Pleme Nikole Tesle Reviewed by Momizat on . Piše: Saradnik portala Poreklo iz Banjaluke Siniša Jerković O porijeklu Nikole Tesle često je pisano. Uglavnom se radilo o uzgred pomenutim dijelovima biografije Piše: Saradnik portala Poreklo iz Banjaluke Siniša Jerković O porijeklu Nikole Tesle često je pisano. Uglavnom se radilo o uzgred pomenutim dijelovima biografije Rating: 0
You Are Here: Home » Preporučeni tekstovi » Pleme Nikole Tesle

Pleme Nikole Tesle

Piše: Saradnik portala Poreklo iz Banjaluke Siniša Jerković

O porijeklu Nikole Tesle često je pisano. Uglavnom se radilo o uzgred pomenutim dijelovima biografije poznatog naučnika vezanim za njegovu porodicu ili o novinskim člancima nedovoljno potkrepljenim izvorima. Od dosad poznatih teorija često se navode tvrdnje o Teslinom porijeklu od porodice Draganić. Izvor za ovu informaciju je Teslin američki biograf Džon O’Nil. „Postoji predanje u porodici Draganić da su članovima jedne grane dali nadimak Tesla zbog jedne nasledne osobine po kojoj su bezmalo svi imali vrlo široke, krupne i isturene prednje zube koji su mnogo ličili na trouglasto sečivo drvodeljske sekire“, zapisao je Džon O’Nil reči Nikole Tesle .

Vodeći se ovim podatkom neki hrvatski geneaolozi su nastojali povezati Teslu sa katoličkom porodicom Draginić iz Senja.

Jovan Dučić je takođe  pisao o Teslinom porijeklu:

 „Poznato je također da je veliki fizičar Nikola Tesla po precima, doseljenim u Smiljevo u Lici (Dučić piše Smiljevo), poreklom od Bileće u Hercegovini; i od porodice Komnenića od kojih su neki daleki rođaci išli da ga traže po Americi. Njihovo selo u vazdušnoj liniji je blisko selu Boška Pokrajčića kod Trebinja.“

Genealog Kljajević Teslino porijeklo nalazi u hercegovačkom bratstvu Komnenovićima koji su se, po tvrdnji Kljajevića, iz istočne Hercegovine preselili u Liku, a odatle u Bosansku Krajinu. Ne navodeći konkretnu vezu Komnenovića i Tesli, Kljajević tvrdi da su Tesle dio bratstva Komnenovića, a preko njih i mitskih Orlovića. Jedini konkretan podatak koji Kljajević navodi jeste novinski članak Petra Šoća iz 1935. u američkom „Srbobranu“ u kojem Šoć tvrdi da su krajiške Tesle porijeklom od zetskih Komnenovića.

Ujedno, veoma se rijetko u dosadašnjim istraživanjima Teslinog porijekla koristio izvor iz 1925. koji upravo o tom porijeklu najneposrednije govori, a to je obimna studija Milana Karanovića „Pounje u Bosanskoj Krajini“. Karanovićev rad, iako pod velikim uticajem prethodne, kabinetske studije Vladislava Skarića „Poreklo pravoslavnog naroda u sjeverozapadnoj Bosni“, pokušao je napraviti novu i  jedinstvenu sintezu porijekla pravoslavnih rodova Bosanske Krajine. Tu se po prvi put izdvajaju jasne bratstveničke grupe sa sviješću o zajedničkom porijeklu i jednoj krsnoj slavi, na način sličan onome koji je vijekovima čuvan u Hercegovini, a pogotovo u Crnoj Gori.  Karanovićev rad, kao uostalom i ostali radovi Cvijićevih učenika, značajni su zbog jasno definisane metodologije i pogotovo zbog načina sakupljanja podataka na terenu.

Kroz analizu porijekla Nikole Tesle i njegovih srodnika želimo prikazati  istoriju i sudbinu jednog dijela srpskog krajiškog stanovništva, za koji smatramo da je od srednjeg vijeka bio starosjedilački na prostoru Bosanske krajine. Teslino pleme predstavlja jednu od njegovih karakterističnih grana.

ODAKLE SU TESLE?

Govoreći o porijeklu krajiških porodica u svom radu „Pounje u Bosanskoj Krajini“ iz 1925. Karanović navodi jednu grupu krajiških porodica za koju kaže:

„Starinci su ovi rodovi: Vranješi, Milinovići i Mršići sa sačuvanim predanjem da su „jedno“ Svjetlice, Stanivukovići, Tesle, Ivanići, Ercezi, Arelji, Dražići, Jovanići i Orelji –  Kerkezi i od njih ZecoviRabate i od njih Marići i svi slave Đurđevdan.“

Kao što vidimo, Karanović navodi veliki broj krajiških starinačkih porodica zajedničkog porijekla. O terminu starinac u Karanovićevom radu reći ćemo nešto kasnije. Bitno je napomenuti da su autorova saznanja plod, prije svega, terenskog rada među narodom Pounja, tako da su izvor informacija uglavnom sami pripadnici ovih rodova ili pojedinci u njihovom okruženju. Vidjećemo u nastavku da Karanović nije pogriješio što je ove rodove svrstao u jednu grupu.

1530. godine dogodila se prva veća i dokumentovana seoba Srba sa turske na austrijsku teritoriju. Predvodio ju je glamočki vojvoda Stipković, a u njoj su učestvovali Srbi sa područja Srba, Unca i Glamoča. Srbi su se tada naselili na području Žumberka u Kranjskoj i ova prva seoba će biti začetak onog iz čega će  kasnije nastati ustanova Vojne Krajine. Ovu seobu pominjemo zbog činjenice da se upravo tada prvi put spominje jedno od prezimena koje Karanović navodi kao srodno Teslama. Radi se o prezimenu Orelj. Naime, u popisu vojnika Srba Žumberčana iz 1551. u mjestu Kupčini nalazimo i izvjesnog Dragoja Orelja – Dragoy Orall, Khuptschina. Aleksa Ivić ovo prezime piše kao Orao, što je svakako i pravi smisao značenja prezimena. Ono se u krajiškoj varijanti javlja i kao Arelj. Sam oblik prezimena upućuje na sjevernoslovenski areal (kod Čeha takođe postoji prezime Orel  u značenju Orla, slično je i kod Rusa i Poljaka). Potvrdu teze da su prvi srpski naseljenici u Žumberku došli upravo iz zapadnobosanskih, kraških polja, pored konkretnih istorijskih izvora, nalazimo i u podatku da su zajedno sa Oreljima u Kupčini živjeli i Prilučanini, očigledno Srbi iz mjesta Priluke u Livanjskom Polju, kao i Bastašići iz Bastasa u Uncu. Ovi doseljeni Srbi su prilikom dolaska u Žumberak bili pravoslavne vjere i u toj vjeri će ostati sve do 17. i 18. vijeka kada će ih većina postati grkokatolicima, a tek mali broj i do danas ostati pravoslavan.

Vidimo, dakle, da su pojedina krajiška prezimena, poput prezimena Orelj, veoma stara i da se u dokumentima mogu naći još u 16. vijeku, a moguće je da su postojala i ranije. Takođe, vidimo da trag Teslinih saplemenika trebamo tražiti na području zapadne Bosne početkom 16. vijeka.

Još jedan Cvijićev saradnik, Borivoje Ž. Milojević,  napisao  je značajan rad „Kupreško, Vukovsko, Ravno i Glamočko polje“. Ovaj dio Bosne, strateški veoma važna visoravan, nalazi se na sredokraći puteva koji vode iz Hercegovine za Bosansku Krajinu i iz Srednje Bosne za zapadnu Bosnu i Dalmaciju. Ima veoma malo podataka o ovom kraju u ranom srednjem vijeku.  Dolaskom Turaka osnovana je na tom prostoru nahija Kupres u Kliškom sandžaku, koja je obuhvaćena popisom iz 1550. Na prostoru Vukovskog polja i tada je postojalo selo Vukovsko na kojem je živjelo 13 hrišćanskih porodica pod vođstvom primićura Radosava, sina Vukosavovog. Upravo na visoravnima  Vukovsko i Ravno živi jedan specifičan soj srpskog stanovništva koji i danas (bar do poslednjeg rata) govori ikavskim, novoštokavskim dijalektom. O etničkim karakteristikama ovog stanovništva biće više rečeno u nastavku.

Milojević, obrađujući porodice ovih visoravni, navodi i porodice koje su od interesa za porijeklo Tesli, tačnije navodi one porodice koje i Karanović pominje u svom radu. Tako na Kupresu, Vukovskom i Ravnom Polju nalazimo Milinoviće, Svitlice, Mariće, Dražiće, Tesle i sve ove porodice, kako je to utvrdio i Karanović,  slave Đurđevdan. Pomenućemo svaku od ovih porodica ponaosob, pokušavajući da analiziramo moguće porijeklo i seobe.

Milinovići, Vranješi i Mršići

Ove tri povezane krajiške porodice pojavljuju se u uglavnom u Bosanskoj  Krajini.  Slave Đurđevdan i istog su porijekla. Vranješ je često prezime u Krajini i može biti i drugačijeg porijekla, ali ovdje govorimo samo o onima koji slave Đurđevdan. Teško je reći da li je starije prezime Vranješ ili Milinović, ili su oba prezimena bila istovremeno u upotrebi. Ono što je sasvim sigurno jeste da su Mršići samo ogranak Milinovića.

Vranješi se javljaju kao veoma stari stanovnici Bravskog Polja između Petrovca i Ključa. U Smoljani, tako, ne znaju od kuda su se doselili; znaju samo da su doseljeni odavno. I Milinovići su dosta stari stanovnici Vukovskog Polja na Kupresu. U Pounju Milinovići tvrde da su postali od Vranješa u Bravskom Polju. Sem toga, Vranješi se povezuju sa još jednim velikim srpskim starinačkim rodom – Bursaćima koji takođe slavi Đurđevdan.  Pitanje je da li je samim tim grupa rodova kojima pripadaju Tesle povezana i sa grupom rodova Bursać – Momčilović.

Svitlice

Najstariji i najveći rod u Donjem Vukovskom. Po Milojeviću „starovnici“. Ne znaju da su otkuda doselili.

Porodicu Svitlica nalazimo još samo u Pounju u Bosanskoj krajini, ali sa ijekaviziranim oblikom prezimena – Svjetlica i sa identičnom slavom Đurđevdan. Svjetlica je u Pounju bilo u Buševiću i Ivanjskoj gdje se kaže da su doseljeni iz Like prije 1879. Iz Buševića jedan dio Svjetlica se naselio u Duboviku, gdje dio sela nosi naziv Kupres. O Svjetlicama u Lici nema pomena, ali Milan Radeka pominje Svitliće sa slavom Aranđelovdan ne navodeći mjesto. Teško je pouzdano utvrditi kad su Svitlice i otkuda prešle u Liku. Ostaje činjenica da su u Lici promjenili ikavski oblik svog prezimena u ijekavski.

Svitlice nalazimo i u Sonkoviću u Skradinskom zaleđu u Dalmaciji, gdje su, po svoj prilici, došli sa Kupresa.

Postojanje starog, muslimanskog roda Svitlica u ramskom selu Varvari (nedaleko od Kupresa) dokaz je da su Svitlice sasvim sigurno starosjedioci na Kupresu i da se jedan njihov dio rano islamizirao.

Marići

Marići koji slave Đurđevdan su jedna od najraširenijih porodica pomenutog roda.

Marići na krajiškim prostorima  se prvi put  pominju  u Žumberku 1551. i to kao vojnici  uskoci Miladin i Miloš Marić u Dragoševcu i Radin Marić u Kašti.

Prisutni su  u više sela Kupreškog, Ravnog i Vukovskog polja i to u:  Bajramovcima, Blagaju, Donjem Malovanu, Zanaglini, Novom Selu, Riljiću, Šemenovcima.

Na Livanjskom polju Marići su svrstani kao Srbi ikavci doseljeni iz Donjeg Malovana na Kupresu. U Dalmaciji ih nalazimo u Orliću kao najranije doseljenike u 16. vijeku.

U Unac su  doselili iz Pašić Polja u Grahovu,  sredinom 19.vijeka. U Kolunić su prešli iz Grahova oko 1850.

Karanović ih svrstava zajedno sa Rabatima u isti rod i čini se da je velika grupa prezimena u Lici nastala od Marića.

Marići su u svakom slučaju jedno od najstarijih prezimena analiziranog roda.

Dražići

Velik rod u Kudiljima u Vukovskom Polju.

Milojević ih definiše kao starosjedioce. Od njih su na Kupresu Živanići, Dujmići, Aškići, Zolotići, Nikići, Malušići. Milojević tvrdi da su im stara prezimena Pavlović i Knežević i da su živjeli na istom mjestu još od kada je bilo „Nemanjića carstvo“. U Vukovskom i dalje živi rod Pavlovića i njima srodnih Miškovića koji su po Milojeviću doselili iz Ravnog u Donje Vukovsko krajem 18. vijeka.

Uočljivo je da Dražići sebe smatraju veoma starim stanovnicima Vukovskog polja, što bi moglo biti i tačno. Interesantno je pominjanje Kneževića kao ranijeg prezimena. Ovo prezime se spominje kao jedno od prezimena još jednog velikog starinačkog krajiškog roda-Štrbaca.

Kao i većina spomenutih rodova koje smo obrađivali i Dražići se iseljavaju najprije u pravcu Dalmacije gdje ih ima sa slavom Đurđevdan u Benkovcu i Korlatu i slavom Nikoljdan u Otonu (naseljen iz Bosne krajem 17. vijeka).

Iz Dalmacije je jedan dio Dražića prešao u Liku u periodu 1700-1712. gdje ih nalazimo u Jošanima kao doseljenike od Kninskog područja (vjerovatno iz Otona).

Interesantno je da u popisu vojnika iz prve decenije 17. vijeka u Kloštru Ivanićkom u okolini Zagreba nalazimo i izvjesnog Nikšu Dražića, vojnika. Nije isključeno da je ovaj krajiški vojnik porijeklom od Dražića iz zapadne Bosne.

Iz Like su se Dražići opet raseljavali u Pounje i ostale krajeve Bosanske Krajine.

Tesle

Spominju se u Šematizmu Mitropolije Dabrobosanske iz 1882. u Donjem Vukovskom na Kupresu sa slavom Đurđevdan. Spominje se i pravoslavna porodica Deslić u Donjem Vukovskom 1991. nismo uspjeli saznati ništa više o sudbini ove porodice danas.

Pored postojanja Tesli na Kupresu, najstariji pomen prezimena Tesla ili Teslić nalazimo u Lici početkom 18. vijeka. Sasvim je jasno da su Tesle u Liku doselile u periodu između 1690-1712. i to iz područja Bukovice i Knina u Sjevernoj Dalmaciji. Taj podatak nalazimo u popisu biskupa Brajkovića iz 1700. godine koji Tesle pronalazi u Ostrvici ličkoj kao pravoslavne. U Austrijskom popisu Like iz 1712. Tesle nalazimo u dva mjesta: Raduču i Ostrvici.

U Ostrvici je živio Marko Teslić sa braćom Dmitrom i Jankom.

U Raduču se spominju Stanko Teslić sa ocem Božom, kao i  Milašin Teslić i Stojak Teslić.

 Otac Nikole Tesle, Milutin rođen je u Raduču 1819. što implicira da mu je jedan od ovih nekoliko navedenih Teslića iz Raduča predak kao i da su prezime Teslić skratili u Tesla, a možda su oba oblika bila u upotrebi. Teslin otac je kao sveštenik došao na službu u Smiljan.

Tesle se po Lici nisu puno raseljavale i uglavnom ih nalazimo u krajevima oko Gospića: Divoselo, Raduč, Kukljić, Drenovac  gdje se pojavljuju i Tesle i Teslići. Odatle se jedan dio Tesli raseljavao po zapadu Bosanske krajine, nakon 1879. i to u Cimeše u Bjelajsko polje i u bosanske Doljane.

Etimologija prezimena Tesla je slovenska, slična onoj koju smo pominjali za Orelje,  iako su mnogi pokušavali da, na osnovu tog prezimena, označe Tesle kao vlašku porodicu. Jasna je etimologija od alatke za tesanje drveta – tesle i jasno je da je prezime nadimačkog karaktera, a da je dato pretku Tesli koji je imao jako isturene prednje zube poput tesle. Poljsko prezime Ciesla, koje se čita kao Ćesla, sa potpuno istim značenjem i etimologijom kao prezime Tesla, jasan je dokaz slovenskog karaktera prezimena.

Pominjali smo već tvrdnju, naime samog Tesle, da potiče od Draganića. Draganića Srba zaista ima u Krajini i to sa slavom Đurđevdan u Gerzovu kraj Mrkonjić Grada, a nalazimo ih i u Žažviću u Dalmaciji sa slavom Nikoljdan. Ne možemo tvrditi da su Tesle porijeklom od ovih Draganića. Tesle na Kordunu tako tvrde da su nastali od Dragića, pa čitavo ovo predanje nije sasvim pouzdano. Veoma bi  vjerovatna mogla biti mogućnost da su Draganići u stvari kupreški Dražići, koji su srodni Teslama i sa kojima su migrirali i u Dalmaciju i Liku.

Ono što je najinteresantnije kod porijekla porodice Tesla jeste njihov pomen kao Tesli sa slavom Đurđevdan na Kupresu u 19. vijeku. Taj podatak nam govori da je prezime Tesla nastalo na Kupresu prije seobe jednog dijela ovog roda u Dalmaciju i Liku.

Stanivuci i od njih Stanivukovići

Karanović ih navodi kao srodne Teslama. Ima ih dosta raseljenih po Krajini, a izgleda da im je matica na Glamoču u mjestu Prijani gdje se pominju kao knezovi i starosjedioci. Čini se da su dosta rano ušli u krug čaršijskih zanatlija, pa ih Karanović nalazi u Krupi kao terzije doseljene iz Starog Majdana prije 1875. Od ovih Stanivuka sa Glamoča su i Čolići na Kupresu koji slave Jovanjdan, kao i glamočki Stanivuci. Ostali Stanivuci i Stanivukovići uglavnom slave Đurđevdan i raseljeni su po Zmijanju i banjalučkom kraju. Ne nalazimo ih ni u Lici ni u Dalmaciju, tako da vjerovatno nisu učestvovali u srpskim seobama na zapad.

Rabati ili Rabatići

Karanović je povezao Rabate sa Marićima, rekavši da Marići proishode od Rabata. Biće, ipak, da je obrnuto, jer su Marići starije i rasprostranjenije prezime u Krajini. Tako da je vjerovatnije da su Rabate ili Rabatići nastali od Marića.

Rabate se prvi put kao prezime spominju 1712. godine u austrijskom popisu Like i to kao Rabatići,  doseljeni iz Bukovice i Obrovca u Dalmaciji. U pomenutom popisu nalazimo Stojaka Rabatića u Divoselu  i Todora Rabatu u Raduču. Iz područja Gospića će se krajem 18. vijeka naseliti u Srbu u Lici, a iz Srba će se dalje raseljavati po Pounju i Krajini.

S obzirom da se prezime prvi put pojavljuje u izvorima početkom 18. vijeka interesantno bi bilo vidjeti da li je na neki način povezano sa karlovačkim generalom Rabatom koji je upravo u tom periodu naseljavao Srbe po Lici.

Skok smatra da je prezime Rabata od turcizma rabatan-razrušen, zapušten, u smislu čovjeka koji je „zapušten i rastrošan“

Jovanići i Ivanići, Kerkezi i Zecovi

Karanović i porodicu Kerkez navodi kao povezanu sa Teslama. Kerkeze ne nalazimo u Kupresu i okolini. Nema ih ni u Dalmaciji.

Kerkez je svakako jedna od varijanti nadimka Čerkez (kavkaski narod kojeg su Turci naseljavali i po našim krajevima). Slično je ovome i katoličko prezime iz Širokog Brijega – Čerkez. Kako su Kerkezi dobili ovaj naziv ostaje nerazjašnjeno.

Najstariji pomen prezimena Kerkez  nalazimo u mjestu Orlova Greda u  Suvaji u Lici, pa je tu vjerovatno i nastalo. Odatle su se prvo naselili u Očijevo u Uncu, a iz Očijeva su prešli u Busije u Bjelajskom Polju odakle su se raseljavali po svoj Krajini.

Od Kerkeza su, po predanju, nastali Zecovi koji slave Đurđevdan i to tako što je jedan Kerkez imao jako isturene prednje zube, pa su ga prozvali Zec. Ovdje valja spomenuti da su i Tesle imale identično predanje o nadimačkom karakteru svog prezimena, zbog isturenih prednjih zuba, pa pomišljamo da li se radilo o nekoj genetski nasljednoj osobini kod ove grupe rodova – da imaju isturene prednje zube.

Iz Srba u Lici su, kao Kerkezi,  i njima srodni Jovanići, pa je starije prezime Kerkeza po svoj prilici Jovanić.

Jovanići se u ličku Dabašnicu  doseljavaju  iz obližnje Popine oko 1800. godine. I zaista u popisu iz 1712. nalazimo u Popini kod Gračaca: Radivoja Jovanića sa sinom Stojanom i Jovana Jovanića sa braćom Milićem i Miladinom. U istom mjestu, Popini, stanuje i nevelik broj Marića. S obzirom da Jovaniće ne nalazimo na Kupresu ni u Dalmaciji, čini se da je ovo prezime nastalo od prezimena Marić. Sasvim je jasno da su Ivanići iz Omsice kraj Gračaca praktično ista porodica kao i Jovanići.

Ovoj grupi  porodica bez sumnje pripadaju i Ercezi koji slave Đurđevdan u Dabašnici u Lici, a koji su se kasnije takođe raseljavali po Pounju.

Čini se da  je najstarije prezime svih ovih rodova –  Marić.

Orelji i Arelji

Po svemu sudeći, veoma staro srpsko prezime u Krajini. Mogli bi ga čitati i kao Orao. Već smo spomenuli pomen Dragoja Orelja u Žumberku 1551.

Prezimena Orelj nema u Dalmaciji, ali ga zato ima u kraju oko Gračaca u Lici gdje su se naselili upravo doseljenici iz Dalmacije 1690-1712. Vjerovatno su zajedno sa Jovanićima, prešli u srbsko-lapačko područje oko 1800., a odatle su se raseljavali u Bjelajsko Polje i Pounje.

NEPREKIDNE SEOBE

Mogli bismo zaključiti sljedeće:

U kasnom srednjem vijeku (15. vijek) na dvjema planinskim visoravnima istočno od Kupresa, Vukovskom i Ravnom Polju, ali i okolnim krajevima: Glamoču , Janju i Zmijanju  živi nekoliko srpskih bratstava zajedničkog porijekla. Najstarija su porodična imena koja su se zadržala do danas: Svitlice, Milinovići, Orelji, Tesle, Stanivuci, Pavlovići-Dražići. Jedan dio pomenutih rodova: Orelji i Marići učestvuje u prvoj seobi Srba na područej današnje Slovenije u Žumberak 1530. godine. Nakon toga, krajem 16. vijeka, a najviše u 17.vijeku najveći broj ovih kupreško-glamočkih rodova iselio se u  sjevernu Dalmaciju, područje Bukovice i Kotara. Neki su, dijelom, u Dalmaciji ostali: Svitlice, Dražići, Marići, a najveći broj se već početkom 18. vijeka naselio oko Gospića i Gračaca u Lici: Tesle, Marići, Orelji, Dražići. To područje postaje nova matica za dalja iseljavanja kao i područje nastanka novih prezimena: Jovanići, Ivanići i Rabate. Kada su Austrijanci zavladali uskim pojasom zemljišta uz rijeku Unu na samoj granici sa Bosnom 1791. ovi rodovi se pomjeraju dalje i naseljavaju srpsko-lapačko područje. Na tom prostoru od pomenutih rodova, nastaju nova prezimena: Kerkezi, Ercezi i Zecovi.  Iz srpsko-lapačkog područja ove porodice se raseljavaju prvo po Uncu, zatim Bjelajskom Polju i Pounju, a odatle po cijeloj donjoj Krajini. To je otprilike neka osnovna migraciona i vremenska  putanja pomenutih rodova. Naravno, nisu sve pomenute porodice pratile ovu putanju. Tako Stanivuci i Stanivukovići nisu uopšte u njoj učestvovali, već su se uglavnom raseljavali po unutrašnjosti Bosanske Krajine.  Jedna grana Marića je ostala na Livanjskom polju i Grahovu, odakle se selila ka Uncu i dalje ka Krajini. Simpotomatično je i kretanje Svitlica, koji kao Svjetlice dolaze iz Like u Pounje, a da u samoj Lici nemamo njihovog traga izuzev pomena prezimena Svitlić kod Milana Radeke. Grupa rodova Milinović-Vranješ-Mršić kao da je, takođe, ostala u Bosanskoj krajini i nije se kretala zajedno sa ostalima prema Dalmaciji i nalazimo je dosta rano na Bravskom Polju između Ključa i Petrovca.

Vidimo, dakle, da se velika većina pomenutog roda kretala zajedno u pravcu Zapadna Bosna – sjeverna Dalmacija Lika – Bosanska Krajina. Jasno je, takođe, da je najstarije stanište ovog roda Vukovsko polje i Ravno, istočno od Kupresa i da se, po svemu sudeći, radi o starosjediocima na tom području od kasnog srednjeg vijeka. Nemamo dokaza o daljem porijeklu ove grupe prezimena u istočnoj Hercegovini ili Crnoj Gori. Ako je takvo porijeklo i postojalo, ta seoba se morala desiti prilično rano, u 13. ili 14. vijeku.

S druge strane,  jedan dio hercegovačkih plemena govori o svom porijeklu od Travnika u Bosni, pa između ostalih i Petrović Njegoši. Većina Banjana i Drobnjaka, po predanju, potiče od plemena Novljana koje se u Crnu Goru doselilo upravo iz okoline Travnika. Možda bi se tu mogla naći veza Tesli sa Banjanima i nekim hercegovačkim i crnogorskim bratstvima. Ovo sve naravno ostaje na razini pretpostavke.

Jasno nam je, takođe, da je prezime Tesla, u svom nadimačkom korijenu moralo nastati na Kupresu najkasnije u 17. vijeku, prije seobe pomenutih rodova u Dalmaciju i dalje u Liku. U nastavku donosimo kratak osvrt na etničku grupu Srba ikavskog govora koji su sve do našeg vremena živjeli na visoravnima Vukovsko i Ravno.

DODATAK: STARI SRBI IKAVCI U BOSNI I HERCEGOVINI

Područje zapadne Bosne poznato u srednjem vijeku kao Donji Kraji i Zapadne Strane, obuhvata slivove rijeka Vrbasa, Sane, Plive te kraška polja: Livanjsko, Glamočko, Kupreško, Bjelajsko. Još od ranog srednjeg vijeka naseljeno je srpskim plemenima i kao takvo nalazilo se u sastavu prve srpske države Vlastimirovića u 9. i 10. vijeku, što spominje i vizantijski car Konstantin Porfirogenit u svom djelu De Administrando Imperio kada kaže da je Hrvatska susjed Srbiji u području Cetine i Livna.

Još je Jovan Erdeljanović u svojoj studiji  „O poreklu Bunjevaca“  jasno uočio etničke karakteristike ovog starinačkog stanovništva zapadne Bosne i Hercegovine. Tako Erdeljanović na koncu svoje studije zaključuje:

„Ukratko možemo reći da su naša istraživanja o poreklu Bunjevaca pokazala:

Da su preci svih Bunjevaca bili najvećim dijelom iseljenici iz zapadne Bosne i zapadne Hercegovine i iz susjednih krajeva Srednje Bosne i  Donje Hercegovine, koji su se kao ogranci od tamošnjih rodova našeg naroda obe vere preseljavali u Dalmaciju počevši još od 13. veka, ali poglavito od vremena turskog osvojenja Dalmacije (1511-1533).

Da se u svim istorijskim izvorima i kod svih pisaca iz prošlih vekova Bunjevci smatraju i nazivaju Srbima (odnosno imenima kojima se nazivaju ili označavaju i pravoslavni Srbi)“.

Potpuno isti etnički sloj uočio je i Milan Karanović opisujući pravoslavne Srbe starince Bosanske Krajine:

„Starinci-dao sam ovaj naziv celoj grupi rodova za koje sam stekao uverenje na osnovu svestranog ispitivanja da su ih Turci zatekli u Bosni. Čini se da im je matica srednja Bosna, oko Travnika i Zenice, a najsevernije granice Kozica i Tomina kod Sanskog Mosta, Kljevci iznad Ključa i Sanice do Bjelaja u Bjelajskom Polju. Od sredine su Bosne kretali na sve strane kad su Turci Bosnu osvojili ukoliko se nisu islamizovali. Izgleda kao da su pravoslavni starinci i rasno i etnički isto sa islamizovanim delom starinaca i sa katolicima starincima u srednjoj Bosni. Sudeći po mnogim ikavskim rečima kod pravoslavnog stanovništva u okolini Jajca, čini se da su i ovi pravoslavni starinci govorili ikavski pa su ih nadjačali doseljenici iz Hercegovine i Raške, koji su preko sjeverne Dalmacije i Zmijanja dospjeli u Pounje.“

Slično piše i Dr Milan Vasić u svojoj studiji „Etnička kretanja u Bosanskoj Krajini u 16. vijeku“

„Navedeni momenti govore da stanovnici Zmijanja, koji su popisani u najstarijim turskim registrima i koji su se u vremenskom kontinuitetu tu održali do danas, nisu naseljeni tek poslije uspostavljanja turske vlasti. Za nas i dalje ostaje otvoreno pitanje: radi li se tu o doseljenicima iz turskog perioda, ili, možda, o starosjediocima“

O jeziku Srba ikavaca na Kupresu piše Nikola Ramić u studiji „O ikavskom govoru Srba u jugozapadnoj Bosni“:

„Govor Srba u Vukovskom i Ravnom polju, po svim svojim bitnim karakteristikama spada u krug novijih ikavskih govora, odnosno pripada mlađem ikavskom dijalektu štokavskoga narječja …

Ikavizam u govoru Srba na ovom terenu više nije sporan, ali valja mu jasno utvrditi areal, i, što je, čini se, još važnije nedvosmisleno mu opredijeliti prirodu. Činjenica je da su njegovi nosioci Srbi, autohtoni stanovnici ovoga područja na kojem su većinsko stanovništvo, a u mnogim naseljima i jedino, ali je istina i da u susjedstvu žive Hrvati ikavci, koji su na livanjsko-duvanjskoj teritoriji apsolutno većinsko stanovništvo, kao i Bošnjaci ikavci. Na području Vukovskoga i Ravnog (Ravanjskog) polja, barem prema geografskoj lociranosti, treba imati u vidu i značajnu izdvojenost Srba na ovom, istočnom dijelu Kupreške visoravni. Ipak, to je ikavski govor, a nije ni mješoviti – niti je miješani. „

Srbe ikavce nalazimo i u više mjesta Livanjskog polja. Ikavizam je prisutan i kod Srba ijekavaca u većoj ili manjoj mjeri, ali je u govoru kupreških Srba on cjelovit i autohton, kako to i Ramić tvrdi. Ne može se dakle kod njih govoriti o nekakvoj vrsti kontaktne ikavice pod uticajem ikavskog govora okolnog katoličkog stanovništva.  Da je ikavica dosta stara i prisutna među Srbima ovih krajeva dokazuju i mnoga imena i prezimena Srba iz tog perioda koja uglavnom imaju ikavsku varijantu. Tako se još 1530. godine pominje glamočki vojvoda Stipković. Vidjeli smo na primjeru prezimena Svitlica, da je ikavski oblik Svitlica stariji od ijekavskog  oblika  Svjetlica, slično je i sa prezimenima Ivanić-Jovanić. Ijekavizacija starosjedilačkog ikavskog stanovništva je izvršena uglavnom pod uticajem ekspanzivnih i brojnih srpskih rodova sa istoka, iz pravca istočne Hercegovine, Zete i Raške. Ovi rodovi su kako to i Karanović zapaža bili dominantniji i borbeniji od starosjedilaca, i većina vojvoda i hajduka je upravo od njih dolazila. Na taj način je i ikavica starosjedilaca ustupala pred ijekavicom doseljenika. Održala se, kao što vidimo, u čistom, autohtonom i neiskvarenom obliku jedino kod Srba na Vukovskom i Ravnom polju u Kupresu (ponajviše zbog fizičke izolacije i što je pomenuta oblast bila skrajnuta sa glavnih migracionih ruta).

To staro, srpsko stanovništvo Paganije, Huma, Rame, Donjih Kraja i Zapadnih strana, veoma rano izdvojeno od mase srpskog stanovištva na istoku, u Nemanjićkoj Srbiji, očuvalo je kroz cijeli srednji vijek  narodno pravoslavlje poznato u izvorima kao Crkva Bosanska, hijerarjiski nedovoljno ustrojeno, ali suštinski ne puno drugačije od pravoslavlja u Nemanjićkoj Srbiji (potrebno je reći da su teze o tzv. bogumilstvu crkve bosanske novijim naučnim radovima iz ove oblasti opovrgnuti i da se u naučnim krugovima više ne uzimaju za ozbiljno). Prozelitizam i krstaški ratovi koje su Ugri, a preko njih katolička crkva vodili kroz čitav Srednji vijek, rezultirali su pred sami pad ovih krajeva pod Turke činjenicom da je jedan dio ovog naroda prešao na katoličku vjeru. Najizraženije je to bilo u zapadnoj Hercegovini i Makarskom Primorju u 15. vijeku  gdje se srpska plemićka porodica Jurjevića Radivojevića priklonila katolicizmu, a preko nje i ostali narod. Tek tokom 15. vijeka imamo podizanje franjevačkih samostana u Rami, Donjim Krajima, zapadnoj Hercegovini i otvorenu akciju ovog katoličkog reda, koja je do tada uglavnom bila ograničena na misiju u srednjoj i istočnoj Bosni među kolonijama saskih rudara (Provincija Bosna Srebrena u Srebrenici-prva franjevačka provincija u Bosni). Već krajem 15. i početkom 16. vijeka,  veliki broj Srba i Vlaha iz srednjevjekovne Srbije dolazi na prostore Bosanske krajine i dalje Like i Dalmacije. Domaći Srbi starosjedioci stapaju se sa njima kao jedinovjerni  i jednokrvni, učestvuju u svim daljim seobama na zapad. Sve do poslednjih ratova ovi starinački Srbi sačinjavali su znatan dio srpske populacije u Krajini, Lici, Dalmaciji i Kordunu. Nikola Tesla je bio njihov najpoznatiji izdanak.

IZVORI:

Milan Karanović, Pounje u Bosanskoj Krajini, Srpska kraljevska akademija; 1925. Naselja i poreklo stanovnistva, knj. 20; Srpski etnografski zbornik, knj. 35, Beograd,  1925.

Borivoje Ž. Milojević, Kupreško, Vukovsko, Ravno i Glamočko polje, Srpska kraljevska akademija;  Naselja i poreklo stanovništva, knj. 13; Srpski etnografski zbornik, knj. 25. , Beograd, 1923.

Mario Petrić , Porijeklo stanovništva Livanjskog polja,  Glasnik Zemaljskog muzeja u Sarajevu – Etnologija. XV-XVI, Sarajevo, 1961.

Aleksandar Bačko, Porodice dalmatinskih Srba, Udruženje građana „Srpski despot“  Zbornik za srpsku istoriju i etnografiju knj.2, Beograd 2008

Karl Kaser, Popis Like i Krbave 1712, Srpsko kulturno društvo Prosvjeta, Zagreb,  2003

Stjepan Pavičić, Seobe i naselja u Lici, JAZU, Zbornik za narodni život i običaje Južnih Slavena. Knj. 41,  Zagreb, 1961

Petar Rađenović, Bjelajsko Polje i Bravsko, Srpska kraljevska akademija; 1925. Naselja i poreklo stanovnistva, knj. 20; Srpski etnografski zbornik, knj. 35, Beograd,  1925.

Petar Rađenović, Unac: antropogeografska ispitivanja, SANU,  Naselja i poreklo stanovnisštva, knj. 30; Srpski etnografski zbornik, knj. 56. , Beograd, 1948.

Đorđe Janjatović, Prezimena Srba u Bosni, na osnovu Šematizma Mitropolije i dijeceze dabrobosanske za godinu 1882. Sombor, 1993.

Aleksa Ivić, Migracije Srba u Hrvatsku tokom 16. i 17.stoljeća, Srpska kraljevska akademija; Naselja i poreklo stanovništva, knj. 16; Srpski etnografski zbornik, knj. 28, Beograd,  1923

Aleksa Ivić,“Migracije Srba u Slavoniju tokom 16., 17. i 18. stoleća”,Srpska kraljevska akademija; Naselja i poreklo stanovništva, knj. 21; Srpski etnografski zbornik, knj. 36,  Beograd, 1926.

Milan Radeka, Gornja Krajina ili Karlovačko vladičanstvo, Zagreb,  1975.

Radoslav M. Grujić, Plemenski rječnik Ličko-Krbavske županije, JAZU, Zbornik za narodni život i običaje Južnih Slovena, 21 II, Zagreb, 1917.

Dr Jovan Erdeljanović,  O Porijeklu Bunjevaca,  Srpska Kraljevska akdemija, Posebna izdanja knj.79, Beograd, 1930.

 Nikola Ramić, O ikavskom govoru Srba u jugozapadnoj Bosni, Srpski jezik – studije srpske i slovenske, vol. 12, br. 1-2, str. 273-286,  Kragujevac

Dr Milan Vasić, Etnička kretanja u Bosanskoj Krajini u 16.vijeku, Godišnjak Društva istoričara Bosne i Hercegovine, XIII, 233-250. Sarajevo, 1962

Aleksandra Klarić-Žak, Nikola Tesla, ipak, bio Srbin, novinski članak u Glasu Javnosti, 30.03.2006.

Milovan Matić,  Koreni od Draganića, novinski članak u Večernjim Novostima, Beograd, 10.01.2010.

 


Komentari (20)

  • viktor teodorović

    Želio bih ovim putem Javno da se zahvalim uvaženom gospodinu Siniši Jerkoviću za ovaj prilog i samo zbog njega da se predloži za nagradu ovog renomiranog portala što je NAPOKON dao pregled porijekla nenadmašnog Nikole Tesle. Također predlažem posjetiocima ovog portala da ovaj članak sačuvaju i proslijede svojim poznanicima širom dijaspore i rasejanja i da se prevede na lokalne jezike kako bi i drugi narodi saznali ISTINU. Pretpostavljam da je ovo samo sažetak o geneaologiji našeg Velika svjetskih dimenzija i da će se još pronaći dokumenata, ponavljam dokumenata jer dosada smo bili izloženi, blago rečeno, TIRANIJI lažnih „novootkrića iz tzv. strogo čuvanih tajnih „( i nažalost golemu ) Arhiva Jugoslavije i nekakvih bivših zaposlenika koji su se u osvit tzv. demokratije usudili progovoriti notorne laži i skandalozne kobajagi izvore. Ovim izvrgavam ruglu Arhiv Jugoslavije koji je „strogo čuvanim tajnama o Nikoli Tesli“ dezavuirao svoj kredibilitet i sebi stvorio problem koji će morati sami da riješe unutar kuće da bi povratili vjerodostojnost.
    NIKOLA TESLA je dovoljno zadužio čovječanstvo da bi bio predmet jalovih naglabanja i ponižavanja umjesto divljenja neprevaziđenom umu. Izvrgavanje ruglu njegovog porijekla sa nekakvim „izbačenim zečijim zubima kojima se nešto teše pa ispade Tesla“ nemože umanjiti njegovu veličinu. Tendenciozne provokacije da mu se otac popravoslavčio zarad „privilegija koje su uživali nekakvi pravoslavni Vlasi u Austro-Ugarskoj“ nadilaze prostor malicioznosti za koje ovaj ozbiljni portal nije registriran. Želim još puno kreposnog zdravlja i plodonosnog rada cijenjenom gospodinu Jerkoviću! Svaka čast !

    Odgovori
    • Boris

      Gospodine Teodoroviću u potpunosti se slažem sa Vama što ste gore naveli po pitanju našeg velikog naučnika, iskreno muka mi je kad naiđem po raznim portalima i forumima na nekakve kvazi naučnike koji se upiru iz petnih žila dokazati da Nikola Tesla nije Srbin i tako te gluparije, koje nemaju veze sa vezom i to sve ide po onoj poznatoj uzrečici hiljadu puta ponovljena laž postaje istina.NIKOLA TESLA JE BIO SRBIN I TU PRESTAJE SVAKA DALJNJA POLEMIKA.

      Odgovori
  • niša petronijević

    Od kako je svjeta i vijeka u našim selima su ljude prepoznavali uglavnom po nadimku. To je išlo toliko daleko da se ponekad Kršteno ime i zaboravljalo. Primerice kada neko unekom selu traži nekog po Krštenom imenu i prezimenu neće ga lako pronaći. Primer iz jednog Srbijanskog sela : neki stranac je tražio Vukašina Stankovića svi su se prisećali ko bi to mogao da bude. A da je rekao Vukašin Žolka svi bi znali. Rukovodeći se tim iskustvom jedna izuzetno Pragmatična Birokratija kakva je Austrijska je svoje podanike popisivala po Nadimcima i to po formuli : Ime + Nadimak kao prezime. I takvo prezime je obično trajalo koliko i njegov vlasnik tek mnogo kasnije se prezime počelo nasleđivati. Zato svaki pokušaj da se na osnovu Nadimačkih Prezimena prati Genealoška linija unazad … je unapred osuđena na Zablude i TragiKomične greške. Tako je i sa prezimenom Tesla. Pa zar sam Nikola Tesla ( čiji je deda rođen krajem XVIII a pradeda sredinom XVIII veka )nije skoro ništa znao ko je i odakle je pa su ga još za života počeli svojatati Hecegovci pa i Crnogorci. A on ( što je notorna činjenica ) nikada nije svoje daleko porjeklo vezivao ze te krajeve. A što se tiče svojatanja Velikih ljudi u tome su Crnogorci nenadmašni ali ni Hercegovci mnogo ne zaostaju. I sam Dedijer je nekom prilikom pisao o pokušaju nekih Crnogoraca da i samog Tita – Zagorskog seljaka povežu nekako sa Crnogorcima.

    Odgovori
    • Stvarnost

      Nisu Crnogorci nenadmašni, već je toi posledica jer je stvarno veliki broj naših velikana potekao iz Crne Gore i Hercegovine, ili se rodio tamo. Stefan Nemanja, Sveti Sava, Karađorđevići, Obrenovići, pojedini hajduci, Petar Bojović, Živojin Mišić (o tome imate na ovom portalu, potvrđeno), Sava Vladislavić i drugi. Da ne spominjem i današnje glumce, Bjelogrlića ili Voju Brajovića. Zato oni uvek idu pretpostavkom, kad čuju neko prezime za koje se desilo da ima kod njih, ili da je slično nekom njihovom, da je i taj od njihovih, iako to uopšte ne mora biti tačno. To nije zla namera, već je posledica masovnog iseljavanja tog stanovništva, i neznanja. I ja tu ne vidim problem. Upravo je poenta ovakvih sajtova, da pokažu koje su priče tačne, a koje su pogrešne. Problem je samo u nama što tome dajemo veliki značaj, i tako se nesvesno još više delimo.

      Odgovori
  • Milorad Bogdanović

    E moj Niša Petronijeviću, sva ta svojatanja i baratanja, ja mislim da malo gdje imaju mjesta, kao kod nas Srba. Tako ste to „nacrtali“ da nemam riječi da dodam.
    Ne preostaje nam ništa drugo nego da se makar i na ovaj način, pokušamo koliko je to moguće, istinom, istisnuti tuđe namjere i zastarjele bajke.

    Odgovori
  • Okir

    Pozdrav, Siniša.

    Dodao bih samo da je prezime Tesla prisutno i na Baniji.

    U pitanju su tri sela u dvorskom kraju i jedno selo u kostajničkom kraju (popis SR Hrvatske iz 1948. godine):
    1) selo Gage, opština Dvor (1 kuća i 12 osoba)
    2) selo Rujevac, opština Dvor (2 osobe bez svoje kuće)
    3) selo Trgovi, opština Dvor (5 osoba bez svoje kuće)
    4) selo Šaš, opština Kostajnica (6 kuća, 25 osoba)
    ukupno: 7 kuća, 44 osobe

    Pojavljuju se vrlo rano. Prvi paroh parohije Prva Ljubina u kostajničkom protoprezviteratu, koja je obuhvatala sela Gage, Kosnu, Grmušane, Zakopu i Sočanicu, bio je Aksentije Teslić (službovao 1787-1828), a u istoj parohiji se pominje i paroh Mihailo Teslić (službovao 1830-1835).

    Prema Šematizmu eparhije Gornjo – Karlovačke iz 1883. godine, krsna slava svih Tesli Gornje Krajine je Đurđevdan.

    Pozdrav,
    Petar Demić

    Odgovori
  • o Tesli

    Autor je izostavio varijantu porekla porodice Tesla, (koja je verovatno najbliza istorijskoj stvarnosti), prema kojoj su Tesle od Draganića sa Vilusa (danas C. Gora). O tom predanju je pisano a postoje i tv prolozi. I danas jedan ogranak porodice Draganić nosi nadimak Tesle. Istina, slava ovih Draganića je Aranđelovdan.

    Odgovori
  • mikeli

    Draganić, iz Cuca, granice Grahova (oko 1687. god.). Po jednom predanju porijeklom su iz područja Raške. Nastanili su se u Viluse (Zanoge), Broćanac (Grahovski), Nudo (Aranđelovo), u Petroviće, Drijen i Draganića prodo, prije su bili u Sutorini, Herceg-Novi, kada su došli u Petroviće (Banjani) oko 1850. god., udovica sa đecom: Todor (= Todorović), Kojo (= Kojović), Rade (= Radojević) i dalje jedni prešli u Krivošije, drugi u Miloviće, Dabarsko Polje, Podgoricu, Baniju, Slavoniju, u Lici, Bijeloj Crkvi (Banat), Srbiji, kod Konjica (Bosna) i drugim mjestima
    Draganići,staro bratstvo na Izvorima

    Odgovori
  • marko

    Nije Tesla ono šta je on rekao.Nego je Tesla ono šta Siniša izmisli.Bojim se da ti je srbovanje pomutilo razum pa ništa ne vidiš niti razumješ. Vidiš li čovječe da su Ikavci pa i Tesla svi I2a haplogupa a da su ijekavci isti pomješani sa Vlaškom mješavinom. Također je vidljivo da su ikavci u srednjoim vijeku katolici a kasnije pridošlice Vlasi pravoslavci. Genetika jasno pokazuje da su ikavci na ove prostore došli iz Bile Hrvatske iz trokuta Poljske,Ukrajine i Slovačke te da su time Hrvati. Pogledaj samo HG morlaka i vlaha iz Hrvatske pa ćeš vidjeti da su čudna mješavina u kojoj skoro da nema I2a.Pogledaj samo Srbiju.Tko bi u njoj bio I2a da nije vas potomaka Bilih Hrvata iz Hercegovine i Crne gore tj sa prostora nekadašnje Crvene Hrvatske. Druga je stvar što vas je Bizant uz pomoć Save nasilno iz katolika preveo u pravoslavne a u XIX zbog pravoslavlja postadošte servi tj moderni Srbi pa i takvi kao ti čija prezimena potječu od katoličkih svetaca vi ste izgleda najnoviji pravoslavci i Srbi.

    Odgovori
    • administrator

      Marko (Vidiću), vi ste neumorni. Samo napred. Zabavno vas je čitati.

      Odgovori
    • Stvarnost

      Sve je to tačno samo što si zaboravio jednu stvar – stanovništvo jeste masovno dolazilo iz Istočne Hercegovine i Crne Gore, ali tamo nikada nisu zabeleženi Hrvati. Naprotiv, baš dosta primera ima pohrvaćivanja srpskih porodica u Zapadnoj Hercegovini. Čak i Vlaha. A Crvena Hrvatska koja se spominje u delu Ljetopis Popa Dukljanina – to delo je odavno u zapadnoj literaturi odbačeno kao izrazito nepouzdano, posebno jer masa stvari uopšte nisu tačne, a i postoje samo prepisi dog dela. Preporučio bih Vam Konstantina Porfirogenita i „O upravljanju Carstvom“ za početak, posle možete preći na Jovana Skilicu koju konstantno naziva vladare Duljke „Srbima“, pa onda na ovakve sajtove koje se bave genetikom. Prvo malo istorijski da se potkujete, a ne da Vas zavlače sa raznim pseudoistorijama poput Crvene Hrvatske. A što se tiče vere – vera ne određuje nacionalnost. Naime, masa Srba u Baru i Budvi su bili katolici, a sebe smatrali Srbima. Da je Nikola Dobrečić iz Bara živ, ili Don Niko Luković iz Kotora, ili pak Andrija Zmajević, „Vatreni katolik i vatreni Srbin“ kako je jednom zapisao, pa da im kažete da su Crveni Hrvati, ne bi sa Vama prozborili nijednu jedinu reč nikad.

      Odgovori
  • Kremanka

    Negde sam pročitala da je Tesla rekao da su njegovi doseljeni iz sela ispod planine Tare. Gospodo, u selu Kremna, ispod planine Tare i dan danas postoji porodica Dragović koja se vekovima bavila, a i danas se bavi tesarskim zanatom (dakle oni su stolari). Kremanci za njih kažu da od drveta stvore sve što očima vide. Smatraju ih veoma inteligentnim, oštroumnim, … Njihov nadimak od starina je TESLA (zbog tesle – ručne sprave za obradu drveta). Moj pokojni deda je radio kao stolar za njih. Bio je neobrazovan, ali je pričao da je Nikola Tesla, onaj što je izmislio struju, rođak Dragovićima, da mu je otac bio sveštenik,…Pa kako su cela Kremna naseljena od davnina sa područja Hercegovine, mnogi su se vraćali u zavičaj, pa ponovo dolazili u Kremna i tu ostajali, biće da je Nikola Tesla zaista poreklom od kremanskih Dragovića (a ne Draganića, Dražića,…). Uostalom, kremanci su po mnogo čemu različiti, po inteligenciji svakako, bez obzira na obrazovanje. Zato bih molila one koji se bave ovim istraživanjem ozbiljnije da obrate pažnju i malo više prouče porodicu Dragović iz Kremana i veze Nikole Tesle sa Dragovićima, tim pre što je i sam Nikola Tesla tvrdio da su njegovi doseljeni ispod planine Tare.

    Odgovori
  • Edin

    Mom drugu Bogdanu je pra, pra… Deda bio Nikola Tesla

    Odgovori
  • vojislav ananić

    DETALJI O NIKOLI TESLI

    Nikola Tesla je jedan od najpoznatijih svetskih naučnika i pronalazača iz oblasti fizike, elektrotehnike i radiotehnike i za njega se često kaže da je izumeo XX vek. Teslina ekscentrična ličnost i danas privlači pažnju. Evo 10 činjenica iz njegovog života koje možda nisu dovoljno poznate:

    1. Davne 1909. godine predvideo je pametne telefone

    Pokušavajući da napravi prenosni uređaj koji će omogućavati korisnicima da primaju telegram i proveravaju cene akcija, Tesla je krenuo da dizajnira prvi toranj za bežični prenos i podigao ga je na Long Ajlendu u Njujorku, zajedno sa laboratorijskim postrojenjem. Toranj Vordenklif, nazvan po investitoru Džejmsu Vordenu bio je namenjen transatlantskoj bežičnoj telefoniji i emitovanju programa, ali nikad nije bio u potpunosti funkcionalan, pa je srušen 1917. godine.

    2. Patio je od ojstersaritisfobije – straha od bisera

    Tesli su se toliko gadili biseri da nije mogao ni da ih pogleda. Postoji priča da je jednom poslao kući svoju sekretaricu nakon što se pojavila sa njima. Takođe je bio opsednut brojem 3 i plašio se bacila (mizofobija) pa nije voleo da se rukuje, tako da se veruje da je patio od opsesivnokompulzivnog poremećaja.

    3. Malo je spavao

    Tvrdio je da noću spava samo dva sata, a znao je da provede i po dva dana u svojoj laboratoriji radeći. Te tvrdnje potvrdio je njegov najbolji prijatelj Kenet Svizi i rekao da je Tesla priznao da povremeno odspava po nekoliko minuta, samo da bi napunio baterije.

    4. Imao je fotografsko pamćenje

    Posedovao je sposobnost da čita knjige i časopise istovremeno memorišući sliku i raspored reči i slova (ejdetske slike). To mu je omogućilo da ne gleda skice dok je radio na projektima, već je radio iz glave.

    5. Izumeo je prvu hidroelektranu

    Te davne 1895. godine, zajedno sa Džordžom Vestinghausom, Tesla je u okviru Nijagarinig vodopada izgradio prvu elektranu hidroenergetskog potencijala. Kompanija za električnu energiju Nijagarini vodopadi tada je obeležila pobedu Teslinog polifaznog sistema naizmenične struje koji je i dan danas u upotrebi.

    6. Zraci smrti

    Posedovao je nacrte za zrake smrti, moćno energetsko oružje koje bi moglo da zbriše čitave armije. Ideja je bila da nevidljivi zraci okruže granice i zaštite države od napada neprijatelja, kako kopnenog tako i vazdušnog. Iako namenjeno za odbranu, oružje bi lako moglo da se zloupotrebi. Nacrti nikad nisu pronađeni, a veruje se da ih je sam Tesla uništio, ili da su ukradeni posle njegove smrti. Misterija Teslinih zraka smrti i danas živi.

    7. Imao je posebnu vezu sa golubovima

    Tesla bi često hranio golubove u parku, a kad bi ga bolest sprečila, unajmljivao je ljude da to rade umesto njega. Ove povređene životinje bi negovao u hotelskoj sobi u kojoj je živeo do smrti, a posebnu ljubav gajio je prema jednoj glubici o kojoj je rekao: Voleo sam je kako muškarac voli ženu, a volela je i ona mene. Dok god je bila uz mene, moj život je imao nekog smisla.

    8. Govorio je osam jezika

    Tečno je govorio srpski, engleski, češki, nemački, francuski, mađarski, italijanski i francuski. Lingvisti takve osobe smatraju hiper‐poliglotama.

    9. Umro je sam u siromaštvu

    Tužan kraj za čoveka koji je izmislio XX vek. Tesla je umro 7. januara 1943. u Njujorku, u hotelskoj sobi koja mu je više od 10 godina bila dom. Spremačica je njegovo telo pronašla dva dana kasnije, nakon što je odlučila da igrnoriše znak na vratima na kojem je pisalo ne uznemiravaj. Nakon što je prodao neke od patenata, Tesla je bio u dugovima jer je većinu projekata, koji nikad nisu ugledali svetlost dana, finansirao sam. Već dugo se spekuliše u javnosti o tome da li je umro prirodnom smrću ili je ubijen. Za života je govorio za sebe da će živeti 140 godina.

    10. Neprijateljska imovina

    Nakon smrti, Kancelarija za neprijateljsku imovinu oduzela je čitave sanduke Tesline zaostavštine, iako je on bio punopravni državljanin SAD. Nakon određenog vremena, neki predmeti su prosleđeni porodici, dok se neki nalaze u Muzeju Nikole Tesle u Beogradu. Većina Teslinih dokumenata je još uvek sklonjena od očiju javnosti. Iako je, pozivajući se na Zakon o slobodi pristupa informacijama, zahtevano da se dozvoli uvid u njih, Teslina dokumenta ostaju zapečaćena do daljeg.

    Odgovori
  • vojislav ananić

    NIKOLA TESLA I ZEMLJA ZLATNIH OBEĆANJA
    (Smiljan, Lika, 1856 – Njujork, 1943)

    Odlučio sam okušati sreću u zemlji zlatnih obećanja.

    Nikola Tesla rođen je u Smiljanu u Lici u obitelji Milutina i Đuke rođene Mandić. Otac je pravoslavni sveštenik, vrlo obrazovan i govori više jezika. Majka je također nadarena, recitira i crta, veze i šiva, izrađuje i razna oruđa. Nikola je četvrti od ukupno petero djece. Osnovnu školu polazi u Smiljanu, nižu “realnu gimnaziju” u Gospiću, a višu u Karlovcu (u Rakovcu). Studira na Visokoj tehničkoj školi u Gracu, poslije i u Pragu. Potom nakratko radi u Budimpešti te odlazi u Francusku. Na nagovor prijatelja, Tesla odluči otići u Njujork i obratiti se već slavnome Tomasu Alvi Edisonu. Kada se iz Pariza upućuje na vlak, ustanovljava da nema ni novca ni karata, no ipak uspijeva stići do Kalaisa i odatle brodom Saturnia u Englesku. Na brod za Ameriku ukrcava se u posljednji čas. Puštaju ga na brod tek kada se nitko drugi ne pojavljuje s kartom pod imenom Nikola Tesla. Iz Liverpula kreće parobrodom City of Richmond (Inman Line) – s nekoliko svojih pjesama, snopom proračuna o rješavanju jednog nerješivog integrala i sa skicama vlastitoga letećeg stroja. Najveći dio putovanja Tesla je presjedio na krmi, ne dočekavši željenu priliku da, kako kaže, nekoga spasi iz “vodene grobnice”. Brod pristaje u Njujork 6. lipnja 1884. godine. Ukrcan kao običan iseljenik, mora proći redovit postupak i sve preglede predviđene za “treću klasu”, koji se tada još uvijek obavljaju u useljeničkom prihvatilištu Kastle Gardenu (Bateri Park) na jugu Menhetna. Za razliku od mnogih koji kreću na daljnja odredišta, Tesla ostaje u Njujorku i odmah se upućuje Edisonu. Sukob sa spretnim izumiteljem i vlastita ambicija uskoro ga odvode drugim partnerima (Westinghouse) i tjeraju na pokušaj samostalnog poduzetništva (Tesla Elektrik Compani). Doprinosom širokim područjima fizike, osobito na području izmjenične struje, ne obogaćuje se, ali stječe priznanje. Električna centrala na slapovima Nijagare te istraživanja na području bežičnog telegrafa i radija donose mu glas jednog od najvećih znanstvenika novoga doba. Ne ženi se i nema obitelj – godinama živi osamljen i umire gotovo zaboravljen u njujorškom Hotelu New Yorker.

    Tesla o Americi

    Volio bih kad bih riječima mogao opisati svoje prve dojmove o ovoj zemlji. U arapskim pričama čitao sam kako su duhovi prevozili ljude u zemlju snova, a usput i kroz prekrasne pustolovine. Moj je slučaj bio upravo suprotan. Duhovi su me prenijeli iz svijeta snova u svijet stvarnosti. Ono što sam ostavio bilo je lijepo, produhovljeno i u svakom pogledu čudesno; ono što sam ovdje vidio bilo je mehanizirano, grubo i neprivlačno. Glomazni policajac vrtio je u ruci palicu koja mi je izgledala velika poput panja. Približio sam mu se pristojno da ga upitam za adresu. “šest blokova niže, a onda lijevo”, rekao je ubojito me gledajući. “Je li ovo Amerika?” pitao sam se bolno iznenađen. “U civilizaciji zaostaje za Evropom stotinu godina.” A kad sam 1889. god. prvi put otišao iz Amerike – pet godina nakon svog dolaska – bio sam uvjeren da je Amerika više od stotinu godina ispred Evrope, i do danas se nije dogodilo ništa zbog čega bih promijenio svoje mišljenje.

    Tesle u Americi

    Još su brojni Tesle dolazili u SAD krajem devetnaestoga i prvih desetljeća dvadesetoga stoljeća. Među njima si još I barem dvojica Nikole, od kojih prvi dolazi 1892. a drugi 1893. godine. Prvi Teslin Imenjak stiže u Njujork 7. travnja 1892, a drugi 1893. godine. Prvi Teslin imenjak stiže u Njujork 7. travnja 1892. To je 25-godišnjak, radnik, neoženjen, iz Austrije, a dolazi iz Antverpena Red Star Lineovim parobrodom Nordland. Idućih su desetljeća u Ameriku dolazili brojni Tesle iz raznih zemalja. Na popisu onih koji dolaze u Njujork ima ih gotovo stotinjak iz raznih krajeva I zemalja – iz Italije Alfonso, Angelo, Antonio, Đovani, Đuzepe Tesla, iz Francuske Georges Tesla), iz Galicije (Helena Tesla), iz Mađarske (Ištvan Tesla), iz Ukrajine ( Dušan Tesla iz Odese), ali ipak najviše – iz Like.

    IZVOR: Iseljavanje iz srednje Europe u Ameriku 1880 –1914. Emigration from Central Europe to America 1880 – 1914.

    Autor i urednik Autor and editor
    Ervin Dubrović
    Rijeka 2008.

    Odabrao i priredio: Vojislav Ananić

    Odgovori
  • vojislav ananić

    Dr Nele Karajlić (Nenad Janković), autor muzičlo-scensog ZD spektakla „FBI – DOSIJE TESLA“, osvetlio je iz svog ugla karijeru i život naučnika srpskog porekla, Nikolu Tesla. Sinoć je trebala biti predstava i u B. Luci, a o njemu piše i Srpska televizija izn dalekog Čikaga.

    http://srpskatelevizija.com/2016/12/22/fbi-dosije-tesla/

    Odgovori

Ostavi komentar

© 2012- 2013 POREKLO poreklo.rs

Scroll to top