beogradu.

522. Mika Živanović iz Resnika, komandant 2. bataljona 2. kragujevačke brigade 2. šumadijskog korpusa. Nije pošao u Bosnu, ostao je u selu. Odveli su ga i ubili u Kragujevcu, među prvima.

523. Kostadin Kole Bojković, ravnogorski predsednik sela Brzan. Streljan oktobra 1944.

524. Mika Jevtić iz Brzana. Bio je član ravnogorskog odbora u selu. Streljan je oktobra 1944.

525. Božidar Mijailović iz Borča. Tokom rata četnik. Zarobljen 1945. i streljan u okolini Sarajeva.

526. Marko M. Milovanović iz Borča, rođen 1906. Kao četnik zarobljen krajem 1944. u Bosni i streljan.

527. Mića Najdanović iz Cerovca. Osuđen na prinudni rad u Borskom rudniku. Pobegao i krio se u Cerovcu. Komunisti su ga uhvatili i streljali.

528. Milivoje Nedeljković iz Plaskovca, zemljoradnik, predsednik seoskog ravnogorskog odbora. Streljan ujesen 1944. u Kragujevcu.

529. Tadija Pantović iz Ljuljaka. Tokom ratav u četnicima. Streljan 1945. u Kapislani.

530. Aleksa Prokić iz Zabojnice. Tokom rata u četnicima, jedno vreme u obezbeđenju Vrhovne komande. Zarobljen i streljan u Bosni krajem 1944.

531. Trifun Ćuk iz Kragujevca, pekar, pomagao četnicima. Streljan posle rata u Kapislani.

532. Svetozar Antonijević iz V. Krčmara. Ubijen u Bosni 1945. godine. Bio je četnik, redov.

533. Prof. dr Petar Pjer Valić, “Srđan Rudnički“. Uređivao je glasila Šumadijske grupe korpusa i Gorske kraljeve garde. Ubijen je posle rata u Belgiji, od strane komunističke tajne policije.

534. Slavko Vesković iz sela Pečenog. Bio je četnik, narednik. Ubijen je 1947. godine.

535. Milosav Virijević, zemljoradnik iz Čukojevca. Ubijen 15. oktobra 1941. od komunista i bačen u Gružu.

536. Arsenije Đorđević iz Pajazitova, rođen 1921. Tokom rata četnik. Pod lažnim imenom krio se u Očaušu, u Bosni, ali je 1946. godine otkriven i ubijen.

537. Aleksandar Đurić iz Kragujevca, gimnazijalac. Pri kraju rata bio u četnicima. Ubijen od komunista oktobra 1944.

538. Branislav Jovanović iz Kragujevca, gimnazijalac. Bio je četnički kurir. Komunisti su ga uhvatili i ubili 1943. u Guncatima.

539. Slavoljub Milić iz Kragujevca, gimnazijalac. Bio je četnički kurir. Komunisti su ga uhvatili i ubili 1943. u Guncatima.

540. Slobodan Nešić iz Kragujevca, major, načelnik Obaveštajnog odeljenja Vrhovne komande. Zarobljen i streljan od komunista kod Foče, 1945. godine.

541. Milija Vukomanović iz Kragujevca, po zanimanju činovnik, rezervni kapetan prve klase. Bio je obaveštajac 1. šumadijskog korpusa. Streljan je posle rata, u Kapislani.

542. Žarko M. Jevremović iz Guberevca u Gruži. Tokom rata četnik. Skrivao se do 1947, kada je otkriven i likvidiran, u okolini sela.

543. Jovan Marković, rođen u Desimirovcu, živeo u Jovanovcu. Pre rata vojni pilot, podoficir. Tokom rata četnik u Istočnoj Srbiji. Zarobljen i ubijen 1944.

544-545. Sveta Milovanović iz Grošnice i Branislav Radivojević iz Sibnice. Tokom rata četnici, Sveta je bio poručnik, komandant bataljona. Skrivali se u bunkeru u Grošnici do 1947. Otkriveni su i likvidirani pored bunkera.

546. Milivoje Ćino Miloradović iz Knića. Bio je ravnogorac. Ubijen 1944. u Dragušici.

547. Gradimir Mladenović iz Dobrače. Ubijen 9. novembra 1941. u G. Milanovcu.

548. Ignjat Oblak, Slovenac. Bio je narednik, komandant 2. bataljona 2. kragujevačke brigade. Zarobljen kao ranjenik i ubijen oktobra 1944.

549. Radisav M. Stojanović, predsednik Mesnog odbora Ravnogorskog pokreta za selo Balosava.

550. Živomir Anđelić ili Anđelović iz Ljubičevca. Tokom rata četnik. Aprila 1945. zarobljen kod Stragara i ubijen.

551. Obren Bošković iz Vrbice, zemljoradnik, rođen 1903. Ubijen avgusta 1944. godine.

552. Radmila Vićentijević, domaćica iz Garaša. Komunisti su je ubili 1944. godine.

553. Radoslav Vučićević, rođen 1923. u Pridvorici kod Smederevske Palanke. Kao zanatlija, abadžija, izrađivao je ambleme za Gorsku kraljevu gardu. Zarobljen je i ubijen u Aranđelovcu, 22. septembra 1944.

554. Mijailo J. Grujić iz Ovsišta. Bio je delovođa, pripadao je Ravnogorskom pokretu.

555. Kosta Dukić, zemljoradnik iz Banje. Komunisti su ga ubili juna 1944. godine.

556. Borisav Đurđević, zemljoradnik iz Venčana. Ubili su ga 11. maja 1943. u Rudovačkom zabranu.

557. Miloš Živadinović, zemljoradnik iz Aranđelovca. Član ravnogorskog odbora. Ubili su ga 19. septembra 1944. u Aranđelovcu.

558. Dragiša Erić, zemljoradnik iz Ljubičevca. Ubijen septembra 1943. godine od partizana.

559. Milutin Marković, zemljoradnik iz Jelovika kod Aranđelovca. Pre rata predsednik seoske opštine. Komunisti su ga ubili ujesen 1941. pod Bukuljom.

560. Grujica Mitrović, zemljoradnik iz Ljubičevca. Ubili su ga septembra 1943. godine.

561. Milovan Nedeljković, pre rata narednik, u ratu poručnik, komandant Kačerske brigade Rudničkog korpusa. Streljan 1945. u Kragujevcu.

562. Milosav Radisavljević iz Guriševaca kod Topole. Tokom rata četnik. Skrivao se do 13. jula 1950, kada su ga pronašli i likvidirali.

563. Branislav Radosavljević iz Belosavaca. Tokom rata četnik. Zarobljen i streljan 1944. godine.

564-565. Braća Rajkovići iz Kotraže. Ubijeni posle rata, zajedno sa kapetanom Milanom Medićem.

566. Milivoje Rosić iz Gornje Trešnjevice. Tokom rata četnik, komandir čete u Orašačkoj brigadi, u činu narednika. Zarobljen na Rudniku i streljan u Kragujevcu.

567. Sveta Savić iz Jarmenovaca, poručnik, tokom rata u Gardi, komandant 3. brigade 4. kosmajskog korpusa. Ranjen i zarobljen na Rudniku. Ubijen 1945. u Kragujevcu.

568. Milovan Starčević iz Orašca, narednik, komandir čete u Orašačkoj brigadi. Streljan u Aranđelovcu.

569. Živorad M. Stojanović, rođen 1925. u selu Pridvorice. Tokom rata četnik u Gardi. Ubijen 20. septembra 1944. u Aranđelovcu.

570. Tihomir Tomašević, zemljoradnik iz Darosave, delovođa seoske opštine. Ubijen 9. oktobra 1941. u Darosavi od komunista.

Kao ranjenike i bolesnike Šumadijske grupe korpusa Jugoslovenske vojske u Otadžbini, i civile koji su se povlačili sa vojskom, u korpusnoj bolnici u Mladikovinama kod Teslića komunisti su 27. aprila 1945. godine likvidirali oko 300 osoba. Masakr je izveden stihijno, bez evidencije, tako da su neke od žrtava posle rata vođene kao nestala lica. Ipak su svi oglašeni krivima i sproveden je postupak konfiskacije njihove imovine. U kutiji br. 39 Fonda ONO u Istorijskom arhivu Šumadije u Kragujevcu, nalaze se dokumenta o sprovedenom procesu konfiskacije imovine za više stotina osoba oglašenih za nestala lica.

Zločin u Mladikovinama izvršili su partizani 3. udarnog korpusa, koji su u velikoj meri činili bivši pripadnici 13. SS “Handžar“ divizije, kao i ustaše i domobrani. Pri odlasku iz Mladikovina, oni su naredili meštanima okolnih sela da zakopaju žrtve i da ne obeležavaju grobnice. Meštani su to ipak učinili, tajnim znacima, tako da su devedestih godina 20. veka mnoge masovne grobnice otkopane i obeležene. Šumadijski odbor Ravnogorskog pokreta odlazio je nekoliko puta u Mladikovine i držao pomen žrtvama.

Od oko 300 ubijenih ranjenika, bolesnika i civila u Mladikovinama, za sada su poznata imena njih 75. Toga dana, 27. aprila 1945. godine, partizani su među ostalima ovde ubili sledeće osobe:

571. Vlastimira Bojovića iz Pajsijevića. Imao je 14 godina. Bio je brat potporučnika Radovana Bojovića, komandanta 1. bataljona 1. gružanske brigade. Radovan je poveo brata da bi ga zaštitio od komunista (istog dana i on je ubijen u Mladikovinama, na ovom spisku naveden je pod rednim brojem 857). Prema dokumentima Okružnog narodnog odbora Kragujevac, Vlastimir i Radovan Bojović posle ratu su vođeni kao nestali. Sproveden je proces konfiskacije, ali je utvrđeno da im se usled nemaštine nema šta konfiskovati.

572. Miluna Aksentijevića iz Zabojnice.

573. Dragića Ignjatovića iz Zabojnice.

574. Živka Ignjatovića iz Zabojnice. Bio je vojni pitomac.

575. Miška Ignjatovića iz Zabojnice. Bio je gimnazijalac, pisar u štabu 4. bataljona 2. gružanske brigade.

576. Dragana Prokića iz Zabojnice.

577. Vojislava Spasojevića iz Zabojnice. Bio je šef Centra veze 1. šumadijskog korpusa.

578. Predraga Babića iz Kutlova.

579. Dragišu Nedića iz Kutlova.

580. Đorđa Nedića iz Kutlova.

581. Žarka Rankovića iz Kutlova.

582. Miloja Bečanovića iz Guncata.

583. Božidara A. Božovića iz Guncata.

584. Dragutina Vukićevića iz Guncata.

585. Radovana Đurovića iz Guncata.

586. Milorada Zečevića iz Guncata.

587. Ljubišu Nedovića iz Guncata.

588. Miodraga Nedovića iz Guncata.

589. Milorada Boškovića iz Guncata.

590. Radovana Sremčevića iz Guncata.

591. Miodraga Midu J. Cvetića iz Guncata (bio je rez. poručnik).

592. Aleksandra V. Brankovića iz Žunja.

593. Damljana V. Brankovića iz Žunja.

594. Životu V. Brankovića iz Žunja.

595. Dušana Vasiljevića iz Grivca.

596. Svetislava D. Vasiljevića iz Grivca.

597. Milosava V. Mirovića iz Grivca.

598. Životu M. Vučićevića iz Balosava, Lapovo (rođen 1923).

599. Slavomira M. Vasiljevića iz Kamenice.

600. Boška Gavrilovića iz Kamenice. Bio je rezervni kapetan, komandant 3. bataljona 2. gružanske brigade.

601. Mirka Miloradovića – Pavlovića iz Kamenice. Bio je puškar.

602. Milovana Dragojlovića iz Brnjice.

603. Radivoje Đurića iz Brnjice. Narodni odbor sreza Gružanskog, aktom Br. 1544, od 12. aprila 1946, poslao je Okružnom narodnom odboru Kragujevac upitni list za konfiskaciju imovine Ljubiše i Radivoja Đurića iz Brnjice (IAŠK, Fond ONO, K-39).

604. Živojina Jankovića iz Brnjice.

605. Ljubodraga Ž. Jeremića iz Ljuljaka (rođen 1924).

606. Dragića Markovića iz Ljuljaka.

607. Božidara Ž. Markovića iz Ljuljaka (rođen 1920).

608. Vlastimira B. Milića iz Ljuljaka.

609. Tadiju Pavlovića iz Ljuljaka.

610. Dragoljuba T. Srejovića iz Ljuljaka.

611. Ljubišu T. Srejovića iz Ljuljaka (rođen 1912).

612. Milana Marića iz Borča. Bio je narednik.

613. Živomira Jelenića, člana Omladinske grupe iz Borča.

614. Tadiju R. Milenkovića iz s. Leskovac.

615. Sretena Milovanovića iz Konjuše.

616. Velisava S. Miličića iz Petropolja.

617. Radenka V. Pavlovića iz Petropolja.

618. Ljubinka Trifunovića iz Petropolja.

619. Životu Nikolića iz Bara.

620. Velimira Smiljanića iz Bara.

621. Živorada (Živojina) Božovića iz Bumbarevog Brda.

622. Dušana Paunovića iz Bumbarevog Brda.

623. Miodraga Paunovića iz Bumbarevog Brda.

624. Momčila Paunovića iz Bumbarevog Brda (bio je vojni pitomac).

625. Milana Petronijevića iz Bečevice (rođen 1921).

626. Dragoljuba Popovića iz Toponice.

627. Radmila B. Mijailovića iz Grbica (rođen 1923).

628. Velisava Milanovića iz Grbica.

629. Radoslava S. Rankovića iz Grbica (rođen 1918).

630. Milosava Ž. Stevanovića iz Grbica (rođen 1923).

631. Milisava D. Mihailovića iz Guberevca (Sibnica; rođen 1924).

632. Damljana (Miljan) S. Kojovića iz Guberevca.

633. Milutina Ž. Mirkovića iz Guberevca.

634. Milivoja Simovića iz Vitkovca.

635. Milovana Simovića iz Vitkovca.

636. Radivoja Radivojevića iz Dragušice.

637. Mišu Radojkovića iz Dragušice.

638. Jezdimira Todorovića iz Dragušice.

639. Životu Vasiljevića iz Dobrače.

640. Milisava Vukića iz Dobrače.

641. Milivoja Miloja Stepanovića iz Dobrače (bio je puškar).

642. Dragana R. Stojanovića iz Balosave (rođen 1908).

643. Damljana B. Todorovića iz Sibnice (rođen 1920)

644. Milovana A. Tomića iz Sibnice.

645. Milentija D. Karasovića iz Kragujevca (rođen u Kragujevcu 2. aprila 1910; bio je kapetan, komandant korpusne teritorije Šumadijske grupe korpusa).

(522-645: B. Jevtić, “JVuO u Šumadiji“.)

646-647. Kapetan Čedomir Čeda Jovanović iz Kragujevca i njegova žena Katica. Bili su u vojnoj bolnici Šumadijske grupe korpusa u Mladikovinama, 27. aprila 1945. Videvši da partizani ubijaju i muče svoje žrtve, uz uzvike “đikani“ (pogrdni naziv koji koriste bosanski muslimani za Srbe), izvršili su samoubistvo. Meštani su obeležili njihov grob i trebalo je da se njihovi posmrtni ostaci prenesu u Kragujevac, ali je izbio rat 1991. a potom je preminuo Čedomirov brat. Katica je bila Mađarica. (Prema izjavi porodice Jovanović autoru; takođe, izjava istoričara Veroljuba Maletića iz Srbca.)

648. Nikola Alempijević iz Kragujevca, rođen 1895. godine u Malim Pčelicama. U ranijim ratovima četnik vojvode Vojina Vuka Popovića. Ranjen je na Suvom Gruništu 1916, kada je Popović poginuo. Nosilac Karađorđeve zvezde, Medalje “Obilića“, Ordena Sv. Save, francuskog Ratnog krsta i još nekoliko domaćih i stranih odlikovanja. U Drugom svetskom ratu nije učestvovao. U izveštaju Uprave narodnih dobara Okružnog narodnog odbora Kragujevac, od 2. februara 1946, pominje se kao jedan od “narodnih neprijatelja“ kojima je konfiskovana pokretna i nepokretna imovina. Imao je radnju u Ulici Kneza Mihaila br. 95, u kojoj se danas nalazi Robna kuća “22. decembar“ (prema zaključku Sreskog narodnog suda R-274/45, konfiskovana Alempijevićeva imovina nalazila se u Ulici Koče Popovića 95). Prema svedočenju rodbine, “narodni heroj“ Raja Nedeljković naišao je jednog dana ujesen 1944. kraj Alempijevićeve radnje i razmenili su nekoliko reči. Iste noći Alempijević je odveden i više se ništa za njega nije čulo. Njegovoj supruzi Milici rekli su da se ne raspituje za muža, “da je ne bi zadesila ista sudbina“. Porodica nije dobila nikakva dokumenta. Pretpostavlja se da je ubijen u Kapislani. (Podaci prema zahtevu za rehabilitaciju Nikole Alempijevića, Reh. 5/06, koji pred Okružnim sudom u Kragujevcu u ime porodice vodi advokat Dušan Pačariz; izveštaj Uprave narodnih dobara: IAŠK, Fond Okružni narodni odbor Kragujevac, K-39.)

Rešenjem Višeg suda u Kragujevcu, Reh. 1/10, od 18. avgusta 2010, Nikola Alempijević je rehabilitovan. U rešenju ja navedeno da je Nikola “bio žrtva progona i nasilja iz političkih i ideoloških razloga, da je ništavan i bez pravne važnosti zapisnik br. 1 (St. 15 od 17.2.1948. godine) od trenutka njegovog donošenja, kao i sve njegove pravne posledice“. Poništena su i sva rešenja o konfiskaciji.

649-651. Nikola Bagaš, Života Jovičić i Mića Todorović, svi iz Kragujevca. Odvedeni su ujesen 1944, iste noći kada i Nikola Alempijević, u grupi od desetak Kragujevčana, i ubijeni u Kapislani. Bagaš je bio čuvar Hipodroma, Jovičić nadzornik Radničke kolonije, a Todorović inženjer u Fabrici hrane “Stefanović“. Sin inženjera Todorovića, Rajko, posle je bio advokat u Novom Sadu. (Prema izjavi Ljubiše Đorđevića iz Kragujevca, njihovog poznanika, rođenog 1924, autoru.)

652. Miroslav (ili Milosav) Todorović iz Kragujevca. Vojni sud štaba Prve armije, aktom br. 2017, od 3. oktobra 1946. godine, odgovorio je Okružnom narodnom odboru Kragujevac da nema podataka o suđenju Milosavu Todoroviću, trgovcu iz Kragujevca (IAŠK, Fond Okružni narodni odbor Kragujevac, K-39). Prema izjavi dr Dušana Ilića iz Kragujevca, autoru, Todorović je ubijen odmah po dolasku komunista. Prema knjizi D. Živkovića “Tri života“ (Kragujevac, 2006), Mića Todorović je bio poznati trgovac, imao je radnju u Ulici Kneza Mihaila, a ubijen je ujesen 1944.

653. Milutin S. Stefanović iz Kragujevca. Jedan od najbogatijih ljudi u Šumadiji, vlasnik Fabrike hrane “Stefanović“, koja je prva na Balkanu proizvodila konzerve (fabrika je konfiskovana i preimenovana u “Zvezdu“; danas je u ruševinama). Sačuvan je dopis Okružnog agrarnog suda Narodnom odboru okruga Kragujevačkog br. 1013 od 23. februara 1946, u kome stoji: “Vraćaju se spisi o sprovođenju eksproprijacije zemljišnog poseda pok. Milutina S. Stefanovića iz Kragujevca“. Sačuvana je i odluka Okružnog agrarnog suda br. 1856/46 od 25. aprila 1946, prema kojoj se naslednicima “pok. Milutina Stefanovića iz Stanova“ oduzima 28,35,49 hektara zemlje. (IAŠK, Fond Okružni narodni odbor Kragujevac, K-39.)

Prema izjavi savremenika događaja, dr Dušana Ilića iz Kragujevca, autoru, Stefanović je uhapšen odmah po dolasku komunista. Videvši da neće preživeti posledice torture, posle nekog vremena je pušten i brzo je preminuo. Pošto im je sve oduzeto, Milutinova žena Dara radila je kao čistačica u Hotelu “Park“ u Beogradu.

654. Vlada Ignjatović, industrijalac iz Batočine. Sačuvan je dopis Okružnog narodnog odbora Sreskom narodnom odboru u Kragujevcu, br. 2047. od 16. avgusta 1946, koji glasi: “Po predmetu konfiskacije trikotaže Vlade Ignjatovića iz Batočine, dostavite odmah ovom otseku osuđujuću presudu krivičnog suda KPS 281/45, na osnovu koje je izvršena konfiskacija. U slučaju da ne nađete ovu odluku kod vas – tražite je od Sreskog suda za srez Kragujevački i istu nam što pre pošaljite da bi je mi na vreme dostavili Predsedništvu vlade“. (IAŠK, Fond Okružni narodni odbor Kragujevac, K-39.)

Prema izjavi dr Dušana Ilića iz Kragujevca, autoru, ni Ignjatović nije preživeo poratni pogrom.

655-656. Aleksandar Savić i Milan Ljubičić, osamnaestogodišnjaci iz Kragujevca, maturanti osmog razreda gimnazije. Ubijeni neposredno po dolasku komunista. Savić je bio hrom i “potpuno bezazlen“. Ljubičića, koji je živeo u Ulici Janka Veselinovića, uhapsili su pod lažnom optužbom da je u đačku svesku crtao kukaste krstove. Školski drug, Dušan Ilić, te večeri pozajmio mu je svoj džemper. Odveli su ga i iste noći ubili, u tom džemperu. Potom je Milanov otac došao kod Dušana da mu plati džemper, što je on odbio. Prijavljivali su ih loši đaci, uglavnom tada iz šestog razreda, koji su kasnije postali direktori, diplomate, funkcioneri, i sl. (Prema izjavi dr Dušana Ilića iz Kragujevca, autoru.) U knjizi “Tri života“ (Kragujevac, 2006) Dragoslav Živković piše da je njegov školski drug Ljubičić streljan “kao ljotićevac“, odnosno da je to pisalo na plakatu sa spiskom streljanih, koji je pročitao na zidu Narodne banke, preko puta Nove crkve. “Sa nama u školi nije govorio o Zboru. Bio je dobronameran“, piše Živković (strane 119-120).

657. Babajev, sovjetski vojnik u nemačkom zarobljeništvu. Po odlasku Nemaca, partizani ga zatiču na ulici, u Kragujevcu. Nisu ga predali Crvenoj armiji, već su ga streljali. Na streljanje su ga prozvali po prezimenu Babajev. (Prema izjavi dr Dušana Ilića iz Kragujevca, autoru)

658. Čedomir Marčetić, fudbaler FK “Karađorđe“ iz Kragujevca, koji je posle rata preimenovan u FK “Sušica“. Tokom rata četnik, streljan u Kragujevcu 1945. godine. Sačuvana je njegova fudbalska legitimacija (“iskaznica“), broj 1084, izdata od “Jugoslovenskog nogometnog saveza u Beogradu“. Rođen je 6. maja 1917, ne piše gde. (Prema izjavi iz uprave FK “Sušica“, koja sprema monografiju o svom klubu).

659. Radoje Trifunović iz Gružanskog sreza. Ubijen marta 1945. u Čačku. (Prema istraživanju istoričara Gorana Davidovića iz Čačka: Istorijski arhiv Čačak, Okružni narodni odbor Čačak, K-1, 8/45)

660. Milorad Đorić iz Žirovnice, rođen 26. avgusta 1926. od oca Veselina. Tokom rata četnik Zapadnomoravske grupe korpusa. Streljan 6. decembra 1946. u Nišu sa većom grupom zarobljenih četnika, posle iskonstruisanog sudskog procesa pred Vojnim sudom. (Prema izjavi istoričara Aleksandra Dinčića iz Niša autoru.)

Slede podaci prema knjigama Slobodana Ćirovića “Gruža u četnicima“ i “Na tragu zločina“.

661. Krsman Miladinović iz Knića. Bio je opančar, uoči rata mobilisan u žandarmeriju. Početkom septembra 1941. godine, kada nije bio na dužnosti, ispod crkve u Kniću uhvatili su ga partizani Miljka Tošića, koji ga je prepoznao, jer je takođe bio obućar u Kragujevcu. Mučili su ga i ubili sa preko 100 uboda nožem. Tošić je bio politički komesar 2. čete Kragujevačkog partizanskog odreda.

662. Miloš Radaković, zemljoradnik iz Čukojevca. Ubijen u Čukojevcu, u noći između 25. i 26. septembra 1941. godine.

663. Rastko Milić, žandarm u Gruži. Ubijen 27. septembra 1941, na drumu između Gruže i Pajsijevića. Nađen sa polomljenom kokardom i ceduljom na kojoj je pisalo: “Srpski izdajnik“.

664. Mihailo Ćirović, maturant iz Baljkovca. Bio je četnik Gružanskog četničkog odreda. Partizanska grupa Miljka Tošića ubila ga je 28. septembra 1941, na drumu između Oplanića i Toponice (građanski rat počeo je 31. oktobra).

665. Svetozar Lekić, narednik iz Zabojnice. Polovinom novembra 1941. partizani su ga uhvatili u njegovoj kući u Zabojnici, a svirepo ga je mučila i ubila žena komuniste Lazara Mićunovića. Sa maturantom Mihailom Ćirovićem, Lekić je 28. septembra naišao na narodni zbor koji su okupili komunisti, na drumu Knić – Toponica (raskrsnica za Borač i Bare). Komunisti su najpre verbalno napali dvojicu četnika, a onda su pucali na Ćirovića. Lekić je pobegao u kukuruz, ali je iz okreta opalio jedan metak. Taj metak je smrtno pogodio Lazara Mićunovića, studenta iz Crne Gore. Na ovom mestu podignuta je spomen-ploča sa njegovim imenom, a njegovi posmrtni ostaci preneti su u centar Kragujevca, kod Krsta. Telo Mihaila Ćirovića, koga su ranjenog komunisti izboli noževima, sahranjeno je na porodičnom groblju u Baljkovcu. Događaj od 28. septembra posmatrala je velika grupa meštana Toponice i okolnih sela. Međutim, gradske vlasti su i 2008. godine, na “Spomen obeležju herojima i borcima u centru Kragujevca“, odale poštu “oslobodiocima koji su 21. oktobra 1941. obešeni na istom tom mestu“, a među kojima su navodno bili “i Kazimir Veljković, Lazar Mićunović i Sreta Mladenović, koji su kasnije proglašeni narodnim herojima…“

666. Radomir Prodanović iz Grivca. Delovođa Opštine Grivac, invalid sa Solunskog fronta. U opštinskoj kancelariji, ujesen 1941, ubio ga je komunista Radovan Arsenijević, zvani Rapoš, koga su sutradan likvidirali Pećančevi četnici.

667. Radivoje Radivojević iz Sibnice. Bio je Dražin četnik. Komunisti su ga uhvatili i streljali 15. oktobra 1941. godine.

668. Milosav Varijević, zemljoradnik iz Čukojevca. Ubili su ga 15. oktobra 1941. u Vitkovcu i bacili u Gružu. Imao je 33 godine.

669. Ljubomir Marković iz Zabojnice. Ujesen 1941. odveden je od svoje kuće na Rujevicu iznad Drenovca, na mesto Drenovačka glavica, gde su mu izvadili oči. Potom su ga odveli na mesto zvano Slance, gde su ga ubili. Dovežen je kolima u Zabojnicu odsečenih ušiju, izvađenih očinu, odsečenog jezika, umesto koga se vukla privezana krpa… Marković je ranije, kao četnik, razoružao jednu grupu partizana u Zabojnici.

670. Miloš Vujović, vodeničar iz Grošnice. Imao je 72 godine. Izveden je iz vodenice i ubijen sa dva revolverska metka, na mestu zvanom Crkvine, 1942. godine. “Vođenom istragom ustanovljeno je da je ovo ubistvo izvršio Kosta Radivojević, odmetnik rodom iz Kragujevca“, stoji u nedićevskom izveštaju. Radivojević je bio zaostali partizan Kragujevačkog odreda.

671. Ljubomir Rajković iz Plaskovca, predsednik seoske opštine. Ubijen u noći između 23. i 24. marta 1943. godine. “Kako je ovaj već bio u postelji, to su mu naredili da se obuče i poveli ga od kuće do plaskovačkog groblja koje je udaljeno 1 km od njegove kuće. Tu su ga nožem zaklali i na pet mesta na grudima izboli. Po izjavi njegove žene, Ljubomir je kod njega imao 8.000 dinara, koje su banditi uzeli“, piše pored ostalog u nedićevskom izveštaju o ovom ubistvu.

672. Tadija Smiljanić iz Bara. Bio je narednik, komandant 2. bataljona 2. gružanske brigade 1. šumadijskog korpusa. Ranjenog, četnici su ga sklonili kod kafedžije u Ugljarevcu. Seljak koji je bio mobilisan da sa svojom zapregom odveze ranjenika, prijavio je jednoj partizanskoj grupi gde se on nalazi. Partizani su došli i ubili ga. To je bilo 1943. godine.

673. Spasoje Pavlović iz Borča. Bio je seoski četovođa, tokom rata je sprečevao progon komunističkih simpatizera.

674-677. Dragoslav, Budisav, Milan i Radojica Pantović iz Pretoka. Dragoslav je pre rata bio narodni poslanik. Braća Budisav i Milan su njegovi sinovci – sinovi njegovog brata Tadije Pantovića, predratnog konzula u Ženevi i Berlinu, kao i vlasnika banke, od koje je kasnije nastala “Jugobanka“. Ispred opštinske zgrade u selu, Dragoslava, Budisava i Milana je streljala grupa partizana pod komandom Sredoja Uroševića iz Donje Trepče, koji je bio rođak Pantovićima. To je bilo 17. septembra 1941. godine, a sledećeg meseca komunisti su ubili i Radojicu Pantovića. U Arhivu Šumadije u Kragujevcu, fond Okružnog narodnog odbora, kutija 40, sačuvano je rukom pisano pismo Narodnooslobodilačkog odbora za srez Gružanski Okružnom odboru Kragujevca, br. 2441 od 15. avgusta 1946, u kome pored ostalog stoji: “Šaljem… list br. 2 za imovinu Pantović Milana iz Pretoka, koja vam nedostaje…“ U kutiji br. 39. istog fonda nalazi se odluka Sreskog narodnog suda za srez Gružanski, D.br. 43/46, od 18. februara 1946, u kojoj se pored ostalog kaže: “Nema mesta konfiskaciji imovine streljanoga Budisava Pantovića iz Pretoka“. Ovde se navodi ime “Budislav“. Na njega si nije vodila nikakva imovina, inače je svo bogatstvo Pantovića konfiskovano. Posle rata komunisti su otrovali petogodišnjeg Vladu Pantovića, Milanovog sina, poslednjeg muškog potomka Pantovića. Vlada Pantović biće naveden kasnije, prema drugom izvoru. Rešenjem Okružnog suda u Beogradu, Reh. br. 275/06, od 20. maja 2008. godine rehabilitovani su Tadija, Dragoslav, Milan i Budislav Pantović, kao “žrtve progona i nasilja iz političkih i ideoloških razloga“, a na osnovu zahteva potomaka sa ženske strane, koji danas žive u Beogradu i Nišu. Rehabilitacija Radojice Pantovića nije tražena. Za četvoricu rehabilitovanih navodi se da su ih “pobili partizani“. Međutim, Tadiju Pantovića likvidirali su pripadnici 1. šumadijskog korpusa, u dvorištu njegove kuće u Kragujevcu, 5. avgusta 1943, jer je pomogao Nemcima pri otkrivanju i likvidaciji više četnika i njihovih saradnika (S. Ćirović, “Gruža u četicima“, strana 382.) Smatralo se da je Tadija poremetio pameću kada su mu komunisti ubili brata i dva sina. (“Svetlost“, 4. mart 2010, pismo Branka Milosavljevića, unuka Tadije Pantovića, od njegove ćerke Olge).

678. Bogoljub Miloradović iz s. Bečevica u Gruži. Partizani Južnomoravske brigade su početkom decembra 1943. godine banuli na Bogoljubovu svadbu i poveli njega, mladoženju, kao putovođu. Streljali su ga posle nekoliko dana.

679-680. Rafailo V. Ilić, zemljoradnik iz Čukojevca, star 22. godine i Mihailo S. Trifunović, zemljoradnik iz Čukojevca, star 22. godine. Partizani Južnomoravske brigade poveli su ih kao putovođe i posle nekoliko dana, 29. novembra 1943, streljali u s. Belo Polje (podatak je ostao zapisan u kancelariji opštine Čukojevac).

681-682. Mića Parezanović, četnički kurir, rodom od Rače kragujevačke, i pekar Branko iz Stragara. Miću su komunisti mučili – pored ostalog izvadili su mu oči – i živog pekli vezanog na ražnju, u stravičnom ritualu na mestu zvanom Paljevine u ataru sela Kamenica u Gruži, 12. jula 1943. godine. Ćirović se ovde poziva na izjavu potporučnika Božidara Panića iz Pajazitova, očevidca. Autoru su ovo potvrdila još dva očevidca: potporučnik Dragovan Radulović iz Stojnika i podnarednik Sveta Filipović iz Brežđa. Pripadali su bataljonu Garde koji je naišao i savladao tu komunističku grupu. Na isti način, u selu Kamenica u Gruži, na mestu Bojića Golo brdo, krajem 1943. godine ubijen je i pekar Branko iz Stragara. O ovom slučaju ispevana je narodna pesma:

“Kad je bilo kod borova,

partizanka jedna reče

da se Branko živ ispeče.

Partizanka Koka skoči

te izvadi Branku oči“.

Reč je o komunistkinji Nikoliji Koki Petrović, koja je posle rata bila visoki funkcioner Komunističke partije i direktor učiteljske škole u Kragujevcu. Postojala je i verzija pesme u kojoj se pominje “partizanka Kika“, tj. Božidarka Damjanović, posleratni visoki funkcioner. Pošto je Mića Parezanović imao brata Branka, neki svedoci kasnije su tvrdili da je na Paljevinama ubijen Branko i da se pesma odnosi na njega. Naknadnim istraživanjem Ćirović je utvrdio da je ipak reč o Branku iz Stragara, a da je na Paljevinama ubijen Mića Parezanović. Prema Ćiroviću, Parezanovići su iz okoline Čačka.

683-684. Miloje Mirčetić iz Jarušica i Radoje Radojević iz Mironića, ubijeni od strane partizana u zimu 1943/44. ispod Ramaćkih visova. Prethodno su svirepo mučeni – odsekli su im uši i izvadili oči. Njihova tela pronađena su kada je okopnilo, a opelo je u crkvi brvnari u Pajazitovu izvršio prota Mirčetić, Milojev otac. Kao i ubistvo Branka Parezanovića, i ova dva ubistva izvršili su partizani Kosmajskog odreda.

685-686. Joca i Živka Milovanović iz Ramaće, muž i žena. Ubijeni od strane partizana Dušana Petrovića Šaneta, koji su se krili u njihovoj kući.

687. Poručnik Živorad Pavlović, na kraju rata komandant 2. gružanske brigade 1. šumadijskog korpusa. Posle rata streljan u Kapislani pod lažnom optužbom da je sarađivao sa Nemcima.

688. Potpukovnik Miroslav Mira Savić iz Kragujevca, predratni jugoslovenski vojni ataše u Briselu. Ubijen od komunista proleća 1945. u Mariboru.

689. Milan Vasović iz Bečevice, gimnazijalac, ubijen od partizana početkom 1945. godine.

690. Ignjat Korać iz Žunja, streljan u Kapislani ujesen 1944. (Poznati komunista Raja Nedeljković poslao je vest njegovim ukućanima da je Ignjat otišao na front.)

691-692. Slobodan Mirković i Svetislav Radonjić iz Bara. U leto 1941. ubili su ih komunisti Tadije Andrića, navodno dižući ustanak protiv okupatora, a s obrazloženjem da su prisvojili jednog odbeglog državnog konja. Unakažene leševe žrtava (povađene oči, odsečene uši) ostavili su u šumi iznad Konjuše i Brestovca, kako bi zaplašili narod.

693-698. Radovan Todorović iz Kamenice, Života Mladenović iz Dobrače, Milorad Andrić i Miodrag Mojsilović iz Male Vrbice, Milovan Mirković iz Rogojevca i Dragić Garić iz Kikojevca. Ova šestorica, sa većom grupom seljaka, došla su septembra 1944. u kasarnu u Gornjem Milanovcu, na mobilizacijsko mesto 2. gružanske brigade. U grad su iznenada ušli partizani i pohvatali ih, bez oružja i vojne opreme. Todorović je odveden i ubijen u Valjevu, a ostala petorica ubijena su u Gornjem Milanovcu. Starije seljake komunisti su pustili kućama, jedan mladić je uspeo da pobegne, a jednog su mobilisali i te zime je umro od tifusa.

699. Potpukovnik Marko Marković iz Borča, tokom rata na službi u 1. šumadijskom korpusu. Po okončanju borbi ujesen 1944. otišao kući i mirno sačekao komuniste. Odveden u Valjevo i tamo streljan po naredbi “narodnog heroja“ Mijalka Todorovića, rodom iz susednog sela Dragušice. Todoroviću su drugi zarobljeni seljaci, koji su se vratili iz Valjeva, rekli da je lično potpukovnik Marković čuvao njegovu porodicu tokom rata (mada ni drugim komunističkim familijama četnici nisu naneli zlo, dok su posle rata sve četničke familije stradale od komunista).

700. Ljubomir Paunović iz Bumbarevog Brda. Oktobra 1944. u jednom vinogradu iznad Pretoka na Paunovića naiđe Savo Trikić, komandant 6. proleterske muslimanske brigade, i ubije ga iz pištolja videvši na njemu bluzu predratne vojske.

701. Kosta Simović, seljak iz Zabojnice, ubijen ujesen 1944. u Ljuljacima.

702. Srboljub Matović iz Bečevice. U odlasku kući da uzme novo odelo uoči polaska put Bosanke golgote, kao četnik 1. šumadijskog korpusa, slučajno naiđe na grupu partizana. Odveli su ga u Gornji Milanovac i streljali.

703. Dragoslav Pantović iz Bečevice. Oktobra 1944. njegovog maloletnog sina Velizara partizani silom mobilišu i odvedu na front protiv Nemaca na Bumbarevom Brdu. Dragoslav odlazi da potraži sina noseći mu bolju obuću i hranu, ali ga partizani streljaju. Uskoro gine i Velizar.

704. Živojin Filipović iz Grivca, predratni oficir. Ujesen 1944. partizani ga odvode od kuće i streljaju.

705-709. Miroslav Nikolić, Vladisav Milosavljević, Radovan Nedeljković, Sekula Milanović i Jovan Mladenović, svi iz Velikog Šenja. Kao maloletnici, nasilno su mobilisani od partizana, a onda ubijeni, navodno dok su pokušavali da napuste svoje jedinice.

710. Mihailo Arsić iz Velikog Šenja. Nasilno mobilisan od partizana 1944, ali je preživeo rat. Posle demobilizacije, 1946, hapse ga i streljaju kao protivnika komunizma.

711. Milić Božović iz Borča. Partizani ga silom mobilišu krajem 1944, odvode do Sopota i streljaju početkom 1945. godine.

712-715. Gvozden Nikolić, Radisav V. Teofilović, Dobrivoje J. Teofilović i Ljubisav Bogdanović, svi iz Petropolja. Svi sem Nikolića bili su maloletni. Partizani su njihovim ukućanima rekli da ih mobilišu. Međutim, Nikolića su odmah ubili u obližnjem Vrbetinom polju, a Dobrivoja J. Teofilovića pored reke Gruže. Njega su, kao harmonikaša, odveli jedne večeri sa svadbe u kući Dragoslava Pejovića. Radisava i Ljubisava ubili su na drugim mestima, iza linije fronta.

716-717. Milija B. Cvetić i Milun Milutinović iz Guncata. Partizanska Šesta bosanska (muslimanska) brigada mobilisala je u Gruži sve mladiće koje je uhvatila. Mladići su većinom bili maloletni, bez vojne obuke, a neki nisu ni bili sposobni za vojsku. Partizani su ih odmah terali u prve redove, pred nemačke mitraljeze, tako da je većina izginula posle nekoliko dana. Prema sređenim podacima, iz 32 gružanska sela na ovaj način je ubijeno 229 mladića. (U Gruži ima preko 80 sela.) Milija Cvetić i Milun Milutinović tokom rata bili su četnici, pa su kao iskusni borci preživeli sve borbe. Zato su partizani Milutinovića i Cvetića ubili u Dugoj Resi kod Zagreba.

718. Ljubisav Milivojević iz Leskovca, streljan u Sloveniji maja 1945. Ljubisava su partizani mobilisali kao harmonikaša i on je, na vest o kraju rata, zasvirao melodiju pesme “Kralju Pero, cveće naše“. Odmah je streljan.

719-720. Živorad Pavlović i Simo Milutinović iz Zabojnice. Preminuli od posledica mučenja u isturenom odeljenju 6. muslimanske brigade u Zabojnici.

721. Milivoje Mijatović iz Pajsijevića, umro od posledica višegodišnjeg batinanja (tukli su ga sve dok na Kotleniku nije ubijen i poslednji četnik).

722. Major Savović iz Ramaće, tokom rata pasivan. Streljan u Kapislani.

723. Dragiša Glišović iz Zagrađa pod Rudnikom, tokom rata četnik. Streljan u Kapislani.

724. Dragutin Katanić iz Kamenice, tokom rata četnik. Streljan u Kapislani. Ostalo je zapisano svedočenje četnika Aleksandra Rankovića iz Kragujevca, tada zatočenika, o poslednjim Katanićevim trenucima:

“Zatvorske vlasti su dozvolile njegovoj ženi sa detetom da ga vide pre odvođenja na streljanje, na poslednji oproštaj. Mi smo gledali kroz prozor kada je njegov sin, dete od četiri godine, stao pred oca, i pozdravio ga u stavu mirno, vojnički, podižući desnu ruku uz šajkačicu na glavi. Majka je stajala iza deteta, pritiskajući maramom usta, zadržavajući plač. Dragutin prilazi sinu i ljubi ga. Kaže mu: Sine, moramo sada da se pozdravimo. Ti moraš sa majkom da požuriš, selo je daleko.

Neki se sklanjaju sa prozora, hoće da sakriju suze.

Dete ga mirno ostavlja, polazi majci, ali se, ipak, još jednom okreće i kaže ocu: Hajde i ti, tata!

Suze više niko nije mogao da zadrži, ni zatvoreni četnici, ni partizanski stražari. Dragutin je, međutim, odlučno rekao: Samo ti idi, sine. Tata će sutra…

Sutradan je Dragutin streljan.“ (S. Ćirović, “Na tragu zločina“, 252-253.)

725. Radonja Teofilović iz Petropolja, predratni narednik, tokom rata četnik. Streljan u Kragujevcu (verovatno u Kapislani), ujesen 1945. godine.

726. Boža Janković iz Čestina, tokom rata četnik. Sreljan u Kapislani.

727. Radisav Vujić iz Bečevice, ubijen na Jereminom brdu.

728-731. Radovan Ranković, Mikula Grujović, Slavoljub Marković i Ljubiša Milosavljević, mladići iz Pajsijevića. Ubijeni 30. novembra 1944. u seoskom potoku, na mestu zvanom Ploča, a na zahtev predsednika “Narodnooslobodilačkog odbora“ sela Pajsijević, Miodraga Pavlovića. Prema izjavi Ljubiše Markovića, žrtve su mučenjem bile tako unakažene, da se samo njegovom bratu Slavoljubu moglo prepoznati lice. Ljubiša još čuva bratovljevo isečeno i krvavo odelo. U podrumu stare opštine u Pajsijeviću, gde je bio komunistički zatvor, i danas se jasno vide tragovi krvi na zidovima. U kućama blizu potoka čulo se da su, pre poslednjeg rafala, nesrećni mladići uzvikivali: “Živeo kralj, živeo Draža!“

732-735. Milinko Jovanović iz Toponice, Borivoje Jocović iz Toponice, Miloš Obradović iz Knića i Milivoje Obradović iz Knića. Svirepo mučeni u partizanskom zatvoru u Toponici a zatim ubijeni u obližnjem Krdžića zabranu. Čobani su sutradan našli njihova izmrcvarena i iskasapljena tela (još ima živih svedoka).

736. Milovan Ivković iz Konjuše, tokom rata četnik, komandir 2. čete 4. bataljona 1. gružanske brigade 1. šumadijskog korpusa. Krajem 1944. odveden u Kragujevac i ubijen.

737. Miroljub Stevanović iz Zabojnice, kadet podoficirske škole. Krio se od partizanske mobilizacije, ali su ga pronašli i ubili motkama.

738. Mihailo Bataveljić iz Knića, bivši predsednik Knićanske opštine. Ubijen cepanicama za ogrev u krugu Kapislane. Veće Višeg suda u Kragujevcu je rehabilitovalo Mihaila (Ž. V. Zirojević, M. K. Vojinović, Put do pakla i natrag, 233).

739. Narednik Božidar Boža Manojlović iz Oplanića, tokom rata četnik. Tzv. terenci su došli u njegovu kuću i tu ga ubili pred ukućanima. Terence su doveli njegovi rođaci, tada glavni komunisti u selu, Perka i Milutin Manojlović. Pred Mitrovdan, 8. novembra 1944, oni su na kapiji svoje kuće istakli limenu tablu sa natpisom: “Ne slavimo i ne primamo goste!“

740-741. Dušan Todorčević i Miloje R. Petrović, mladići iz Grbica. Uhvaćeni u selu i streljani u Kapislani, jer su bili pratioci Grbičkog popa (Bogoljub Nikolić, vojni sveštenik u četnicima). Istom prilikom ubijeni su i Miloje Stefanović, Miloš J. Petrović i Miodrag Đurđević iz Grbica, koji su navedeni ranije, prema dokumentima o konfiskaciji.

742. Čedomir Đorđević iz Bara, tokom rata četnik, narednik. Odveli ga “terenci“ i streljali u Kapislani.

743-745. Vitomir Prodanović, Miodrag Marković i Miodrag Mojsilović, mladići iz Male Vrbice. Ubijeni neposredno posle rata.

746. Radovan Nedeljković iz Velikog Šenja. Ubijen neposredno posle rata.

747. Marko Lekić iz Zabojnice. Neposredno posle rata odveden od kuće i ubijen.

748-749. Dragoljub i Bogoljub Aleksić iz Dragušice. Partizani su ih najpre mobilisali, a posle nekog vremena predali Ozni, koja ih je streljala.

750. Dr Miloš Radosavljević iz Kamenice, jedan od najpoznatijih Gružana. Pre rata bio je predsednik Demokratske stranke za Gružanski srez, tokom rata Nedićev ministar.

751. Milivoje Savić iz Brnjice, tokom rata četnik. Vratio se kući u uverenju da je rat prošao. Komunisti ga streljaju kod kafane u centru sela, 16. decembra 1945. godine.

752. Dragomir Maksimović iz Brnjica. Ubijen kada i Milivoje Savić.

753. Dragan Stevanović iz Prnjavora, ubijen proleća 1945. kod manastira Vraćevšnice. Sa grupom četnika skrivao se u zemunici. Kada su naišli komunisti, potrčao je u suprotnom pravcu da bi zavarao poteru. Ranjen je i potom mučen dok nije izdahnuo.

Narednik Radenko Petrović iz Gornje Crnuće ostavio je posle nekoliko dana na Draganovom grobu jedno pismo, koje se čuva u porodici Stevanovića. Evo delova iz tog pisma:

“Dragi Dragane! Noć se već odavno spustila nad porobljenim našim srpskim selima, šumama i poljima. Kapija škripnu i naruši noćnu tišinu u dvorištu vašeg večito mirnog prebivališta, ja stigoh umoran i uputih se domu tvoje večnosti. Moji koraci i slabi šum trave probuđenog proleća tebe ne uznemiriše – ti se ne uplaši – kao što se nikad plašio nisi. Ti ne reče – eto ih, čuju se koraci – oni su, razbojnici, srbožderi, sad će nas pohvatati, sad će nas pobiti, ne, ništa ne reče, ostade nem, nepomičan, mrtav, uspavan snom večnosti krvavim kuršumima komunističkih aždaja srpskoga roda, srpske slobode i vere, i onih koji dođoše da nastave krvavo delo nemaca i da dotuku ovo malo Srba što se mukom sačuva od nemačkog mača. Prekrstih se, upalih ti sveću, a tešku zemlju koja skrivaše tvoju mladost nakvasih toplim suzama praćenim tugom i bolom tragične sudbine našeg pokolenja. Zamolih Gospoda za rajsko naselje tvoje duše, a bacih kletvu na ubice koji uzeše junaka slobodnoj Domovini, a radost, sreću i ljubav roditeljskom domu.

Dragi Dragane, pao si herojskom smrću, jer dok tuga, jauk i plač ispunjavaju srca tvojih milih i dragih, mi tvoji drugovi ispunjavamo naše duše osvetničkim ponosom i čašću koja mora biti dostojna tvoje junačke smrti. Ti si junak koji je pao golih šaka u borbi sa bezbožnicima i srpskim izrodima koji nam nametnuše sramno ime KOLJAŠI – jer njih nigde ne beše u narodu i sa narodom u teškoj okupaciji – a ako su se negde pojavili – onda su ostavili uspomenu grozne smrti mučenika na Minjevom brdu…

Mi im dovikujemo zajedno s tobom:

`Ubijate nas bez stida i srama

Al` grobovi naši boriće se s vama…`.“

Minjevo brdo je obližnje mesto gde su komunisti 1943. zaklali i unakazali jednu osobu, koja posle nije mogla biti prepoznata; Radenko je reč “nemci“ namerno pisamo malim slovom.

754. Radenko Petrović iz Gornje Crnuće, tokom rata četnički narednik. Ubijen 1946. kada je kao zarobljenik sprovođen u zatvor, od strane komuniste Vladete Marinkovića iz Gornjeg Crnuća, koji je u narodu upamćen po nadimku “Krvavi Kajinac“. Vezanog Radenka Kajinac je udarao kundakom pištolja dok nije izdahnuo.

755. Dragoslav Stanimirović iz Kragujevca, sudija i advokat. Bio je branilac na montiranim procesima posle rata. Videvši šta rade komunisti u sudu, rekao im je: “Kako vi sudite, tako će se i vama suditi!“ Ubijen je na ulici ispred suda, 23. marta 1946. godine. (Prema izjavi rodbine autoru, ubijen je na stepenicama suda, a rečeno je da ga je stražar ubio nehotice, iz puške.)

756. Milovan R. Stojanović, petnaestogodišnji dečak iz Balosave. Ubijen 1945. od strane oficira Ozne, u selu. Ubistvo je imalo strahoviti ođek.

757-760. Svetislav Marković, Milan Milićević, Danilo i Miodrag Vučković (rođena braća), mladići iz Bumbarevog Brda. Svetislava, Milana i Danila streljali su krajem 1944. u Bumbarevom Brdu, pod optužbom da su četnički jataci, a Miodraga, bivšeg četnika, u Vučkovici.

761. Narednik Rastislav Pavićević iz Toponice, četnik. U bezizlaznoj situaciji posle rata, prijavio se u partizane. Oni ga ipak streljaju u Kapislani, zajedno sa nerednikom Markovićem.

762. Milivoje Glušica iz Nikšića u Crnoj Gori, učitelj u selu Pečenog. “Ja sam za kralja i otadžbinu“, odgovorio je komunistima kada su ga pozvali da stupi u njihove redove, decembra 1944. Streljali su ga na licu mesta.

763-767. Rade Petrović, Života Todorović, Steva Todorović, Steva Aćimović i Mića Debeljak iz Pečenoga. Ubijeni su u selu neposredno posle rata.

768. Živan Radojević iz Vitanovca, dečak, odveden u Godačicu i zverski ubijen.

769. Kosta Jovanović, mladić iz Vitanovca, ubijen u svom selu.

770. Božidar Kojić iz Obrenovca, šef železničke stanice u Pečenogu. Sarađivao sa četnicima. Ubijen u Čukojevcu.

771. Risto Radičević iz Godačice, predratni dvorski žandarm u Beogradu. Ubili su ga u Godačici, čim su videli da se vratio kući. Njegovi sinovi bili su četnici, kasnije su emigrirali.

772. Bogoljub Đorđević iz Bumbarevog Brda, svirač na violini, Ciganin. Ubijen u selu od strane partizana, verovatno krajem 1944.

773-774. Marko i Vojislav Milovanović iz Borča, rođena braća, tokom rata četnici. Zarobljeni od partizana na kraju rata i streljani. Vojislav je bio kapetan, oficir za vezu u Šumadijskoj grupi korpusa.

775. Miodrag Popović iz Guncata, dečak. Pošao je za četnicima put Bosanske golgote, komunisti su ga zarobili kod Goražda i steljali.

776-778. Raka Terzić, Života i Bogoljub Dimitrijević, svi iz Guberevca. Preminuli neposredno po puštanju iz tamnice, od posledica mučenja.

779-780. Stojka i Milovan Terzić iz Guberevca, muž i žena. Svirepo mučeni u zatvoru zbog tri Stojkina brata četnika (iz Gledića). Umiru neposredno po dolasku kući.

781. Siniša Novaković iz Bara, stariji čovek, Solunac. Umro od posledica batinanja i teškog prisilnog rada u logoru u Dečanima. U Barama su komunisti mučili više Solunaca.

782. Dušan Parezanović, učitelj iz Zabojnice, tokom rata pisar u 1. šumadijskom korpusu. Ubijen 1945. godine.

783. Marko Lekić iz Zabojnice, streljan u Kragujevcu proleća 1945. godine.

784. Božidar Pajković iz sela Belo Polje, ubijen 1947. nedaleko od kuće.

785. Petar Aleksijević iz Belog Polja, tokom rata četnik. Komunisti Vladeta Marinković “Kajinac“ iz Gornje Crnuće, Obren Đorđević iz Crnuće, Radisav Nikolić iz Čačka, Veljo Perišić iz Gornjeg Milanovaca i Ranđel Ponjavić iz Brusnice, mučili su Aleksijevića tako što su mu zabijali eksere u glavu. Od jednog eksera Aleksijević ostaje “oduzet“ u levoj strani tela. Drže ga u zatvoru do 1952, a onda ga rodbina smešta u bolnicu u Gornjem Milanovcu. U trenutku rastrojstva Aleksijević skače kroz prozor. Od posledica pada umire šest dana potom, 12. jula 1952. godine. U porodici Aleksijevića čuva se oproštajno pismo Petra Aleksijevića, gde je opisao ko ga je i kako mučio.

786. Ljubica Kuzmanović iz Lipovca. Vladeta Marinković, zvani “Krvavi Kajinac“, pitao je Ljubicu da mu da kćer za ženu, a ona je odgovorila: “Ne može se moja kćer udati za komunistu“. Kajinac vadi pištolj i na licu mesta ubija Ljubicu, pred njenom starijom ćerkom Vladankom i Sretenom Đorđevićem iz Kamenice. Oba očevidca i danas su živa.

787. Luka Ognjanović iz Crnuća. Jednog prazničnog dana, u porti crkve u Čačku Ognjanović vidi svog komšiju Vladetu Marinkovića, zvanog “Krvavi Kajinac“, i krene da se pozdravi sa njim. Međutim, ovaj izvadi pištolj i ubije ga na mestu, jer nije hteo da se pozdravi sa nekim ko je tokom rata bio u četnicima. Ognjanović je toga dana pušten sa robije. Njegov grob se i danas nalazi u crkvenoj porti u Čačku.

788. Milivoje Sremčević iz Guncata. Ubijen od strane Udbe kod Božovića vodenice, na mestu zvanom Đurovac.

789-790. Stojadin Aleksić, mladić iz Guberevca i četrnaestogodišnja Julijana Božović iz Vitkovca. Komunisti zabranjuju da se 12. jula 1946. održi tradicionalni narodni sabor kod crkve u Vitkovcu, pa sveštenik u dogovoru sa narodom zakaže sabor dva dana kasnije, na letnje Vračeve. Udbaši ipak dođu da rasteraju sabor. U crkvenoj porti ubiju nenaoružanog Stojadina Aleksića, bivšeg četnika, a zatim sa svih strana pripucaju da bi rasterali narod od crkve i tako ubiju devojčicu Julijanu Božović. Za ubistvo devojčice udbaš Aleksandar Rančić “kažnjen“ je premeštanjem iz Gruže u okolinu njegove rodne Niške Banje. Stojadinu i Julijani podignut je spomenik na mestu stradanja, 1998. godine.

791. Milan Medić, kapetan, rođen u Bosni, pomoćnik potpukovnika Nikole Kalabića. Ranjen kod Ramaće i umoren u Vojnoj bolnici u Kragujevcu, u najtežim mukama, 1946. godine.

792. Ivanka T. Rajković iz Plaskovca, pre rata odličan đak Kragujevačke gimnazije. Osuđena samo zato što je bila devojka kapetana Medića. Od posledica torture umrla neposredno pošto su je pustili iz zatvora.

793. Milomir Andrić iz Borča, tokom rata četnik. Lakše ranjen u poteri, odveden u Vojnu bolnicu u Kragujevcu, gde je umro u najtežim mukama, od gangrene, 1946. Lekarima je bilo zabranjeno da ga leče, kao i kapetana Medića.

794. Veselin Marinković iz Grbica, tokom rata četnik. Komunisti ga uhvate u zemunici, koju je iskopao u štali, i ubiju na putu za Kragujevac, 1946. godine. Njegovo telo nije pronađeno.

795-797. Svetislav Jeremić, Miladin Ranković i Vladislav Jovanović iz Grbica. Svetislava su ubili “na terenu“, dok su Miladin i Vladislav streljani u Kragujevcu.

798. Stamena Jovanović, sedamnaestogodišnja učenica iz Toponice. Komunisti odvode Stamenu i njenog oca Antonija u istražni zatvor u Kragujevcu. Izgladnelom Antoniju, jer svi komunistički sužnji su gladovali, jedne večeri donesu veliku porciju džigerice. Onda ga pitaju: “Znaš li, čiča, od čega je bila džigerica koju si pojeo|“ I kažu mu: “Pojeo si, čiča, džigericu svoje ćerke…“ Antonije poveruje, jer je od njih sve očekivao. Povrati obrok i pokuša samoubistvo, udarivši se nekim drvetom u glavu. Posle je, pričajući u selu bezbroj puta ovaj grozan događaj, uvek pokazivao na ožiljak. Komunisti su Stamenu svirepo mučili, da bi joj na kraju sipali vodu u ćeliju potpuno golih betonskih podova. Čim su je pustili kući, umrla je od zapaljenja mozga.

799. Dragomir Jelenić iz Borča. Osuđen na 12 godina robije zbog saradnje sa četnicima, ali je umro u robijašnici u Nišu 1949, od posledica batinanja.

780. Milorad Vučković iz Čukojevca, dvadesetogodišnji mladić. Ubili su ga “terenci“ 1945. godine, zato što je dezertirao iz partizana.

801. Dragomir Vučković iz Čukojevca. Ubijen od strane “terenaca“ 1947. godine, u svom selu.

802. Živko Obradović iz Čukojevca. Od strane partizanske patrole zaklan u Godačici, u njivi Rače Miletića, i bačen u obližnji potok, 11. jula 1946. godine.

803-806. Dragiša i Raja Filipović, Milan Ilić i Novica Simović iz Drlupa. Ubijeni kao civili od strane komunista koji su tražili preostale četnike.

807-809. Dobrosav Ćirović, Ljubiša Miletić i Dušan Mijailović iz Godačice. Ubijeni kao civili od strane komunista koji su tražili preostale četnike.

810. Milan Simović iz Kamenice, tokom rata četnik, ubijen posle rata u svom selu.

811. Petar Pera Šuković iz Kragujevca, potporučnik, tokom rata u štabu Grupe šumadijskih korpusa. Ubijen batinama u istražnom zatvoru u Kragujevcu, 1945. godine.

812. Mileta Todosijević iz Dobrače. Kao dvadesetogodišnji mladić krio se od partizanske mobilizacije 1944. Prijavio se tek 1949, po nagovoru roditelja, kojima je Udba garantovala njegovu bezbednost. Načelnik Udbe u Kniću Šoškić i jedan milicioner doloze po Miletu, odvode ga od kuće i ubijaju batinama na mestu zvanom Vulića šume. Ostavili su leš i zabranili sahranu. Ipak, sahranile su ga žene, bez sveštenika. Sve ove žene Udba odmah hapsi i zverski muči u Kniću.

813. Borisav Karović iz Grivca, učenik Kragujevačke gimnazije. Dobije zadatak da pročita pozdravni govor komunistima, u zgradi seoske osnovne škole, ujesen 1944. Međutim, umesto “drugovi i drugarice“, što nikada ranije nije čuo, Borisav započne govor uobičajenim “braćo i sestre“. Odvukli su ga sa bine u školski podrum i svirepo mučili. Ostao je težak invalid i kao takav umro 1953. godine.

814. Momir Tomović iz Leskovca, milicioner u Kragujevcu. Rekao je da je monarhista i ubijen je metkom u glavu.

815. Dragić Maksimović iz Vučkovice. Mobilisan u “Jugoslovensku armiju“, umro od posledica mučenja u Disciplinskom bataljonu.

816. Ljubica Ivanović iz Divostina. Komunistička grupa Branka Vujadinovića, 31. jula 1943. opljačkala je kuću narednika u penziji Radovana Ivanovića, opljačkala 71.000 dinara i tom prilikom ubila Radovanovu ženu Ljubicu.

IZVOR: Miroslav Samardžić, Spisak žrtava komunista u Kragujevačkom okrugu, Kragujevac, 2013


Ostavi komentar

© 2012- 2013 POREKLO poreklo.rs

Scroll to top