Poreklo prezimena Ćelović Reviewed by Momizat on . Prezime Ćelović prisutno je u Crnoj Gori i Hercegovini. Vredan prilog o ovom prezimenu napisao je naš stalni saradnik Branko Novakov Medojević: ĆELOVIĆI Prikuplj Prezime Ćelović prisutno je u Crnoj Gori i Hercegovini. Vredan prilog o ovom prezimenu napisao je naš stalni saradnik Branko Novakov Medojević: ĆELOVIĆI Prikuplj Rating: 0
You Are Here: Home » Autori » Branko Novakov Medojević » Poreklo prezimena Ćelović

Poreklo prezimena Ćelović

Prezime Ćelović prisutno je u Crnoj Gori i Hercegovini. Vredan prilog o ovom prezimenu napisao je naš stalni saradnik Branko Novakov Medojević:

ĆELOVIĆI

Prikupljajući podatke o prezimenu Medojević, naišao sam na prezime Čelo, Ćelo i Ćelović, svuda u blizini prezimena Medojević. Podaci se nalaze u mojoj knjizi (1) na nekoliko mjesta. Ovdje ću dati sažete podatke o ovom prezimenu, nekad čuvenom, danas malo poznatom.

Po turskom popisu iz 1521.godine (2), iznad Budve je popisano selo Maine sa 14 mahala (po Branislavu Đurđevu, bratstava). Među njima je bilo i bratstvo Medovići, po popisu iz 1529-36.godine, upisano je kao Medijovići. Pošto je u vrijeme Crnojevića postojalo prezime Medojević, nesumljivo je da se radi o mahali, bratstvu Medojevića. U tom bratstvu su upisana dva ČelaDabiživ i Gojčil. U narednom defteru iz 1523. godine, pojavljuju se samo njihovi sinovi: Vasko i Stjepan. S obzirom da je popis iz 1521. godine bio fiktivan, da je pravljen na osnovu nekog ranijeg popisa koji nije pronađen, Dabiživ i, vjerovatno njegov brat Gojčil su živjeli i u doba Crnojevića, otac Čelo zasigurno.

Ime Čelo i od njega prezime Čelović je karakteristično zbog prvog slova koje se lako može transformisati u slovo ć, što se, najvjerovatnije i desilo. Moguće je i da je turski pisar pogriješio pišući ime, u ovom slučaju ime oca ali podatak da i danas u blizini Budve postoji toponim Čelobrdo, ostavlja sumnju na grešku. Ćelo može biti i nadimak za čovjeka sa malo ili ni malo kose. Takođe asocira i na, u srednjem vijeku, poznat pojam “ćelator“. Naime, u Svetostefanskoj (Banjskoj) povelji se kaže da Srbin (u značenju: ratar) koji se oženi od Vlaha (u značenju: stočara) i ostane da živi kod njih, ne može biti vojnik, nego samo ćelator – pastir. Ranijim poveljama je ovo bilo izričito zabranjeno. Car Dušan je ovim potezom vjerovatno samo verifikovao sve izraženiju pojavu prelaska ratara u stočare.

Starostavni toponim Čeligrad, utvrđenje namijenjeno za očuvanje puta koji je vodio od Plavskog jezera (Crna Gora), pripadalo je Dečanskom vlatelinstvu (3). U istom vlastelinstvu se prvi put pominje staro srpsko ime Medoje, iščezlo u 16. vijeku.

Kretanjem Medojevića u okolinu Dubrovnika i do Neretve, do Metkovića, nailazimo i na Ćeloviće. Najviše ih je bilo u selu Duži, južno od Trebinja. Najpoznatiji Ćelovići su iz Risna. Po istorijskim dokumentima, veća doseljavanja (4) u okolinu Risna su nastala po okončanju Kandijskog rata. Mletački providur Barbaro je 1670. godine odredio lokacije za naseljavanje hajduka i drugih hercegovačkih boraca koji su se u ratu tukli na njihovoj strani. Lokacije su bile u Risnu, Ublima i Krivošijama, dok su stari hrišćanski žitelji Ledenica ostali na svojim imanjima. Najvjerovatnije su se i Ćelovići tada doselili iz Hercegovine a po tome što se u dokumentima pominju i kao Metkovići, sve upućuje na krajnju tačku u Hercegovini do koje su njihovi preci dospijevali.

Među prvima su u Risnu priznali mletačku vlast (5) i “žrtvovali imanje i život u ratu za veličinu njihove države“. Podvizi (6) ove porodice su opisani u 25 mletačkih dokumenata, izdatih od 1689. do 1720. godine. Tu su i dva dukala od strane mletačkog dužda. Isticali su se u borbama protiv Turaka u Morejskom ratu, naročito Nikola koji se, kao potpukovnik proslavio u borbama na moru i upravom odbrane ostrva Krfa. Po okončanju rata, bio je u komisiji koja je određivala granicu prema Turskoj. Poznat je kao dobrotvor. U testamentu je ostavio 200 cekina kako bi se kamata od tog novca svake godine dijelila risanskoj sirotinji.

Ćelovići se u 18. vijeku pominju kao vlasnici brodova, kapetani, trgovci, dok su Petro i Luka bili i guvernaduri Risna. I u 19. vijeku su bili istaknuta porodica. Petar (1822-84) je bio predsjednik risanske opštine. Uživao je veliki ugled u narodu i u vrijeme kada nije obavljao tu funkciju. Bio je u pratnji cara Franca Josifa kada je ovaj posjećivao Risan i Krivošije. Manastiru Ostrog je priložio kandilo “gdje počivajet Sveti Vasilije da stojit više njega i da gori, svake godine da se šilje dok bude njegova traga pod veliku kletvoju“, piše u posebnoj knjizi manastira Ostroškog. U manastiru je zapisano i ime njegovog oca Luke koji je dao prilog “ocu Đuru za četrdeseticu“. Ćelovići su živjeli na lokacijama Košćela i Mala, u 19. vijeku su naseljavali i Budvu. Kao mletački plemići, imali su i svoj grb sa motivom lisice koja uspravno stoji na hrastovom panju.

Tragajući za podacima o prezimenima Medojević, Medović i Medo pokazalo se da je kretanje iz Hercegovine išlo do predjela Kričaka, Mataruga i Starog Vlaha. Sa njima su bila i prezimena koja su ih pratila još iz Maina: Vukšići, Mažići, Ostojići, Krvavci, Ćeli. Po do sada poznatim podacima, doseljavanje na ove prostore se desilo oko 1575. godine. U zapisima se pominju Medovići, u dolini Tare to su Medojevići jer su se zadržali duže na sjeveru Stare Crne Gore i preselili tek oko 1700. godine.

Prezime Ćelo se pojavljuje (7) u selima: Repci (sjeverno od Pljevalja), Sočice i Kaluđerovići (opština Priboj) i slave Đurđevdan, isto kao i Medojevići.

U Srbiji je najpoznatiji od Ćelovića bio Luka, rođen 1854. godine u selu Pridvorci kod Trebinja. Ovo selo se prvi put pominje 1443. godine u dubrovačkim zapisima i to kao dio tadašnjeg sela Trebinja. Luka je bio trgovac u Beogradu, u svoje vrijeme jedan od najbogatijih ljudi u Srbiji. Nije se ženio, a ostao je upamćen (danas se ne pominje) kao najveći darodavac Beogradskog Univerziteta. Poklonio mu je sve što je stekao. Umro je u Beogradu 1929. godine.

________________________________________

LITERATURA:

1) Branko Novakov Medojević, Istorija Medojevića, Beograd 2013. godine

2) Branislav Đurđev i Lamija Hadžiosmanović, Dva deftera Crne Gore iz vremena Skenderbega Crnojevića, druga sveska, ANiUBiH, Sarajevo 1973. godine

3) Branislav Otašević, Slovenski i srpski toponimi na području Plavske župe po Dečanskim hrisovuljama i drugim izvorima, Mileševski zapisi 7, Prijepolje 2007. godine

4) Bogumil Hrabak, Krivošije, Ledenice i Ubli od 16. do 18. veka, Istorijski zapisi 12, Podgorica 1999.godine

5) Lazar Drobnjaković, Risan i stare risanske porodice, Beograd 2003. godine

6) Ljubomir Kovačević, Zbirka dokumenata risanske porodice Ćelovića (1689-1724), Spomenik LI, SKA, Beograd 1913. godine,

7) Petar Mrkonjić (Tanasije Pejatović), Srednje Polimlje i Potarje, Srpski etnografski zbornik IV, SKA, Beograd 1902. godine


Komentari (1)

  • Vojislav Ananić

    ĆELOVIĆ (p.m). Ćelovići (p), u Dužima, Pridvorcima i Zasadu kod Trebinja. U Duži je neki Ćelović došao iz Dalamacije „kao bjegunac“ i sklonio se u manastir „kao sluga“. U ovom selu se „oženio i okućio“. Najstarija su porodica u Dužima. Odavde je „jedan od Ćelovića“ prešao u Pridvorce i naselio se „na Hadži- Asanovića zemlju“, a neki je „skoro prešao na Zasad“. Slave Šćepandan (75:1205. 1206). Iz Pridvoraca potiče i poznati beogradski trgovac i dobrotvor Luka Ćelović Trebinjac (1854-1929). Učesnik je hercegovačkog ustanka 1875. i srpsko turskog rata 1876-1878. Pri Beogradskom univerzitetu osnovao je (1925) Zadužbinu Luke Ćelovića čiji su prihodi namijenjeni u naučne i prosvjetne svrhe. (77/2:618) Ćelovići (m), takođe su bili nastanjeni u okolini Trebinja. Toponim Huseinov do (šuma) nazvan je po Huseinu Ćeloviću, koji je, prema predanju, imao u Dužima samo tu dolinu „a nikada nije imao svojih kmetova“. (184:31)

    Izvor: Risto Milićević – Hercegovačka prezimena, Beograd, 2005.

    Odgovori

Ostavi komentar

© 2012- 2013 POREKLO poreklo.rs

Scroll to top