Poreklo prezimena, selo Kozare (Grdelica, Leskovac) Reviewed by Momizat on . Poreklo stanovništva sela Kozare, opština Leskovac. Istraživanje saradnika portala Poreklo Miroslava B. Mladenovića Mirca, lokalnog etnologa i istoričara Nastana Poreklo stanovništva sela Kozare, opština Leskovac. Istraživanje saradnika portala Poreklo Miroslava B. Mladenovića Mirca, lokalnog etnologa i istoričara Nastana Rating: 0
You Are Here: Home » Zavičaj - sela i gradovi » Poreklo prezimena, selo Kozare (Grdelica, Leskovac)

Poreklo prezimena, selo Kozare (Grdelica, Leskovac)

Poreklo stanovništva sela Kozare, opština Leskovac. Istraživanje saradnika portala Poreklo Miroslava B. Mladenovića Mirca, lokalnog etnologa i istoričara

Kozare

Nastanak sela i poreklo stanovništva

Selo Kozare je naseljeno mesto grada Leskovca u Jablaničkom okrugu. Prema popisu iz 2002. godine bilo 362 stanovnika. U poslednja tri popisa broj stanovnika opada.

Selo se nalazi na granici Grdeličke klisure prema okolini varošice Vlasotinca, na nadmorskoj visini od 369 metara.

Ono je u dolini Kozaračke reke ili ranije zvane Rupske reke, desne pritoke J. Morave. Od Vlasotinca je udaljeno 5.5 kilometara.

Kozaračka reka je u zavisnosti od toga pored kojeg sela protiče zovu: rupska, dadinska, Gradiška-izvire u selu Ruplje (C.Trava) i uliva se u Južnu Moracu, pripada Crnomorskom slivu.

Voda reke je veoma čista, pitka i sadrži značajnu koncentraciju sumpora S, koji zdravo utiče na kožu čoveka. Tako veliki broj ljudi iz susednih krajeva odlazi da se kupa u kozaračku reku, zbog lekovitosti vode.

Današnje selo Kozare osnovano je u drugoj polovini XVIII veka odnosno pre oko 1794.godine. Ukupno selo ima 73 doma (1958.g).

Demografska slika žitenja sela Kozara se kretala ovako: 1948(376 st.), 1961(400 st.), 1971(419 st.), 1981 (398 st.), 1991(365), 2002 (362 stanovnika).

Po opšte raširenoj tradiciji, njega je osnovao predak današnjeg srpskog roda Ćirkovci, doseljen iz Magareva kod Bitolja (Zapadna Makedonija).

Posle Ćirkovaca u Kozare su došli i drugi rodovi: Kajsinci, Đokinci i drugi.

Stanovnici dva roda: Ćirkovaca i Kajsinaca na ataru Kozare su zahvatili najbolju zemlju. Rodovi koji su se kasnije naeljavali morali su od njih da kupuju zemlju.

Kozare leži na starom putu koji je vodio od Grdelice za Vlasotince i Pirot. Na tom putu kretali su se karavani, koji su „sa bugarske strane“ prenosili „so i druge stvari“.

Kada je pušten želežnički saobraćaj u Grdeličkoj klisuri, značaj ovog puta je opao.

U Kozare postoji crkva posvećena „Sv. Nikoli letnjem“. Crkva i srpska škola potiču sa kraja turske vladavine. Kozaračku crkvu posećuju seljaci i iz drugih naselja.

Oko crkve ranije je bilo starih grobova koji se sada ne vide. Manji seoski sabori bez gostiju su „na Vodice, Mladenci i prvog dana Uskrsa“. U G. Mahali je seoski krst. (1964.g.).

Mesto Barutana je kod crkve. Ime je ostalo po tome što je tu nekada „barut čuvan ili prepravljan“. Tu se vide mesta gde je pravljen drveni ćumur („garište“).

Na potesu Košarište sada su samo njive i seosko groblje (mahala Kajsinci).

Na prostranom potesu Vučka Ornica seljaci iz Kozara „leti i zimi imali su trla“ sa kozama i ovcama. Trla su napuštena pre 60. godine odnosno 1900 godine.

Krajem XIX veka (pre 65 godina-1879.g.) u ovom selu na Kozaračkoj Reci bila je izgrađena radionica za izradu gajtana.

 

Vlasnik je bio Kosta Ilić sa sinovima iz Leskovca. Radionica je radila oko 10 godina (1879- 1889). Zatim je preseljena u selo Strojkovce, pa u Vučje kod Leskovca.

Stanovnici se snabdevaju vodom iz bunara, iz reke (tu vodu piju) i sa kladenaca. Poznati su kladenci: Ćirkovski i Dedin Kladenac.

Kozare je udaljeno 5 kilometara od Kovačeve bare, poznato po mnogobrojnim vinogradima i kvalitetom Kozaračakoga vina. U selu postoji podrum u kome se proizvodi vino. Ovo bure je postavljeno na mesto za odmor i služi kao atrakcija.

Na početku 21. veka narod ovog kraja se vraća svojoj tradiciji. Obnavljaju se sveta mesta-hramovi pravoslavlja. Tako je i sa Crkvom u selo Kozare (posvećena Svetom Nikoli-„letnji“).

Iznad ulaznih vrata jeste oslikana neka vrsta ikone sa likom Svetog Nikole. Sveti Nikola je seoska slava sela Kozare i slavi se 22 maja svake godine.

Nismo sigurni da je prvobitna crkva bila posvećena ovom svecu. Stara crkva je bila sva od lomljenog kamena a plafon je bio oslikan i izgrađen u obliku kamenog svoda.

Ovaj svod se sedamdesetih godina 20. veka urušio a crkva je osamdesetih 20. veka obnovljena ali sad bez kamenog svoda i tada je oslikan lik Svetog Nikole.

Stara crkva je bila kao škola manastirskog tipa i u dvorištu je bilo nekoliko objekata od kojih je jedan bio i OŠ četvororazredna škola za dva sela-Dadince i Kozare.

Tridesetih godina 20. veka selo Kozare je izgradilo novu školu ali sada zajedničku sa selom Tupalovce a i selo Dadince je za svoju decu, izgradilo školu u selu te je škola kod crkve ugašena.

Crkva je u selo Kozare verskim obredima opsluživala okolna sela: Dadince, Gradište, Ladovicu, Orašje, Kovačevu Baru i druga okolna sela.

Crkva je imala svoje imanje (šume, voćnjake, pašnjake i njive).

U selo Kozare i danas u drugoj deceniji 21. veka postoji osnovna četvororazredna osnovna škola sa 50 učenika kao istureno odeljenje Osmogodišnje osnovne škole „Desanka Maksimović“ u Grdelici, opštine Leskovac.

Ovaj kraj je geografsko veoma lep i stvoren za razvoj vinogradarstva i seoskog turizma, što je potreba da se ulaže u selo kako bi ono biološki opstalo na jugu Srbije.

* * *

Poreklo rodova:

Današnje stanovništvo sela Kozare potiče od predaka koji su doseljeni.

Rodovi su (1964.g.):

– Rod Ć i r k o v c i (28k)-slava Vavadenje, osnivači sela a poreklo im je iz Magareva kod Bitolja. Odatle se doselio predak Ćirko („kao jedna kuća“) pre oko 170 godina (1794). Poznata je genealogija: Spira (1887)-Caka-Dimitrije-Jova-Ćirko. (Zapis 1964.g).

– Rod K a j s i n c i (8k)-slava Petkovdan, doseljeni su odnekuda posle Ćirkovca;

– Rod Đ o k i n c i (5k)-slava Sv. Nikola, kuće u u G. Mahali a doseljeni iz Crne Trave u slivu Vlasine. Odatle je je u prvoj polovini XIX veka došao predak Ivan. Tada je Kozare imalo 7-8 kuća. Rod se zove po njegovom sinu Đoki;

– Rod J o v i n c i (10k)-slava Sv. Nikola, došli su iz Velike Sejanice. Poreklo im se nezna, a kuće su im u istoimenoj mahali, koja je pored škole;

– Rod P a v l o v c i (5k) i M r m i n c i (4k)-slave Sv. Đorđu (sv. Alimpije), ranije su činili jedan rod a kuće su im u Gornjoj Mahali;

– Rod S p a s i n c i (5k)-slava Sv. Arhanđeo, kuće su im u mahali Kajsinci;

– Rod T o b dž i n c i (4k)-slava Sv. Arhanđeo, grana se od roda Spasinaci a kuće su im u G. Mahali;

– Rod P a u nj a j c i (4k)-slava Sv. Nikola, kuće su im u G. Mahali.

Iseljenici(1964.g.):

– Iz roda Lisičkovci (4k) se iselili u susedno selo Tupalovce. Iz roda Kajsinci (6k) iselili se u Oraovicu. Iz roda Ćirkovići (3k) iselili se u Grdelicu (deo zvano Selo). Rod Marinkovci živi u Gradnji u Poljanici.

Tamo su došli iz Kozara kraj Grdelice. Posle Drugog svetskog rata (1945.g) nekoliko siromašnih porodica se iselilo u Beograd.

* * *

Toponimi (nazivi mesta):

-Garište,Kajsinska , Gornja Mahala, Ćirkovska, Seoski Krst, Jovinska, Košarište, Vučka Ornica, Trle, Gajtana, Rajkovac, Kosovica, Čudilo, Golemo drvo, Rid, Popov lug, Barutana, Preod,Diboka Dolina, Kladenac, Dedin Kladenac.

* * *

VLASOTINAČKI SREZ:

Bivši vlasotinački srez bio je širi nego sadašnja teritorija opštine Vlasotince. Obuhvatao je deo Lužnice, Crnu Travu, Grdelicu i još nekolicinu pomoravskih sela.

Vlasotinački srez je do 1880. godine pripadao Leskovačkom okrugu. Od 1880. godine pripadao Niškom okrugu, od 1890. godine Pirotskom okrugu, a potom Vranjskom okrugu.

Vranjskom okrugu pripadali su sledeći srezovi: Leskovački, Vlasotinački, Jablanički, Bosilegradski, Masurički, Poljanički i Pčinjski.

Vlasotinačkom srezu pripadale sledeće opštine sa selima i njihovim zaseocima:

– Brodska (Brod),

– Vlasotinačka (Vlasotince, Brezovica), Grdelička (Grdelica, Tupanovci, Kozare, velika Sejanica, Mala Sejanica, Dedina Bara, Bojšina, Palojci, Lični Dol, Krpejci),

– Gornjo-orašačka (Gornji Orah sa zaseocima: Jakovljeve, Lukačeve, Krstićeve, Raićeve, Aleksine, Ćuovo, Jezdine, Pržojne i Vrelo),

– Darkovačka (Darkovci (Darkovce) za zaseocima: Livađanska, Ristina, Rženačka, Antunovska, Zlatanovska, Miličeva),

– Dadinačka ( Dadinci(Dadince), Jastrebac, Gradište, Kovačeva Bara i Lopušnja sa zaseocima: Samaranija (Samarnica), Ravna Gora, Ostrc, Straškovac

– Dejanska (Dejan sa zaseocima Leunovo (Lenove), Zlatićeve (Zlatićevo), Đorđine, Mankiševe (Mankićevo i Borin Do sa zaseocima:Bilo i Džakmonovo),

– Dobroviška (Dobroviš, Leskovica, Stranjevo),

– Dobro Poljska ( (Dobro Polje sa zaseocima: Crkvena, Krstićeve, Bistrica, Javorje, Kozilo),

– Kalanska ( kalna, Gradsko, Jabukovik, Preslap),

– Kalanska (Kalna, Gradsko, Jabukovik, Preslap),

– Konopnička ( Konopnica, Batulovce, Stajkovci (Stajkovce), Rajno Polje),

– Kruševačka (Kruševica, Ravni del, Crna Bara, Boljare, Crnatovo),

– Orašačka (Orašje, Kukavica, Ladovica, Dobrotin, Prilepac, Gložane),

– Predejanska (Predejane, Bričevlje, Suševlje, Koraćevac, Guzevlje),

– Ravno Dubravska ( Ravna Dubrava, Komarica),

– Rupljanska (Ruplje sa zaseocima: Ostrozub, Jasinci, Rajčetine, Rajčetine, Dursinci, Pavličane, Panar, Bajinci, Mlačište, Crveni Breg; i Novo Selo da zaseocima: Zavišiće, Leskova padina, Rašićevci, Porečane, Bučje),

– Svođanska ( Svođe),

– Tegošnička (Gare sa zaseocima: Gornje Gare, Donje Gare i Krivi Del),

– Šišavačka (Šišava, Lipovica, Lomnica, Sredor, Skrapež, Gunjetina),

– Crnotravska (Crna trava sa zaseocima: Obradovci???, Babiševe, Crkvenovci, Stepanovci, Lazarićeve, veljkovci, Jovanovci, Progolovci, Donja Kozarnica, Čuka, Popadinci, Goluševci, Gornji Slavkovci, Todorovci, Popovićeve, Ivićeve).

*

Pre Drugog svetskog rata u jednom vremenu je i selo Bonjince (Zaplanje-lužnički kraj) pripadao vlasotinačkom srezu.

Posle Drugog svetskog rata (1945.g) ukidaju se srezovi, a opštine koje su bile formirane od seoskih teritorija su ukinute, a tako su gradovi: Vlasotince i Crna Trava postale opštine sa teritorijom okolnih sela, koja su administrativno pripojena kao geografska celina atarima ovih opština.

Intersantno je da je Grdelica i Predejane sa okolnim selima pripalo leskovačkoj opštini, a i neka sela su „promenila“ administrativno teritorije u zaplanje i oko Grdelice, Crne Trave i Vlasotinca.

Ovaj administrativno-geografski opis je potreban radi „preseljavanja“ stanovništa iz jednog kraja na drugi u okviru ovog planinskog kompleksa, jer se prilikom naseljanjvanja u 18, 19 i 20 veka stanovništvo u potragom za boljim pašnjacima sa celokupnim porodicama-kao stočari, vrlo brzo nalazili i „osvajali“ teritorije na planinskim pašnjacima ovg dela Južne Srbije.

Potreba je da se na jedno mesto u okviru istraživanja porekla stanovništva ima lao jedna celina svih ovih sela :Vlasotinca, Crne trave, Grdelice i Predejana i dela lužnice; jer je u vremenu pod Turcima mnogo njih zbog osvete „prelazio“ sa jedne na drugu teritoriju. Tako će postojati mogućnost vda se pojedini rodovi nađu u nekada zaboravljenim i uadljenim selima ovog dela Povlasinja i Grdeličke klisure.

* *

NAPOMENA:

Ovde je izostavnjen RODOSLOV porekla prezimena, kao i dopuna višeetapnog raseljavanja stanovništa; doke se ne istraži poreklo rodova sa prezimenima iz vlasotinačko-crnotravsko-vlasinskoga kraja.

Autor: Miroslav B. Mladenović Mirac, lokalni etnolog i istoričar i pisac pesama i priča na dijalektu juga Srbije

26. novembar 2013.godine Vlasotince, Republika Srbija

 

 

* * *

IZVORI:

[1] Jovan F. Trifunoski:- “GRDELIČKA KLISURA”, 1964. godine

[2] Wikipedija:- http://sr.wikipedia.org/wiki/Kozare

 

[3] http://www.panoramio.com/photo/36367832; http://kovacevabara.blogspot.com/2009_10_01_archive.html

 

[4] Miroslav B. Mladenović Mirac: ZAPISI Iz rukopisa:“ Sela u vlasotinačkom kraju“, 1970-2012.g., Vlasotince

 

 

* * *

 

Autor: Miroslav B Mladenović Mirac lokalni etnolog i istoričar i pisac pesama i priča na dijalektu juga Srbije

 

27. novembar 2013.godine Vlasotince, republika Srbija

 


Komentari (4)

  • Miroslav B Mladenović Mirac

    NAPOMENA: Želim da pohvalim etno-fotografa Tomislava Ćirkovića (iz RODA ĆIRKOVCI) sela Kozare
    kod Grdelice(Leskovac) na objavljene fotografije iz života svoga i okokna sela u grdeličkoj klisuri.
    Bilo bih dobro da se napravi jedna etno-fotografska izložba sela Grdeličke klisure, a i objavi jedna
    etnografska zbirka od tih AUTENTIČNIH FOTOGRAFIJA sa sela koja nestaju na jugu Srbije.
    Bio sam slobodan da iskoristim to etnološko bogatstvo i neke od fotografije postavim
    na početku određenih zapisa o selima iz Grdeličke klisure, koja su u okruženju selima
    vlasotinwačko-crnotravskoga kraja.
    Miroslav B. Mladenović Mirac lokalni etnolog i istoričar i
    pisac pesama i priča na dijalektu juga Srbije, Vlasotince
    18.jun 2014.g. Vlasotince, Srbija

    Odgovori
  • Tomislav Ćirković

    Čitajući tekst naišao sam dva podatka za koje smatram da nisu tačni.
    1. „Današnje selo Kozare osnovano je u drugoj polovini XVIII veka odnosno pre oko 1794.godine…“
    Ovde reč „pre“ treba izbaciti jer stvara zabunu kod čitalaca.

    2. „- Rod Đ o k i n c i (5k)-slava Sv. Nikola, kuće u u G. Mahali a doseljeni iz Crne Trave u slivu Vlasine. Odatle je je u prvoj polovini XIX veka došao predak Ivan. Tada je Kozare imalo 7-8 kuća. Rod se zove po njegovom sinu Đoki;“
    U Gornjoj mahali postoje dva roda sa prezimenom ĐOKIĆ koji nisu ni u kakvom srodstvu. ĐOKA nije sin Ivanov. Ivan jeste porerklom iz Crne Trave ali je imao sina DIMITRIJA. Kada mu je umrla žena on se poženio a TA NJEGOVA DRUGA ŽENA je dovela SVOG SINA ĐOKU iz BATULOVCA. Ivaljn je, nakon ženidbe, pastorka ĐOKU odelio davši mu deo placa i imovine. Ivanov rođeni sin Dimitrije je imao dva sina i nekoliko kćeri. Sinovi Dimitrijevi bili su ARSA i GLIGORIJE. Prvi sin Arsa je imao sina STOJANA (nestao u ratovima (Balkanskim) iza kog nije ostalo dece a udova LEPOSAVA je privela DRAGUTINA (iz DONJE LOPUŠNJE) sa sinom KRSTOM. Gligorije je imao sina ĐORĐA, kći VASKU i još nekoliko ženske dece meni nepoznate. Đorđe je imao tri kćeri VIDOSAVU, SAVKU (moja majka) i VERU. Vaska se udala za ANTANASA ĆIRKOVIĆA (rod Ćirkovci) i imala sinove VLADIMIRA, ŽIVOJINA i DOBRIVOJA kao i kćeri RADU (udata u Grdelici) i LJUBINKU (udatu u Lapotincu). Ove podatke osim na osnovu autentične priče mojih predaka i majke.
    Zahvaljujem se na pohvalama.

    Odgovori
  • Tomislav Ćirković

    Moja grana rodoslovlja porodice Ćirković

    Zoran (1979) – Tomislav (1942) – Sava (1918) – Jovan – Koca – Dimitrije – Jova – Ćirko (poreklom iz Magareva kod Bitolja)

    Odgovori
  • Miroslav B Mladenovic Mirac

    Poštovani Ćićkoviću, zahvalan sam Vam za dopunu u nposanji rodoslova sela, ali bilo bih dobro kada bi još dopunili i za ostale rodove:poreklo roda, prezimena, krsne slave i gde su sve familije po prezimenima iseljene. To radimo za naša pokolenja.
    Verujte da ste retki(drugi slučaj-jedan je to uradio iz Australije) da mi nešto pomogne oko sakupljanja i dopune rodova i porekla familija po prezimenima i pravljenja rodoslova. Mahom sam doživljavao i doživljavam poniženja više od 40 godina u svome rodnom kraju. Nekada kada smo bili svi „jednaki“ u siromaštvu, bili pečalbari i gledali jedni na druge kao ljude, poštovalo se znanje, učitelj,
    lekaR, INŽINJER, KULKTURA I NAUKA. dANAS KADA SU POSTAKE U PROSTAKLUKU OSNOVNE VREDNOSTI NOVAC I MOĆ VLASTI, ČOVEK I KNJIGA NEMAJU NIKAKVE VREDNOSTI MEĐU POLUSVETOM KOJI NE SAMO ŠTO VLADA U NAŠEM RODNOM KRAJU8JA SAM OSTAO DA ŽIVIM KAO PENZIONER U vLASOTINCE) I JEDINA MI JE UTEHA ŠTO SU MI PRIRODA, PTICE I MOJA PLANINA VERNI DRUGARI DA MOGU DA MENTALNO I BIOLOŠKI OPSTANEM.
    Moje ideje još kao mladog prosvetnog radnika da od vlasine do Grdeličke klisure napišem(sa lužnicom i zaplanjem9 jedno etnografsko-etnološko delo nije mi u dovoljnoj meri iuspunilo moj intelektualni san dečaka ovčara, hovedara i pečalbara sa planinskih visova Čemernika i i Bukove Glave.. No nod svog penziskog džepa(koji mi je umanjen za 15 procenta zbog „godina koje su pojeli skakavci) napisao sam samo 25 knjiga iz:matemtike, etnologije, etnografije, istirije i naridne književnosti. Jedino sam mogao o svom troišku i kao pisac i kao izdavač da poklonim po nekoliko primeraka bibliotekama:u Vlasotince. Leskovcu, Narodnoj biblioteci Srbije, Matici srpskojnu Novom sadu, Vranju i još nekoliko univerzitetskih biblioteka. U PDF sam poslao nekoliko primeraka u institucijama i bibliotekama fakulteta. Zdravlje i poteškoće zbog progona zbog uverenja iz prošlosti, ne daju mi mira da završim ovo delo iz etnografije, jer me psuju, vrešaju i na PORTALU i na fejzbuku i telefonom i pismeno. No, pečalbarske muke su bile teže za siromašnog planinskog dečaka, pa se nadamo da ćemo pobediti sve to i donekle sa određenim nedostacima ostaviti jednu KNJIGU o svim selima o kojima sam ovde pisao na PORTALU o poreklu naseljavanja i iseljavanjlj stanovništva, ako i njihov život u planini i istorisko učepšće zu ratovima, kao i mnoge običaje i tradiciju koja je nestala sa nestankom sela.
    Jedino mogu da vas upuim da latinicom na GOOGLE otkucate> MIROSLAV B MLADENOVIC MIRAC AMAZON.COM, jercsam samo kao ;lan UDRU|EWA pisaca mogao besplatno da postavim na INTERNET preko wih da narodc;ita moje knjige koje su pisanie narodnim dijalektom o na[im zivotima na selo i o nasim obi;ajima kojih vise nema.
    Pozdrav. Miroslav B Mladenovic Mirac Ive Andrica 82 16 210 Vlasotince, Srbija
    13.mart 2017.g. Vlasotince, Srbija
    P.S Zamislite kolikko sam SKRAJNUT UV SRBIJI da ni u jednoj novini ni lokalnoj nije objavljeno da sam napisao 25 knjiga os vom trossku i ako sam nekada bio i novinar i bavio se naucno istrazivackim radom u nastavi matematike u bivsoj jugoslaviji i Srbiji i bio saradnik lista PROSVETNI PREGLED i ucesnik na stotine svojim radovima iz sfere obrayovanja, pedagogije i matematike. danas iygleda moral i ynanje su pipstale sa kulturom zadnje kategorije zivota. pevaljke i starlete su nam s apoliticarima i narkodilerima najglavni u PAROVIMA na televizijama sa RILIJALIT SOU da nas poblesave i dokrajce da ne budemo ni ljudska bica.

    Odgovori

Ostavi komentar

© 2012- 2013 POREKLO poreklo.rs

Scroll to top