Naselja Grada Beograda Reviewed by Momizat on . Gradska opština Barajevo: Arnajevo, Barajevo, Baćevac, Beljina, Boždarevac, Veliki Borak, Vranić, Guncati, Lisović, Manić, Meljak, Rožanci i Šiljakovac. Gradska op Gradska opština Barajevo: Arnajevo, Barajevo, Baćevac, Beljina, Boždarevac, Veliki Borak, Vranić, Guncati, Lisović, Manić, Meljak, Rožanci i Šiljakovac. Gradska op Rating: 0
You Are Here: Home » Zavičaj - sela i gradovi » Srbija » Beograd » Naselja Grada Beograda

Naselja Grada Beograda

Gradska opština Barajevo:

Arnajevo, Barajevo, Baćevac, Beljina, Boždarevac, Veliki Borak, Vranić, Guncati, Lisović, Manić, Meljak, Rožanci i Šiljakovac.

Gradska opština Voždovac:

Banjica, Beli Potok, Jajinci, Kumodraž, Rakovica, Zuce, Pinosava i Ripanj, Bošnjaci i Brđani.

Gradska opština Vračar:

Gradska opština Grocka:

Begaljica, Boleč, Brestovik, Vinča, Vrčin, Grocka, Dražanj, Živkovac, Zaklopača, Kaluđerica, Kamendol, Leštane, Pudarci, Ritopek i Umčari.

Gradska opština Zvezdara:

Mirijevo, Mali Mokri Lug i Veliki Mokri Lug.

Gradska opština Zemun:

Batajnica i Ugrinovci.

Gradska opština Lazarevac:

Arapovac, Barzilovica, Baroševac, Bistrica, Brajkovac, Burovo, Veliki Crljeni, Vrbovno, Vreoci, Dren, Dudovica, Županjac, Zeoke, Junkovac, Kruševica, Lazarevac, Leskovac, Lukavica, Mali Crljeni, Medoševac, Mirosaljci, Petka, Prkosava, Rudovci, Sakulja, Sokolovo, Stepojevac, Strmovo, Stubica, Trbušnica, Cvetovac, Čibutkovica, Šopić i Šušnjar.

Gradska opština Mladenovac:

Amerić, Beluće, Beljevac, Velika Ivanča, Velika Krsna, Vlaška, Granice, Dubona, Jagnjilo, Kovačevac, Koraćica, Mala Vrbica, Markovac, Međulužje, Mladenovac (varoš), Mladenovac (selo), Pružatovac, Rabrovac, Rajkovac, Senaja, Crkvine i Šepšin.

Gradska opština Novi Beograd:

(obuhvata i Bežaniju koja je do 1972. bila samostalno naselje).

Gradska opština Obrenovac:

Baljevac, Barič, Belo Polje, Brgulice, Brović, Veliko Polje, Vukićevica, Grabovac, Draževac, Dren, Zabrežje, Zvečka, Jasenak, Konatice, Krtinska, Ljubinić, Mala Moštanica, Mislođin, Obrenovac, Orašac, Piroman, Poljane, Ratari, Rvati, Skela, Stubline, Trstenica, Urovci i Ušće.

Gradska opština Palilula:

Krnjača, Višnjica, Borča, Veliko Selo, Dunavac, Karaburma, Kovilovo, Ovča, Padinska Skela (obuhvata i naselja Besni Fok, Crvenka, Glogonjski Rit, Jabučki Rit, Preliv, Tovilište, Vrbovski i Slanci.

Gradska opština Rakovica:

Kneževac (pripojeno Kijevo), Rakovica i Resnik.

Gradska opština Savski Venac:

Gradska opština Sopot:

Babe, Guberevac, Drlupa, Dučina, Đurinci, Mala Ivanča, Mali Požarevac, Nemenikuće, Parcani, Popović, Ralja, Grkovo, Rogača, Ropočevo, Sibnica, Slatina, Sopot i Stojnik.

Gradska opština Stari Grad:

Gradska opština Surčin:

Bečmen, Boljevci, Dobanovci, Jakovo, Petrovčić, Progar i Surčin.

Gradska opština Čukarica:

Žarkovo, Železnik, Velika Moštanica, Ostružnica, Pećani, Rucka, Rušanj, Sremčica i Umka.

 

 


Komentari (247)

  • Tomic

    Dobro vece svima.Dali neko zna poreklo sela,Kaluđerica,Gradska opština Grocka

    Odgovori
  • Aleksandar Marinković

    Za Tomića:
    Po predanju, u srednjem veku je u okolini postojao ženski manastir. Tokom turske vladavine bilo je zabeleženo kao malo naselje od svega nekoliko kuća. Intezivnije se naseljava u vreme Velike seobe i to stanovništvom iz Levača te istočne Srbije i Makedonije.

    Odgovori
    • Tomic

      Aleksandre hvala na odgovoru.ako nisam dosadan hteo bi date upitam za to tursko zabelezenje dali su tu zabelezeni i imena stanovnika,i gde bi mogao da ga nadem.pozdrav od tomica

      Odgovori
      • Aleksandar Marinković

        Što se tiče turskih popisa, primetio sam da su oni često zapisivali samo lične ime i ime oca.
        Od ovih kasnijih doseljenika, mislim da se pominju porodice Musić i Veselinović, ali nisam 100% siguran, s obzirom da još nemam Etnografski zbornik koji pokriva okolinu Beograda.

        Odgovori
        • Tomic

          Aleksandre, sto se tice porodice Veselinovic oni i danas postoje u Kaluderici. Cudi me da se ne pominje Tomic familija. Moj otac je Tomic Milivoje – rodjen 1928-1985 njegov otac Dragomir-rodjen 1903. njegov otac Mihailo poginuo u Prvom svetskom ratu 14-18? negov otac Gaja nasa slava sveti Joakim i Ana 22. septembar. Familiji Tomic kumovao obor knez grocanski Marko Carapic koga su Turci uhvatili na kumstvu u Tomic familiji u Kaluderici moji stari su pricali da je ugusen u dvoristu na stolici gajtanom, da su morale zene i deca da gledaju. A svuda citam da je posecen. Koliko je sta istina ne znam.

          Odgovori
  • Milodan

    Obrenovac i okolna sela, Belo Polje. Prema knjizi Ljubomira Ljube Pavlovića „Antopogeografija valjevske Tamnave“, izdanje 1912. godine.

    Belo Polje je uz Obrenovac, odmah preko Tamnave i pored Kolubare. Zemljište je ravno i bez ijedne primetne uzvišice, ali prepuno bara, koje pri povodnjima pune obe reke, potpomognute rekom Savom. Seoske kuća su zbijene oko seoskih bara i pored seoskog puta, s jedne i druga strane.
    Mlakve su ili barske ili rečne otoke s izvorima sa strane, otiču stalno preko zime, ne mrznu se, već se puše, a kako je u koritima reka, one ih pri povodnjima kvare i premeštaju. Ovakvih izvora ima u Lajkovcu, Jabučju, Belom Polju, Koceljevi, Sovljaku, Novacima i dr.
    Stara napunjena ili zatvorena korita, kojima je reka Kolubara nekada tekla, bilo nasuta, bilo šumom obrasla, zovu se Starače, naprimer Starača u Jabučju i Lajkovcu, Stara Kolubara u Belom Polju i Obrenovcu. Odvojeni krakovi reke su očage: očage u Jabučju, Lisom Polju, Stublinama i dr.
    Pri ušću Kolubare u Savu i Tamnave u Kolubaru nalaze se: zabreške, obrenovačke i belopoljske bare: Bare, same po sebi, nisu velikog obima, ali kad Sava nadođe i uspori kolubarsku i tamnavsku vodu, onda se spajaju i zahvataju više od 2000 hektara u prostoru, jer se protežu duboko uz obe reke. I ove se bare ispražnjavaju brzo kada se Kolubara i Tamnava povuku u svoja korita. Bare i potopljena zemljišta i ovde se zovu poloj. I ovaj poloj je izdeljen, samo obrenovački poloj smatra se kao opštinska svojina. Bare po Belom Polju su porodične zajednice, a potolita zemljišta su ili seoske ili obrenovačke opštinske zajednice. Kad se bare ocede i ograniče na manje protore, oceđena mesta obrastaju travom i postaju zajednički ispusti jednog ili više sela, a po Zabrežju, Belom Polju i Obrenovcu su i livadske zemlje. Kad su bare pune vodom, tada plave sva niža mesta pa i sama sela.
    Polojska sela su pored Save i sva u pravoj i niskoj ravnici. Kuće s malim okućnicama poređane su duž glavnog seoskog puta (Zabrežje, Krtinska, Zvečka) ili strpane bez ikakvog reda (Skela i Ratari) ili koncentrički raspoređene oko izvesnog centra (Ušće) ili zrakastim linijama (Belo Polje i Rvati). Imanja su izvan sela po potesima, koji su svi zajednički i na sve strane oko sela. Male i džemati postoje, ali nemaju vrednosti kao brdska sela. Putevi su po rasporedu seoskih kuća, gde se uvek moraju znati glavni i sporedni putevi.
    U ravnijim selima pored Save postoje zajednice jednog ili po dva sela. Zajednice ovih sela su najveće, to su bare i ogroman prostor oko njih, koje voda plavi i duže se na njima zadržava s proleća i preko godine. Belo Polje, Rvati i Obrenovac imaju svoje zajednice u Viću pored Tamnave, pred Obrenovcem sa zapadne strane, pored toga što svako selo ima i svoje zasebne zajednice. Zajednice ovih sela služe za ispaše i goroseču. Šume se ne smeju bez reda seći.
    Starovlaškog su tipa i neka sela na ravnici pored Save. Seoske kuće su pored drumova, s jedne i s druge strane puta, dosta zbijene, s malim okućnicama, s kućama uvučenim malo u dvorište i naročitim rasporedom zgrada. Ova sela su ili prava šumadijska ili približna ovom tipu, kao: Lajkovac (selo), Skela, Krtinska, Urovci, Belo Polje i Ratari. Belo Polje je raselica Zvečke.
    Čobani kod Krtinaca (Krtinčana) su retko iz sela, većinom sa strane, plata im je u novcu i po nešto u prirodi, pogađa ih, plaća i otpušta seoski kmet, a na stanu su u seoskoj kućici, koja je u sredini sela, gde se drže seoski sastanci ili gde se bude našlo za potrebno. Ovakvo je stočarenje i kod drugih posavskih sela, koje imaju većih seoskih zajednica, kao kod Zabrežja, Belog Polja, Urovaca i Skele.
    Imena sela data po plastičnim osobinama zenljišta je, između ostalih, i Belo Polje.
    Sela, koja su postala kao zaseoci drugih sela pre 200 (sada 300) godina je i Belo Polje, odvojeno od Zvečke.

    Poreklo famiija-prezimena sela Belo Polje, opština Obrenovac:
    Prezime-kada su doseljeni-odakle su doseljeni-Krsna slava-napomena:

    -Bogićevići i Boškovići. Videti Boškovići i Bogićevići.
    -Boškovići i Bogićevići, druga polovina 18. veka, Srem, Đurđic.
    -Valjevčići, druga polovina 18. veka, Kozličić u Kolubari, Đurđic.
    -Docići*, prva polovina 18. veka, Belo Polje u Staroj Srbiji, Nikoljdan.
    *Docići se smatraju da su osnivači ovog sela i da su dali ime selu, po selu, iz koga su se doselili.
    -Dragačevci, druga polovina 18. veka, Kaona u Dragačevu, Sv. Vrači.
    -Ilići i Kuzmanovići. Videti Kuzmanovići i Ilići.
    -Karići, druga polovina 18. veka, Banjaluka u Krajini, Sv. Stefan Dečanski.
    -Kuzmanovići* i Ilići, druga polovina 18. veka, Banjaluka, Jovanjdan.
    *Predak Kuzman doselio se kao vodeničar prvo na Savi, a posle i na Kolubari gde ga Karići iz ovog sela, kao svog seljaka (zemljaka), doveli u selo na svoju odivu i okućili.
    -Rankovići, posle 1827. godine, Srem, Nikoljdan, uljezi u Dociće.
    -Savići, posle 1827. godine, Jakovo u Sremu, Đurđic, uljezi u Boškoviće.
    -Selenići, druga polovina 18. veka, Stari Vlah, Lučindan, poveća i ugledna zadruga.
    -Tomići, posle 1827. godine, Bela Krajina, Lučindan, uljezi u Seleniće.
    -Filimanići, posle 1827. godine, Lončanik u okolini, Đurđic, dovodci.
    -Šuvakovići, posle 1827. godine, Orašće u Bosni, Đurđevdan.

    Odgovori
  • Milodan

    Obrenovac i okolna sela, nekadašnja Breskva (sada zaseok Urovaca Breska). Prema knjizi Ljubomira Ljube Pavlovića „Antopogeografija valjevske Tamnave“, izdanje 1912. godine.

    Sava je od ušća Vukodraže pa do ušća Kolubare pogranička reka oblasti. Na celom prostoru, osim veze sa susednim barama, u Savu se ne uliva ni najmanji potočić. Pri povodnjima razliva se i puni bare, samo ako joj obala nije visoka kao na Ušću, Skeli, Breskvi i Zabrežju oko pristaništa. Poplave su velikih razmera i zahvataju sva posavska polojska sela. Seljaci sela: Skele, Krtinska, Ratara, Urovaca, počeli su podizati pored obale savske nasipe ili dolme ali su ti radovi primitivni. Poplave posavskih sela obuhvataju velike razmere i sa svim grozotama, jer pored poplava imanja i useva, poplave nisu retke bez ljudskih žrtava i rušenjea zgrada. Za to su seljaci sporazumno otpočeli podizati dolme i podizati obalu, ali je od slabe prednosti. Poplava od 1897. godine nije ni ova sela ostavila, već ih je tako potopila, da ih je morala državna vlast lađama spasavati. Takav je isti slučaj bio i s proleća 1907. godine.
    Kupinac, kao očaga Velike Bare, potolite doline, bogat vodom do zvečanske crkve, od Breskve savija na istok i ispod Obrenovca ulazi u staro tamnavsko korito. Ispod Velike Bare (o kojoj će biti reči u narednim nastavcima), od severne strane je velika urovačka bara Nurča. Nurča, u prostoru od 45 hektara, paralelna je velikoj Bari, od nje je odvojena neprohodnom tresavom, koja kad se ispuni vodom spaja ovu baru sa Velikom barom. Nurča je zaostatak velike Bare, njena brvenica bila je pod vodom, ali se izdigla i pokrila tresavom i time potpuno odvojila od Velike Bare. Nurča oko sebe ima mnoge izvore, koji je pune, te ima vode preko cele godine i ona je obrasla trskom i drugim biljem, a bogatije je ribom od Velike Bare, počem ima neposredne veze sa Savom. Nurča otiče pravo na sever otokom Zvečicom, koja se nad selom Urovcima deli u dva kraka, koji se oba zovu istim imenom. Prva Zvečica ide pravo na sever, prolazi celo selo Urovce i ulazi u Savu sa severne strane Breskve.. Druga Zvečica ide pravo na zapad kroz selo Brgulice (sada zaselak Krtinske, op. Milodan) i Krtinsku. U sredini ovog sela okreće na zapad i širi se u potoliti kraj: Poloj, Balur, Jazmak, Vić i Jasenku, te gradi jedan barski kraj, koji zahvata više od 1600 hektara, takozvanog, skeljanskog, krtinačkog i urovačkog Poloja. Poloj i prva Zvečica vezane su drugom Zvečicom paralelnom malom Barom i urovačkim Polojem, po dnu Krtinske. Poloj ispod skeljanske mehane ima svoju očagu, koja opšti sa Savom i kojom ga Sava puni.
    Seoske spahije od turske narodnosti nisu živele po selima nego po susednim gradovima, kao i spahije sela gornjih valjevskih oblasti. Turci s Uba i Paleža (Obrenovca) nisu bili spahije već od trgovačkog i zanatlijskog roda, živeli su izmešani sa Srbima i bavili su se uzgred i zemljoradnjom. Mnogi su imali po selima svoje dućane, radnje ili hanove i uz njih i nepokretna dobra, na kojima su naseljavali seljake srpske narodnosti. I u Koceljevi pored stare crkve, i u Crniljevu, gde je današnje drumsko naselje, i u Nepričavi ispod Ostreša, i u Breskvi pored stare crkve, bilo je pomešanih i srpskih i turskih porodica, koje su bile na tim imanjima.
    Imanje stare breštanske crkve prešlo je u ruke današnjih urovčana, a crkvene zidine, koje su bile ograđene, dokle ih Sava nije odnela bile su seoska svojina, kao i staro groblje u njenoj blizini.
    Starci Belja Ružičić sa Zabrežja i Spasoja Bugarski iz Krtinske pričaju, da je Sava pre 55 godina odnela breštansku crkvu i da je Sava time duboko ušla u staru Breskvu. Još ovi starci pričaju, da su zapamtili po pričanju svojih starih, da je selo Breskva (Breska) bilo oko crkve i da od crkve, na 200 metara na sever, bilo korito reke Save.
    Zvečka je raselica starog savskog sela Breskve i njenog zaseoka Male Zvečke, koja je bila oko sadašnje crkve u Ružičinoj Međi. Breskva (Breska) je danas a i u vreme kada je ovo pisano zaselak sela Urovci – od koje su (Urovci) raselica Breskve. Hrvati (danas Rvati) su, takođe raselica stare Breske kao i sela Ratari i Krtinska.
    U Vukovim haračkim tefterima od 80 današnjih sela ove oblasti pominju se 76 naseljenih mesta uz dve varošice, koje Vuk naziva kasabama (UB i Palež-Obrenovac). Kod Vuka je u spisku selo Breskva, koje danas ne postoji i zaseok je Urovaca.
    Podrazumeva se da je Breskva dobila naziv po istoimenom voću.
    I Zvečkoj, do Urovaca i stare Breskve, polje oko sadašnje (i današnje, op. Milodan) crkve zove se Ružičina Međa ili Mala Zvečka (opširnije – kod sela Zvečka).
    Od Grabovca, pored Velike Bare, niz Kupinac, išao je u kasnije doba ovaj isti put, silazio Savi na Breskvi, pa niz Savu spuštao i Paležu i Zabrežju. Ovaj put se otvorio tek u ono doba, od kada se Palež podigao i od kada se pronašlo, da i Zabrežjem osim Breskve, može biti podesna tačka za prelaz u Srem.
    U spisku valjevske eparhije od 1735. godine, od tamnavskih sela toga doba pominje se, između ostalih starih sela, i Breska (tako i u knjizi piše, op. Milodan).
    Stara sela, koja bi po narodnom predanju postojala od pre 300 (sada 400) godina je, između ostalih starih sela, i selo Breskva.
    Rodonačelnik ove porodice Arsen (Arsenović iz Krtinske, op. Milodan) prognat je iz Ripnja pod Avalom, nemirna duha, žive prirode, te ga paleški Turci uhvate i svega iseku na Bresci, a tu je i sahranjen. Njegov unuk osvetio ga je, uhvatio je ubicu svoga dede pred Beogradom i na isti način isekao.
    Za Viliće (stara zvečanska porodica) priča se su stara breštanska porodica, kojih su bili na Bresci mnnogo kuća, pa su neke zamrle, a neke se iselile u okolinu Temišvara. Dokle je u Zvečkoj samo jedna kuća, dotle ih se po Hrvatima i drugim susednim selima oko stare Breske očuvalo više kuća.
    Od Karaule pa do Save, duž starog puta, u skoro svakom selu, sa jedne i sa druge strane puta, naseljeni su Župljani, kojima beše u zadatku da čuvaju put i da svojim uglednijim bratstvenicima budu na ruci pri kakvoj većoj opasnosti. Savska sela; Ušće, Zabrežje, Zvečka i stara Breskva behu naseljena njihovim porodicama, kojima beše u zadatku, da obezbede prelaz i prenos ratnih i vojničkih potreba. Pa ne da su se ove ugledne porodice pazile, da imaju obezbeđenu vezu za svoje političke ciljeve s austrijskim vlastima, pazile su, da, ako bi ih potreba nagnala da se sele u prekosavske oblasti, i u tamošnjim prekosavskim selima imaju svojig bratstvenika. Otuda i danas postoje veze sela, sa obe strane reke Save, sa one strane u Progarima, Boljevcimlja, Ašanji, Kupinovu i Jakovu behu opet namešteni Župljani. Održavanj veza, naseljavanje bratstvenika, osiguravanje puta, obezbeđivanje prevoza i osigranje skloništa u prekosavskim selima za račun kuća Grbovića i Hadžića vršili su njihovi najbliži srodnici Vukomanovići, potonji Danilovići, naseljeni u Murgašu, s južne strane Uba.
    Zvečka je prvi put bila na Ružičinoj Međi, oko sadašnje crkve, pa se odatle premestila na današnje mesto zbog nekakvih teških boleština, koje su zavladale u selu i počele ga naglo satirati. Krtinska s Urovcima su (nastale) od stare Breskve, koju je prvo načela Sava da raseljava a kuga dovršila.
    P. S. Linkovati na selo Urovci.

    Odgovori
  • Milodan

    Obrenovac i okolna sela, Brović. Prema knjizi Ljubomira Ljube Pavlovića „Antopogeografija valjevske Tamnave“, izdanje 1912. godine.

    Brović je ravno tamnavsko selo na levoj strani Tamnave, čije su kuće razmeštene po oceditijim mestima seoske nepresušne rečice Jelava, koja dolazi iz Lončanika. Iako su kuće dosta rasturene, ipak se raspoznaju dva kraja: Stankovački, zapadni kraj i Bugarski, istočni, do stava Uba i Tamnave.
    Močila su jaki i čisti izvori, dublji od živobara, otiču čistom vodom iste temerature kao i susedni vazduh, ne upotrebljavaju se za piće, ali upotrebljavaju kao močila za lan i konoplju. Ovakvih močila ima po Zabrežju, Urovcima, Piromanu, BROVIĆU, Lisom Polju, Brezovici i dr.
    Dolina tamnavska, od početka do kraja, pune je živobara, močila, mlakova i ritova. Zemljišta su navodnjena, ali nikad potolita, već se daju lako kanalisati i ocediti. Potolitnih zemljišta i ritova ima u Broviću, Piromanu i Lončaniku.
    Polojske su zemlje tresetne, pune vode, uvek gnjile, dobre livade i pašnjaci. Ovakve su zemlje oko bara i pri stavama pojedinih reka. A ima ih: u Crvenoj Jabuci, Broviću, Trstenici, Piromanu, Stublinama, Zabrežju, Ratarima, Krtinskoj itd. i daju najbolju travu za pašnjake, zbog čega se u selima sa ovakvom zemljom podiglo konjarstvo. Najbolje konje gaje pojedine porodice u čuvene su zbog toga u celoj oblasti: Keserovići u Piromanu, Mišići u Broviću, Brankovići u Grabovcu, Simeunovići u Stublinama itd.
    U Grabovcu, ko bi se malo više zadržao u selu i ko bi se iz bliže raspitao o mestu neseljenja i imanja starijih porodica od pre 150 godina, uvideće da je stari Grabovac bio zbijen oko Vidana i da danas svaka starija porodica ima svojih predstavnika na tom istom mestu. Na ovaj način Stubline su se rasturile od svog izvora Crkvine, Piroman i Brović iz Starog Sela, Trstenica od Starog Groblja, Banjani iz Starog Voća, Tulari iz Klenovice, Trlić od Jezera, Sovljak od Korova itd.
    Brović je raselica susednog Piromana.
    Srpska imena sela, koja su postala od prezimena razrođenih porodica, ili od muških i ženskih imena i nadimaka je, između ostalih, i Brović. Brović je ime od prezimena prve porodice ovog sela iz Piromana, čije prezime je bilo Brović.
    Sela, koja su postala kao raselice drugih sela pre 200 (sada 300) godina je, između ostalih, i Brović – raselica Piromana.
    Zadružni život je u oblasti na velikoj ceni. Jedinština je posledica porodičnih nedaća i ona ne mora da predstavlja siromanštinu. Inokonština je posledica deobe i materijalnog upropašćavanja kuće i porodice od strane rđavih starešina i predtavnika. Nema doma u selu, koji nije bio, ili koji nije zadužen ili koji se ne sprema da bude zadužen. Za zadružni život vezano je i blagostanje doma, za jedinštinu oskudica u radnoj snazi, za ikonoštinu krajnja nemaština. Pa i danas ova oblast ističe se sa najvećim brojem stanovnika na jednu kuću u Kraljevini. Zadruga ima s osobinama i bez osobina, i uopšte uređenih, kao što su zadruge gornjih valjevskih oblasti. U oblasti zadruge prvog oblika, kao i gore, su: Stankovići u Golohj Glavi, Aškovići i Miloševići u Čučugama, Đapići i Arsenovići u Bukoru, Jovanivići i Cvejići u Crniljevu, Kovačevići i Paunovići u Koceljevi, Petrići u Družetiću itd.
    Jače zadruge bez osobina su: Jovičići i Janoševići u Drenu, Nešići u Skeli, Antonići u Vukoni, Lukići-Brdarskih u Kožuaru, Rakići u Stublenici, Todorovći u Ljubiniću, MIŠIĆI u BROVIĆU, Popovići u malom Borku, Ciglići u Skobalju, Brkići u Tularima, Begovići u Brezovici, Tešići 1 i 2 u Novacima itd.
    Zadruge od nesrodnih elemenata su: Jovanovići u Crniljevu sa starim Milakovićima od najranijih vremena, Miloševići u Čučugama sa starincem Smiljanićem itd.
    U toku štampanja ovog izdanja (1912, godine, op. Milodan) mnoge su se velike tamnavske zadruge izdelile, te danas i ne mogu se uzeti kao zadruge u ovom smislu. Zadruge: Stankovića, Aškovića, Jovanovića, Petrića, Jovičića, Nešića, Antonića, Todorovića, MIŠIĆA, Popovića i Miloševića izdelile su se.

    Poreklo famiija-prezimena sela Brović, opština Obrenovac:
    Prezime-kada su doseljeni-odakle su doseljeni-Krsna slava-napomena:

    -Brovići*, prva polovina 18. veka, Ozrinići, Mala Gospojina.
    *Brovići u Broviću i Piromanu su jedna ista porodica i glavni tvorci oba sela. Kad su se Brovići s piromanskog Starog Sela pomakli na jug i severoistok, time su postavili temelj osnivanju dvaju različitih sela. Poreklom su iz Ozrinića i prvo su došli u Gradac, iznad Valjeva, pa su jednog brata ostavili, a trojica sišla u Piroman i time stvorili dva sela. Piromanski Brovići zovu se: Gačići i Pavlovići, a brovićevski: Đurđevići, Pavlovići i Stanišići.
    -Đurđevići i Jovanovići. Videti Jovanovići i Đurđevići.
    -Jovanovići i Đurđevići, druga polovina 18. veka, Zagrade na Rudniku, Jovanjdan.
    -Kovačevići, druga polovina 18. veka, Majinović u Podgorini, Alimpijevdan.
    -Lazarevići, posle 1827. godine, Šume-Stari Vlah, Lučindan, doselio se kao zanatlija.
    -Milutinovići, posle 1827. godine, Jabučje u oblasti, Jovanjdan, velika i ugledna zadruga.
    -Mišići, druga polovina 18. veka, Struganik u Kolubari, Nikoljdan.
    -Munjići, prva polovina 18. veka, Degurić u Kolubari, Nikoljdan.
    -Pavlovići, druga polovina 18. veka, Sovač u Podgorini, Jovanjdan.
    -Ristivojevići, druga polovina 18. veka, Suvodanje u Podgorini, Jovanjdan.
    -Simići, posle 1827. godine, obližnji Lončanik, Đurđic.
    -Stankovci* i Stankovići, prva polovina 18. veka, Vidin, Nikoljdan.
    *Stankovci ovog sela došli su od Vidina u velikoj davnini i u selu se zovu još: Bugarčići, Petrovići i Pešići.

    Odgovori
  • Milodan

    Obrenovac i okolna sela, Vukićevica. Prema knjizi Ljubomira Ljube Pavlovića „Antopogeografija valjevske Tamnave“, izdanje 1912. godine.

    Vukićevica je na sever od Banjana, do rečice Vukodraži, po neravnom i strmovitom, ali ne i brdovitom zemljištu i s kućama rasturenim s obe strane nepresušne rečice Vukićevica, čiji je izvor u selu. Rečica deli selo na dva poveća kraja: Pavloviće s leve strane i Strmnogoriju s desne strane.
    Na tamnavskoj ravnici nalaze se mestimična ulegnuća okruglog ili eliptičnog oblika, koja su nekada bila ili su danas ispunjena atmosferskom bistrom vodom i narod ih zove jezerima. Ova jezera treba razlikovati od omanjih vodenih bazena, nazvatim barama. Jezerska dna su blatnjava i pri kraju prelaze u prave tresave, kojih ima na dosta mesta u oblasti. Jezera ove vrste su Vukićevo Jezero u Vukićevici, Stanarevića Jezero u Lončaniku, Jezero u Orašcu, u Dubravi, Jezera u Paljuvima, Trliću, Sovljaku itd.
    U Vukovim haračkim tefterima od 80 današnjih sela ove oblasti pominju se 76 naseljenih mesta uz dve varošice, koje Vuk naziva kasabama. Kod Vuka je u spisku sela Breskva, koje danas nema, i nedostaju još sela: Vukućevica, Gunjevac, Milorci, Stepanje, Stublenica, Trnjaci i Hrvati.
    Od današnjih sela, koja su nesumnjivo postala od ranijih zaseoka su: Vukićevica od Orašca i Kozarice od Kamenice između 1818. i 1822. godine.
    Vukićevica je ime od tvorca sela Vukića Pavlovića, čije je ime ostalo još u imenu reke i izvora kod sadašnjeg zajedničkog groblja ovog sela i gornjeg dela Orašca.
    Stara groblja poznata su pod osobnim imenima: Bobije, Umke i Staro Groblje. Bobije postoje u Dokmiru, Kršnoj Glavi, Kožuharu, Družetiću i Tularima. U Tularima, na Markovcu, nalazi se nekakvo staro groblje, koje narod zove Neznano Groblje; groblje sa polomljenim stećcima, nepravilnog oblika, velike težine, dosta razneto i po izgledu je hrišćansko groblje. U Banjanima do Vukićevice, je neko staro groblje, koje se zove Cigansko Groblje, za koje se misli da su se u njemu sahranjivali skitači Cigani-Romi, kad bi ih kuga zadesila.
    Sela, koja su postala kao zaseoci od drugih sela u novije doba je, između ostalih, i Vukićevica – raselica Orašca.

    Poreklo famiija-prezimena sela Vukićevica, opština Obrenovac:
    Prezime-kada su doseljeni-odakle su doseljeni-Krsna slava-napomena:

    -Arsenijevići i Mićinovci. Videti Mićinovci i Arsenijevići.
    -Babići, posle 1827. godine, Osat, Jovanjdan.
    -Beljići, prva polovina 18. veka, Pričević u Podgorini, Nikoljdan.
    -Bogdanovići, posle 1827. godine, Sipulja u Jadru, Nikoljdan, došao na ženino imanje, uljez u Beljiće.
    -Despotovići, posle 1827. godine, Tolisavac u Rađevini, Alimpijevdan.
    -Živanovići, prva polovina 18. veka, Pričević u Podgorini, Alimpijevdan.
    -Jakovljevići, posle 1827. godine, Lopatanj u Podgorini, Alimpijevdan i Đurđic, uljezi u Živanoviće.
    -Jankovići, posle 1827. godine, Jadar, Nikoljdan i Alimpijevdan, uljez u Živanoviće.
    -Lazići, druga polovina 18. veka, Zavlaka u Rađevini, Đurđevdan.
    -Markovići, posle 1827. godine, Belotić u Rađevini, Aranđelovdan.
    -Mićinovci i Arsenijevići, druga polovina 18. veka, Osečina u Podgorini, Nikoljdan.
    -Ninkovići, posle 1827. godine, Slovac u Kolubari, Sv. Vasilije.
    -Pavlovići*, stara izumrla porodica.
    *Seljaci ovog sela misle da je Vukićevicu osnovao nekakav Vukić Pavlović, za koga se ne zna da li se, kada i odakle doselio. Ime Vukićevo ostalo kao ime selu, reci i na najglavnijem, skoro jedinom izvoru – Vukićeva Česma. Njegova vrlo velika i razgranata porodica izumrla je, poslednji muški potomak izumro je pre 36 godina, dokle ženskih potomaka ima i danas.
    -Petrovići, posle 1827. godine, Bela Krajina, Nikoljdan, uljezi u Beljiće.
    -Radojkići, stara izumrla porodica.
    -Spasojevići, posle 1827. godine, Osat, Nikoljdan.
    -Stavanovići 1, posle 1827. godine, Beljin u posavskoj Tamnavi, Aranđelovdan, dovodci.
    -Stevanovići 2, posle 1827. godine, Brezovica u okolini, Aranđelovdan, dovodci.
    -Strmnogorci*, prva polovina 18. veka, Stara Gora u Podgorini, Đurđevdan.
    *Strmnogorci, nazvati po selu iz koga su došli, čine zasebni deo sela i u selu sovu se još i: Markovići, Vilotići, Tajići, Pavlovići i dr.
    -Tadići, druga polovina 18. veka, Plužac u Podgorini, Nikoljdan.

    Odgovori
  • Milodan

    Obrenovac i okolna sela, Grabovac. Prema knjizi Ljubomira Ljube Pavlovića „Antopogeografija valjevske Tamnave“, izdanje 1912. godine.

    Grabovac je na zapad od Stublina, na obodu tamnavske ravnice i u posavskoj ravnici, gde po tamnavskoj plici ima i neravnina, dokle je posavska ravnica jednolika. Kuće su po obodu i po ravnici i poređane u tri velika kraja: Brdo, zapadni deo do Drena, Vidanski Kraj, istočni deo do Stublina i Donji Kraj, oko Velike Bare i drugih seoskih bara.
    Tokom Prvog srpskog ustanka Prota Mateja i pop Luka imali su i čestitih svojih saradnika, Tamnavaca, čija su imena vredna pomena: Isailo Lazić iz Krtinske, Petar Erić iz Zvečke, pop Leontije Marković iz Urovaca, Živan Petrović iz Kalenića, Vasilj Pavlović iz Bajevca, Đura Kostić iz Crvene Jabuke, Iguman Jeremija iz Grabovca, Milovan Zujalović iz Tulara, Živko Dabić iz Gole Glave, Jovan Tomić-Belov iz Crniljeva, Mihailo Gluvac iz Kamenice, Rade Radosavljević iz Goločela i dr.
    Dodirna zona ravni i Pljoštare je najbogatiji tamnavski kraj sa vodom. Celom linijom, pošav od Kožuara, pa sve do Kolubare, na svakom koraku, ima po jedan jak izvor, koji je bogat vodom i stalno u Pljoštaru preko cele godine, otiče u jednu ili više bara. U Grabovcu i Stublinama nema kuće, koja nema po jedan ovakav izvor pred samim kućnim vratima i ovi izvori su uvek na višoj terasi, nikad na ovoj, koja se spušta u ravan Pljoštare.
    U oblasti ima dosta izvora, koji svojim imenima opominju na karakter mineralnih izvora. Takvi bi izvori bili: Zmajevac u Kamenici, Mlakonja u Raduši, Hlađani u Družetiću, Živanica u Novacima, Savinac u Zukvama, Vidan u Grabovcu, Slana Bara u Galovićima i Slanac u Koceljevi.
    Jedinstvena i najlepša vrsta ovih bara je Velika Bara (Golema Bara) u Grabovcu, koja je postala na drugi način. Velika Bara je prošireno korito nepresušne rečice Vukićevice. Vukićevica izvire u istoimenom selu, na granici ovog sela i Banjana, postaje od dva nepresušna potoka, teče proširenom dolinom, čije su obale dosta strme, ali je desna strmija od leve. Dolina rečice je potolita, puna živobara, mlakova, močila i ritova; na svakom mestu ne može se gaziti nego samo na naročitim kolovozima prelaziti. Vukićevica ima uvek vode, a kad dođe na Drensko Brdo i grabovačko Mojsinje, onda je pojačavaju drenski i grabovački izvori i česme. Na rečici ima i mlinova, koji rade preko cele godine na ustavu, a kada siđe u grabovačku Pljoštaru njeno se korito naglo proširuje i gradi Veliku Baru. Velika Bara u prostoru od 600 hektara je veliko ulegnuće, eliptičnog oblika, čija je velika osa Jugo-istočnog pravca, dugačka 5,5 km. Voda u bari je bistra, tiha, obrasla trskom, sitom i drugim barskim biljem, puna ribe i drugih životinja, od kojih su najinteresantnije razne vrste ptica, koje se nigde ne mogu videti kao u ovoj bari. Po vrhu Zvečke Velika Bara se sužava i otiče širokim kanalom severnog pravca, koji se zove Kupinac.
    Kupinac, kao očaga Velike Bare, potolite doline, bogat vodom do zvečanske crkve, od Breskve savija na istok i ispod Obrenovca ulazi u staro tamnavsko korito. Ispod Velike Bare, od severne strane je velika urovačka bara Nurča. Nurča, u prostoru od 45 hektara, paralelna je velikoj Bari, od nje je odvojena neprohodnom tresavom, koja kad se ispuni vodom spaja ovu baru sa Velikom barom. Nurča je zaostatak velike Bare, njena brvenica bila je pod vodom, ali se izdigla i pokrila tresavom i time potpuno odvojila od Velike Bare. Nurča oko sebe ima mnoge izvore, koji je pune, te ima vode preko cele godine i ona je obrasla trskom i drugim biljem, a bogatije je ribom od Velike Bare, počem ima neposredne veze sa Savom. Nurča otiče pravo na sever otokom Zvečicom, koja se nad selom Urovcima deli u dva kraka, koji se oba zovu istim imenom. Prva Zvečica ide pravo na sever, prolazi celo selo Urovce i ulazi u Savu sa severne strane Breskve. Druga Zvečica ide pravo na zapad kroz selo Brgulice (sada zaselak Krtinske, op. Milodan) i Krtinsku. U sredini ovog sela okreće na zapad i širi se u potoliti kraj: Poloj, Balur, Jazmak, Vić i Jasenku, te gradi jedan barski kraj, koji zahvata više od 1600 hektara, takozvanog, skeljanskog, krtinačkog i urovačkog Poloja. Poloj i prva Zvečica vezane su drugom Zvečicom paralelnom malom Barom i urovačkim Polojem, po dnu Krtinske. Poloj ispod skeljanske mehane ima svoju očagu, koja opšti sa Savom i kojom ga Sava puni.
    U oblasti se danas nalaze ovi oblici svojine: crkvene, opštinske, seoske, džematske i porodične zajedice, pored lične svojine. Crkvene zajednice ili crkvena imanja novijih ili starijih manastirskih crkava, ali koje se ni pri jednoj crkvi nisu očuvale u ovoj celini, kakvu su je u početku imale. U novije vreme kad su stare manastirske crkve u Novacima, Dokmiru i Grabovcu prešle u svetovne crkve, njihova su imanja postala crkvena dobra, koja su se u znatnoj meri okrnjila radi održavanja svojih crkava. Crkva grabovačka ima danas 130 hektara šume i ziratne zemlje prvog kvaliteta. Ziratn zemlja se daje u zakup, a šume se čuvaju i pravilno održavaju i daju pod ispašu i žirovnicu. Zakupne cene idu u crkvenu kasu.
    U ravnijim selima pored Save postoje zajednice ne samo jednog nego i po dva sela. zajednice ovih sela su najveće, to su bare i ogromne prostorije oko njih, koje voda plavi i duže se na njima zadržava s proleća i preko godine. Ratari, Grabovac i Zvečka polažu podjednaka prava na grabovačku Veliku Baru. U Grabovcu, Skeli i Ušću i svima drugim polojskim selima bare manjeg obima su porodične zajednice, koje kada se isuše, zajednički se upotrebljavaju za ispašu.
    Najbolje konje gaje pojedine porodice u čuvene su zbog toga u celoj oblasti: Keserovići u Piromanu, Mišići u Broviću, Brankovići u Grabovcu, Simeunovići u Stublinama itd.
    Sela u tamnavskoj ravnici ili su bez mala ili sa malama, koje se zovu krajevima, u kojima su kuće neobično rasturene i daju tip nemačkog sela. Sve kuće su rasturene s imanjima oko kuća i na sve strane, s malim ograđenim okućnicama i s prostranim predvorom, koji služi za ulaz u kuću i držanje domaće stoke. Sa zapadne ili severne strane je kakav zabrančić s voćem, gde se drži sitnija stoka. Ovakva sela prevlađuju u oblasti i njih je najviše u sredini oblasti: Grabovac, Brezovica, Novaci, Vrelo, Stubline, Ljubinić itd…
    U Grabovcu, ko bi se malo više zadržao u selu i ko bi se iz bliže raspitao o mestu neseljenja i imanja starijih porodica od pre 150 godina, uvideće da je stari Grabovac bio zbijen oko Vidana i da danas svaka starija porodica ima svojih predstavnika na tom istom mestu. Na ovaj način Stubline su se rasturile od svog izvora Crkvine, Piroman i Brović iz Starog Sela, Trstenica od starog groblja, Banjani iz Starog Voća, Tulari iz Klenovice, Trlić od Jezera, Sovljak od Korova itd.
    Raselice po krajvima, nikad u sredini, većinom do drugih sela, pored glavnog seoskog ili važnijeg puta i naseljene na drugi način od sela. Kuće su ublizu, s malim okućnicama, uvulene unutra i s obe strane puta. Na ovakvim mestima prvo se naseljavao kakav dugogodišnji seoski sluga, koji je službom nešto zaradio i stekao, pa bi se okućio a uz njega pridolazili bi Krajišnici, uz koje bi pridošao po kakav odeliti zadrugar iz sela, ako bi imao imanja u tom mestu. Takve su raselice sela: Ušća, Skele, Grabovca, Stublina, Ratara itd.
    Imena, koja bi opominjala na šumsko drveće je, između ostalih, i Grabovac.
    Stara groblja poznata su pod osobnim imenima: Bobije, Umke i Staro Groblje. Ova su imena data pojedinim bregovima, ali ima bobija, koja se smatraju kao grobovi nekadašnjih seoskih stanovnika kao u: Grabovcu, Orašcu, Ljubiniću, Jabučju, Lajkovci itd. Naročito ima ovih bobija oko bara, izvora i manjih rečica.
    Kod stepanjske crkve sahranjeni su svi sveštenici iz Đelmaške i Popovića porodica, a uz njih i knez Vasilj Pavlović iz Bajevca. Pored jabučke crkve sahranjene su seoske spahije 18. veka i sveštenici, pored dokmirske viđeniji kaluđeri, sveštenici i Dabići iz Gole Glave. Kod ubske crkve sahranjen je Pavle Danilović, a pored grabovačke njegov srodnik iguman Jeremija*, pored nekih još zaslužnih seljaka iz istog sela i okoline.
    *Iguman Jeremija je vredni starešina manastira Grabovac, rođeni sinovac kneza Vasilja iz Bajevca, rođen 1768. godine, zamonašio se 6. juča 1793. godine a umro 30 decembra 1838. godina u Grabovcu, gde je i sahranjen i gde mu je podigao spomenik njegov srodnik Pavle Danilović. Iguman je u našim ratovima učinio znatnih usluga i manastiru obezbedio veliku imovinu.
    Od Grabovca, pored velike bare, niz Kupinac, išao je u poznije doba put, silazio Savi na Breski, pa niz Savu spuštao se i Paležu (Obrenovcu) i Zabrežju. Ovaj se
    put otvorio tek od ono doba, od kad se Palež podigao i od kad se pronašlo, da i Zabrežje može biti podesna tačka za prelaz u Srem.
    Treba videti selo Grabovac i njegovu okolinu, treba upoznati ma kog seljaka i s njime se pustiti u razgovor, gde se može odmah saznati, da i u selu i po okolini ima dosta đulića, kremenja i raznog kamenog i glinenog oruđa. Kad s proleća i s jeseni sela: Vrelo, Ljubinić, Joševa i Takovo razoravaju svoju Lokvu, redak je slučaj da se ne izore po koji đulić, sudić ili kremen.
    U Grabovcu starac Juriša Babić priča da je Grabovčanin Nikola Kuga, predak današnjih Kužića, pošto je na svojim leđima preneo kugu iz Drena do izvan svoga sela, u to zarazno i opasno doba, živeo na bari sa svojom porodicom.
    u spisku sela valjevske eparhije od 1735. godine od tamnavskih sela, između ostalih, pomiinje se i Grabovac
    Stara sela, koja bi po narodnom predanju postojala od pre 300 (sada 400) godina je, između ostalih, i Grabovac.
    Doseljenici iz Nikšićke Župe, srodnici znamenitih valjevskih kuća krajem 18. i početkom 19. veka, znaju se, ma u kom selu i ma u kom stepenu srodstva se nalazili, a vidi se da su dugo između sebe održavali rodbinske veze, koje su danas sasvim prestale a u koje spada i familija Šajinovići u Zvečkoj, Grabovcu i Urovcima, koji znaju da potiču iz Dragovoljića u Nikšićkoj Župi i od iste porodice.
    Pravi Bugari su najnoviji doseljenici, naseljeni u Obrenovcu, Grabovcu i Zvečkoj i bave se baštovanskim poslovima. Još se uporno drže, ne slave, ali nabavkom imanja i stalnim naseljavanjem i bavljenjem zemljoradnjom menjaju se, primaju slavu, odelo i menjaju govor.
    Nastaviće se…

    Odgovori
  • Milodan

    Poreklo famiija-prezimena sela Grabovac, opština Obrenovac:
    Prezime-kada su doseljeni-odakle su doseljeni-Krsna slava-napomena:

    -Aćimovići 1, posle 1827. godine, Osat, Đurđevdan, uljezi.
    -Aćimovići 2, posle 1827. godine, Veliko Selo u Jadru, Jovanjdan, uljezi u Iliće 1.
    -Babići 1, druga polovina 18. veka, Kozjak u Jadru, Nikoljdan.
    -Babići 2, posle 1827. godine, Baljaluka, Nikoljdan.
    -Božići, posle 1827. godine, Draksin u užičkom okrugu, Nikoljdan, uljezi.
    -Brankovići i Nikolići. Videti Nikolići i Brankovići.
    -Buljubašići i Filimonovići. Videti Filimonovići i Buljubašići.
    -Burmazi, druga polovina 18. veka, Cikote u Jadru, Aranđelovdan.
    -Vasići 1 i Nešići. Videti Nešići i Vasići.
    -Vasići 2, druga polovina 18. veka, Kozjak u Jadru, Đurđic.
    -Veselinovići, prva polovina 18. veka, Petrovčić u Sremu, Đurđic.
    -Vidojevići, druga polovina 18. veka, Bela Krajina, Đurđic.
    -Vojskići, prva polovina 18. veka, Vojska u Resavi, Đurđic (ili Aranđelovdan).
    -Vukojčići*, stara porodica, Jovanjdan.
    *Vukojčića kuća je u Vidanskom Kraju i na umoru. Iz ove porodice je kapetan Vukojica, kapetan u dobrovoljačkohj austrijskoj vojsci, a u našim ustancima i prost vojnik, koji je umro kod svoje kuća i sahranjen u svom seoskom groblju.
    -Gajići, posle 1827. godine, Mehovine u Posavskoj Tamnavi, Đurđic, uljez u Burmaze.
    -Gerdijani, posle 1827. godine, Lika, Đurđevdan.
    -Glišići, posle 1827. godine, Bugarska, Đurđevdan, doselili se kao baštovani.
    -Godići, posle 1827. godine, Leskovice u Podgorini, Đurđedan, ista porodica sa Godićima u Stublinama.
    -Golići (Goljići), druga polovina 18. veka, Brdarica u Posavskoj Tamnavi, Nikoljdan. Danas u Grabovcu postoje GOLJIĆI, otuda ova dilema, op. Milodan.
    -Despotovići, druga polovina 18. veka, Veliko Selo u Jadru, Đurđevdan.
    -Đorđevići, posle 1827. godine, Bugarska, Nikoljdan, došao kao baštovan.
    -Žunjići, posle 1827. godine, Stari Vlah, Nikoljdan i Aranđelovdan, bliski sa Žunjićima u Selo Lajkovcu.
    -Ilići 1, druga polovina 18. veka, Osat, Nikoljdan.
    -Ilići 2, posle 1827. godine, Dubica, Nikoljdan.
    -Janjići, druga polovina 18. veka, Ravnaja u Rađevini, Jovanjdan.
    -Jevtići, posle 1827. godine, Zvečka u susedstvu, Lučindan, uljez u Pušiće.
    -Jeličići i Maksimovići. Videti Maksimovići i Jeličići.
    -Jovanovići 1, posle 1827. godine, Kamenica u Podgorini, Jovanjdan.
    -Jovnovići 2, posle 1827. godine, Srem, Mitrovdan.
    -Jordanovići, posle 1827. godine, Bugarska, Bogojavljenje, došao na Jurišića imanje.
    -Kovačevići 1, druga polovina 18. veka, Mojkovići u Rađevini, Nikoljdan, velika i ugledna zadruga.
    -Kovačevići 2, druga polovina 18. veka, Bela Krajina, Jovanjdan.
    -Komanovići (Komani) druga polovina 18. veka, Kumanovo, Jovanjdan.
    -Konjevići, druga polovina 18. veka, Bela Krajina, Đurđic.
    -Kričkovići, posle 1827. godine, Kolašin, Đurđevdan.
    -Lazići, druga polovina 18. veka, Bajevac kod Uba, Nikoljdan.
    -Ljubojevići, druga polovina 18. veka, Klenovac u Beloj Krajini, Đurđevdan.
    -Maksimovići i Jeličići, druga polovina 18. veka, Veliko Selo u Jadru, Stevanjdan.
    -Marići i Petkovići. Videti Petkovići i Marići.
    -Marinkovići 1, druga polovina 18. veka, Ub, Đurđevdan, predak došao kao terzija.
    -Marinkovići 2, druga polovina 18. veka, Cvetulja u Rađevini, velika zadruga.
    -Marjanovići, druga polovina 18. veka, Gornja Badanja u Jadru, Jovanjdan, poveća zadruga na Jurišića imanju.
    -Martići 1, posle 1827. godine, Kamenica šabačka, Aranđelovdan.
    -Martići 2, posle 1827. godine, Banjaluka, Vavedenje Presvete Bogorodice i Aranđelovdan, uljezi u Martiće 1.
    -Matijevići i Filipovići. Videti Filipovići i Matijevići.
    -Matići*, druga polovina 18. veka, Gola Glava, Nikoljdan.
    *Predak ove neobično ugledne porodice zvao se Dobrivoje Dulić, koji je ostavio posle ssebe sinove: Matiju, Stevana i Radoslava. Stevan je poginuo na Zasavici, Radoslav na Beogradu. Marko, Matijin sin, bio je na Ražnju, Bratačiću, Požarevcu i Dublju (u ustaničkim borbama, op. Milodan) i kod njega je konakovao Joakim Vujić 1887. godine. Stevanov sin prizetio se u Sinđeliće u selu i od njega ima dve kuća Sinđelića.
    -Mijatovići, druga polovina 18. veka, Zajača u Jadru, Đurđevdan.
    -Mikići, posle 1827. godine, obližnji Orašac, Lučindan. Svi Mikići u okolini su ista porodica i ciganskog porekla, Rumuni.
    -Miletići, posle 1827. godine, Osat, Tomindan.
    -Milutinovići, druga polovina 18. veka, Konjuša u Rađevini, Jovanjdan.
    -Mirićići 1, posle 1827. godine, Bosna, Đurđevdan.
    -Mirićići 2, posle 1827. godine, obližnje Ušće, uljez u Mirićiće 1.
    -Mihailovići, stara izumrla porodica.
    -Negovanovići, druga polovina 18. veka, Brezovica u Rađevini, Aranđelovdan.
    -Nešići i Vasići, prva polovina 18. veka, Osat, Nikoljdan.
    -Nikolići 1 i Brankovići*, prva polovina 18. veka, Drobnjaci, Đurđevdan.
    *Nikolići starinom, danas Brankovići, najuglednije grabovačke porodice su od takovskih Markovića i iz njihove porodice je Branko Nikolić, buljubaša kneza Alekse Nenadovića. U selu se zovu još: Čolići, Tankosići i Brankovići.
    -Nikolići 2, posle 1827. godine, Banjaluka, Stevanjdan.
    -Obradovići, druga polovina 18. veka, Vršac, Sv. Avramije, poveća zadruga rumunskog porekla.
    -Obrići, posle 1827. godine, Vojska u Resavi, Jovanjdan.
    -Pantići, druga polovina 18. veka, Belotić u Rađevini, Lazarevdan.
    -Petkovići i Marići, druga polovina 18. veka, Osat, Nikoljdan.
    -Petrovići 1, posle 1827. godine, Nikšićka Župa, Lučindan.
    -Petrovići 2, posle 1827. godine, Miličinica u Podgorini, Đurđevdan, uljezi u Mihajlovića imanju.
    -Prelići (ili Predići), druga polovina 18. veka, Varna kod Šapca, Lučindan, proterana hajdučka porodica.
    -Rajkovići, posle 1827. godine, Bugarska, Nikoljdan, bugarske narodnosti dovodci.
    -Rakići, druga polovina 18. veka, Lopatanj u Podgorini, Đurđic.
    -Rašići, druga polovina 18. veka, Bosanska Krajina, Lučindan.
    -Serdarevići, posle 1827. godine, Makovište u užičkom okrugu, Srđevdan i Nikoljdan, uljezi.
    -Simići, druga polovina 18. veka, Zajača u Jadru, Sv. Stefan Dečanski.
    -Sinđelići, prva polovina 18. veka, Vojska u Resavi, Đurđevdan, sveštenička porodica.
    -Sremčevići i Topalovići. Videti Topalovići i Sremčevići.
    -Stankovići 1, posle 1827. godine, Bugarska, Nikoljdan.
    -Stankovići 2, posle 1827. godine, Banjaluka, Aranđelovdan, uljezi u Martiće.
    -Stankovići 3, posle 1827. godine, Lika, Đurđic.
    -Stanojevići, druga polovina 18. veka, Radalj u Rađevini, Lučindan.
    -Stepanovići, posle 1827. godine, Dubica, Sv. Petka.
    -Stojanovići, druga polovina 18. veka, osat, Đurđevdan.
    -Topalovići i Sremčevići, prva polovina 18. veka, Karlovčić u Sremu, Sv. Trifun.
    -Ugrinovići, druga polovina 18. veka, bela Krajina, Jovanjdan.
    -Filimonovići i Buljubašići*, druga polovina 18. veka, Oplenić u Gruži, Nikoljdan.
    *Filimonovića pretka doveo je kao svoga buljubašu i kabadahiju Gospodar Jevrem Obrenović i naselio u Drenu i Grabovcu, gde su i danas jedni pored drugih. Predak im je poslednjih godina predstavljao vlast i završio kao carinski činovnik a umro u ovom selu i sahranjen kod svoje crkve.
    -Filipovići i Matijevići, druga polovina 18. veka, Bujačić u Kolubari, Sv. Trifun.
    -Čanići*, stara porodica, Jovanjdan.
    *Čanići su poznati po nekakvoj prababi Čani, čija su dva sina bili austrijski dobrovoljci i oba poginula u francusko-austrijskim ratovima. Čanića je porodica do skorašnjih godina bila i sveštenička porodica, te se potomci zovu još i Popovići, koji su u donjem kraju. Čanići se zovu još i: Vilotići, Dimitrijevići, Đurići i Kužići.
    -Šajinovići*, prva polovina 18. veka, Nikšićka Župa, Lučindan.
    *Šajinoviće, kao svoje srodnike, naselili su u ovom selu Grbovići i Danilovići, oni su od nekakve Šajin-Kule u Župi i svi su u Grabovcu u donjem Kraju, a odmah na istok velike Bare su zvečanski Šajinovići i Dragićevići. U selu se zovu još: Gajići, Kojići, Pušići i Mojići, i oni su oko Vidana.

    Odgovori
  • Milodan

    Obrenovac i okolna sela, Dren. Prema knjizi Ljubomira Ljube Pavlovića „Antopogeografija valjevske Tamnave“, izdanje 1912. godine.

    Dren je posavsko selo na rečici Vukićevici na obodu tamnavske ravnice, a i po posavskoj ravnici. Seoske kuće su po obodu i po ravnici i zbijene oko seoskih bara. U selu su tri kraja: Gornji Kraj, zapadni deo do Orašca, Donji Kraj, na istok do Grabovca i Pljoštara, deo sela po ravnici.
    U selima Drenu i Grabovcu seoske zajednice u Dubravi izdeljene su pa onda u selu zatekla se žive, punoletne muške glave i svakoj ukazat je srazmerno jednak deo i dat na uživanje, makar pojedinci živeli u zadrugama i najvećem bogatstvu. Ove zajednice nisu date seljacima za večite vremena; dato im je da ga uživaju dokle hoće ili dokle postoji njihovo muško potomstvo. Svaki se može odreći prava uživanja, kad god bude našao za potrebno, kada njegov deo prelazi u svojinu sela, i ono ga daje oskudnome. Umre li uživalac ovog imanja prelazi na njegove neposredne potomke. Pravo uživanja može se i na drugog preneti i drugome ustupiti, ali taj prenos i ustupljenje može se samo jedanput učiniti i više ne. Niko ne može uživati više od dva dela, a pravo uživanja nema onaj, koji se posle deobe ovih zajednica doselio u selo. Doseljenici stiču pravo na uživanje onih delova, koji su ili napušteni ili su im uživaoci zamrli bez potomstva i selo im dalo. Ako se jedna zadruga podeli, onda pravo uživanja deli na ravne časti. Prinovljeni zadrugari, kao i noviji doseljenici, do ovih imanja dolaze prekim putem. Uz uživanja skončane su i ove dužnosti: plaćanje poreza sa svim troškovima, nezaduživanje istog imanja i održavanje u stanju, kakvom je primljeno. Imanje se zirati, ali se šuma, ako bi je bilo, ne sme dizati, nju je vlasno samo selo dizati i svoje potrebe njime podmirivati. Niko ne sme ovakvo imanje zalagati ni porezom niti kakvim drugim dugovima.
    Starih planina ili šuma nema, isečene su i na njihovim mestima su ziratne zemlje. Stare šumske celine Dubrave između Orašca, Ljubinića i Drena i drugih posavskih sela danas nema, ostalo je malo pojedinačnih zabrana i nešto zapuštenih mesta, na kojima se sama šuma podigla ili ostala ziratna zemlja.
    Svi zadružni i imućniji domovi imaju pored ove dve kuće još po jednu ili dve druge; zadruga Jovičića u Drenu, Nešići u Skeli i Begovići u Brezovici po tri kuće, a zadruge: Jovanovića-Pavlovića u Crniljevu i Đapići u Bukoru i četiri kuće.
    Imena, koja bi opominjala na šumsko drveće je, između ostalih, i selo Dren.
    Još se drže stare, napuštene crkve u Drenu, Orašcu i Crniljevu.
    Stara sela, koja bi po narodnom predanju postojala od pre 300 (sada 400) godina je, između ostalih, i Dren.
    Porodica Lazarevići su poreklom iz Birča i od tri brata, pa se jedan naselio u Svileuvi, drugi u Batalagama, a treći spustio se Savi, u Dren, i time obezbedio prelaz preko reke u slučaju potrebe. A da bi imali sklonište u prekosavskim oblastima, oni su prvog sina, svoga brata u Drenu, prebacili u Kupinovo, od koga i danas ima potomaka.
    Zadružni život je u oblasti na velikoj ceni. Jedinština je posledica porodičnih nedaća i ona ne mora da predstavlja siromanštinu. Inokonština je posledica deobe i materijalnog upropašćavanja kuće i porodice od strane rđavih starešina i predtavnika. Nema doma u selu, koji nije bio, ili koji nije zadužen ili koji se ne sprema da bude zadužen. Za zadružni život vezano je i blagostanje doma, za jedinštinu oskudica u radnoj snazi, za ikonoštinu krajnja nemaština. Pa i danas ova oblast ističe se sa najvećim brojem stanovnika na jednu kuću u Kraljevini. Zadruga ima s osobinama i bez osobina, i uopšte uređenih, kao što su zadruge gornjih valjevskih oblasti. U oblasti zadruge prvog oblika, kao i gore, su: Stankovići u Golohj Glavi, Aškovići i Miloševići u Čučugama, Đapići i Arsenovići u Bukoru, Jovanivići i Cvejići u Crniljevu, Kovačevići i Paunovići u Koceljevi, Petrići u Družetiću itd.
    Jače zadruge bez osobina su: Jovičići i Janoševići u Drenu, Nešići u Skeli, Antonići u Vukoni, Lukići-Brdarskih u Kožuaru, Rakići u Stublenici, Todorovći u Ljubiniću, Mišići u Broviću, Popovići u malom Borku, Ciglići u Skobalju, Brkići u Tularima, Begovići u Brezovici, Tešići 1 i 2 u Novacima itd.
    Zadruge od nesrodnih elemenata su: Jovanovići u Crniljevu sa starim Milakovićima od najranijih vremena, Miloševići u Čučugama sa starincem Smiljanićem itd.
    Janoševića (Jovičića) zadruga u Drenu je iz Krajine. Ovog prezimena (Janošević) nema u knjizi Ljube Pavlovića i spisku porodica mada postoji porodica Janošević u Obrenovcu, op. Milodan.

    Poreklo famiija-prezimena sela Dren, opština Obrenovac:
    Prezime-kada su doseljeni-odakle su doseljeni-Krsna slava-napomena:

    -Alimpići i Ilići. Videti Ilići i Alimpići.
    -Aćimovići, posle 1827. godine, B. Krajina, Đurđevdan, dovodci uz mater.
    -Banjci, posle 1827. godine, B. Krajina, Nikoljdan.
    -Barusani*, stara porodica, Nikoljdan.
    *Barusani su u Gornjem Kraju i poznatipo prezimenima: Mirkovići, Živanovići i Jovanovići.
    -Batići i Simići. Videti Simići i Batići.
    -Brankovići, druga polovina 18. veka, Bobova u Podgorini, Nikoljdan.
    -Bukuri, posle 1827. godine, Erdelj, ne slave, Rumuni po narodnosti.
    -Vasiljevići i Ilići. Videti Ilići i Vasiljevići.
    -Vasići, posle 1827, Osat, Lučindan.
    -Vićentići, prva polovina 18. veka, Milina u Jadru, Nikoljdan.
    -Vučkovići, prva polovina 18. veka, Dragijevica u Podgorini, Nikoljdan.
    -Gavrići*, prva polovina 18 veka, Stara Reka u Podgorini, Jovanjdan.
    *Gavrići, kako sami svoje prezime izgovaraju, jesu najmnogobrojnija drenska porodica, poznata još kod prezimena: Spasići, Đokići, Jankovići, Mijailovići i Markovići u Gornjem Kraju i Živkovići u Pljoštari.
    -Grujući, posle 1827. godine, Karlovčić u Sremu, Sv. Petka.
    -Despotovići, posle 1827. godine, B. Krajina, Sv. Vasilije.
    -Došeni, posle 1827. godine, Ravni Kotari, Jovanjdan.
    -Dragojlovići i Čulići. Videti Čulići i Dragojlovići.
    -Živanovići 1, druga polovina 18. veka, obližnji Ljubinić, Jovanjdan, od Vasića iz Ljubinića.
    -Živanovići 2, druga polovina 18. veka, Beljin u Posavskoj Tamnavi, Nikoljdan.
    -Živanovići 3, druga polovina 18. veka, Lukavac u Kolubari, Jovanjdan, zadruga i uljezi u Živanoviće 1.
    -Živanovići 4, posle 1827. godine, Rača u užičkom okrugu, Aranđelovdan.
    -Ilići 1, Alimpići i Vasiljevići, prva polovina 18. veka, Klinci u Kolubori, Aranđelovdan.
    -Ilići 2, druga polovina 18. veka, Sušica u Podgorini, Jovanjdan, uljezi u Gavriće.
    -Jankovići, posle 1827. godine, Bela Krajina, Jovanjdan, uljezi u Mladenoviće.
    -Jovanovići, posle 1827. godine, Osat, Đurđevdan.
    -Jovičići, prva polovina 18. veka, Stara Reka u Podgorini, Nikoljdan.
    -Karići, stara porodica, Sv. Vrače.
    -Kojići, druga polovina 18. veka, Lelić u Podgorini, Nikoljdan.
    -Lazarevići 1, posle 1827. godine, Jakovo u Sremu, Jovanjdan.
    -Lazarevići 2, polse 1827. godine Šimanovci u Sremu, Jovanjdan.
    -Magudovići, posle 1827. godine, Osat, Aranđelovdan, velika i imućna zadruga.
    -Mandići, druga polovina 18. veka, Dubica, Časne Verige,
    -Marići, druga polovina 18. veka, Jevovac u B. Krajini, Nikoljdan, Sv. Roman.
    -Marjanovići, druga polovina 18. veka, Str. Gora u Podgorini, Nikoljdan.
    -Markovići, druga polovina 18. veka, Varna u Bugarskoj, Alimpijevdan, uljez u Raduliće.
    -Mijatovići, posle 1827. godine, Bela Krajina, Jovanjdan uljezi u Mladenoviće.
    -Milanovići, posle 1827. godine, Plužac u Podgorini, Nikoljdan.
    -Milojevići, posle 1827. godine, B. Krajina, Sv. mučenik Kalinik.
    -Mirosavljevići, druga polovina 18. veka, Krajina, Jovanjdan i Ignjatijevdan, poveća zadruga i uljezi u Gavriće.
    -Mišljenovići, posle 1827. godine, Moravica u Hrvatskoj Krajini, Ignjatijevdan.
    -Mladenovići, druga polovina 18. veka, Klanica u Kolubari, Jovanjdan, uljezi u Gavriće.
    -Nenadovići, posle 1827. godine, Dragijevica u Podgorini, Đurđic.
    -Nikolići 1, posle 1827. godine, Bačka, Mala Gospojina.
    -Nikolići 2, posle 1827. godine, B. Krajina, Nikoljdan.
    -Obradovići, posle 1827. godine, B. Krajina, Jovanjdan.
    -Pavlovići 1, posle 1827. godine, Karlovčić u Sremu, Sv. Petka.
    -Pavlovići 2, posle 1827. godine, Krajina, Nikoljdan.
    -Radulići*, stara porodica, Alimpijevdan.
    *Radulići su već na umoru, predstavljeni su samo jednom kućom bez muških potomaka.
    -Rakići, posle 1827. godine, Šimanovci u Sremu, Nikoljdan.
    -Ranitovići, posle 1827. godine, Banat, Nikoljdan.
    -Rankovići, posle 1827. godine, Crvena Jabuka u okolini, Đurđic.
    -Savići, prva polovina 18. veka, Leović u Azbukovici, Miholjdan.
    -Simići i Batići, prva polovina 18. veka, Donja Bukovica u Podgorini, Đurđevdan.
    -Stanojevići, posle 1827. godine, Miličinica u Podgorini, Aranđelovdan.
    -Todorovići, druga polovina 18. veka, Ravni Kotari, Nikoljdan i Aranđelovdan, uljez u Nikoliće 1.
    -Filimonovići, druga polovina 18. veka, susedni Grabovac, Nikoljdan.
    -Čulići i Dragojlovići, druga polovina 18. veka, Svileuva, Jovanjdan.
    -Šarčevići, posle 1827. godine, B. Krajina, Stevanjdan.

    Odgovori
  • Milodan

    Obrenovac i okolna sela, Zabrežje. Prema knjizi Ljubomira Ljube Pavlovića „Antopogeografija valjevske Tamnave“, izdanje 1912. godine.

    Zabrežje je na obali Save, severno od Obrenovca, ravno selo bez i najmanje uzvišice s kućama raspoređenim po mačvanskom ili sremskom tipu. Iako je selo mačvansko, ipak se u njemu jasno raspoznaju tri kraja: Grad, zapadni deo sela, Brdo, noviji deo sela pored okružnog druma i Ružičići, istočni deo sela, a u isto doba i najstariji.
    Ni projektovana železnička pruga, koja je poslednjih godine izgrađena i puštena u saobraćaj (1908. godine) neće kroz dugi niz vremena moći privući tamnavska sela svojoj polaznoj tačci Obrenovcu ili njegovom pristaništu Zabrežju, počem ide levom kolubarskom obalom i kroz celu oblast vrlo malo udaljava od reke i time središte oblasti i veći broj sela ostavlja izvan svoga domašaja.
    Kad je između srpskog despota Stevana i ugarskog krađa Žigmunda zaključen znameniti ugovor o predaji Stevanu i njegovim neposrednim potomcima, ako ih bude imao, Mačve s Beogradom i gradom Golupcem, već iz toga doba pominju se neka sela ove oblasti, koja je kralj Žigmund dao u praviju čelniku Radiču, koje naslednik Stevanov Đurađ utvrđuje i odobrava. U istom hrisovilju datiranom 31. avgusta 1429. godin pominju ova sela iz današnje Tamnave: Ljutice, Zabrežje, Bošnjaci i Trstenica, pored drugih, koja su po susednim oblastima.
    A kada Austrijanci i po četvrti put zaratiše sa Turcima u 1788. godini i kada svoju dobrovoljačku vojsku, sastavljenu od dobrovaljaca naše narodnosti, izbaciše na Zabrežje, selo ove oblasti, pod zapovedništvom pukovnika Mihaljevića, tada je Tamnava, i po treći put potpala pod Austro-Ugarsku. Ali, iako je Mihaljević, na Zabrežju, napravio velike opkope i uzeo ga za glavnu tačku svojih daljih operacija, ipak je sve Svištovskim Mirom od 24. jula 1792. godine propalo i ostalo po starom, kao i pre 1788. godine, što dade povoda da kroz mirnu Tamnavu prohuje besne horde Mahmud-paše Bušatlije.
    Polojske su zemlje tresetne, pune vode, uvek gnjile, dobre livade i pašnjaci. Ovakve su zemlje oko bara i pri stavama pojedinih reka. A ima ih: u Crvenoj Jabuci, Broviću, Trstenici, Piromanu, Stublinama, Zabrežju, Ratarima, Krtinskoj itd. i daju najbolju travu za pašnjake, zbog čega se u selima sa ovakvom zemljom podiglo konjarstvo.
    Sava je od ušća Vukodraže pa do ušća Kolubare pogranička reka oblasti. Na celom prostoru, osim veze sa susednim barama, u Savu se ne uliva ni najmanji potočić. Pri povodnjima razliva se i puni bare, samo ako joj obala nije visoka kao na Ušću, Skeli, Breskvi i Zabrežju oko pristaništa.
    Močila su jaki i čisti izvori, dublja od živobara, otiču čistom vodom iste temerature kao i susedni vazduh, ne upotrebljavaju se za piće, ali se upotrebljavaju kao močila za („kiseljenje“) lan i konoplju. Ovakvih močila ima u Zabrežju, Urovcima, Piromanu, Lisom Polju, Brezovici i dr.
    Pri ušću Kolubare u Savu i Tamnave u Kolubaru nalaze se: zabreške, obrenovačke i belopoljske bare: Bare, same po sebi, nisu velikog obima, ali kad Sava nadođe i uspori kolubarsku i tamnavsku vodu, onda se spajaju i zahvataju više od 2000 hektara u prostoru, jer se protežu duboko uz obe reke. I ove se bare ispražnjavaju brzo kada se Kolubara i Tamnava povuku u svoja korita. Bare i potopljena zemljišta i ovde se zovu poloj.
    Kad se Sava na Zabrežju i oko Obrenovca izađe iz svoga korita i potopi okolinu, tada Kupincem puni Velikuu Baru, te se i ona razliva u severnom pravcu dva puta veći prostor, nego što ga ima.
    Ispod sela Zabrežja, prema sremskom selu Boljevcu, su zabreška Ključ i Vić potolita zemljišta, koja Sava plavi i na njima ostavlja mestimične bare, koje nisu osobite vrednosti.
    Kad se bare ocede i ograniče na manje prostorije, oceđena mesta obrastaju travom i postaju zajednički ispusti jednog ili viiše sela, a po Zabrežju, Belom Polju i Obrenovcu su livadska zemlja.
    Stariji ljudi, kako u brdskim tako i po ravnijim selima, doživeli su u današnjim svojim osamdesetim godina oba snega. Prvi je pao krajem februara 1831. godine a drugi na Bele Poklade 1864. godine, oba su bila više od 1,5 metra visine, trajala po pet dana, pa se otopila. Kad se uzme da je i 1907. godine bio visok i dugotrajan sneg, onda otprilike na svake 34 godine Tamnavu pokriju poveći snegovi i zime traju duže vremena.
    Starci Kosan Lelićanin iz Trlića, Jovan Đotunović sa Ušća i Belja Ružičić sa Zabrežja, pored drugih, pričaju da su ovi snegovi bili tako visoki, da su njihovi stari bili prinuđeni krčiti i otvarati puteve, gde se po tri dana nija moglo izaći iz kuće i kuda na stranu ići
    Polojska sela su pored Save i sva u pravoj i niskoj ravnici. Kuće s malim okućnicama poređane su duž glavnog seoskog puta (Zabrežje, Krtinska, Zvečka) ili strpane bez ikakvog reda (Skela i Ratari) ili koncentrički raspoređene oko izvesnog centra (Ušće) ili zrakastim linijama (Belo Polje i Rvati)
    Imanja stare breštanske crkve prešlo je u ruke današnjih urovčana, a crkvene zidine, koje su bile ograđene, dokle ih Sava nije odnela bile su seoska svojina, kao i staro seosko groblje u njenoj blizini. Starci Belja Ružičić sa Zabrežja i Spasoje Bugarski iz Krtinske pričaju, da je Sava pre 55 godina odnela breštansku crkvu i da je time Sava ušla duboko u staru Bresku, 200 metara.
    Polojske su zemlje tresetne, pune vode, uvek gnjile, dobre livade i pašnjaci. Ovakve su zemlje oko bara i pri stavama pojedinih reka. A ima ih: u Crvenoj Jabuci, Broviću, Trstenici, Piromanu, Stublinama, Zabrežju, Ratarima, Krtinskoj itd. i daju najbolju travu za pašnjake, zbog čega se u selima sa ovakvom zemljom podiglo konjarstvo. U polojskim selima njive su u potesima: Svaki potes ima opšte ime, a njive nemajunjive nemaju i svaki je određen za određenu vrstu useva ili je pod šumom, ili pod livadama i pašnjacima. Zabrežje ima svoje stalne ziratne potese: Stari Ćumruk, Grad, Šumarice, Ćelije, Bresku i Brdo, livadske i za pašu: Poloj i Bare i seoske zajednice za ispašu: Ključku i Vić.
    Pčelarstvo je sporedno zanimanje više od jedne polovine domova u oblasti, naročito zadružnih domova: Gajenje pčela je primitivno, a ima tragova racionalnijeg pčelarstva u Bukoru, Svileuvi i Zabrežju.
    Stoka se drži izvan kuća ili u njihovoj neposrednooj blizini, gde su i stočna hrana i stočne zgrade stalne i nepokretne. Ovakva sela su Zabrežje i Zvečka. Zabrežje počinje od pristaništa i prostire se pravo na istok reci Savi.
    Nikola Mandić iz Kamenice i Jovan Babić iz Zabrežja sami su sa svojim sinovima, pa imaju po tri kuće. Jedna od ovih kuća je glavna i u njoj su gostinske sobe i stan starešine zadruge, u drugoj, koja je približna njoj, opšta trpezarija, jedna gostinska soba i stan najstarijeg zadrugara, treća je je opšti stan svih zadrugara, a četvrta, ako je ima, je kuća za kuvanje.
    Čobani kod Krtinaca (Krtinčana) su retko iz sela, većinom sa strane, plata im je u novcu i po nešto u prirodi, pogađa ih, plaća i otpušta seoski kmet, a na stanu su u seoskoj kućici, koja je u sredini sela, gde se drže seoski sastanci ili gde se bude našlo za potrebno. Ovakvo je stočarenje i kod drugih posavskih sela, koje imaju većih seoskih zajednica, kao kod Zabrežja, Belog Polja, Urovaca i Skele.
    Imena sela data po plastičnim osobinama zemljišta je, između ostalih, i Zabrežje.
    Na Zabrežju, zapadni, uzdignutiji deo sela zove se Grad, a tako se zove i naseljeni deo sela u njemu. Grad je ostatak od starog Mihaljevića šanca, koji je zaostao kao izdugnitije mesto u selu.
    Od Grabovca, pored Velike Bare, niz Kupinac, išao je u poznije doba put, silazio Savi na Breski, pa niz Savu spuštao se i Paležu (Obrenovcu) i Zabrežju. Ovaj se
    put otvorio tek od ono doba, od kad se Palež podigao i od kad se pronašlo, da i Zabrežje može biti podesna tačka za prelaz u Srem.
    U stara sela, koja bi po narodnom predanju postojala od pre 300 (sada 400) godina spada, izmnjđu ostalih, i Zabrežje.
    Sve doseljene porodice nisu srpske nacionalnosti. Među njima ima Rumuna, Madžara, nemaca i Bugara. Od Nemaca je svega jedna u Zabrežju.
    Nastaviće se..

    Odgovori
  • Milodan

    Poreklo famiija-prezimena sela Zabrežje, opština Obrenovac:
    Prezime-kada su doseljeni-odakle su doseljeni-Krsna slava-napomena:

    -Babići, druga polovina 18. veka, Lika, Časne verige.
    -Bajići, posle 1827. godine, Vrbić u Rađevini, Đurđevdan.
    -Belići, prva polovina 18. veka, Nikšićka Župa, Lučindan.
    -Blažići, prva polovina 18. veka, Jarebice u Jadru, Nikoljdan.
    -Bogdanovići 1 i Srejići. Videti Srejići i Bogadnovići 1.
    -Bogdanovići 2, druga polovina 18. veka, Vrbić u Rađevini, Aranđelovdan.
    -Bugarići*, prva polovina 18. veka, Zaplanje, Đurđevdan.
    *Bugarići su poreklom iz Zaplanja i proterani u ove krajeve kao hajdučka porodica, pa su ovde oko Save hajdukovali. Raniji predstavnici ove otmene zabreške porodice bili su čuveni junaci, odvažni i neustrašivi borci, neobično poverljivi i nepomirljivi neprijatelji Turaka. Od najranijih vremena bili su intimni prijatelji kuće Nenadovića, lično Prote Matije. Na molbu Prote Matije primili su u svoju kuću njegovog drugobratunčeta Matiju Pavlovića-Lazarevića, i ovaj je bio Proti u njegovim političkim, vojnim i drugim poslovima desna ruka. Matija je po vremenu postao imućan čovek, ali je njegovo potomstvo u muškoj liniji izumrlo.
    -Vignjevići, posle 1827. godine, Korenica u Liki, Jovanjdan.
    -Vidakovići, posle 1827. godine, Oršava u Banatu, Nikoljdan, posrbljeni Rumuni.
    -Vlaščići i Glišići. Videti Glišići i Vlaščići.
    -Glišići 1 i Šišići. Videti Šišići i Glišići 1.
    -Glišići 2 i Vlaščići, druga polovina 18. veka, Vlašić u Podgorini, Nikoljdan.
    -Golubovići, posle 1827. godine, Ašanja u Sremu, Jovanjdan.
    -Dimitrijevići, posle 1827. godine, Kičevo, Mitrovdan.
    -Đurići 1, posle 1827. godine, Vrbovac kod Smedereva, Đurđevdan.
    -Đurići 2, posle 1827. godine, Ada u Bačkoj, Petrovdan.
    -Ešperovići, posle 1827. godine, obližnji Urovci, Nikoljdan. U Urovcima zamrli.
    -Živanovići i Jakovljevići. Videti Jakovljevići i Živanovići.
    -Živkovići, posle 1827. godine, B. Krajina, Đurđevdan.
    -Živulovići, posle 1827. godine, Orašac u okolini, ne slave, Rumuni.
    -Zarići, posle 1827. godine, Boljevci u Sremu, Sv. Ekaterina.
    -Jakovljevići i Živanovići, druga polovina 18. veka, Dobanovci u Sremu, Sv. Petka.
    -Jeladijevci i Markovići. Videti Markovići i Jeladijevci.
    -Jovanovići, posle 1827. godine, Jakovo u Sremu, Jovanjdan.
    -Jozefovići, posle 1827. godine, Zemun, ne slave, Nemci po narodnosti.
    -Kaplarevići, prva polovina 18. veka, Srem, Đurđevdan.
    -Katanići*, stara porodica, Nikoljdan.
    *Katanićima se zovu od skora po njihovom pretku Obradu, koji je bio katana uz vojvodu Jakova Nenadovića, s kojim je prešao u Besarabiju i umro u Hotinu.
    -Kosanići, posle 1827. godine, Hopovo u Sremu, Nikoljdan.
    -Križani, posle 1827. godine, Erdelj, ne slave, Rumuni.
    -Krsmanovići, prva polovina 18. veka, Piva, Jovanjdan.
    -Lazići, druga polovina 18. veka, Pljevlje, Aranđelovdan.
    -Laudanovići, posle 1827. godine, Crepaja u Banatu, Mitrovdan.
    -Lauševići, posle 1827. godine, Ravnje u Mačvi, Miholjdan.
    -Lesendrići (od Aleksandrići), posle 1827. godine, obližnji Urovci, Đurđevdan.
    -Markovići i Jeladijevci*, prva polovina 18. veka, Gvozdenović, Đurđic.
    *Jeladijevci, nazvati po svom zaslužnom pretku Jeladiju, koji je živeo pre 100 godine i učestvovao u borbama za naše oslobođenje, poreklom je od gvozdenovačkih Đelmaša. Otuda je Jeladije i bio u službi kući Nenadovića, počem je njegova sestra od strica rodila protu Nenadovića.
    -Miškovići, druga polovina 18. veka, Srem, Nikoljdan.
    -Mocelji, posle 1827. godine, Erdelj, ne slave, Rumuni.
    -Nikolići 1, posle 1827. godine, Valjevo, Jovanjdan, trgovačka porodica
    -Nikolići 2, posle 1827. godine, Petrovčić u Sremu, Nikoljdan.
    -Obadići, posle 1827. godine, T. Kanjiža, Jovanjdan.
    -Pakaški, posle 1827. godine, Čortanovci u Sremu, Jovanjdan.
    -Petrovići, posle 1827. godine, Jakovo u Sremu, Đurđic.
    -Popovići, posle 1827. godine, Osat, Lazarevdan.
    -Raduli, posle 1827. godine, Erdelj, ne slave, Rumuni po narodnosti.
    -Rakići, posle 1827. godine, Osat, Lučindan.
    -Ratkovići, posle 1827. godine, Pljevlje, Đurđevdan, srodnici sa Ratkovićima u Radljevu.
    -Raškovići, posle 1827. godine, Crepaja u Banatu, Lazarevdan
    -Ružičići*, stara porodica, Jovanjdan.
    *Ružičići su do Save i njihov kraj se zove po njima. U selu se zovu još: Panići, Veljići i Vićentijevići. Iz njihove je sredine Pantelija Ružičić, pre 100 godina najbogatiji zabrežanin, lični prijatelj Pprote Mateje i pomagač mu u svim njegovim političkim poslovima.
    -Sasi, posle 1827. godine, Erdelj, ne slave, Rumuni po narodnosti.
    -Srbinovići i Karavlasi*, prva polovina 18. veka, Oršava, Nikoljdan.
    *Karavlasi su doseljeni kao građevinski radnici na vodi. U njihovoj porodici pre 100 godina znatno se istakao neki Petar, čuven sa svoga junaštva i lične hrabrosti, zbog čega je poznat kao Petar Delija ili Petar Srbin, te mu se potomci zovu i Srbinovići.
    -Srejići i Bogdanovići, prva polovina 18. veka, Branegovići u Kolubari, Sv. Vrače.
    -Tomići, posle 1827. godine, Barič u okolini, Blagovesti.
    -Filipovići 1, druga polovina 18. veka, Robaje u Kolubari, Ilindan.
    -Filipovići 2, posle 1827. godine, Jakovo u Sremu, Đurđevdan.
    -Cvijanovići, druga polovina 18. veka, Golubinci u Sremu, Đurđevdan.
    -Šimići i Glišići, prva polovina 18. veka, Prizren, Sv. Stefan Dečanski.
    Od Karaule pa do Save, duž starog puta, u skoro svakom selu, sa jedne i sa druge strane puta, naseljeni su Župljani, kojima beše u zadatku da čuvaju put i da svojim uglednijim bratstvenicima budu na ruci pri kakvoj većoj opasnosti. Savska sela; Ušće, Zabrežje, Zvečka i stara Breskva behu naseljena njihovim porodicama, kojima beše u zadatku, da obezbede prelaz i prenos ratnih i vojničkih potreba. Pa ne da su se ove ugledne porodice pazile, da imaju obezbeđenu vezu za svoje političke ciljeve s austrijskim vlastima, pazile su, da, ako bi ih potreba nagnala da se sele u prekosavske oblasti, i u tamošnjim prekosavskim selima imaju svojih bratstvenika. Otuda i danas postoje veze sela, sa obe strane reke Save, sa one strane u Progarima, Boljevcimlja, Ašanji, Kupinovu i Jakovu behu opet namešteni Župljani. Održavanje veza, naseljavanje bratstvenika, osiguravanje puta, obezbeđivanje prevoza i osigranje skloništa u prekosavskim selima za račun kuća Grbovića i Hadžića vršili su njihovi najbliži srodnici Vukomanovići, potonji Danilovići, naseljeni u Murgašu, s južne strane Uba.

    Odgovori
  • Milodan

    Obrenovac i okolna sela, Zvečka. Prema knjizi Ljubomira Ljube Pavlovića „Antopogeografija valjevske Tamnave“, izdanje 1912. godine.

    Zvečka je na zapad od Obrenovca, nedaleko od Save, ravno selo, s kućama poređenim po mačvanskom načinu duž seoskog puta i Kupinca. Severni deo sela zove se Donji Kraj, a južni do Stublina Gornji Kraj. Zvečka je raselica starok savskog sela Breskve (Breske) i njenog zaseoka Male Zvečke, koje se nalazilo oko sadašnje crkve u Ružičinoj Međi.
    Tokom Prvog srpskog ustanka Prota Mateja i pop Luka imali su i čestitih svojih saradnika, Tamnavaca, čija su imena vredna pomena: Isailo Lazić iz Krtinske, Petar Erić iz Zvečke, pop Leontije Marković iz Urovaca, Živan Petrović iz Kalenića, Vasilj Pavlović iz Bajevca, Đura Kostić iz Crvene Jabuke, Iguman Jeremija iz Grabovca, Milovan Zujalović iz Tulara, Živko Dabić iz Gole Glave, Jovan Tomić-Belov iz Crniljeva, Mihailo Gluvac iz Kamenice, Rade Radosavljević iz Goločela i dr.
    Velika Bara u prostoru od 600 hektara je veliko ulegnuće, eliptičnog oblika, čija je velika osa Jugo-istočnog pravca, dugačka 5,5 km. Voda u bari je bistra, tiha, obrasla trskom, sitom i drugim barskim biljem, puna ribe i drugih životinja, od kojih su najinteresantnije razne vrste ptica, koje se nigde ne mogu videti kao u ovoj bari. Po vrhu Zvečke Velika Bara se sužava i otiče širokim kanalom severnog pravca, koji se zove Kupinac.
    Kupinac, kao očaga Velike Bare, potolite doline, bogat vodom do zvečanske crkve, od Breskve savija na istok i ispod Obrenovca ulazi u staro tamnavsko korito. Ispod Velike Bare, od severne strane je velika urovačka bara Nurča. Nurča, u prostoru od 45 hektara, paralelna je velikoj Bari, od nje je odvojena neprohodnom tresavom, koja kad se ispuni vodom spaja ovu baru sa Velikom Barom. Nurča je zaostatak Velike Bare, njena brvenica bila je pod vodom, ali se izdigla i pokrila tresavom i time potpuno odvojila od Velike Bare. Nurča oko sebe ima mnoge izvore, koji je pune, te ima vode preko cele godine i ona je obrasla trskom i drugim biljem, a bogatije je ribom od Velike Bare, počem ima neposredne veze sa Savom. Nurča otiče pravo na sever otokom Zvečicom, koja se nad selom Urovcima deli u dva kraka, koji se oba zovu istim imenom. Prva Zvečica ide pravo na sever, prolazi celo selo Urovce i ulazi u Savu sa severne strane Breskve. Druga Zvečica ide pravo na zapad kroz selo Brgulice (sada zaselak Krtinske, op. Milodan) i Krtinsku. U sredini ovog sela okreće na zapad i širi se u potoliti kraj: Poloj, Balur, Jazmak, Vić i Jasenku, te gradi jedan barski kraj, koji zahvata više od 1600 hektara, takozvanog, skeljanskog, krtinačkog i urovačkog Poloja. Poloj i prva Zvečica vezane su drugom Zvečicom paralelnom malom Barom i urovačkim Polojem, po dnu Krtinske. Poloj ispod skeljanske mehane ima svoju očagu, koja opšti sa Savom i kojom ga Sava puni.
    Polojska sela su pored Save i sva u pravoj i niskoj ravnici. Kuće s malim okućnicama poređane su duž glavnog seoskog puta (Zabrežje, Krtinska, Zvečka) ili strpane bez ikakvog reda (Skela i Ratari) ili koncentrički raspoređene oko izvesnog centra (Ušće) ili zrakastim linijama (Belo Polje i Rvati)
    U ravnijim selima pored Save postoje zajednice ne samo jednog nego i po dva sela. zajednice ovih sela su najveće, to su bare i ogromne prostorije oko njih, koje voda plavi i duže se na njima zadržava s proleća i preko godine. Ratari, Grabovac i Zvečka polažu podjednaka prava na grabovačku Veliku Baru. U Grabovcu, Skeli i Ušću i svima drugim polojskim selima bare manjeg obima su porodične zajednice, koje kada se isuše, zajednički se upotrebljavaju za ispašu.
    U oblasti su svega dva sela naseljena po ugledu na susedna sremska ili naša mačvanska sela. Kuće ovih sela su po šorovim, gde je šor i mala nisu jedno te isto, dalje su pored puta, koji ide pravo kroz selo i smatra se kao glavni i skoro jedini seoski put. Okućnice su male, izašle na put, a kuće sa zgradama malo uvučene unutra i putu okrenute licem. Ovakvo selo ima svoj gornji i donji deo, a šorovi su po ulicama upravni na glavni put i kratki, te selu daju oblik kratkog krsta, ne kao u Mačvi pravog krsta. Okućnice ovih sela su uvek od dva dela, na prvom delu do puta su kuće sa zgradama, a na drugom sami šljivaci. Stoka se drži izvan kuća, ili i njihovoj neposrednoj blizini, gde su i stočna hrana i stočne zgrade stalne i nepokretne. Javne zgrade ovih sela nisu u sredinama, nego su zbog drugih sela ili državnih puteva na krajevima. Ovakva sela su Zabrežje i Zvečka.
    U Zvečkoj, do Urovaca i stare Breske, polje oko sadašnje crkve zove se Ružičina Međa i Mala Zvečka. Mala Zvečka je u ranije doba bila je šumsko mesto i služila je kao zbeg za susedna sela. Priča se, da su breštani i susedni seljaci zbog velike poplave Save odbegli u Ružičinu Među, i u njoj se nastanili po zemunicama: Nekako naiđe na narod neka teška boleština, seljaci misle kuga, mnoge pomori a ostale rastera. Rasterani narod nije se smeo vraćati, a da bi se videlo gde su se razbegli i na koju stranu, zaostali nađu nekakvu klepku, obese je o krušku i počnu se lupom o klepku skušljati. Na glas klepke poneki su se vratili i po međi ponovo nastanili, a poneki su ostali, gde su pre toga bili. Zbog ove klepke, zvečke, mesto su prozvali Mala Zvečka i to ime prenelo se i na gornji deo sela.
    Stara crkva iz Breske, koju pominje i Joakim Vujić 1827. godine prenesena je u Zvečku, na Ružičinu Među, gde je i danas dok je zidine stare breštanske crkve odnela Sava pre (tada) 42 godine.
    Sela, koja su postala kao raselice drugih sela pre 200 (sada 300) godina su i Zvečka, Urovci, Krtinska i Ratari – raselice starog sela Breskva (Breska).
    Pravi Bugari su najnoviji doseljenici, naseljeni u Obrenovcu, Grabovcu i Zvečkoj i bave se baštovanskim poslovima. Još se uporno drže, ne slave, ali nabavkom imanja i stalnim naseljavanjem i bavljenjem zemljoradnjom menjaju se, primaju slavu, odelo i menjaju govor.
    Od Karaule pa do Save, duž starog puta, u skoro svakom selu, sa jedne i sa druge strane puta, naseljeni su Župljani, kojima beše u zadatku da čuvaju put i da svojim uglednijim bratstvenicima budu na ruci pri kakvoj većoj opasnosti. Savska sela; Ušće, Zabrežje, Zvečka i stara Breskva behu naseljena njihovim porodicama, kojima beše u zadatku, da obezbede prelaz i prenos ratnih i vojničkih potreba. Pa ne da su se ove ugledne porodice pazile, da imaju obezbeđenu vezu za svoje političke ciljeve s austrijskim vlastima, pazile su, da, ako bi ih potreba nagnala da se sele u prekosavske oblasti, i u tamošnjim prekosavskim selima imaju svojih bratstvenika. Otuda i danas postoje veze sela, sa obe strane reke Save, sa one strane u Progarima, Boljevcimlja, Ašanji, Kupinovu i Jakovu behu opet namešteni Župljani. Održavanje veza, naseljavanje bratstvenika, osiguravanje puta, obezbeđivanje prevoza i osigranje skloništa u prekosavskim selima za račun kuća Grbovića i Hadžića vršili su njihovi najbliži srodnici Vukomanovići, potonji Danilovići, naseljeni u Murgašu, s južne strane Uba.
    Jeladije Marković sa Zabrežja, pop Leontije Marković iz Urovaca, Isailo Lazić iz Krtinske, Petar Erić iz Zvečke i Vesa Velimirović iz Ljubinića nisu izašli na glas u doba Karađorđa i Miloša, a da nisu bili ranije u srodničkim vezama s viđenima valjevskim porodicama tog doba (doslovni prepis, op Milodan). Jeladije i pop Leontije su srodnici kuće Đelmaške, Isailo je Birčanin i srodnika Lazarevića, Erić je Starovlah i kum kuće Đelmaške a Vesa je bio drugobratučed popa Luke Lazarevića. Ove rodbinske veze i naselile su oblast i glavna naselja ove vrste bila su krajem 18. veka.
    U Zvečkoj su najstarije porodice u vrhu sela, do Stublina, pa su posle poređane mlađe duž seoskog puta.
    Nastaviće se…

    Odgovori
  • Milodan

    Poreklo famiija-prezimena sela Zvečka, opština Obrenovac:
    Prezime-kada su doseljeni-odakle su doseljeni-Krsna slava-napomena:

    -Aksentijevići i Petraševići. Videti Petraševići i Aksentijevići.
    -Antonijevići, posle 1827. godine, Prilep u Makedoniji, Lučindan.
    -Arsenivći, druga polovina 18. veka, Cvetulja u Rađevini, Aranđelovdan.
    -Bakići, posle 1827. godine, Lika, Nikoljdan.
    -Banovići, druga polovina 18. veka, Banija, Đurđic.
    -Borjanovići, posle 1827. godine, Bačka, Đurđevdan.
    -Bralići, posle 1827. godine, Bosna, Jovanjdan, prebegao 1878. godine.
    -Vilići*, stara porodica, Nikoljdan.
    *Za Viliće priča se, da su stara breštanska porodica, kojih je bilo na Bresci mnogo kuća, pa su neke zamrle, a neke se iselile u okolinu Temišvara, dokle je Vilića u Zvečkoj samo jedna kuća, dok ih se po Hrvatima (Rvatima) i drugim susednim selima oko stare Breske očuvalo više kuća.
    -Vračarići, druga polovina 18. veka, Kremna, Nikoljdan.
    -Vukovići, druga polovina 18. veka, Stara Reka u Podgorini, Jovanjdan.
    -Vuletići, posle 1827. godine, Ašanja u Sremu, Stevanjdan.
    -Gajići i Lajići. Videti Lajići i Gajići.
    -Gajići 2, posle 1827. godine, Carina u Azbukovici, Aranđelovdan.
    -Grujići, posle 1827. godine, Bačka, Đurđevdan.
    -Dackovići i Ristići. Videti Ristići i Dackovići.
    -Dragićevići i Šajinovići. Videti Šajinovići i Dragićevići.
    -Đorđevići, prva polovina 18. veka, Zaovine-Stari Vlah, Stevanjdan, stara sveštenička porodica.
    -Đurđevići, posle 1827. godine, Progar u Sremu, Đurđevdan.
    -Erići*, prva polovina 18. veka, Jablanica u Starom Vlahu, Sv. Petka.
    *Erići su bili pre 100 godina najuglednija i nabogatija porodica u selu a danas su najtanjeg stanja. Iz ove porodice je čestiti i junački sin ovog kraja Petar Erić, koji je svojim junaštvom i ličnom hrabrošću učinio dosta usluga narodnom oslobođenju. Petar je bio buljubaša, potom kapetan i umro je 1820. godine i sahranjen na svom seoskom groblju, gde ima potpisanu spomen ploču.
    -Zlojutrovići, druga polovina 18. veka, Bijeljina, Đurđevdan
    -Inđići, posle 1827. godine, obližnja Trstenica, uljezi u Eriće.
    -Jelenići, druga polovina 18. veka, Bosanska Gradiška, Đurđevdan.
    -Jovanovići i Stublinčevići. Videti Stublinčevići i Jovanovići.
    -Jovičići, Lukići i Pavlovići. Videti Pavlovići, Lukići i Jovičići.
    -Joksići, druga polovina 18. veka, Vranić-okrug beogradski, Nikoljdan.
    -Kovačevići, druga polovina 18. veka, Jabučje u oblasti, Lazarevdan.
    -Kračunovići, posle 1827. godine, Pančevo, Nikoljdan i Petrovdan, uljezi u Viliće.
    -Lazarevići, posle 1827. godine, susedni Grabovac, Nikoljdan.
    -Lazići, posle 1827. godine, Pančevo, Jovanjdan.
    -Lajići i Gajići, druga polovina 18. veka, Gornja Badanja u Jadru, Đurđic.
    -Lalovići, posle 1827. godine, Beljina (ne zna se koja, op. Milodan), Stevanjdan.
    -Lukići, Jovanovići i Pavlovići. Videti Pavlovići, Jovanovići i Lukići.
    -Markovići, druga polovina 18. veka, Brezovica u Rađevini, Đurđevdan, poveća zadruga.
    -Milinkovići, posle 1827. godine, Komirić u Rađevini, Nikoljdan.
    -Milićevići, posle 1827. godine, Banat, Nikoljdan.
    -Mušicki, posle 1827. godine, Ada u Bačkoj, Aranđelovdan.
    -Ninkovići, prva polovina 18. veka, Gvozdenović u oblasti, Đurđic.
    -Pavlovići, Lukići i Jovanovići, prva polovina 18. veka, Mostar, Jovanjdan.
    -Pavlovići 2, posle 1827. godine, Vukovar, Đurđevdan.
    -Petraševići i Aksentijevići, prva polovina 18. veka Bijeljina, Jovanjdan.
    -Petrovići 1, druga polovina, Zavlaka u Rađevini, Alimpijevdan, velika i imućna zadruga.
    -Petrovići 2, posle 1827. godine, Petrovčić u Sremu, Jovanjdan.
    -Popovići*, prva polovina 18. veka, Čajniče, Miholjdan.
    *Popovići su stara sveštenička porodica od slatinskih Kovačevića.
    -Popovići 2, druga polovina 18. veka, Đurđevdan, stara sveštenička porodica.
    -Ramadanski, posle 1827. godine, Bačka, Stevanjdan.
    -Riori, posle 1827. godine, Erdelj, Nikoljdan, rumunskog porekla, uljezi u Viliće.
    -Ristići i dackovići, stara porodica, Jovanjdan.
    -Sivački, posle 1827, Bečkerek (Petrograd, Zrenjenin), Đuredvan.
    -Simići, druga polovina 18. veka, Banija, Nikoljdan.
    -Stanojevići, posle 1827. godine, Sofija, Aranđelovdan, baštovanska porodica.
    -Stevanovići, posle 1827. godine, B. Krajina, Jovanjdan.
    -Stepići, druga polovina 18. veka, B. Krajina, Đurđic.
    -Stublinčevići i Jovan(ov)ići, druga polovina 18. veka, susedne Stubline, Đurđic.
    -Tanasići, posle 1827. godine, susedni Grabovac, od grabovačkih Brankovića.
    -Tejići, posle 1827. godine, Krtinska u okolini, uljezi u Stublinčeviće.
    -Todorovići 1, druga polovina 18. veka, Kovin, Đurđevdan.
    -Todorovići 2, posle 1827. godine, Bosna, Stevanjdan.
    -Tobdžići, posle 1827. godine, Barič u okolini, Stevanjdan dovodci.
    -Šajinovići i Dragićevići, prva polovina 18. veka, Nikšićka Župa, Lučindan, u srodstvu sa grabovačkim Šajinovićima.
    -Škutulji, druga polovina 18. veka, Lika, Jovanjdan.

    Odgovori
  • Milodan

    Obrenovac i okolna sela, Krtinska. Prema knjizi Ljubomira Ljube Pavlovića „Antopogeografija valjevske Tamnave“, izdanje 1912. godine.

    Krtinska je na Savi, u ravnici, opkoljena Savom i mnogim barama, s kućama razdeljenim i dva zasebna, atarima odvojena kreja, dva prava zaseoka: Malu Krtinsku i Brgulice. Mala Krtinska je severni deo do Save, a Brgulice su južni deo uz Zvečicu i do Ratara. U oba kraja kuće su razređene po šumadijskom načinu.
    Tokom Prvog srpskog ustanka Prota Mateja i pop Luka imali su i čestitih svojih saradnika, Tamnavaca, čija su imena vredna pomena: Isailo Lazić iz Krtinske, Petar Erić iz Zvečke, pop Leontije Marković iz Urovaca, Živan Petrović iz Kalenića, Vasilj Pavlović iz Bajevca, Đura Kostić iz Crvene Jabuke, Iguman Jeremija iz Grabovca, Milovan Zujalović iz Tulara, Živko Dabić iz Gole Glave, Jovan Tomić-Belov iz Crniljeva, Mihailo Gluvac iz Kamenice, Rade Radosavljević iz Goločela i dr.
    Sava je od ušća Vukodraže pa do ušća Kolubare pogranička reka oblasti. Na celom prostoru, osim veze sa susednim barama, u Savu se ne uliva ni najmanji potočić. Pri povodnjima razliva se i puni bare, samo ako joj obala nije visoka kao na Ušću, Skeli, Breskvi i Zabrežju oko pristaništa. Poplave su velikih razmera i zahvataju sva posavska polojska sela. Seljaci sela: Skele, Krtinska, Ratara, Urovaca, počeli su podizati pored obale savske nasipe ili dolme ali su ti radovi primitivni. Poplave posavskih sela obuhvataju velike razmere i sa svim grozotama, jer pored poplava imanja i useva, poplave nisu retke bez ljudskih žrtava i rušenjea zgrada. Za to su seljaci sporazumno otpočeli podizati dolme i podizati obalu, ali je od slabe prednosti. Poplava od 1897. godine nije ni ova sela ostavila, već ih je tako potopila, da ih je morala državna vlast lađama spasavati. Takav je isti slučaj bio i s proleća 1907. godine.
    Nurča otiče pravo na sever otokom Zvečicom, koja se nad selom Urovcima deli u dva kraka, koji se oba zovu istim imenom. Prva Zvečica ide pravo na sever, prolazi celo selo Urovce i ulazi u Savu sa severne strane Breskve. Druga Zvečica ide pravo na zapad kroz selo Brgulice i Krtinsku. U sredini ovog sela okreće na zapad i širi se u potoliti kraj: Poloj, Balur, Jazmak, Vić i Jasenku, te gradi jedan barski kraj, koji zahvata više od 1600 hektara, takozvanog, skeljanskog, krtinačkog i urovačkog Poloja. Poloj i prva Zvečica vezane su drugom Zvečicom paralelnom malom Barom i urovačkim Polojem, po dnu Krtinske. Poloj ispod skeljanske mehane ima svoju očagu, koja opšti sa Savom i kojom ga Sava puni.
    Kad se Sva povuče u korito Poloj ostaje bezvodan, voda ostaje po očagama, u Zvečiccama i Maloj Bari i onda je letnji ispust svih susednih sela. Do pre 10 godina bio je zjednica sela: Skele, Ratara, Krtinske i Urovaca, a sada je izdeljen i ograničen tako, da su na jednom kraju Ratari i Krtinska ostali u zajednici, na drugom Krtinska i Urovci, na trećem sama Krtinska i na četvrtom sama Skela. Sva ova sela, osim Skele, ostavila svoje poloje nepodeljene, pa i Skela opet je jedan, potolitiji deo, ostavila nepodeljen.
    Kad se bare ocede i ograniče na manje prostorije, oceđena mesta obrastaju travom i postaju zajednički ispusti jednog ili viiše sela, a po Zabrežju, Belom Polju i Obrenovcu su livadska zemlja. Kad su bare napunjene vodom, tada plave sva niža mesta pa i sama sela. Krtinska i Urovci malo kad da nisu poplavljeni, kada se moraju iseljavati. Kad se kuće plave, koje su na uzdignutijim mestima, tada atari ovih sela gotovo su celi pod vodom i u takvim prilikama propadaju i livade i pašnjaci, pa i usevi. Mala je korist od bara u hvatanju ribe. Kad se bare napune vodom, napune se savskom ribom i vešti ribari pti osezanju vode zatvaraju očage i odaju se hvatanju ribe. Ribu prodaju ili sami troše, pa je imaju preko cele godine, počem je vrlo vešto prepariraju i suše. najveća šteta od bara je po zdravlje seljaka i njihovih podmladaka. U avgustu i septembru mesecu posle proletnjih poplava malarija i razna zapaljenja su uvek na dnevnom redu i u velikoj meri.
    Starci Belja Ružičić sa Zabrežja i Spasoja Bugarski iz Krtinske pričaju, da je Sava pre 55 godina odnela breštansku crkvu i da je Sava time duboko ušla u staru Breskvu. Još ovi starci pričaju, da su zapamtili po pričanju svojih starih, da je selo Breskva (Breska) bilo oko crkve i da od crkve, na 200 metara na sever, bilo korito reke Save.
    U Tamnavi imamo nekoliko vrsta zemalja: peskuše, krečuše, crnice, smolnice, balguše, mrtvuše i polojske zemlje.
    Polojske zemlje su tresetne, pune vode, uvek gnjile, dobre livade i pašnjaci. Ovakva zemlja je oko bara i pri stavama pojedinih reka. A ima ih: u Crvenoj Jabuci, Broviću, Trstenici, Piromanu, Stublinama, Zabrežju, Ratarima, Krtinskoj itd. i daju najbolju travu za pašnjake, zbog čega su u selima s ovakvim zemljama podiglo konjarstvo.
    Čobani kod Krtinaca (Krtinčana) su retko iz sela, većinom sa strane, plata im je u novcu i po nešto u prirodi, pogađa ih, plaća i otpušta seoski kmet, a na stanu su u seoskoj kućici, koja je u sredini sela, gde se drže seoski sastanci ili gde se bude našlo za potrebno. Ovakvo je stočarenje i kod drugih posavskih sela, koje imaju većih seoskih zajednica, kao kod Zabrežja, Belog Polja, Urovaca i Skele.
    Brgule (ne odnosi se na Brgule u opštini Ub, op. Milodan)ili Brgulice, zaseok sela Krtinska, sudskim putem traži pravo udela uživanja u seoskim zajednicama. Kad su Urovci i Krtinska delili između sebe poloje i vićeve, delili su, kao da Brgulice i ne postoje kao deo sela, a to je došlo što su Brgulice, iako seoski zaseok, izranije imale zaseban seoski atar.
    Starovlaškog su tipa i neka sela na ravnici pored Save. Seoske kuće su pored drumova, s jedne i s druge strane puta, dosta zbijene, s malim okućnicama, s kućama uvučenim malo u dvorište i naročitim rasporedom zgrada. Ova sela su ili prava šumadijska ili približna ovom tipu, kao: Lajkovac (selo), Skela, Krtinska, Urovci, Belo Polje i Ratari. U selima ovog tima nema zaseoka izuzev šti su to Brgulice u Krtinskoj. Brgulice imaju zaseban atar, odvojene su od sela Zvečicom, imaju zasebno stanovništvo i da nemaju zajednice u krtinačkim ispustima, šumama, polojima, bile bi zasebno selo.
    Po narodnim tradicijama mnog današnja sela postala su kao raselica (uglavnom) susednih sela dok su Krtinska, Urovci, Ratari i Zvečka nastali iz stare Breske.
    U imena sela data po plastičnim osobinama zemljišta, između ostalih, spada i Krtinska.
    U Krtinskoj, deo sela u kome su Lazići i kuće Bugarskih zove se Stara Krtinska, čime se opet hoće da razlikuje najstariji deo sela.
    u sela, koja su nastala kao raselice drugih sela pre 200 (sada 300) godina spada, između ostalih, i Krtinska.
    Arsenovići iz Krtinske znaju, da su iz beogradskog Ripnja, jer je tako zapisano na spomeniku njihovog rodonačelnika Arsena.

    Odgovori
  • Milodan

    Poreklo famiija-prezimena sela Krtinska, opština Obrenovac:
    Prezime-kada su doseljeni-odakle su doseljeni-Krsna slava-napomena:

    -Arsenovići*, prva polovina 18. veka, Ripanj ispod Avale, Nikoljdan.
    *Rodonačelnik ove porodice Arsen prognan je iz Ripnja, nemirna duha, žive prirode, te ga paleški (obernovački) Turci uhvate i svega iseku na Bresci, a tu je i sahranjen. Njegov unuk osvetio ga je, uhvatio je ubicu svoga dede pred Beogradom i na isti način isekao.
    -Bugarski*, prva polovina 18. veka, Prilep, Sv. Stefan Dečanski.
    *Predak Bugarskih je bio zanatlija u Prilepu, pa na dostavu nekih nevaljalih suseda jedva se s porodicom sklonio u Beograd, gde ga prepoznaju, pa i Beograd morade napustiti. Iz Beograda s porodicom se skloni da radi zanat u Paležu (Obrenovcu), ali ga spahija sela Krtinska skloni da napusti zidarski zanat i preseli ga u selo, dajući mu mogućnost da se zadrži, obogati i izađe na glas.
    -Golubovići, posle 1827. godine, B. Krajina, Stevanjdan uljezi u Aleksandriće 1.
    -Đurići, posle 1827. godine, Srem, Aranđelovdan.
    -Živkovići*, prva polovina 18. veka, Strmna Gora u Podgorini, Nikoljdan.
    *Živkovića pretka, kao svog srodnika, doveo je Matija Sandaljac i naselio ga pored sebe u Brgulicama, gde su mu potomci i danas.
    -Ilići, druga polovina 18. veka, Osat, Tomindan.
    -Jankovići, druga polovina 18. veka, Osat, Nikoljdan.
    -Jegdići i Kovačevići. Videti Kovačevići i Jegdići.
    -Jovanovići 1, druga polovina 18. veka, Ramaća kod Kragujevca, Đurđevdan.
    -Jovanovići 2, posle 1827. godine, Srem, Sv. Vrači.
    -Kovačevići i Jegdići*, prva polovina 18. veka, Brgule u okolini, Lazarevdan.
    *Kovačevići-Jegdići su tvroci Brgulica, zaseoka sela Krtinska. Ime sela odakle su, dali su kao ime selu (zaseoku), u kome su našli slobode da se nasele.
    -Kostići, druga polovina 18. veka, Peć, Nikoljdan.
    -Lazići*, prva polovina 18. veka, Birač, Aranđelovdan.
    *Lazići iz Krtinske su kumovi kuće Lazarevića iz Svileuve i kao njihovi srodnici uvek su se isticali po narodnim poslovima. Iz ove porodice je Isailo Lazić, prva žrtva ideje za narodno oslobođenje, pao je u boju na Beljinu 23. februara 1804. godine, sahranjen u svom seoskom groblju.
    -Maksimovići, druga polovina 18. veka, Gunjaci u Azbukovici, Đurđic.
    -Marinkovići, druga polovina 18. veka, susedni Urovci, Aranđelovdan, uljezi u Laziće.
    -Matići*, prva polovina 18. veka, Sandanj u Podgorini, Đurđevdan.
    *Matiju, pretka ovih Matića, doveo je sa sobom seoski spahija iz Valjeva, gde je Matija bio pekar. Matija je rodom iz Sandalja iznad Valjeva i sa sobom je preveo celu svoju porodicu.
    -Milivojevići, posle 1827. godine, Mojkovići u Rađevini, Stevanjdan.
    -Milosavljevići, druga polovina 18. veka, Likodra u Rađevini, Alimpijevdan, poveća zadruga.
    -Miloševići, posle 1827. godine, Orašac u okolini, Đurđevdan, jedna ista porodica za banjanskim Miloševićima.
    -Miškovići* 1, prva polovina 18. veka, Lelić u Podgorini, Đurđevdan.
    *Miškovića 1 pretka je uzeo Matija sebi za slugu, docije ga uzeo pod svoje i okućio.
    -Miškovići 2, posle 1827. godine, susedni Urovci, Miholjdan.
    -Nenadovići, druga polovina 18. veka, Sremski Karlovci, Đurđevdan.
    -Nikolići 1, druga polovina 18. veka, Vranić-okrug beogradski, Jovanjdan.
    -Nikolići 2, posle 1827. godine, B. Krajina, Nikoljdan.
    -Novakovići, druga polovina 18. veka, Tetovo, Đurđevdan.
    -Stakići*. stara porodica, Nikoljdan.
    *Ista porodica sa urovačkim Stakićima.
    -Tanasići i Hrvati. Videti Hrvati i Tanasići.
    -Tešići, posle 1827. godine, Krajina, Jovanjdan.
    -Đukovići, posle 1827. godine, Stubline u okolini, Nikoljdan.
    -Hrvati i Tanasići, druga polovina 18. veka, Hrvatska, Jovanjdan, Hrvati po narodnosti i danas.
    Jeladije Marković sa Zabrežja, pop Leontije Marković iz Urovaca, Isailo Lazić iz Krtinske, Petar Erić iz Zvečke i Vesa Velimirović iz Ljubinića nisu izašli na glas u doba Karađorđa i Miloša, a da nisu bili ranije u srodničkim vezama s viđenima valjevskim porodicama tog doba (doslovni prepis, op Milodan). Jeladije i pop Leontije su srodnici kuće Đelmaške, Isailo je Birčanin i srodnik Lazarevića, Erić je Starovlah i kum kuće Đelmaške a Vesa je bio drugobratučed popa Luke Lazarevića. Ove rodbinske veze i naselile su oblast i glavna naselja ove vrste bila su krajem 18. veka.
    Zvečka je prvi put bila na Ružičinoj Međi, oko sadašnje crkve, pa se odatle premestila na današnje mesto zbog nekakvih teških boleština, koje su zavladale u selu i počele ga naglo satirati. Krtinska s Urovcima su (nastale) od stare Breskve-Breske, koju je prvo načela Sava da raseljava a kuga dovršila.

    Odgovori
    • Vera Arsenovic

      Postovani
      drago mi je da sam slucajno dosla na ovaj sajt. Vidim da znate dosta o posavini i tamnavskom kraju, ali mene posebo interesuje porodica Arsenovic. Ja jesam od mojih starih cula da je Arsen bio hajduk i da je zlo zarsio ali su njhove price govorile da su ga Turci vezali za konje i tako rastrgli negde na obrenovackom drumu. Ostalo, o njegovom sinu i osveti dobila sam podatke iz iste knjige koju i vi navodite mada mi je to preneo jedan divan covek iz obrenovacke4 biblioteke. Medjutim, iako znam da je dosao iz Ripnja, mislim da ni to nije bilo njegovo rodno mesto vec da se tu naselio on ili njegovi roditelji.Pitam se gde bih jos mogla da nadjem neke podatke o Arsenu. Ako je bio hajduk iz tih krajeva, onda mora da postoji jos neki zapis o njemu, valjda su ga ljudi pasmtili po nekim delima bas zato sto nije bio saradnik vec borac protiv Turaka, Ili mozda da tako nesto potrazim u zapisima iz podavalskog okruga.
      Imate li vi jos neki podatak o Arsenu
      Srdacan pozdrav

      Odgovori
  • Milodan

    Obrenovac i okolna sela, Ljubinić. Prema knjizi Ljubomira Ljube Pavlovića „Antopogeografija valjevske Tamnave“, izdanje 1912. godine.

    Ljubinić je najuzvišenije posavsko selo, odakle se razilaze vode Savi i Tamnavi; neravnog, ali ne i brdovitog izgleda. Kuće su po ravnici, duž seoskih puteva i razdeljene u tri džemata; Višnjak ili Staro Selo do Joševe, Divinac, srednji deo sela i Lipovicu zapadni deo sela.
    Pravih jezera nema u oblasti. Nema ni onakvih, kakvih ima u gornjim valjevskim oblastima. U brdskom delu oblasti ima poneka vrtačica ispunjena vodom i narod zove jezerima. Ovakva jezera su porodična ili seoska svojina i kako su njihova sela tri četvrtine godine bez vode (ne računajući jezera), ona su im dobro došla za stočna pojila i druge domaće potrebe. Jezera po Orašcu, Lipovici, Vrelu, Ljubiniću i drugim susednim selima su izvan ograda i pored seoskih puteva, da bi se i drugi seljaci, kao i putnici, mogli njima služiti i da bi mogli pojiti stoku, ne pojedinačno nego u grupama.
    U Tamnavi imamo nekoliko vrsta zemalja: peskuše, krečuše, crnice, smolnice, blaguše, mrtvuše i polojske zemlje.
    Mrtvuša je crvena, tvrda, hladna vodoizdržljiva glina, teška za rad i vodom oskudna. Na njoj uspevaju i same rastu šume, a izvesnih godine mogu i strmni usevi, a drugo ništa ne može. Najlepši primeri su mrtvuše: Dubrava u Orašcu i Ljubiniću, Dubrava u Jabučju, zatim bezvodni delovi sela: Tulara, Banjana, Batalaga, Svileuve, Trlića i dr.
    Sela u tamnavskoj ravnici ili su bez mala ili sa malama, koje se zovu krajevima, u kojima su kuće neobično rasturene i daju tip nemačkog sela. Sve kuće su rasturene s imanjima oko kuća i na sve strane, s malim ograđenim okućnicama i s prostranim predvorom, koji služi za ulaz u kuću i držanje domaće stoke. Sa zapadne ili severne strane je kakav zabrančić s voćem, gde se drži sitnija stoka. Ovakva sela prevlađuju u oblasti i njih je najviše u sredini oblasti: Grabovac, Brezovica, Novaci, Vrelo, Stubline, Ljubinić itd…
    Stare šumske celine Dubrave između Orašca, Ljubinića, Drena i drugih posavskih sela su nestale, ostalo je malo pojedinačnih zabrana i nešto napuštenih mesta, na kojima se sama šuma podigla ili ostala ziratna zemlja. Tako isto stare šumske celine Dubrave između Paljuva i Jabučja i drugih sela nema danas osim pojedinačnih zabrana, rasturenih na sve strane i porđave ziratne zemlje.
    Selišta ima svako selo, samo se različito zove. Osobna imena selištima su: Selište, Staro Selo Stare Kuće, Kućerine, Kućišta i Stara Voća i Palanke. Naseljena Stara Sela imamo u: Orašcu, Jabučju i Skobalju, a nenaseljena su u: Radljevu, Ljubiniću, Piromanu, Broviću i na Ušću.
    Stara groblja poznata su pod ovim osobnim imenima: Bobije, Umke i Staro Groblje. Bobija i umki ima u svakom selu, a kao osobna imena su Bobije u: Dokmiru, Kršnoj Glavi, Kožuaru, Družetiću i Tularima, Umka ima u: Kožuaru, Banjanima i Vrhovinama. Ova imena su data pojedinim bregovima, ali ima bobnija, koja se smatraju kao grobovi nekadašnjih seoskih stanovnika, kao u: Grabovcu, Orašcu, Ljubiniću, Jabučju, Lajkovcu i dr. Naročito ima ovih bobija oko bara, izvora i manjih rečica.
    Još se drže stare napuštene crkve u: Drenu, Orašcu i Crniljevu. Porušenih crkava ili crkvina ima u: Bresnici, Vrelu, Jabučju (na dva mesta), Kamenici, Ljubiniću, Novacima, Brgulama, Raduši, Svileuvi, Radljevu, Sovljaku, Stublinama, Takovu, Tularima, Urovcima, Rvatima i Čučugama.
    Stari valjevski put nije išao današnjim putem. U oblast je ulazio na Karauli, odatle vencem silazio u varošicu Ub, odakle je u Sovljaku prelazio Tamnavu, pa preko Vrela, Takova, Ljubinića, Joševe, Lončanika, Trstenice i Stublina prelazio Kolubaru, na Carevom Brodu.
    Treba videti selo Grabovac i njegovu okolinu, treba upoznati ma kog seljaka i s njime se pustiti u razgovor, gde se može odmah saznati, da i u selu i po okolini ima dosta đulića, kremenja i raznog kamenog i glinenog oruđa. Kad s proleća i s jeseni sela: Vrelo, Ljubinić, Joševa i Takovo razoravaju svoju Lokvu, redak je slučaj da se ne izore po koji đulić, sudić ili kremen.
    Sela, koja su pre 300 (sada 400) godina, samostalno postala na ranije nestalim naseljima ili na mestima koja su bila naseljena, bila bi: Stubline, Ljubinić, Ruklade, Gvozdenović, Zvizdar, Družetić, Rubribreza i dr.
    Znamenita valjevska porodica Nenadovića, pored velikih rodbinskih veza sa svim uglednim porodicama svoga doba, imala je u centru oblasti, u Ljubuniću, svojih bliskih srodnika, a najglavniji predstavnik ove porodice Prota Matija, da bi imao savsku obalu u svojim rukama, naselio je na Zabrežju, pred Save, svoga najbližeg srodnika, koji mu je vršio značajne usluge u doba njegovog političkog rada.
    Jeladije Marković sa Zabrežja, pop Leontije Marković iz Urovaca, Isailo Lazić iz Krtinske, Petar Erić iz Zvečke i Vesa Velimirović iz Ljubinića nisu izašli na glas u doba Karađorđa i Miloša, a da nisu bili ranije u srodničkim vezama s viđenima valjevskim porodicama tog doba (doslovni prepis, op Milodan). Jeladije i pop Leontije su srodnici kuće Đelmaške, Isailo je Birčanin i srodnik Lazarevića, Erić je Starovlah i kum kuće Đelmaške a Vesa je bio drugobratučed popa Luke Lazarevića. Ove rodbinske veze i naselile su oblast i glavna naselja ove vrste bila su krajem 18. veka.
    Zadružni život je u oblasti na velikoj ceni. Jedinština je posledica porodičnih nedaća i ona ne mora da predstavlja siromanštinu. Inokonština je posledica deobe i materijalnog upropašćavanja kuće i porodice od strane rđavih starešina i predtavnika. Nema doma u selu, koji nije bio, ili koji nije zadužen ili koji se ne sprema da bude zadužen. Za zadružni život vezano je i blagostanje doma, za jedinštinu oskudica u radnoj snazi, za ikonoštinu krajnja nemaština. Pa i danas ova oblast ističe se sa najvećim brojem stanovnika na jednu kuću u Kraljevini. Zadruga ima s osobinama i bez osobina, i uopšte uređenih, kao što su zadruge gornjih valjevskih oblasti. U oblasti zadruge prvog oblika, kao i gore, su: Stankovići u Golohj Glavi, Aškovići i Miloševići u Čučugama, Đapići i Arsenovići u Bukoru, Jovanivići i Cvejići u Crniljevu, Kovačevići i Paunovići u Koceljevi, Petrići u Družetiću itd. Jače zadruge bez osobina su: Jovičići i Janoševići u Drenu, Nešići u Skeli, Antonići u Vukoni, Lukića-Brdarskih u Kožuaru, Rakića u Stublenici, Todorovići u Ljubiniću, Mišići u Broviću, Popovića u Malom Borku, Ciglića u Skobalju, Brkića u Tularima, begovića u Brezovici, tešići 1 i 2 u Novacima itd.

    Poreklo famiija-prezimena sela Ljubinić, opština Obrenovac:
    Prezime-kada su doseljeni-odakle su doseljeni-Krsna slava-napomena:

    -Adamovići, posle 1827. godine, Srem, Nikoljdan i Lučindan, uljezi u Todoroviće.
    -Aćimovići i Ilići. Videti Ilići i Aćimovići.
    -Vesići*, prva polovina 18. veka, Svileuva, Jovanjdan
    *Vesići, pre 100 godina Velimirovići, danas još i Popovići, potomci su Gavrila, brata Lazareva, dede pop Luke Lazarevića, naseljenog prvi put u Drenu. Gavrilo je u Drenu ubio nekakvog Turčina, s toga pobegao u Grabovac, pa kad su ga tu primetili, pobegao je u Milorce, odatle prešao u Ljubinić, zakućio i umro. Gavrilo je posle smrti ostavio četiri sina: Velimira, Živana, Nikolu i popa Mihaila. Živan i Nikola još za očeva života, po volji njegovoj, otišli su u Dren, gde Živan ostane na Drenskom Brdu i od njega su današnji Živanovići, a Nikola, po naredbi kuće Lazarevića, pređe u Kupinovo gde i danas ima potomstva. Velimir i pop Mihailo, ostanu u Ljubiniću i do danas očuvali su potomstvo i sveštenički čin u porodici. Na svim mestima ova porodica imala je svojih viđenijih predstavnika. Velimirov sin Vesa Velimirović, najviđeniji, nabogatiji i najrazboritiji Tamnavac krajem 18. veka i u početku 19. veka i član Praviteljstvujuščeg Soveta za okrug valjevski. Živanovi sin Neofit, kaluđer manastira Bogovđa i prvi pisar Soveta, dokle je ovaj zasedavao u Bogovoađi.
    -Danilovići, druga polovina 18. veka, Skupljan u Posavskoj Tamnavi, Nikoljdan.
    -Đenići, posle 1827. godine, B. Krajina, Lučindan.
    -Ilići i Aćimovići, druga polovina 18. veka, Gračanica u Azbukoici, Đurđevdan.
    -Jovičići, druga polovina 18. veka, Osat, Jovanjdan.
    -Karanovići, posle 1827. godine, Dubica, Đurđevdan.
    -Mladenovići, posle 1827. godine, Banjani u okolini, Đurđevdan.
    -Nedeljkovići, stara porodica, Đurđic.
    -Nikolići, prva polovina 18. veka, Krnule u Posavskoj Tamnavi, Nikoljdan.
    -Petrovići 1, druga polovina 18. veka, B. Krajina, Nikoljdan.
    -Petrovići 2, druga polovina 18. veka, Prijedor, Đurđevdan.
    -Simići, prva polovina 18. veka, Gornja Orahovica u Azbukovici, Jovanjdan.
    -Stevanovići, prva polovina 18. veka, Tornik u Azbukovici, Jovanjdan.
    -Stojanovići*, prva polovina, Birač, Alimpijevdan.
    *Stojanovići su potomci Stojana Starovlaha, koji je krajem 18. veka i u početku 19. veka bio najbogatiji, najviđeniji i najotresitiji seljak ovog sela, a potomci mu danas spali na jednu vrlo siromašnu kuću.
    -Todorovići, prva polovina 18. veka, Vršić u Azbukovici, Nikoljdan.

    Odgovori
  • Milodan

    Obrenovac i okolna sela, Orašac. Prema knjizi Ljubomira Ljube Pavlovića „Antopogeografija valjevske Tamnave“, izdanje 1912. godine.

    Orašac je na obema stranama rečice Vukićevica. Zemljište, iako po izgledu ravno, ima puno neravnina, ali koji ipak selu ne daju neravan izgled. Kuće su s obe strane rečice i razlikuju se dva kraja: Gornji do Vukićevice (sela) i Donji do Drena.
    Imanja starih manastira i crkava, koji su danas u ruševinama, prešla su u svojinu pojedinih seljaka ili pojedinih krajeva sela. U Orašcu crkveno imanje je prodato, ali mesto i porta crkvena ostali su kao seoska zejednica.
    U Tamnavi imamo nekoliko vrsta zemalja: peskuše, krečuše, crnice, smolnice, blaguše, mrtvuše i polojske zemlje.
    Mrtvuša je crvena, tvrda, hladna vodoizdržljiva glina, teška za rad i vodom oskudna. Na njoj uspevaju i same rastu šume, a izvesnih godine mogu i strmni usevi, a drugo ništa ne može. Najlepši primeri mrtvuše su: Dubrava u Orašcu i Ljubiniću, Dubrava u Jabučju, zatim bezvodni delovi sela: Tulara, Banjana, Batalaga, Svileuve, Trlića i dr.
    Stare šumske celine Dubrave između Orašca, Ljubinića i Drena i drugih posavskih sela danas nema, ostalo je malo pojedinačnih zabrana i nešto zapuštenih mesta, na kojima se sama šuma podigla ili ostala ziratna zemlja.
    Od današnjih sela, koja su nesumnjivo postala od ranijih zaseoka su: Vukićevica od Orašca i Kozarica od Kamenice između 1818. i 1822. godine.
    Imena sela, koja bi opominjalana voće su: Orašac, Jabučje, Crvena Jabuka, Zukve, Gunjevac i Breska.
    Imena sela, koja bi opominjala na osobine vode su: Vrelo, Stubline, Stublineca, Modran (Orašac), Kladnica, Ušće i Stubla.
    Selišta ima svako selo, samo se različito zove. Na svakom selištu očuvani su tragovi života ili se mogu naći, pa bilo naseljeno ili nenaseljeno. Osobna imena selištima su: Selište, Staro Selo, Kućerine, Stare Kuće, Kućišta, Stara Voća i Palanka. Selišta imaju u : Orašcu, Jabučju i Skobalju.
    U ponekim selima ove oblasti nalaze se kao osobna imena pojedinih naseljenih ili nenaseljenih delova sela: Zbegovi, Zbegovišta ili Zbegovine. Zbegovine predstavljaju privremeno nastanjivanje oblasnog ili susednog stanovništva za vreme rata ili kakvog opšteg pokreta u oblasti u doba turske vladavine. Takva mesta bila bi po šumama, jarugama i pošumljenim dolinama i po njima se narod zadržavao, dokle ne bi opasnost, koja je pretila životu, prestala. Kao osobna imena ove vrste poznata su: Zbegovine u Posovu, u Goloj Glavi i Raduši, Zbegovišta u: Rukladi, Orašcu, Paljuvima i Murgašu. Prota Matija u svojim „Memoarima“ pominje ovakve zbegove na više mesta u oblasti, naročito u onom delu, kad opisuje nesrećnu 1813. godinu.
    Još se drže stare, napuštene crkve u: Drenu, Orašcu i Crniljevu.
    Stari valjevski put nije išao današnjim putem. U oblast je ulazio na Karauli, odatle vencem silazio u varošicu Ub, odakle je u Sovljaku prelazio Tamnavu, pa preko Vrela, Takova, Ljubinića, Joševe, Lončanika, Trstenice i Stublina prelazio Kolubaru, na Carevom Brodu. Novakovićev nepoznati putnik, Rus, u 16. veku prošao je istim putem, gde u svom beznačajnom putopisu veli, da je od Karaule do Stublina išao kroz šumske krajeve. Ovaj put u Vrelu delio je jedan krak, odatle išao preko Orašca i drugih posavskih sela pravo na sever, Savi, gde je u Skeli prelazio u Kupinovo.
    U poviše sela u oblasti ima ciganskih porodica, koji su se potpuno pretopile u prave Srbe. Ove su se porodice potpuno izmenile, izgubile boju lica, govor, način života i zanimanje. Mikići u Orašcu i po drugim selima pravi su Srbi; govore srpski, rade i zemlju i zanate, hrane se, odevaju i kreću kao naši seljaci; niko ih ne zove Ciganima, mada je do skoro bilo seljaka u životu, koji su pamtili, kad su se njihovi preci doselili iz Erdelja kao pravi Cigani.

    Poreklo famiija-prezimena sela Orašac, opština Obrenovac:
    Prezime-kada su doseljeni-odakle su doseljeni-Krsna slava-napomena:

    -Aškovići, druga polovina 18. veka, Kotešica u Podgorini, Jovanjdan.
    -Vasiljevići, posle 1827. godine, Vragočanica u Podgorini, Nikoljdan.
    -Vasići*, prva polovina 18. veka, Svojdrug-okrug užički, Andrijevdan.
    *Vasiće je preveo iz Stublina njihov deda Vasa, stari seoski ćata, koji je zbog toga zvat i Vasa Ćatara, te mu se potomci zovu Ćatarići. Kako se otac Vasin doselio iz Svojdruga, otuda su i Vasići poreklom iz tog mesta.
    -Vlajkovići, druga polovina 18. veka, Stara Reka u Podgorini, Jovanjdan.
    -Gavrilovići, druga polovina 18. veka, Stara Reka u Podgorini, Jovanjdan.
    -Grahovci, posle 1827. veka, Bijeljina, Jovanjdan.
    -Ilići i Ćebići. Videti Ćebići i Ilići.
    -Jankovići i Jovanovići. Videti Jovanovići i Jankovići.
    -Jovanovići i Jankovići, prva polovina 18. veka, Gornje Košlje u Azbukovici, Jovanjdan.
    -Lazići, posle 1827. godine, Gornje Košlje u Azbukovici, Jovanjdan.
    -Markovići 1, posle 1827. godine, Donje Košlje u Azbukovici, Jovanjdan.
    -Markovići 1, posle 1827. godine, B. Krajina, Nikoljdan.
    -Mikići, druga polovina 18. veka, Temišvar, Lučindan, svi Mikići (Grabovac i Ratari) su jedna te ista porodica i ciganskog porekla, Rumuni.
    -Miloševići* 1, stara porodica, Đurđevdan.
    *Iz ove porodice je Miloš Milošević, prvo austrijski dobrovoljac, a posle i oficir, koji je na glas pobune u Šumadiji, zbacio oficirsku uniformu, vratio se u svoje selo, podigao svoje seljake i s njima se junački borio u sviom bojevima, dokle nije slavno pao u boju na Mišaru.
    -Miloševići 2, posle 1827. godine, Kovilj u Starom Vlahu, Lazarevdan.
    -Miljkovići, prva polovina 18. veka, Zlatarić u Podgorini, Jovanjdan, doskorašnja sveštenička porodica.
    -Mihailovići, druga polovina 18. veka, Krajina, Jovanjdan.
    -Nikolovići*, stara porodica, Đurđic.
    *Ova stara porodica zove se u selu još i: Peladići, Petrovići i Markovići i sva je u Gornjem Kraju sela, do Vukićevice.
    -Pavlovići, posle 1827. godine, Lika, Đurđic.
    -Perišići, posle 1827. godine, Brusnik u Starom Vlahu, Đurđevdan, uljezi u Miloševiće (ne piše koje, a po Krsnoj slavi se zaključuje da su Miloševići 1).
    -Petrovići 1, druga polovina 18. veka, Stara Reka u Podgorini, Đurđevdan.
    -Petrovići 2, posle 1827. godine, Vragočanica u Podgorini, Đurđic.
    -Popovići, prva polovina 18. veka, Brezjaci u Jadru, Nikoljdan, doskorašnja sveštenička porodica.
    -Radovanovići 1, posle 1827. godine, obližnji grabovac, Aranđelovdan, dovodci.
    -Radovanovići 2, posle 1827. godine, Stara Reka u Podgorini, Jovanjdan.
    -Roknići, posle 1827. godine, Banija, Nikoljdan.
    -Sakići, posle 1827. godine, Urovci u okolini, Lučindan, dovodci.
    -Ćebići i Ilići, druga polovina 18. veka, Babina Luka u Kolubari, Pantelijevdan.

    Odgovori
  • Milodan

    Obrenovac i okolna sela, Piroman. Prema knjizi Ljubomira Ljube Pavlovića „Antopogeografija valjevske Tamnave“, izdanje 1912. godine.

    Piroman je s obe strane Tamnave, u ravnici, s kućama rasturenim po celom prostoru po oceditijim mestima. Seoske kuće su tako raspoređene, da se u njihovom rasporedu, mada su vrlo izmešane, jasno raspoznaju tri kraja: Erski ispod škole, Jelavski oko Tamnave i do Lisog Polja i Veprovica do Stublina.
    Močila su jaki i čisti izvori, dublji od živobara, otiču čistom vodom iste temerature kao i susedni vazduh, ne upotrebljavaju se za piće, ali upotrebljavaju kao močila za lan i konoplju. Ovakvih močila ima po Zabrežju, Urovcima, Piromanu, Broviću, Lisom Polju, Brezovici i dr.
    Dolina tamnavska, od početka do kraja, pune je živobara, močila, mlakova i ritova. Zemljišta su navodnjena, ali nikad potolita, već se daju lako kanalisati i ocediti. Potolitnih zemljišta i ritova ima u Broviću, Piromanu i Lončaniku.
    U Tamnavi imamo nekoliko vrsta zemalja: peskuše, krečuše, crnice, smolnice, blaguše, mrtvuše i polojske zemlje.
    Polojske su zemlje tresetne, pune vode, uvek gnjile, dobre livade i pašnjaci. Ovakve su zemlje oko bara i pri stavama pojedinih reka. A ima ih: u Crvenoj Jabuci, Broviću, Trstenici, Piromanu, Stublinama, Zabrežju, Ratarima, Krtinskoj itd. i daju najbolju travu za pašnjake, zbog čega se u selima sa ovakvom zemljom podiglo konjarstvo. Najbolje konje gaje pojedine porodice i čuvene su zbog toga u celoj oblasti: Keserovići u Piromanu, Mišići u Broviću, Brankovići u Grabovcu, Simeunovići i Stublinama itd.
    U Grabovcu, ko bi se malo više zadržao u selu i ko bi se iz bliže raspitao o mestu neseljenja i imanja starijih porodica od pre 150 godina, uvideće da je stari Grabovac bio zbijen oko Vidana i da danas svaka starija porodica ima svojih predstavnika na tom istom mestu. Na ovaj način Stubline su se rasturile od svog izvora Crkvine, Piroman i Brović iz Starog Sela, Trstenica od starog groblja, Banjani iz Starog Voća, Tulari iz Klenovice, Trlić od Jezera, Sovljak od Korova itd.
    Po narodnim tradicijama mnoga današnja sela postala su od raselica. Narod misli, da su ovakva sela bila trla ili ispusti glavnog sela, pa su se pojedinci deobom ili zbog kakve bolesti udaljavali od sela i stvarali nova sela: Lajkovac (selo) je raselica Gornjeg Lajkovca u srezu kolubarskom, i zato ga svaki seljak zove još i Donji Lajkovac; Brović je raselica Piromana, Batalage Svileuve, Kršna Glava Dokmira, Milorci Crvene Jabuke, Rvati, Krtinska, Urovci, Zvečka i Ratari su nastali od stare Breskve, Belo Polje od Zvečke itd.
    Kada je Sibiljanin Janko pošao od Beograda sa vojskom na Kosovo, priča se, da je prešao Kolubaru na brodu u Stublinama, da se brod po njemu zove Carev Brod, zatim, da je došao u Piroman i ulogorio se na potoku, koji se po njemu zove Carevac. Na Carevcu je vojska bila tri dana, očekivala drugu vojsku i pirovala, to se po tome selo nazvalo Piroman. Kad je pomoćna vojska došla, Janko je sa ovom vojskom otišao u Liso Polje u misu, ondašnji manastir, pričestio vojsku i s njome uz Kolubaru i Ljig otišao na Kosovo.
    Selišta ima svako selo, samo se različito zove. Na svakom selištu očuvani su tragovi života ili se mogu naći, pa bilo naseljeno ili nenaseljeno. Osobna imena selištima su: Selište, Staro Selo, Kućerine, Stare Kuće, Kućišta, Stara Voća i Palanka. Naseljena Stara Sela imaju u: Orašcu, Jabučju i Skobalju a nenaseljena u: Radljevu, Ljubiniću, Piromanu, Broviću i na Ušću.
    Stara sela, koja bu po narodnom predanju postojala od pre 300 (sada 400) godina bila bi ova: Grabovac, Breska, Zabrežje, Skela, Ušće, Dren, Trstenica, Piroman, Banjani, Vrelo, Takovo, Paljuvi, Jabučje, Nepričava, Tvrdojevac, Dokimr, Novaci, Koceljeva, Brgule, Svileuva, Ljutice, Bukor, Kamenica itd.
    Poslužili smo se, piše Ljuba Pavlović, i spiskom sela, čiji su vinogradi i usevi oštećeni gradom meseca juna 1719. godine. Pored sela tadašnjeg valjevskog distrikta ista nepogoda snašla je i ova sela iz tadašnjeg paleškog distrikta: Gola Glava, Banjani, Vukona, Zvečka, Breska, Zabrežje, Palež (Obrenovac) i Piroman. Ovo je spisak carskog, bečkog ratnog arhiva u prepisu, još neobjavljen.

    Poreklo famiija-prezimena sela Piroman, opština Obrenovac:
    Prezime-kada su doseljeni-odakle su doseljeni-Krsna slava-napomena:

    -Alimpići, prva polovina 18. veka, Miličinica u Podgorini, Bogojavljenje i Jovanjdan.
    -Brankovići, posle 1827. godine, Miličinica u Podgorini, Aranđelovdan.
    -Brovići, prva polovina 18. veka, Ozrinići, Mala Gospojina.
    -Vlajkovići, posle 1827. godine, Latvica kod Arilja, Aranđelovdan.
    -Dimitrijevići, druga polovina 18. veka, Ljuboviđa u Azbukovici, Đurđevdan.
    -Đorđevići i Ovsenice. Videti Ovsenice i Đorđevići.
    -Ilići, druga polovina 18. veka, Šljivova u Rađevini, Jovanjdan.
    -Karići*, stara porodica, Nikoljdan.
    *Karići nisu starinci, ali kako misle da su doseljeni pre 300 godina u ovo selo i kako su još jedini, čije su kuće u Starom selu, uzeti su za starince.
    -Keserovići, sruga polovina 18. veka, Oglađenovac u Podgorini, Đurđic.
    -Kosići, posle 1827. godine, Makovište-okrug užički, Đurđic, uljezi u Keseroviće.
    -Lukići 1, posle 1827. godine, Banjaluka, Markovdan.
    -Lukići 2, posle 1827. godine, Stepojevac-okrug beogradski, Stevanjdan, uljezi u Arseniće(?).
    -Mirkovići i Pavlovići. Videti Pavlovići i Mirkovići.
    -Mitrovići, posle 1827. godine, Bogojevići kod Arilja, Aranđelovdan.
    -Mihailovići, posle 1827. godine, Goleši u Makedoniji, Sv. Atanasije, trgovačka porodica.
    -Ovsenice i Đorđevići, posle 1827. godine, Županjac-okrug beogradski, Đurđevdan, današnja sveštenička porodica.
    -Pavlovići i Mirkovići, prva polovina 18. veka, Komirić u Rađevini, Jovanjdan.
    -Pašići, druga polovina 18. veka, Rogača pod Kosmajem, Jovanjdan.
    -Tinići, druga polovina 18. veka, Sedlari u Podgorini, Stevanjdan
    -Trivići, prva polovina 18. veka, Krajina, Đurđevdan.

    Odgovori
  • Milodan

    Obrenovac i okolna sela, Ratari. Prema knjizi Ljubomira Ljube Pavlovića „Antopogeografija valjevske Tamnave“, izdanje 1912. godine.

    Ratari su savsko selo između Skele i Zvečke. Zemljište je ravno, polojsko i bez ikakve uzvišice. Kuće su u južnom delu iznad mehane i manje više zbijene na oceditijim mestima između pojedinih seoskih bara.
    Sava je od ušća Vukodraže pa do ušća Kolubare pogranička reka oblasti. Na celom prostoru, osim veze sa susednim barama, u Savu se ne uliva ni najmanji potočić. Pri povodnjima razliva se i puni bare, samo ako joj obala nije visoka kao na Ušću, Skeli, Breskvi i Zabrežju oko pristaništa. Poplave su velikih razmera i zahvataju sva posavska polojska sela. Seljaci sela: Skele, Krtinska, Ratara, Urovaca, počeli su podizati pored obale savske nasipe ili dolme ali su ti radovi primitivni. Poplave posavskih sela obuhvataju velike razmere i sa svim grozotama, jer pored poplava imanja i useva, poplave nisu retke bez ljudskih žrtava i rušenjea zgrada. Zato su seljaci sporazumno otpočeli podizati dolme i podizati obalu, ali je od slabe prednosti. Poplava od 1897. godine nije ni ova sela ostavila, već ih je tako potopila, da ih je morala državna vlast lađama spasavati. Takav je isti slučaj bio i s proleća 1907. godine.
    Kad se Sva povuče u korito Poloj ostaje bezvodan, voda ostaje po očagama, u Zvečiccama i Maloj Bari i onda je letnji ispust svih susednih sela. Do pre 10 godina bio je zajednica sela: Skele, Ratara, Krtinske i Urovaca, a sada je izdeljen i ograničen tako, da su na jednom kraju Ratari i Krtinska ostali u zajednici, na drugom Krtinska i Urovci, na trećem sama Krtinska i na četvrtom sama Skela. Sva ova sela, osim Skele, ostavila svoje poloje nepodeljene, pa i Skela opet je jedan, potolitiji deo, ostavila nepodeljen.
    Polojska sela su pored Save i sva u pravoj i niskoj ravnici. Kuće s malim okućnicama poređane su duž glavnog seoskog puta (Zabrežje, Krtinska, Zvečka) ili strpane bez ikakvog reda (Skela i Ratari) ili koncentrički raspoređene oko izvesnog centra (Ušće) ili zrakastim linijama (Belo Polje i Rvati).
    U ravnijim selima pored Save postoje zajednice ne samo jednog nego i po dva sela. Zajednice ovih sela su najveće, to su bare i ogromne prostorije oko njih, koje voda plavi i duže se na njima zadržava s proleća i preko godine. Ratari, Grabovac i Zvečka polažu podjednaka prava na grabovačku Veliku Baru. U Grabovcu, Skeli i Ušću i svima drugim polojskim selima bare manjeg obima su porodične zajednice, koje kada se isuše, zajednički se upotrebljavaju za ispašu.
    U Tamnavi imamo nekoliko vrsta zemalja: peskuše, krečuše, crnice, smolnice, blaguše, mrtvuše i polojske zemlje.
    Polojske su zemlje tresetne, pune vode, uvek gnjile, dobre livade i pašnjaci. Ovakve su zemlje oko bara i pri stavama pojedinih reka. A ima ih: u Crvenoj Jabuci, Broviću, Trstenici, Piromanu, Stublinama, Zabrežju, Ratarima, Krtinskoj itd. i daju najbolju travu za pašnjake, zbog čega se u selima sa ovakvom zemljom podiglo konjarstvo.
    Starovlaškog su tipa i neka sela na ravnici pored Save. Seoske kuće su pored drumova, s jedne i s druge strane puta, dosta zbijene, s malim okućnicama, s kućama uvučenim malo u dvorište i naročitim rasporedom zgrada. Ova sela su ili prava šumadijska ili približna ovom tipu, kao: Lajkovac (selo), Skela, Krtinska, Urovci, Belo Polje i Ratari. U selima ovog tipa nema zaseoka izuzev šti su to Brgulice u Krtinskoj.
    Raselice po krajvima, nikad u sredini, većinom do drugih sela, pored glavnog seoskog ili važnijeg puta i naseljene na drugi način od sela. Kuće su ublizu, s malim okućnicama, uvučene unutra i s obe strane puta. Na ovakvim mestima prvo se naseljavao kakav dugogodišnji seoski sluga, koji je službom nešto zaradio i stekao, pa bi se okućio a uz njega pridolazili bi Krajišnici, uz koje bi pridošao po kakav odeliti zadrugar iz sela, ako bi imao imanja u tom mestu. Takve su raselice sela: Ušća, Skele, Grabovca, Stublina, Ratara itd.
    Po narodnim tradicijama mnoga današnja sela postala su od raselica. Narod misli, da su ovakva sela bila trla ili ispusti glavnog sela, pa su se pojedinci deobom ili zbog kakve bolesti udaljavali od sela i stvarali nova sela: Lajkovac (selo) je raselica Gornjeg Lajkovca u srezu kolubarskom, i zato ga svaki seljak zove još i Donji Lajkovac; Brović je raselica Piromana, Batalage Svileuve, Kršna Glava Dokmira, Milorci Crvene Jabuke, Rvati, Krtinska, Urovci, Zvečka i Ratari su nastali od stare Breskve, Belo Polje od Zvečke itd.
    Krtinska i Ratari imaju velike zajednice u Poloju i Baluru i preko leta, kad ova mesta nisu potopljena, stoka oba sela zajednički se napasa uz naplatu neke utvrđene takse, koju utvrđuju sami seljaci na svojim seoskim sastancima radi isplate poreza i drugih troškova oko ovih zajednica. Tarifa se propisuje pre Đurđevdana i važi do Mitrovdana i obavezna je za svakog seljaka. Naplata je u rukama seoskih kmetova i vrši se u drugoj polovini godine između 8. septembra i Mitrovdana. Tarifa oba sela, koja je stalna već nekoliko godina, propisuje od konja 1,5 dinar, od govečeta 1 dinar, od ovce 0,3 dinara i sviljčeta 0,2 dinara. Ratarci izgone svoju stoku sa svojim čobanima ili više domova imaju zajedničkog čobanina, kome se plaća gotovim novcem ili u prirodi, ali po sve malo. Krtinci imaju naročite čobane za svaku vrstu stoke, osim konja, i ovi je izjutra po selu kupe, a uveče dogone i predaju. Konji za teglenje i volovi su po pašnjacima ili štalama.
    Imena sela koja opominju na ranija naselja i ljudske tvorevine su, između ostalih, i Ratari.
    Sela koja su postala kao raselice drugih sela pre 200 (sada 300) godina, bila bi: Brović raselica Piromana, Batalege Svileuve, zukve Novaka, Zvečka, Krtinska, Uroivci i Ratari starog sela Breskve.

    Poreklo famiija-prezimena sela Ratari, opština Obrenovac:
    Prezime-kada su doseljeni-odakle su doseljeni-Krsna slava-napomena:

    -Borjanovići, posle 1827. godine, Bačka, Đurđevdan, srodnici sa Borjanovićima u Zvečkoj.
    -Vasiljevići i Mićići. Videti Mićići i Vasiljevvići.
    -Vasići, posle 1827. godine, Srem, Sv. Petka.
    -Gajići, posle 1827. godine, Osat, Tomindan.
    -Đakovići, prva polovina 18. veka, Stara Srbija, Đurđevdan.
    -Đukanovići i Stevanovići 1. Videti Stevanovići 1 i Đukanovići.
    -Jovanovići, druga polovina 18. veka, Zavlaka u Rađevini, Nikoljdan, poveća zadruga.
    -Krstići, druga polovina 18. veka, Miličinica u Podgorini, Nikoljdan.
    -Lukići, posle 1827. godine, B. Krajina, Jovanjdan.
    -Mikići, posle 1827. godine, Orašac, Lučindan, poreklom rumunski Romi kao i u Orašcu i Grabovcu.
    -Mićići i Vasiljevići, druga polovina 18. veka, Vrbić u Rađevini, Nikoljdan.
    -Nikolići, druga polovina 18. veka, Mojkovići u Rađevini, Stevanjdan.
    -Pokrajci, druga polovina 18. veka, Krajina, Jovanjdan.
    -Radojičići*, stara porodica, Nikoljdan.
    *Radojičići su stara urovačka porodica, prešla u susedne Ratare i naselila se. Vode poreklo od Rosića, ranije Vilića, još iz Breske.
    -Simići, posle 1827. godine, obližnje Stubline, Petrovdan.
    -Stevanovići 1 i Đukanovići*, stara porodica, Stevanjdan.
    *Đukoanovići ovog sela su od Stevanovića 1 iz Urovaca i do dans su u srodstvu.
    -Ristići, druga polovina 18. veka, Bijeljina, Jovanjdan.

    Odgovori
  • Milodan

    Dopuna za selo Krtinska, opština Obrenovac.
    Ukucavajući u računar Stevanoviće 1 iz Ratara zapazio sam propust, jer sam video da nisam napisao Stevanoviće iz Krtinske. Mislio sam da je moj previd ali sam proverom zaključio da kod sela Krtinska nema stranice 599, te ovim putem želim da ispravim grešku (priređivača) posebno što poznajem neke ljude iz Krtinske, koji se prezivaju Stevanović.

    Poreklo famiija-prezimena sela Krtinska, opština Obrenovac:
    Prezime-kada su doseljeni-odakle su doseljeni-Krsna slava-napomena:

    -Stevanovići 1, prva polovina 18. veka, Bijeljina, Stevanjdan.
    -Stevanovići* 2, druga polovina 18. veka, Srem, Đurđic.
    *Stevan, predak ove porodice, bio je gajdaš, svirao po selima i zastao u ovom selu.
    -Stevanovići 3, druga polovina 18. veka, Lika, Stevanjdan uljezi u Stevanoviuće 1.
    -Stevanovići 4, druga polovina 18. veka, Petrc u Rađevini, Alimpijevdan.

    Molim moderatora da, ako je tehnički moguće, ispravi ovu grešku.
    Hvala unapred!

    Odgovori
  • Milodan

    Bravo majstore, administratoru!

    Odgovori
  • Milodan

    Obrenovac i okolna sela, Skela. Prema knjizi Ljubomira Ljube Pavlovića „Antopogeografija valjevske Tamnave“, izdanje 1912. godine.

    Skela je na Savi, sa zemljištem poptuno ravnim i sa svih strana opkoljena barama. Kuće su seoskim barama razrnjđene na tri velika kraja: Gornji do Grabovca, Donji pored Save i Vrhove do Ratara.
    Sava je od ušća Vukodraže pa do ušća Kolubare pogranička reka oblasti. Na celom prostoru, osim veze sa susednim barama, u Savu se ne uliva ni najmanji potočić. Pri povodnjima razliva se i puni bare, samo ako joj obala nije visoka kao na Ušću, Skeli, Breskvi i Zabrežju oko pristaništa. Poplave su velikih razmera i zahvataju sva posavska polojska sela. Seljaci sela: Skele, Krtinska, Ratara, Urovaca, počeli su podizati pored obale savske nasipe ili dolme ali su ti radovi primitivni. Poplave posavskih sela obuhvataju velike razmere i sa svim grozotama, jer pored poplava imanja i useva, poplave nisu retke bez ljudskih žrtava i rušenjea zgrada. Zato su seljaci sporazumno otpočeli podizati dolme i podizati obalu, ali je od slabe prednosti. Poplava od 1897. godine nije ni ova sela ostavila, već ih je tako potopila, da ih je morala državna vlast lađama spasavati. Takav je isti slučaj bio i s proleća 1907. godine.
    Kad se Sva povuče u korito Poloj ostaje bezvodan, voda ostaje po očagama, u Zvečiccama i Maloj Bari i onda je letnji ispust svih susednih sela. Do pre 10 godina bio je zajednica sela: Skele, Ratara, Krtinske i Urovaca, a sada je izdeljen i ograničen tako, da su na jednom kraju Ratari i Krtinska ostali u zajednici, na drugom Krtinska i Urovci, na trećem sama Krtinska i na četvrtom sama Skela. Sva ova sela, osim Skele, ostavila svoje poloje nepodeljene, pa i Skela opet je jedan, potolitiji deo, ostavila nepodeljen.
    Polojska sela su pored Save i sva u pravoj i niskoj ravnici. Kuće s malim okućnicama poređane su duž glavnog seoskog puta (Zabrežje, Krtinska, Zvečka) ili strpane bez ikakvog reda (Skela i Ratari) ili koncentrički raspoređene oko izvesnog centra (Ušće) ili zrakastim linijama (Belo Polje i Rvati).
    U ravnijim selima pored Save postoje zajednice ne samo jednog nego i po dva sela. Zajednice ovih sela su najveće, to su bare i ogromne prostorije oko njih, koje voda plavi i duže se na njima zadržava s proleća i preko godine. Ratari, Grabovac i Zvečka polažu podjednaka prava na grabovačku Veliku Baru. U Grabovcu, Skeli i Ušću i svima drugim polojskim selima bare manjeg obima su porodične zajednice, koje kada se isuše, zajednički se upotrebljavaju za ispašu.
    Kad bi turske vlasti osudile neku porodicu na progonstvo ili surgun, njihova bi imanja prelazila u druga ruke. Ako bi se povratili u selo, mogli bi dobiti ista imanja ili bi im se dala druga u blizini ili nova da se krče. Đikići iz Sovljaka pri svakom pokretu i posle svakog austrijskog rata prelazili su u Austro-Ugrasku, pa su neki ostajali, a neki se vraćali i pri povratku nisu nikad mogli dobiti iste zemlje, koje su pre toga imali. Markovići-Popovići iz Takova, kad su prelazili u Austriju i otuda se vraćali, neki su se naselili na ista mesta a neki otišli u druga sela. Đurići-Jevtići iz Crvene Jabuke pri povratsku nisu se mogli vratiti svi na isto mesto, već jedni ostali na Ušću. Zazići iz Skele nisu mogli da se vrate u svoje Popučke, već ostali u Skeli. Lelićani iz Trlića vratili su se opet na isto imanje.
    U Skeli, priča se da je bio čitluk-sahibija Neki Dželadin-beg, koji je imao svoju kulu i živeo u sredini sela. Čitluk sahibije iz tog doba živele su samo u selima pored Save, ređe u udaljenijim selima, može biti radi svoje lične bezbednosti. U narodu čitluk sahibije nisu ostale u najcrnjoj uspomeni, što se vidi iz toga, što Tamnavci nisu najradije pristali da dižu ustanak u 1804. godini. Spahije su desetak naplaćivale po selima, a priča se da su ga prodavale pojedinim ubskim i paleškim Turcima, pa ga ovi naplaćivali. Desetak u druge dažbine Tamnavci su odavno davali u novcu i priča se da su plaćali odsekom (đuture), po pogodbi i dva puta godišnje, o Đurevdanu i Miholjdanu.
    U ravnijim selima pored Save postoje zajednice ne samo jednog nego i po dva sela. zajednice ovih sela su najveće, to su bare i ogromne prostorije oko njih, koje voda plavi i duže se na njima zadržava s proleća i preko godine. Ratari, Grabovac i Zvečka polažu podjednaka prava na grabovačku Veliku Baru. U Grabovcu, Skeli i Ušću i svima drugim polojskim selima bare manjeg obima su porodične zajednice, koje kada se isuše, zajednički se upotrebljavaju za ispašu.
    Starovlaškog su tipa i neka sela na ravnici pored Save. Seoske kuće su pored drumova, s jedne i s druge strane puta, dosta zbijene, s malim okućnicama, s kućama uvučenim malo u dvorište i naročitim rasporedom zgrada. Ova sela su ili prava šumadijska ili približna ovom tipu, kao: Lajkovac (selo), Skela, Krtinska, Urovci, Belo Polje i Ratari. U selima ovog tima nema zaseoka izuzev šti su to Brgulice u Krtinskoj. Brgulice imaju zaseban atar, odvojene su od sela Zvečicom, imaju zasebno stanovništvo i da nemaju zajednice u krtinačkim ispustima, šumama, polojima, bile bi zasebno selo.
    U Vukovim haračkim tefterima pominju se kao zaseoci: Koren u Družetiću, i Jautina u Goloj Glavi, ali nisu bili zaseoci ni onda, pa ni danas, jer ih niko tim imenom od njihovih seljaka ne zove, Vrhovi u Skeli, Staro Vrelo u Vrelu, Pljoštara u Drenu, Gračica u Novacima, Ratkovac u Svileuvi i Krivaja u Ljuticama jesu veće male (mahale), koje bi se, kad bi se njihova imanja izdvojila od ostalog sela, mogla nazvati zaseocima, a vremenom i selima.
    Raselice po krajvima, nikad u sredini, većinom do drugih sela, pored glavnog seoskog ili važnijeg puta i naseljene na drugi način od sela. Kuće su ublizu, s malim okućnicama, uvučene unutra i s obe strane puta. Na ovakvim mestima prvo se naseljavao kakav dugogodišnji seoski sluga, koji je službom nešto zaradio i stekao, pa bi se okućio a uz njega pridolazili bi Krajišnici, uz koje bi pridošao po kakav odeliti zadrugar iz sela, ako bi imao imanja u tom mestu. Takve su raselice sela: Ušća, Skele, Grabovca, Stublina, Ratara itd.
    Svi zadružni i imućniji domovi imaju pored ove dve kuće još po jednu ili dve druge; zadruga Jovičića u Drenu, Nešići u Skeli i Begovići u Brezovici po tri kuće, a zadruge: Jovanovića-Pavlovića u Crniljevu i Đapići u Bukoru i četiri kuće.
    Čobani kod Krtinaca (Krtinčana) su retko iz sela, većinom sa strane, plata im je u novcu i po nešto u prirodi, pogađa ih, plaća i otpušta seoski kmet, a na stanu su u seoskoj kućici, koja je u sredini sela, gde se drže seoski sastanci ili gde se bude našlo za potrebno. Ovakvo je stočarenje i kod drugih posavskih sela, koje imaju većih seoskih zajednica, kao kod Zabrežja, Belog Polja, Urovaca i Skele.
    Imena sela ili delova sela, koja opominju na ranija naselja i ljudske tvorevine: Gračanica, Grac (Skela), Gradac (Zvečka i Zabrežje), Bobija (Dokmir), Popovica (Gola Glava i Crniljevo), Staro Selo i Trebež (Jabučje), Gradojevići, Kožuar, Ratari, Kozarica, Trlina (Bajevac), Trlić, Rubribreza, Lončanik, Svileuva i dr. Nesporno je zašto je Skela dobila ovo ime budući da je preko Save Kupinovo i da se odlazilo u Kupinovo i dolazilo u Skelu skelom, bar kada se radi o masovnijem prelazu ljudi, stoke i robe.
    Selišta ima svako selo, samo se različito zove. Na svakom selištu očuvani su tragovi života ili se mogu naći, pa bilo naseljeno ili nenaseljeno. Osobna imena selištima su: Selište, Staro Selo, Kućerine, Stare Kuće, Kućišta, Stara Voća i Palanka. Selišta prve vrste imaju u : Skeli, Vukoni, Svileuvi, Zvečkoj, Kamenici i Bukoru. Naseljena Stara sela imaju: Orašcu, Jabučju i Skobalju, a nenaseljena u: Radljevu, Ljubiniću, Piromanu, Broviću i na Ušću.
    Vorbiz (Vorbis) u Skeli i jednim delom na Ušću po narodnom predanju bio je veliki rimski grad, na samoj obali Save, opkoljen sa svih strana, osim Save antom, otokom ušćanskih i skeljanskih bara. Za grad se priča da je bio veliki, naseljen Rimljanima. Vorbiz se i danas sav ne zirati, po njemu se izoravaju, a po potrebi vade sarkofazi, novac, cigle, kamenje, razno bronzano oruđe i oružje. Već sam rekao da je na ovoj lokaciji izgrađena Termoelektrana Obrenovac „B“ i da se službeno mesto železničke stanice TENT-a „B“, što nisam rekao, naziva VORBIS, op. Milodan.
    U Skeli, pozadi sela, u pravcu prema sredini sela, nalazi se jedno ošančeno mesto, još i danas ciglom podzicano, nazvato Grac, za koji se misli, da je još u rimsko doba bila vojnička karaula sa posadom, koja je obezbeđivala prevoz preko Save.
    Stari valjevski put nije išao današnjim putem. U oblast je ulazio na Karauli, odatle vencem silazio u varošicu Ub, odakle je u Sovljaku prelazio Tamnavu, pa preko Vrela, Takova, Ljubinića, Joševe, Lončanika, Trstenice i Stublina prelazio Kolubaru, na Carevom Brodu. Ovaj put se u Vrelu delio na dva kraka od koji je jedan krak išao preko Orašca i drugih posavskih sela pravio na sever, Savi, gde je u Skeli prelazio u Kupinovo.
    Haništa su osobna imena pojedinih mesta, na kojima su bili putnički hanovi: Ovakvih haništa ima u: Brgulama, Paljuvima, Nepričavi, Takovu, Joševi, Ljubiniću i Skeli. I prota Matija pominje, da je bilo ovakvih hanovia u početku ustanka, da su bili turski i da su ih Srbi u prvoj pobuni odmah otpočeli paliti, kao što je bio slučaj sa orašačkim hanom u Šumadiji.
    Svuda po oblasti izorava se ili iskopava i stari novac. Novaca ima raznog doba i od raznog metala, nalazi se ili pojedinačno ili u većoj meri, uza šta se nadovezuju priče o brzom bogatstvu pojedinih porodica. Najviše novca nađeno je po starim gradskim mestima, oko kulina, šančeva i po bojištima. Do danas se najviše nalazilo ovakvog novca u Skeli, pri ušću Vukodraže u Savu, gde je bio po predanju stari grad Beljin i po Vorbisu, u Skeli, gde je redak seljak, koji ne bi imao po kakav starinski novac.
    Izoravanje starih vatrišta, ognjišta i pepelišta po Bukoru, Jabučju, Skeli, Trliću, Tvrdojevcu, Stublinama i Goločelu opet su dokazi ranijeg života. Tragovi ranijeg života ograničeni su na pojedinačna mesta, nalaze se na uzvišenim ravnijim mestima, oko jezera, izvora, reka i potoka. Po mestima nalaženja izgleda, da je stanovništvo ranijeg doba živelo u zbijenim mestima.
    U spisku valjevske eparhije od 1735. godine, od tamnavskih sela toga doba pominju se Dobrić (Trlić), Jabučje, Sovljak, Stubline, Breska, Grabovac, Vrelo, Tulari, banjani, Dokmir, Raduša, Bukor, Crniljevo, Goločelo, kamenica, Svileuva, Nepričava, Palež, Skela i Novaci.
    Stara sela, koja bi po narodnom predanju postojala od pre 300 (sada 400) godina je, između ostalih, i Skela.
    Stevan Negić iz Raduše ostavio je u rukopisu svome sinu Mihailu biografiju svoje porodice.
    Po Stevanovim beleškama, koje je prepisao i po usmenim iskazima Stevanovim još i dopunio njegov otresiti sin Mihailo, Negići su od 2 brata Karadžića: Milića i Uglješe, a Dabići od trećeg Dabaše. Sva tri su prvi put naselili u Raduši, na levoj obali Uba, pa kad jednog zimskog dana padnu na konaka Miliću nekakva četvorica Turaka, nagnaju Milića i Uglješu da bosi po snegu vodaju njihove opanke. Kad su kao ozebli obratili se svojim mlađim, da im iznesu zubune da se ogrnu, Turci im ne dadnu. Onako ozebli i ljuti obojica upadnu u kuću, napadnu na Turke i pobiju ih. Još zorom Milić i Uglješa s ukućanima iznesu mrtve Turke i odnesu u nekakvu zvekaru i zatrpaju. Dabiša jednog dana pobegne u Jautinu, u planinu, gde su im bile kolibe i tamo ostane, a njih obojica pri povratku izvedu narod iz kuća, zgrade isprazne, zapale i presele i presele se na desnu stranu Uba, koja je bila šumovita, pograde zemunice i sklone narod.
    Kad je posle nekoliko meseci muselim valjevski saznao za ovu pogibiju Turaka, naredi dvojici zaptija da odu u Radušu, da uhvate u vežu Milića i Uglješu i da ih stražarno sprovedu. Kad su zaptije trebale stići u Radušu, neko je prokazao Miliću, te ovaj s bratom pred njih izađe i iz zasede pobije ih. Na glas da su zaptije poginule, musalim pošalje čitav odred. Kad su Milića izvestili o ovome, videći očiglednu propast, skupi sav narod, kuću i ograde popali i s narodom siđe u Skelu i tu se nastani. Ali ga zaptije ni tu ne ostave na miru, te pređe u Kupinovo i tamo se nastani. Pri ovom gonjenju i seljenju jedan od članova njegove porodice pogine, te Milić ljut, vrati se iz Kupinova i odmetne se u hajduke. Nije dugo hajdukovao, počem ga namami neki Turčin na zasedu i ova ga ubije.
    Njegov najstariji sin Negoslav, kad je saznao ko mu je oca na prevaru ubio i da je očev ubica u Beogradu, pređe iz Kupinova u Beograd i kod ubice pogodi se u službu, da ga posle nekoliko nedelja zakolje usred njegove kuće. Negoslav se posle odmetne u hajduke i hajdukovao je srećno poduži niz godina. Kad su se prilike oko njega malo stišale, ostavi se hajdukovanja, pređe u Kupinovo, kad mu je stric Uglješa već bio umro, pa dva brata ostanu u Kupinovu, dva u SKELI a s još petoricom vrati se u Radušu i naseli na starom mestu, na desnoj strane Uba. Još i danas Mihailo, Negoslavljev unuk, čuva šešanu svojih predaka, s kojom su hajdukovali i Turke tukli.
    Sve doseljene porodice u ovu oblast nisu srpske narodnosti. Među njima ima; Rumuna, Madžara, Nemaca i Bugara. Od Nemaca je svega jedna porodica u Zabrežju a od svih stalih nejviše je Rumuna, od kojih se znatan broj posrbio. U Skeli su porodice rumuskog porekla: Brzaci, Kumpani i Kalvaci.
    Dabići iz Gole Glave i Raduše naselili su svoje srodnike u Skeli i Kupinovu, gde ih i danas ima.
    Radljevoi se zbog kuge raselilo i od sadašnje crkve rasturilo na sve strane. Iz istih razloga pokretala su se i sela: Skela, Ušće, Trlić i dr.
    U Skeli su nastarije porodice dalje od Save, iza seoskog Poljica i oko Karadžine bare, a mlađe na sever od njih, idući Savi.
    Zadružni život je u oblasti na velikoj ceni. Jedinština je posledica porodičnih nedaća i ona ne mora da predstavlja siromanštinu. Inokonština je posledica deobe i materijalnog upropašćavanja kuće i porodice od strane rđavih starešina i predtavnika. Nema doma u selu, koji nije bio, ili koji nije zadužen ili koji se ne sprema da bude zadužen. Za zadružni život vezano je i blagostanje doma, za jedinštinu oskudica u radnoj snazi, za ikonoštinu krajnja nemaština. Pa i danas ova oblast ističe se sa najvećim brojem stanovnika na jednu kuću u Kraljevini. Zadruga ima s osobinama i bez osobina, i uopšte uređenih, kao što su zadruge gornjih valjevskih oblasti. U oblasti zadruge prvog oblika, kao i gore, su: Stankovići u Golohj Glavi, Aškovići i Miloševići u Čučugama, Đapići i Arsenovići u Bukoru, Jovanivići i Cvejići u Crniljevu, Kovačevići i Paunovići u Koceljevi, Petrići u Družetiću itd.
    Jače zadruge bez osobina su: Jovičići i Janoševići u Drenu, Nešići u Skeli, Antonići u Vukoni, Lukići-Brdarskih u Kožuaru, Rakići u Stublenici, Todorovći u Ljubiniću, Mišići u Broviću, Popovići u malom Borku, Ciglići u Skobalju, Brkići u Tularima, Begovići u Brezovici, Tešići 1 i 2 u Novacima itd.
    Zadruge od nesrodnih elemenata su: Jovanovići u Crniljevu sa starim Milakovićima od najranijih vremena, Miloševići u Čučugama sa starincem Smiljanićem itd.
    Nastaviće se…

    Odgovori
  • Milodan

    Poreklo famiija-prezimena sela Skela, opština Obrenovac:
    Prezime-kada su doseljeni-odakle su doseljeni-Krsna slava-napomena:

    -Avramovići, druga polovina 18. veka, Osat, Đurđevdan.
    -Adamovići, posle 1827. godine, Stubline u okolini, Alimpijevdan, dovodac uz mater.
    -Arsenovići, posle 1827. godine, Ravnaja u Rađevini, Jovanjdan.
    -Babići, posle 1827. godine, Čakovo, Aranđelovdan.
    -Bajini, posle 1827. godine, T. Bečej, Nikoljdan.
    -Baćići, posle 1827. godine, Cuce, Nikoljdan.
    -Beljinci, prva polovina 18. veka, Bijeljina, Đurđevdan.
    -Blagojevići, posle 1827. godine, Časne Verige, doseljen kao radnik sa dugom, srodnik Blagojevićima iz Skele.
    -Brankovići, posle 1827. godine, Krnić u šabačkoj Posavini, Nikoljdan, zanatlijske kuće.
    -Brzaci, posle 1827. godine, Erdelj, Aranđelovdan, po narodnosti Rumuni.
    -Vasići 2, posle 1827. godine, Gradiška u Bosni, Đurđevdan, ne pominju se Vasići 1.
    -Vukadinovići, posle 1827. godine, Prijedor, Aranđelovdan.
    -Vukosavljevići, posle 1827. godine, Moštanica (ne zna se da li je Mala ili Velika)-okrug beogradski, Nikoljdan.
    -Došići, druga polovina 18. veka, Brankovina u Kolubari, Stevanjdan.
    -Dragojlovići i Milinkovići. Videti Milinkovići i Dragojlovići.
    -Đokići, posle 1827. godine, Bosanska Gradiška, Lučindan.
    -Đorđevići, posle 1827. godine, B. Krajina, Andrijevdan
    -Đurkovići, posle 1827. godine, T. Bečej u Banatu, Đurđevdan.
    -Erići, posle 1827. godine, Osat, Aranđelovdan, uljez u Eriće 1(?).
    -Živanovići i Savići. Videti Savići i Živanovići.
    -Zazići*, prva polovina 18. veka, Popučke u Kolubari, Stevanjdan.
    *Porodica Zazića uvek je bila od najviđenijih porodica u okrugu. Iz njihove porodice su znameniti Valjevci prošlog i predprošlog veka: Janko i Milovan Zazić.
    Janko je bio trgovac i veliki rodoljub, zbog čega je 1803. godine morao napustiti kuću i bežati pod zaštitu austrougarskih vlasti. A to je onaj isti Janko, koji se pominje u onom znamenitom pismu iz 1803. godine, poslano austrijskom majoru Mitezaru u Zemun, i zbog toga su pisma platili svojim glavama njegovi najveći prijatelji: Aleksa Nenadović, Ilija Birčanin i Hadži Ruvim.
    -Zmijanci, posle 1827. godine, B. Krajina, Nikoljdan.
    -Isakovići 1, druga polovina 18. godine, Osat, Stevanjdan.
    -Isakovići 2, posle 1827. godine, Banjani u oblasti, Jovanjdan, uljezi u Isakoviće.
    -Jagodići, posle 1827. godine, Zarožje-okrug užički, Đurđevdan.
    -Jankovići, posle 1827. godine, Đurđevo u Banatu (ja bih rekao u Bačkoj, op. Milodan), Nikoljdan.
    -Jovanovići, posle 1827. godine, Dobroselica-Stari Vlah, Jovanjdan, došao kao zanatlija.
    -Kalvaci, posle 1827. godine, Banat, Nikoljdan, posrbljeni Rumuni.
    -Kapetanovići, posle 1827. godine, Beograd, Nikoljdan, kupili imanje, žive u Beogradu.
    -Katići, posle 1827. godine, Lika, Nikoljdan.
    -Kovačevići, posle 1827. godine, Derventa, Ilindan.
    -Kokići, posle 1827. godine, Banat, Đurđevdan.
    -Koturi, posle 1827. godine, Jablanica u Krajini, Nikoljdan.
    -Kušpani, posle 1827. godine, Erdelj, Aranđelovdan posrbljeni Rumuni.
    -Lazarevići, posle 1827. godine, Bosansdka Gradiška, Đurđevdan.
    -Lešići, posle 1827. godine, Bosanska Gradiška, Sv. Vasilije.
    -Manojlovići, posle 1827. godine, Donja Bukovica u Azbukovici, Nikoljdan, velika i ugledna zadruga.
    -Marići, posle 1827. godine, Jablanica u Krajini, Đurđevdan.
    -Marjanovići, posle 1827. godine, Sedlari u Podgorini, Stevanjdan.
    -Markovići, druga polovina 18. veka, Joševa u Podgorini, Nikoljdan.
    -Mijići, posle 1827. godine, Vrbić u Rađevini, Stevanjdan.
    -Mikše, posle 1827. godine, Progari u Sremu, Aranđelovdan.
    -Milinkovići i Dragojlovići, prva polovina 18. veka, Degurić u Kolubari, Nikoljdan.
    -Mitrovići 1, posle 1827. godine, B. Krajina, Ignjatijevdan.
    -Mitrovići 2, posle 1827. godine, Osat, Đurđevdan.
    -Mićanovići, posle 1827. godine, Lika, Đurđevdan.
    -Nešići 1, stara porodica, Nikoljdan.
    -Nešići 2, druga polovina 18. veka, Vrelo u oblasti, Jovanjdan, uljezi u Nešiće 1.
    -Nikolići 1, posle 1827. godine, susedno Ušće, Nikoljdan, zanatlije.
    -Nikolići 2, posle 1827. godine, susedni Ratari, Nikoljdan, od ratarskih Krstića.
    -Ninkovići, druga poloviina 18. veka, Bijeljina, Nikoljdan.
    -Panići, posle 1827. godine, Beljin u Posavskoj Tamnavi, Jovanjdan.
    -Petrovići 1, prva polovina 18. veka, Obrež u Sremu, Nikoljdan.
    -Petrovići 2, posle 1827. godine, Lika, Lučindan.
    -Petrovići 3, posle 1827. godine, Osat, Đurđevdan.
    -Radovanovići, posle 1827. godine, Tuzla, Jovanjdan.
    -Radojičići, druga polovina 18. veka, Drobnjaci, Đurđevdan.
    -Raduški* 1, prva polovina 18. veka, Raduša, Jovanjdan.
    *Raduški 1 u Skeli su od Negića i očuvali su prezimena: Božanići, Mitrovići, Mirčetići, Kovačevići i Sofronići, a između sebe i Karadžići.
    -Raduški 2, druga polovina 18. veka, Stara Gora u Podgorini, Sv. Stefan Dečanski, uljezi u Raduške 1.
    -Rajkovići, posle 1827. godine, Dobrinci u Sremu, Jovanjdan.
    -Rakići, posle 1827. godine, Dubica, Sv. Vasilije Ostroški.
    -Roksići 1, druga polovina 18. veka, Moštanica u Krajini, Nikoljdan.
    -Roksići 2, druga polovina 18. veka, Mojkovići u Rađevini, Đurđevdan.
    -Savići 1 i Živanovići, druga polovina 18. veka, Lelić u Podgorini, Nikoljdan.
    -Savići 2, posle 1827. godine, Gvozdac-okrug užički, Nikoljdan.
    -Simići, posle 1827. godine, Svileova u oblasti, Lazarevdan.
    -Tanasići, prva polovina 18. veka, Bosanska Gradiška, Đurđevdan.
    -Tomići, posle 1827. godine, Sedlari u Podgorini, Jovanjdan.
    -Tubići, posle 1827. godine, Srem, Stevanjdan.
    -Dževabdžići, posle 1827. godine, Kupinovo u Sremu, Đurđevdan.

    Odgovori
  • Milodan

    Obrenovac i okolna sela, Stubline i Veliko Polje. Prema knjizi Ljubomira Ljube Pavlovića „Antopogeografija valjevske Tamnave“, izdanje 1912. godine.

    Stubline su na Tamnavi i Kolubari, zemljišta manje više ravnog. Zapadni deo sela je izdignutiji i neravniji, a istočni čista ravnica. Izdignutiji deo sela zove se Stubline, a ravniji Veliko Polje. Kuće su u oba kraja i razmeštene u džemate velikog prostranstva. Stublinski su džemati: Grčki Kraj do Trstenice, Perići sredina sela, Jadrani na sever od Perića i Novo Selo do Grabovca. Džemati Velikog Polja su: Veprovica do Piromana, Slanbara oko ugljo-kiselog izvora i Veliko Polje do Belog Polja.
    NAPOMINJEM DA JE VELIKO POLJE ODAVNO ODVOJENO OD STUBLINA I DA JE DANAS POSEBNO SELO TE SE U TOM SMISLU OVAJ TEKST MOŽE SMATRATI KAO OPIS DVA SELA, STUBLINA I VELIKOG POLJA, op. Milodan
    Tamnavska ravnica je jednolikog izgleda i posmatrana s Karaule ili vrhovljanskog Visa ima izgled prave ravnice, bez ikakve ma i najmanje primetne uzvišice i zahvata najveći deo oblasti. Južna i zapadna granica je ovoj ravnici pruga (linija), koja polazi s Presada na istok i na severozapad draginjskom visu Stublu, a severna je prava pruga povučena od kožuarskog visa Godlje u severoistočnom pravcu i završava na Kolubari, na Carevom Brodu, u Stublinama, dokle je istočna granica reka Kolubara.
    Dodirna zona ravni i Pljoštare je najbogatiji tamnavski kraj sa vodom. Celom linijom, pošav od Kožuara, pa sve do Kolubare, na svakom koraku, ima po jedan jak izvor, koji je bogat vodom i stalno u Pljoštaru preko cele godine, otiče u jednu ili više bara. U Grabovcu i Stublinama nema kuće, koja nema po jedan ovakav izvor pred samim kućnim vratima i ovi izvori su uvek na višoj terasi, nikad na ovoj, koja se spušta u ravan Pljoštare.
    U oblasti ima dosta izvora, koji svojim imenima opominju na karakter mineralnih izvora. Takvi bi izvori bili: Zmajevac u Kamenici, Mlakonja u Raduši, Hlađani u Družetiću, Živanica u Novacima, Savinac u Zukvama, Vidan u Grabovcu, Slana Bara u Galovićima i Slanac u Koceljevi.
    Od mineralnih izvora je Slanbara u Stublinama. Na desnoj obali Tamnave, u uglu između Tamnave i Kolubare, usred ravnice, izbija iz zemlje najjači izvor u oblasti, od koga postaje dvaput jači potok od Tamnave. Slanbara je na dodirnoj zoni terasaste ravnice i kolubarskog diluvijuma, izbacuje u klobucima tamnavski pesak s muljem i sumpor-vodonik, radi čega ima barutljiv mirisi oseća se na nekoliko desetina metara okolo. Izvor je okruglog oblika, dubok 3-5 dm. s kao kristal bistrom vodom nakiselog ukusa, koja otiče kanalom od metra u preseku i posle 60 m pada u Tamnavu. Seljaci pričaju da se izvor ne muti, ali da s proleća, kad se otpočnu po planinama snegovi topiti i kad otpočnu jače kiše padati, da se i Slanbara povišava i izbacuje borove šišarke, po čemu zaključuju da je njen začetak, daleko, u nekoj planini.
    Stara napunjena ili zatvorena korita, kojima je reka Kolubara nekada tekla, bilo nasuta, bilo šumom obrasla, zovu se Starače, naprimer Starača u Jabučju i Lajkovcu, Stara Kolubara u Belom Polju i Obrenovcu. Odvojeni krakovi reke su očage: očage u Jabučju, Lisom Polju, Stublinama i dr.
    Kolubara je zbog velike količine vode nebrodna reka (ne može se pregaziti), op. Milodan). Kad bi stanje vode spalo na najmanju meru, onda se može broditi po izvesnim mestima. Takvi su brodovi: Beli Brod u Lajkovcu, Dabin Brod u Jabučju, Skobaljski u Skobalju, Protin Brod u Lisom Polju i Carev Brod u Stublinama. Na Kolubari su danas dva gvozdena mosta, jedan na Belom Brodu a drugi kod Obrenovca.
    U Tamnavi imamo nekoliko vrsta zemalja: peskuše, krečuše, crnice, smolnice, blaguše, mrtvuše i polojske zemlje.
    Polojske su zemlje tresetne, pune vode, uvek gnjile, dobre livade i pašnjaci. Ovakve su zemlje oko bara i pri stavama pojedinih reka. A ima ih: u Crvenoj Jabuci, Broviću, Trstenici, Piromanu, Stublinama, Zabrežju, Ratarima, Krtinskoj itd. i daju najbolju travu za pašnjake, zbog čega se u selima sa ovakvom zemljom podiglo konjarstvo. Najbolje konje gaje pojedine porodice i čuvene su zbog toga u celoj oblasti: Keserovići u Piromanu, Mišići u Broviću, Brankovići u Grabovcu, Simeunovići i Stublinama itd.
    Nekad je cela oblast bila sva u šumu obrasla; doline Tamnave i Kolubare bile su pokrivene gustim i neprohodnim šumama. Pominje se da je Tamnava bila prava šumska oblast, tako je nepoznati putnik, po narodnosti Rus, prošao kroz ovu oblast iz Valjeva za Beograd, svuda je na celom putu, Od Karaule do Carevog Broda u Stublinama, gde je prešao Kolubaru, prolazio kroz same šume.
    Sela u tamnavskoj ravnici ili su bez mala ili sa malama, koje se zovu krajevima, u kojima su kuće neobično rasturene i daju tip nemačkog sela. Sve kuće su rasturene s imanjima oko kuća i na sve strane, s malim ograđenim okućnicama i s prostranim predvorom, koji služi za ulaz u kuću i držanje domaće stoke. Sa zapadne ili severne strane je kakav zabrančić s voćem, gde se drži sitnija stoka. Ovakva sela prevlađuju u oblasti i njih je najviše u sredini oblasti: Grabovac, Brezovica, Novaci, Vrelo, Stubline, Ljubinić itd…
    U Grabovcu, ko bi se malo više zadržao u selu i ko bi se iz bliže raspitao o mestu neseljenja i imanja starijih porodica od pre 150 godina, uvideće da je stari Grabovac bio zbijen oko Vidana i da danas svaka starija porodica ima svojih predstavnika na tom istom mestu. Na ovaj način Stubline su se rasturile od svog izvora Crkvine, Piroman i Brović iz Starog Sela, Trstenica od starog groblja, Banjani iz Starog Voća, Tulari iz Klenovice, Trlić od Jezera, Sovljak od Korova itd.
    U rečniku K. Jovanovića od 1872. godine Jabučje se pominje kao Donje i Gornje. Malo je Jabučana da bi znali koje bi porodice i domove stavili u Gornje, a koje u Donje, jer je uvek ova podela bila zbog toga da imaju u selu po dva kmeta, koji su često bili iz istog kraja. Stoga u ovom radu Jabučje ne uzimamo kao dva sela, nego kao jedno, gde i Stubline i Veliko Polje ne smatramo kao dva sela nego kao jedno, iako Stubline imaju svoga, a Veliko Polje opet svoga kmeta. Imanja Gornjeg i Donjeg Jabučja, Stublina i Velikog Polja su u zajednici, porodice posle deoba prelaze iz jednog kraja u drugi, seoske zajednice su oba kraja u podjednakoj meri i seljaci se podjednako služe seoskim rekama i izvorima.
    Imena sela, koja bi opominjala na osobine vode su, između sotalih, i Stubline. Ime Stubline došlo je od mnogih stublina, koje su bile pored starog puta, kojim se nekada išlo preko ovog sela za Beograd i brodila Kolubara na carevom Brodu. Od tih starih stublina i danas ih ima ispred gornje seoske mehane i oko Šarene Česme.
    Tragovi starih kula ili tvrđavica pored starih puteva sasvim su dobro očuvane. nalaze se na uzdignutijim mestima, rovovima ograđenim, koje su bile na starim putevima. U Stublinama, prema Carevom Brodu, u dolini Kolubare, nalazi se „Kulina“, mesto, na kome se misli, da je bila u najranije doba karaula s posadoom za bezbednost prevoza preko Kolubare.
    Još se drže stare napuštene crkve u: Drenu, Orašcu i Crniljevu. Porušenih crkava ili crkvina ima u: Bresnici, Vrelu, Jabučju (na dva mesta), Kamenici, Ljubiniću, Novacima, Brgulama, Raduši, Svileuvi, Radljevu, Sovljaku, Stublinama (na dva mesta), Takovu, Tularima, Urovcima, Rvatima i Čučugama.
    Stari valjevski put nije išao današnjim putem. U oblast je ulazio na Karauli, odatle vencem silazio u varošicu Ub, odakle je u Sovljaku prelazio Tamnavu, pa preko Vrela, Takova, Ljubinića, Joševe, Lončanika, Trstenice i Stublina prelazio Kolubaru, na Carevom Brodu.
    Kada je Sibiljanin Janko pošao od Beograda sa vojskom na Kosovo, priča se, da je prešao Kolubaru na brodu u Stublinama, da se brod po njemu zove Carev Brod, zatim, da je došao u Piroman i ulogorio se na potoku, koji se po njemu zove Carevac. Na Carevcu je vojska bila tri dana, očekivala drugu vojsku i pirovala, to se po tome selo nazvalo Piroman. Kad je pomoćna vojska došla, Janko je sa ovom vojskom otišao u Liso Polje u misu, ondašnji manastir, pričestio vojsku i s njome uz Kolubaru i Ljig otišao na Kosovo.
    Izoravanje starih vatrišta, ognjišta i pepelišta po Bukoru, Jabučju, Skeli, Trliću, Tvrdojevcu, Stublinama i Goločelu opet su dokazi ranijeg života. Tragovi ranijeg života ograničeni su na pojedinačna mesta, nalaze se na uzvišenim ravnijim mestima, oko jezera, izvora, reka i potoka. Po mestima nalaženja izgleda, da je stanovništvo ranijeg doba živelo u zbijenim mestima.
    U spisku valjevske eparhije od 1735. godine, od tamnavskih sela toga doba pominju se Dobrić (Trlić), Jabučje, Sovljak, Stubline, Breska, Grabovac, Vrelo, Tulari, Banjani, Dokmir, Raduša, Bukor, Crniljevo, Goločelo, Kamenica, Svileuva, Nepričava, Palež, Skela i Novaci.
    Sela koja su pre 300 (sada 400) godina samostalno postala na ranije nestalim naseljima ili mestima koja su bila naseljena su, između ostalih i Stubline.
    U poviše sela u oblasti ima ciganskih porodica, koji su se potpuno pretopile u prave Srbe. Ove su se porodice potpuno izmenile, izgubile boju lica, govor, način života i zanimanje. Mikići u Orašcu i po drugim selima pravi su Srbi; govore srpski, rade i zemlju i zanate, hrane se, odevaju i kreću kao naši seljaci; niko ih ne zove Ciganima, mada je do skoro bilo seljaka u životu, koji su pamtili, kad su se njihovi preci doselili iz Erdelja kao pravi Cigani. Rafailovići i Matići u Stublinama, Kostići i Ilići u Trliću, Milovanovići u Trnjacima, Milosavvljevići u Rukladi itd. opet ciganskog porekla, ali se kod svih, kao i kod Mikića, svaki ciganski trag izgubio.
    Makedonci i Šopovi slični su i nikoga nije teže ispitati kao njih, jer su bitno izmenili i svoje karakterne i etničke osobine pogubili, samo ako su se ranije doselili. Kod stublinskih Makedonaca ističe se u jakoj meri poštenje i karakter, s toga su najviđeniji u selu.
    Nastaviće se..

    Odgovori
  • Milodan

    Poreklo famiija-prezimena sela Stubline i Veliko Polje, opština Obrenovac:
    Prezime-kada su doseljeni-odakle su doseljeni-Krsna slava-napomena:

    -Agočevići, posle 1827. godine, Banat, Aranđelovdan, pokršteni Madžari.
    -Adamovići, posle 1827. godine, Vukićevica, Alimpijevdan, predak dovodac uz mater.
    -Anđelići, Aničići i Tijosavići. Videti Tijosavići, Anđelići i Aničići.
    -Babići*, posle 1827. godine, Banjaluka, Jovanjdan.
    *Babiće je doselio njihov srodnik vojvoda Golub Babić na kupljeno imanje posle 1878. godine pa se i pored njih naselio, neko vreme živeo i posle vratio u Bosnu. Babići po drugim selima opet su srodnici vojvode Goluba.
    -Bajići, posle 1827. godine, Brajići u rudničkom okrugu, Đurđevdan.
    -Baranci, posle 1827. godine, Dubica, Stevanjdan.
    -Bođani, posle 1827. godine, Erdelj, Nikoljdan, posrbljeni Rumuni.
    -Bursaći, posle 1827. godine, Lika, Đurđevdan.
    -Velimirovići, posle 1827. godine, Grabovac u susedstvu, Aranđelovdan, uljezi u Kolakoviće.
    -Vladisavljevići, posle 1827. godine, Paljuvi u oblasti, Đurđic.
    -Vračarevići, posle 1827. godine, Lika, Nikoljdan.
    -Vujkovići, druga polovina 18. veka, Konjuša u Rađevini, Đurđevdan.
    -Vučkovići, druga polovina 18. veka, Janja u Bosni, Aranđelovdan.
    -Gavrilovići 1, druga polovina 18. veka, Cvetulja u Rađevini, Đurđevdan.
    -Gavrilovići* 2, druga polovina 18. veka, Banat, Stevanjdan.
    *Predak ovih Gavrilovića je Rumun i došao za čuvara ovaca u ovo selo, pa su ga njegove gazde oženile i okućile.
    -Gavrilovići 3, posle 1827. godine, Valjevo, Đurđevdan, uljezi u Grčiće.
    -Gajići, druga polovina 18. veka, Cvetulja u Rađevini, Stevanjdan.
    -Godići, posle 1827. godine, Leskovice u Podgorini, ista porodica u Grabovcu, doseljeni kao sluge.
    -Grčići*, prva polovina 18. veka, Makedonija, Nikoljdan.
    *Grčića predak je govorio grčki i cincarski, iako je bio po narodnosti Srbin, prozvali su ga Grkom. Njegovi potomci su oko starog hana i taj kraj i dans se zove Grčki Kraj.
    -Davidovići 1, druga polovina 18. veka, Dragačevo, Ignjatijevdan.
    -Davidovići 2, posle 1827. godine, B. Krajina, Duhovski ponedeljak.
    -Davidovići 3, posle 1827. godine, Bogatić u Podgorini, Jovanjdan.
    -Damnjanovići i Kremići 1. Videti Kremići 1 i Damnjanovići.
    -Damnjanovići 2, posle 1827. godine, Osat, Jovanjdan.
    -Đukići, posle 1827. godine, Loznica u Kolubari, Đurđevdan, uljezi u Đukoviće.
    -Đurđevići, posle 1827. godine, Popinci u Sremu, novoverci.
    -Đurići i Raškovići. Videti Raškovići i Đurići. Nema u knjizi Raškovića, izuzev Raškovića u Zabrežju, op. Milodan.
    -Žikići, druga polovina 18. veka, Dobanovci u Sremu, Đurđevdan, uljezi u Pajiće.
    -Žujići, posle 1827. godine, B. Krajina, Sv. Jovan Preteča.
    -Ignjatovići, druga polovina 18. godine, Komirić u Rađevini, Nikoljdan.
    -Ilići, posle 1827. godine, Siječa reka-okrug užički, Nikoljdan, uljezi.
    -Isailovići, posle 1827. godine, Semberija u Bosni, Jovanjdan.
    -Jadrani (Jadranini), prva polovina 18. veka, Licenović (?) u Rađevini, Aranđelovdan.
    -Jevtići 1, druga polovina 18. veka, Osat, Đurđevdan.
    -Jevtići 2, posle 1827. godine, Miokus u Pocerini, Nikoljdan.
    -Jelići, druga polovina 18. veka, Mokra Gora u Starom Vlahu, Jovanjdan.
    -Jeremići, druga polovina 18. veka, Stari Vlah, Jovanjdan.
    -Jerotići, prva polovina 18. veka, Makedonija, Nikoljdan.
    -Jovanovići i Rankovići 2. Videti Rankovići 2 i Jovanovići.
    -Josipovići, druga polovina 18. veka, Bobova u Podgorini, Aranđelovdan.
    -Kesići, posle 1827. godine, Semberija, Đurđevdan.
    -Kolakovići*, prva polovina 18. veka, Nikšićka Župa, Lučindan.
    *Kolaci stublinski su iz Vrhovina, od tamošnjih Ikonića, sišli su u ovo selo i danas se zovu još: Nedeljkovići, Zarići, Jakovljevići i Petrovići, svi u Grčkom i Perića kraju.
    -Kolarevići, posle 1827. godine, Banat, Savindan.
    -Kremići i Damnjanovići, druga polovina 18. veka, Osat, Jovanjdan.
    -Kuzmići, druga polovina 18. veka, Kupinovo u Sremu, Lučindan.
    -Kumbarići, posle 1827. godine, B. Krajina, Jovanjdan.
    -Lazići i Tomići. Videti Tomići i Lazići.
    -Lukići 1, druga polovina 18. veka, Osat, Nikoljdan.
    -Lukići 2, posle 1827. godine, Lika, 23. avgust/5 septembar.
    -Maletići, posle 1827. godine, Srem, Petrovdan.
    -Maleševići*, prva polovina 18. veka, Družetić, Đurđic.
    *Maleševići su iz Družetića od tamošnjih Maleševića, ranije od Rasnice iz Starog Vlaha, naseljeni oko Slanobare i zovu se još: Davidovići 1, Rankovići 2 i Jeremići.
    -Markovići, posle 1827. godine, Pljevlje, Matijevdan.
    -Matići, druga polovina 18. veka, Srem, Nikoljdan, posrbljeni Romi.
    -Medenice, posle 1827. godine, Lika, Đurđevdan.
    -Milićevići, posle 1827. godine, T. Hođoš-Banat, Nikoljdan.
    -Milovanovići 1, druga polovina 18. veka, Kriva Reka-Stari Vlah, Sv. Kirilo.
    -Milovanovići 2, posle 1827. godine, Bradarci-okrug požarevački, Stevanjdan, trgovačka i zanatlijska porodica.
    -Miloševići 1, posle 1827. godine, T. Hođoš u Banatu, Sv. Petka.
    -Miloševići 2, posle 1827. godine, Žlne-okrug timočki, Nikoljdan.
    -Mihailovići, posle 1827. godine, Osat, Jovanjdan.
    -Mladenovići, posle 1827. godine, Kuklin kod Niša, Aranđelovdan.
    -Nikolići*, druga polovina 18. veka, Osat, Đurđevdan.
    *Nikolića predak slavio je Sv. Arhanđela, pa kako se u zidarskom poslu desio neki nesrećan slučaj, promenio je slavu i uzeo slaviti Đurđevdan.
    -Ninčići, posle 1827. godine, Banat, Jovanjdan.
    -Ožegovići, druga polovina 18. veka, Slavonija, Đurđevdan.
    -Pavići, druga polovina 18. veka, Brankovina u Kolubari, Stevanjdan, sveštenička porodica.
    -Pavlovići, posle 1827. godine, Komirić u Rađevini, Đurđevdan.
    -Pajići, prva polovina 18. veka, Kosjerić-okrug užički, Stevanjdan.
    -Pantelići, druga polovina 18. veka, Kaona u Dragačevu, Sv. Vrači.
    -Pejići, druga polovina 18. veka, Sibnica-okrug beogradski, Đurđic.
    -Perići*, druga polovina 18. veka, Osat, Lazervdan.
    *Stublinski Perići su od gvozdenovačkih Živkovića i novačkih Lazarevića, velike i vrlo imućne zadruga, iz čije je sredine g. Živojin Perić, profesor Univerziteta i priznati pravnik.
    -Petkovići, posle 1827. godine, Grabovica u Kolubari, Sv. Stefan Dečanski.
    -Petrovići 1, posle 1827. godine, Lika, Lučindan.
    -Petrovići 2, posle 1827. godine, Brezovica u Podgorini, Miholjdan.
    -Petrovići 3, posle 1827. godine, Beserovina-okrug užički, Jovanjdan uljezi u Krstiće.
    -Poljarci, posle 1827. godine, Dubica, Đurđevdan.
    -Popovići 1, posle 1827. godine, Temišvar, Jovanjdan, uljezi.
    -Popovići 2, posle 1827. godine, Paljuvi u oblasti, Đurđic.
    -Pušići, posle 1827. godine, susedni Grabovac, prešli uz mater.
    -Radivojevići, posle 1827. godine, Briježđe u Kolubari, Alimpijevdan.
    -Rajkovići, posle 1827. godine Futog u Sremu (ja bih rekao u Bačkoj), Jovanjdan.
    -Rakići, posle 1827. godine, susedni grabovac, Đurđic, dovodci.
    -Rankovići* 1, prva polovina 18. veka, Banjani u Crnoj Gori, Đurđevdan.
    *Rankovići su zaostali od briježđanskih Uroševića, koji su se nekad prvo bili naselili u ovom selu, pa se vratili preko Jabučja u Briježđe.
    -Rankovići 2 i Jovanovići, druga polovina 18. veka, Šljivovica-Stari Vlah, Nikoljdan.
    -Rafailovići, druga polovina 18. veka, Mačva, Sv. Petka, romskog porekla.
    -Ristići 1, posle 1827. godine, Ratari u okolini, Đurđevdan i Jovanjdan, uljezi u Ćukoviće.
    -Ristići 2. posle 1827. godine, susedna Zvečka, Đurđevdan, uljezi u Rajkoviće.
    -Sadžakovići, prva polovina 18. veka, Osat, Aranđelovdan.
    -Simeunovići i Tomići. Videti Tomići i Simeunovići.
    -Sremčevići, druga polovina 18. veka, Srem, Đurđic.
    -Stamenići 1, prva polovina 18. veka, Ravnje u Kolubari, Nikoljdan.
    -Stamenići 2, posle 1827. godine, Donja Ljuboviđa u Azbukovici, Đurđevdan i Nikoljdan, uljezi u Stameniće 1.
    -Stankovići, druga polovina 18. veka, Prilep, Nikoljdan.
    -Stankovci, druga polovina 18. veka, Ohrid u Makedoniji, Vavedenje Presvete Bogorodice.
    -Stevanovići 1, posle 1827. godine, Dubica, Ignjatijevdan.
    -Stevanovići 2, posle 1827. godine, Ljubiš, Aranđelovdan.
    -Stepići, posle 1827. godine, susedna Zvečka, Đurđic, dovodci.
    -Sujići, posle 1827. godine, Hođoš u Banatu, Petrovdan.
    -Tijosavići i Aničići, prva polovina 18. veka, Bela Crkva u Rađevini, Alimpijevdan.
    -Todorovići 1, duga polovina 18. veka, Komirić i Rađevini, Đurđevdan.
    -Todorovići 2, posle 1827. godine, Krajina, Sv. Velikomučenik Kliment.
    -Tomići, Simeunovići i Lazići, prva polovina 18. veka, Glasinac, Petrovdan.
    -Ćatići, druga polovina 18. veka, Petrovčić u Sremu, Aranđelovdan.
    -Ćukovići*, prva polovina 18. veka, Beljina, Đurđevdan.
    *Ćukovići su ranije iz Hrecegovine i iz ovoga sela rasturili su se po mnogim mestima po valjevskom okrugu. U selu se zovu još i: Aleksići, Jeremići, Simići, Dobrosavljevići i Radovanovići i prvi naseljenici Velikog Polja i ljegovog severoistočnog dela.
    -Ferenčevići, posle 1827. godine, Beograd, Jovanjdan uljezi u Todoroviće.
    -Čavići, posle 1827. godine, Krajina, Jovanjdan.
    -Čolići, druga polovina 18. veka, Komirić u Rađevini, Jovanjdan.
    -Španovići, druga polovina 18. veka, Slavonija, Nikoljdan.

    Odgovori
  • Milodan

    Obrenovac i okolna sela, Urovci. Prema knjizi Ljubomira Ljube Pavlovića „Antopogeografija valjevske Tamnave“, izdanje 1912. godine.

    Urovci su duž Save, na zapad od Obrenovca, sa zemljištem prepunim bara i polojskog zemljišta. Seoske kuće su zbijene oko bara u džemate i protkate s lrtinačkim. U selu su tri veća kraja: Urovci do Krtniske i nerazdvojni od nje, Breskva (Breska) pored Save i Urovački, ciganski kraj uza sami Obrenovac.
    Znamenita valjevska porodica Nenadovića, pored velikih rodbinskih veza sa svim uglednim porodicama svoga doba, imala je u centru oblasti, u Ljubuniću, svojih bliskih srodnika, a najglavniji predstavnik ove porodice Prota Matija, da bi imao savsku obalu u svojim rukama, naselio je na Zabrežju, pred Save, svoga najbližeg srodnika, koji mu je vršio značajne usluge u doba njegovog političkog rada.
    Jeladije Marković sa Zabrežja, pop Leontije Marković iz Urovaca, Isailo Lazić iz Krtinske, Petar Erić iz Zvečke i Vesa Velimirović iz Ljubinića nisu izašli na glas u doba Karađorđa i Miloša, a da nisu bili ranije u srodničkim vezama s viđenima valjevskim porodicama tog doba (doslovni prepis, op Milodan). Jeladije i pop Leontije su srodnici kuće Đelmaške, Isailo je Birčanin i srodnik Lazarevića, Erić je Starovlah i kum kuće Đelmaške a Vesa je bio drugobratučed popa Luke Lazarevića. Ove rodbinske veze i naselile su oblast i glavna naselja ove vrste bila su krajem 18. veka.
    Izvori pored reka, po Pljoštari i oko bara su: živobare, močila, mlakve i ritovi i nisu ni za bilo kakvu upotrebu, počem ih ni sama stoka neće da upotrebljava. Močila su jaki i čisti izvori, dublja od živobara, otiču čistom vodom iste temerature kao i susedni vazduh, ne upotrebljavaju se za piće, ali se upotrebljavaju kao močila za („kiseljenje“) lan i konoplju. Ovakvih močila ima u Zabrežju, Urovcima, Piromanu, Lisom Polju, Brezovici i dr.
    Sava je od ušća Vukodraže pa do ušća Kolubare pogranička reka oblasti. Na celom prostoru, osim veze sa susednim barama, u Savu se ne uliva ni najmanji potočić. Pri povodnjima razliva se i puni bare, samo ako joj obala nije visoka kao na Ušću, Skeli, Breskvi i Zabrežju oko pristaništa. Poplave su velikih razmera i zahvataju sva posavska polojska sela. Seljaci sela: Skele, Krtinska, Ratara, Urovaca, počeli su podizati pored obale savske nasipe ili dolme ali su ti radovi primitivni. Poplave posavskih sela obuhvataju velike razmere i sa svim grozotama, jer pored poplava imanja i useva, poplave nisu retke bez ljudskih žrtava i rušenjea zgrada. Zato su seljaci sporazumno otpočeli podizati dolme i podizati obalu, ali je od slabe prednosti. Poplava od 1897. godine nije ni ova sela ostavila, već ih je tako potopila, da ih je morala državna vlast lađama spasavati. Takav je isti slučaj bio i s proleća 1907. godine.
    Nurča otiče pravo na sever otokom Zvečicom, koja se nad selom Urovcima deli u dva kraka, koji se oba zovu istim imenom. Prva Zvečica ide pravo na sever, prolazi celo selo Urovce i ulazi u Savu sa severne strane Breskve. Druga Zvečica ide pravo na zapad kroz selo Brgulice i Krtinsku. U sredini ovog sela okreće na zapad i širi se u potoliti kraj: Poloj, Balur, Jazmak, Vić i Jasenku, te gradi jedan barski kraj, koji zahvata više od 1600 hektara, takozvanog, skeljanskog, krtinačkog i urovačkog Poloja. Poloj i prva Zvečica vezane su drugom Zvečicom paralelnom malom Barom i urovačkim Polojem, po dnu Krtinske. Poloj ispod skeljanske mehane ima svoju očagu, koja opšti sa Savom i kojom ga Sava puni.
    Kad se Sva povuče u korito Poloj ostaje bezvodan, voda ostaje po očagama, u Zvečiccama i Maloj Bari i onda je letnji ispust svih susednih sela. Do pre 10 godina bio je zjednica sela: Skele, Ratara, Krtinske i Urovaca, a sada je izdeljen i ograničen tako, da su na jednom kraju Ratari i Krtinska ostali u zajednici, na drugom Krtinska i Urovci, na trećem sama Krtinska i na četvrtom sama Skela. Sva ova sela, osim Skele, ostavila svoje poloje nepodeljene, pa i Skela opet je jedan, potolitiji deo, ostavila nepodeljen.
    Kad se bare ocede i ograniče na manje prostorije, oceđena mesta obrastaju travom i postaju zajednički ispusti jednog ili viiše sela, a po Zabrežju, Belom Polju i Obrenovcu su livadska zemlja. Kad su bare napunjene vodom, tada plave sva niža mesta pa i sama sela. Krtinska i Urovci malo kad da nisu poplavljeni, kada se moraju iseljavati. Kad se kuće plave, koje su na uzdignutijim mestima, tada atari ovih sela gotovo su celi pod vodom i u takvim prilikama propadaju i livade i pašnjaci, pa i usevi. Mala je korist od bara u hvatanju ribe. Kad se bare napune vodom, napune se savskom ribom i vešti ribari pti osezanju vode zatvaraju očage i odaju se hvatanju ribe. Ribu prodaju ili sami troše, pa je imaju preko cele godine, počem je vrlo vešto prepariraju i suše. najveća šteta od bara je po zdravlje seljaka i njihovih podmladaka. U avgustu i septembru mesecu posle proletnjih poplava malarija i razna zapaljenja su uvek na dnevnom redu i u velikoj meri.
    U ravnijim selima pored Save postoje zajednice ne samo jednog nego i po dva sela. Zajednice ovih sela su najveće, to su bare i ogromne prostorije oko njih, koje voda plavi i duže se na njima zadržava s proleća i preko godine. Ratari i Krtinska imaju svoje zajednice u Poloju; Krtinska ima svoju zajednicu u Viću, a sa Urovcima u baluru, jazmaku i Jasenki; Urovci i Zvečka imaju zajednice u Nurči; Ratari, Grabovac i Zvečka polažu podjednaka prava na grabovačku Veliku Baru. U Grabovcu, Skeli i Ušću i svima drugim polojskim selima bare manjeg obima su porodične zajednice, koje kada se isuše, zajednički se upotrebljavaju za ispašu.
    Starovlaškog su tipa i neka sela na ravnici pored Save. Seoske kuće su pored drumova, s jedne i s druge strane puta, dosta zbijene, s malim okućnicama, s kućama uvučenim malo u dvorište i naročitim rasporedom zgrada. Ova sela su ili prava šumadijska ili približna ovom tipu, kao: Lajkovac (selo), Skela, Krtinska, Urovci, Belo Polje i Ratari.
    Po narodnim tradicijama mnoga današnja sela postala su od raselica. Narod misli, da su ovakva sela bila trla ili ispusti glavnog sela, pa su se pojedinci deobom ili zbog kakve bolesti udaljavali od sela i stvarali nova sela: Lajkovac (selo) je raselica Gornjeg Lajkovca u srezu kolubarskom, i zato ga svaki seljak zove još i Donji Lajkovac; Brović je raselica Piromana, Batalage Svileuve, Kršna Glava Dokmira, Milorci Crvene Jabuke, Rvati, Krtinska, Urovci, Zvečka i Ratari su nastali od stare Breskve, Belo Polje od Zvečke itd.
    Imena sela data po plastičnim osobinama zemljišta su, između ostalih, i Urovci.
    Sela, koja su postala kao raselice drugih sela pre 200 (sada 300) godina su i Urovci koji su, uz Zvečku, Ratare i Krtinsku, nastali iz Breske.
    Doseljenici iz Nikšićke Župe, srodnici znamenitih valjevskih kuća krajem 18. i početkom 19. veka, znaju se, ma u kom selu i ma u kom stepenu srodstva se nalazili, a vidi se da su dugo između sebe održavali rodbinske veze, koje su danas sasvim prestale a u koje spada i familija Šajinovići u Zvečkoj, Grabovcu i Urovcima, koji znaju da potiču iz Dragovoljića u Nikšićkoj Župi i od iste porodice.
    Sve doseljene porodice nisu srpske nacionalnosti. Među njima ima Rumuna, Madžara, nemaca i Bugara. Od Nemaca je svega jedna u Zabrežju a od ostalih sela najviše je Rumuna, od kojih se znatan broj posrbio. Davidovići drugi u Gvozdenoviću rumunskog su porekla, ali se toliko izmenili, da o njima kao Rumunima i ne može biti ni reči. Karavlasi ili Srbinovići u Zabrežju izmenili su se u jačoj meeri, da svoje susede Rumune više mrze nego pravi Srbi. Mocelji, Radulji, Lrišpani, Vidakovići (Viduli) na Zabrežju, Kračuni i Riori u Zvečkoj, Molodovani i Nikolići u Urovcima, Brzaci, Kumpani i Kalvaci u Skeli, Negrami na Ušću su pored drugih pravi Rumuni, pa su ili još zadržali svoj govor i običaje ili se potpuno pretopili u Srbe.
    Krtinska s Urovcima su od stare Breske, koju je prvo načela Sava da raseljava, a kuga dovršila.

    Nastaviće se..

    Odgovori
  • Milodan

    Poreklo famiija-prezimena sela Urovci, opština Obrenovac:
    Prezime-kada su doseljeni-odakle su doseljeni-Krsna slava-napomena:

    -Aleksandrići* 1, prva polovina 18. veka, Drobnjaci, Sv. Stefan Dečanski.
    *Aleksandrići su pravi Drobnjaci, ali se odnekuda iz Starog Vlaha spustili u ovo selo i rod su gvozdenovačkim Kurepima i Radovićima u Đurđevcu. U selu se zovu još i: Milovanovići, Milanovići 2, Jovanovići 2 i Živkovići. Seljaci u selu zovu ih Lesendrićima, što se Aleksandar izgovara (kao) Lesendra.
    -Aleksandrići 2, druga polovina 18. veka, Zavlaka, Đurđevdan.
    -Aleksandrići 3, druga polovina 18. veka, Leovići, Miholjdan, uljezi u Aleksandriće 1.
    -Božići, posle 1827. godine, B. Krajina, Aranđelovdan, radnici sa dugom.
    -Brankovići 2, druga polovina 18. veka, Dragijevica u Podgorini, Lazarevdan.
    -Vilići i Rosići. Videti Rosići i Vilići.
    -Vreljanski, druga polovina 18. veka, Srem, Jovanjdan.
    -Gajići i Lukići. Videti Lukići i Gajići.
    -Građanski, posle 1827. godine, Bačka, Prepodobni Danilo, uljezi u Aleksandriće 1.
    -Dilberovići, posle 1827. godine, Ogar u Sremu, Jovanjdan.
    -Egeduški, posle 1827. godine, Bačka, Nikoljdan.
    -Ivanići*, prva polovina 18. veka, Stara Srbija, Đurđevdan.
    *Ivanići u Urovcima i Đakovići u Ratarima su jedna ista porodica, kod kojih su do skora čuvane rodbinske veze.
    -Jevtići *, stara porodica, Jovanjdan.
    *Jevtiće u Urovcima predstavljaju danas još i: Avramovići i Milankovići i rasturili su se po selu. A Jevtića ima i u Krtinskoj, op. Milodan.
    -Jelenići, druga polovina 18. veka, Šimanovci u Sremu, Aranđelovdan.
    -Kneževići, druga polovina 18. veka, Ašanja u Sremu, Nikoljdan.
    -Lukići i Gajići, prva polovina 18. veka, Progari u Sremu, Nikoljdan.
    -Markovići i Popovići. Videti Popovići i Markovići.
    -Milanovići i Sevdići. Videti Sevdići i Milanovići.
    -Mojsilovići, druga polovina 18. veka, Vršac, Tomindan.
    -Moldovakovići, posle 1827. godine, Erdelj, Aranđelovdan, posrbljeni Rumuni.
    -Nenadovići, posle 1827. godine, Gola Glava, Nikoljdan.
    -Nikolići, posle 1827. godine, Vlaška, posrbljeni Rumuni, uljezi u Gajiće.
    -Popovići i Markovići, prva polovina 18. veka, Stari Vlah, Đurđic.
    -Rankovići, posle 1827. godine, Milorci u okolini, Stevanjdan, uljezi u Stevanoviće 1.
    -Reljići, druga polovina 18. veka, Bačka, Nikoljdan.
    -Rosići* i Vilići, stara porodica, Nikoljdan.
    *Rosići, ranije Vilići, staru breštansku porodicu, predstavljaju danas: Rosići, Brankovići 1 i Jovanovići u Urovcima, Vilići u Zvečkoj, Stakići u Krtinskoj, Radojičići u Ratarima i Berići u (H)Rvatima.
    -Sevdići i Milanovići*, prva polovina 18. veka, Birač, Aranđelovdan.
    *Milanovići su od krtičanskih Lazića i prešli u Urovce, gde su i danas u blizini Lazića.
    -Stankovići*, prva polovina 18. veka, Nikšićka Župa, Lučindan.
    *Stankovići ovog sela su od grabovačkih i zvečanskih Šajinovića, doseljeni u ovo selo kad i gornji, gde se zovu još i: Dimitrijevići i Maksimovići.
    -Stevanovići 1 (i Đukanovići), stara porodica, Stevanjdan.
    -Stevanovići 2, druga polovina 18. veka, Stubline u okolini, Petrovdan, od stublinskih Simeunovića.
    -Stevanovići 3, posle 1827. godine, Popova u Bosni, Stevanjdan, uljezi u Stevanoviće 1.
    **Napomena. Na nekoliko naznačenih stranica i pored velikog truda nisam uspeo da pronađem prezime-familiju u Urovcima.

    Odgovori
  • Milodan

    Obrenovac i okolna sela, Trstenica. Prema knjizi Ljubomira Ljube Pavlovića „Antopogeografija valjevske Tamnave“, izdanje 1912. godine.

    Trstenica je na zapad od Stublina, s obe strane istoimene rečice. Zemljište je manje više ravno, kuće u gornjem delu sela zbijene su po džematima, koji su spojeni i s obe strane rečice, a u donjemm delu su rasturene. Glavni džemati su: Kalinski, s leve strane rečice, Karićki s desne strane, Nikolićki, na jug od ova dva i Suvodanje, rastureni džemat ispred Piromana duž Carevca.
    Kad je između srpskog despota Stevana i ugarskog kralja Žigmunda zaključen znameniti ugovor o predaji Stevanu i njegovim neposrednim potomcima, ako ih bude imao, Mačve s Beogradom i gradom Golupcem, već iz toga doba pominju se neka sela ove oblasti, koja je kralj Žigmund dao u praviju čelniku Radiču, koje naslednik Stevanov Đurađ utvrđuje i odobrava. U istom hrisovilju datiranom 31. avgusta 1429. godin pominju ova sela iz današnje Tamnave: Ljutice, Zabrežje, Bošnjaci i Trstenica, pored drugih, koja su po susednim oblastima.
    Sela u dolinama reka i po polojima služe se bunarima, koji se vrlo lako kopaju i daju dosta dobru i čistu vodu, koja nije na velikoj dubini. Izvori pored reka, po Pljoštari i oko bara su: živobare, močila, mlakve i ritovi i nisu nizakakvu upotrebu, počem ih ni sama stoka neće da upotrebljuje.
    Živobare su izvori pored samih reka i potoka, u neposrednoj blizini, otiču, s vodom iste temperature kao i okolni vazduh, plitke, obrasle barskim biljem, koje vremenom stvara male tresave, kao u : Trstenici, Skobalju, Zukvama, Novacima i Bajevcu.
    U tamnavi imamo nekoliko vresta zemalja: peskuše, krečuše, crnice, smolnice, blaguše, mrtvuše i polojske zemlje.
    Polojske su zemlje tresetne, pune vode, uvek gnjile, dobre livade i pašnjaci. Ovakve su zemlje oko bara i pri stavama pojedinih reka. A ima ih: u Crvenoj Jabuci, Broviću, Trstenici, Piromanu, Stublinama, Zabrežju, Ratarima, Krtinskoj itd. i daju najbolju travu za pašnjake, zbog čega se u selima sa ovakvom zemljom podiglo konjarstvo.
    U Grabovcu, ko bi se malo više zadržao u selu i ko bi se iz bliže raspitao o mestu neseljenja i imanja starijih porodica od pre 150 godina, uvideće da je stari Grabovac bio zbijen oko Vidana i da danas svaka starija porodica ima svojih predstavnika na tom istom mestu. Na ovaj način Stubline su se rasturile od svog izvora Crkvine, Piroman i Brović iz Starog Sela, Trstenica od starog groblja, Banjani iz Starog Voća, Tulari iz Klenovice, Trlić od Jezera, Sovljak od Korova itd.
    Imena sela data po plastičnim osobinama zemljišta je, između ostalih, i Trstenica.
    Stari valjevski put nije išao današnjim putem. U oblast je ulazio na Karauli, odatle vencem silazio u varošicu Ub, odakle je u Sovljaku prelazio Tamnavu, pa preko Vrela, Takova, Ljubinića, Joševe, Lončanika, Trstenice i Stublina prelazio Kolubaru, na Carevom Brodu.
    U godini 1429. u hristovulju despota Đurđa Brankovića, kojim odobrava svom čelniku radiču, da može primiti podareni poklon od ugarskog kralja Žigmunda, pominju se pored nekih sela iz susednih mačvanskih oblasti i sela ovih oblasti: Trstenica, Bošnjaci, Ljutice, Zabrežje i Medojeva reka (Banjani).
    Stara sela, koja bi po narodnom predanju postojala od pre 300 (sada 400) godina je, između ostalih, i Trstenica.

    Poreklo famiija-prezimena sela Trstenica, opština Obrenovac:
    Prezime-kada su doseljeni-odakle su doseljeni-Krsna slava-napomena:

    -Antonići, druga polovina 18. veka, Oglađenovac u Podgorini, Đurđevdan.
    -Arsenovići*, posle 1827. godine, Srem, Duhovski Ponedeljak, uljezi u Kojiće.
    *Rodonačelnik ove porodice Arsen prognan je iz Ripnja, nemirna duha, žive prirode, te ga paleški (obernovački) Turci uhvate i svega iseku na Bresci, a tu je i sahranjen. Njegov unuk osvetio ga je, uhvatio je ubicu svoga dede pred Beogradom i na isti način isekao.
    -Aškovići, druga polovina 18. veka, Gornja Bukovica u Podgorini, Aranđelovdan.
    -Babići, druga polovina 18. veka, Gradiška, Nikoljdan.
    -Baćukići, druga polovina 18. veka, Družetić u oblasti, Đurđevdan.
    -Birčani, druga polovina 18. veka, Suvodanj u Podgorini, Đurđevdan.
    -Vojinovići 1, prva polovina 18. veka, Bobova u Podgorini, Aranđelovdan.
    -Vojinovići 2, posle 1827. godine, Petnica u Kolubari, Aranđelovdan i Đurđevdan, uljezi u Vojinoviće 1.
    -Vukosavljevići, stara porodica, Jovanjdan.
    -Gavrilovići, posle 1827. godine, Suvodanj u Podgorini, Alimpijevdan.
    -Đurašinovići, posle 1827. godine, Vragočanica u Podgorini, Đurđevdan, u bliskom srodstvu sa Đurašinovićima u Joševi.
    -Živanovići, prva polovina 18. veka, Miličinica u Podgorini, Alimpijevdan.
    -Ilići, posle 1827. godine, Slatina kod Čačka, Nikoljdan, uljezi u Kariće.
    -Jevtići, druga polovina 18. veka, Stara Reka u Podgorini, Jovanjdan.
    -Karići, stara porodica, Nikoljdan. Nema „njihove“ stranice ali poznajem mnoge iz te, inače, velike familije, op. Milodan.
    -Kovandžići i Nikolići. Videti Nikolići i Kovandžići.
    -Kojići, druga polovina 18. veka, Derventa, Duhovski Ponedeljak.
    -Krstići, prva polovina 18. veka, Bobova u Podgorini, Časne Verige.
    -Lazići, druga polovina 18. veka, Suvodanje u Podgorini, Lučindan.
    -Milovanovići, druga polovina 18. veka, Suvodanje u Podgorini, Tomindan.
    -Mirkovići, posle 1827. godine, Lončanik u okolini, Jovanjdan, dovodci.
    -Mihailovići, druga polovina 18. veka, Loznica u Kolubari, Sv. Velikomučenik Artemije.
    -Mojsilovići, druga polovina 18. veka, Degurić u Kolubari, Aranđelovdan, uljezi u Vojinoviće.
    -Nikolići 1, stara porodica, Đurđevdan.
    -Nikolići 2 i Kovandžići, prva polovina 18. veka, Sipić u Staroj Srbiji, Đurđevdan.
    -Novakovići, druga polovina 18. veka, Gračanica u Azbukovici, Jovanjdan.
    -Obradovići, posle 1827. godine, Mrčić u Kolubari, Nikoljdan, uljezi u Kariće.
    -Pakaški, posle 1827. godine, Čortanovci u Sremu, Jovanjdan.
    -Pajići, posle 1827. godine, obližnje Stubline, Stevanjdan, uljezi u Tomiće.
    -Perići, posle 1827. godine, Kržava u Rađevini, Jovanjdan.
    -Petrovići 1, druga polovina 18. veka, Osat, Đurđevdan, uljezi u Nikoliće.
    -Petrovići 2, posle 1827. godine, Suvodanje u Podgorini, Aranđelovdan.
    -Stojnići, druga polovina 18. veka, Bihać, Nikoljdan.
    -Tomići, prva polovina 18. veka, Sitarice u Podgorini, Stevanjdan.

    Odgovori
  • Milodan

    Obrenovac i okolna sela, Rvati. Prema knjizi Ljubomira Ljube Pavlovića „Antopogeografija valjevske Tamnave“, izdanje 1912. godine.

    Rvati su uz Obrenovac sa severozapadne strane, ravno selo bez i najmanje uzvišice, s kućama zbijenim u krug oko seoskog ispusta Vlaška Međa. Rvati su raselica stare Breske.
    Polojska sela su pored Save i sva u pravoj i niskoj ravnici. Kuće s malim okućnicama poređane su duž glavnog seoskog puta (Zabrežje, Krtinska, Zvečka) ili strpane bez ikakvog reda (Skela i Ratari) ili koncentrički raspoređene oko izvesnog centra (Ušće) ili zrakastim linijama (Belo Polje i Rvati).
    U ravnijim selima pored Save postoje zajednice jednog ili po dva sela. Zajednice ovih sela su najveće, to su bare i ogroman prostor oko njih, koje voda plavi i duže se na njima zadržava s proleća i preko godine. Belo Polje, Rvati i Obrenovac imaju svoje zajednice u Viću pored Tamnave, pred Obrenovcem sa zapadne strane, pored toga što svako selo ima i svoje zasebne zajednice. Zajednice ovih sela služe za ispaše i goroseču. Šume se ne smeju bez reda seći.
    Neka tamnavska sela zbijena su, ali ne duž glavnog seoskog puta ili duž pobočnih seoskih puteva, koji su upravnog pravca nego duž seoskih puteva, koji se zrakasto razilaze od neke glavne tačke u selu, škole, mehane ili nečega drugoga. Po kućama, okućnicama, rasporedu zgrada slažu se sa ušorenim selima, ali po obliku puteva i opštem izgledu liče na jasenička sela. Ova sela su kružnog izgleda, čiji su krajevi prazniji od sredine. Ovakvog su izgleda: Ušće, Rvati i Rubribreza.
    U Vukovim haračkim tefterima od 80 današnjih sela ove oblasti pominju se 76 naseljenih mesta uz dve varošice, koje Vuk naziva kasabama. Kod Vuka je u spisku sela Breskva, koje danas nema, i nedostaju još sela: Vukućevica, Gunjevac, Milorci, Stepanje, Stublenica, Trnjaci i Rvati.
    Po narodnim tradicijama mnoga današnja sela postala su od raselica. Narod misli, da su ovakva sela bila trla ili ispusti glavnih sela, pa su se pojedinci deobom ili zbog kakve bolesti udaljavali iz sela i stvarali nova sela. Rvati, Krtinska, Zvečka, Urovci i Ratari nastali su od stare Breske.
    Još se drže stare napuštene crkve u Drenu, Orašcu i Crniljevu. Porušenih crkava ili crkvina ima u mnogim mestima pa i u Rvatima.
    Starih šančeva ili šarampova ima očuvanih u oblasti ili u osobnim imenima ili u nekim ostacima od rovova. Šančeva ima u: Crniljevu, Čučugama, Svileuvi, Nepričavi, Urovcima, Rvatima i Zabrežju.
    Sela, koja su postala kao raselice drugih sela pre 200 (sada 300) godina su i Rvati od Breske.

    Poreklo famiija-prezimena sela Rvati, opština Obrenovac:
    Prezime-kada su doseljeni-odakle su doseljeni-Krsna slava-napomena:

    -Berići*, stara porodica, Nikoljdan.
    *Berići su stara breštanska porodica (potomci od Rosića, ranije Vilića) koja se posle pomora naseljenih Hrvata naselila u ovom selu i oni su od iste porodice, od koje su i zvečanski Vilići.
    -Vidići, posle 1827. godine, Belo Polje u susedstvu, Nikoljdan, došao ženi na imanje.
    -Desančići, posle 1827. godine, Dubica, Đurđevdan, zanatlijska porodica, bliski Desančićima u Piromanu.
    -Dotlići, posle 1827. godine, Bačka, Ilindan.
    -Jakovljevići, druga polovina 18. veka, Tekeriš u Jadru, Lučindan.
    -Joksići, posle 1827. godine, Vranić-okrug beogradski, Nikoljdan, bliski sa Joksićima u Zvečkoj.
    -Karići, posle 1827. godine, Trstenica u okolini, Nikoljdan.
    -Mirkovići, posle 1827. godine, Bogatić u Mačvi, Jovanjdan.
    -Miškovići, posle 1827. godine, Šibenik u Dalmaciji, Nikoljdan, velika zadruga.
    -Sirčevići, posle 1827. godine, Petrovac u Sremu, Nikoljdan.
    -Stančići i Tomanići. Videti Tomanići i Stančići.
    -Stevanovići, posle 1827. godine, Progar u Sremu, Nikoljdan.
    -Stijaci*, druga polovina 18. veka, Lika, Sv. Spirodon Čudotvorac.
    *Stijaci su iz Like, s obale morske, doseljeni kao lađari i naseljeni blizu breštanskih Berića. Mislim da od njih potiču Stijovići, familija u Rvatima, op. Milodan.
    -Tamburići, posle 1827. godine, Petrovac u Sremu, Stevanjdan.
    -Tešići, posle 1827. godine, Progar u Sremu, Đurđevdan, dovodci.
    -Tomanići i Stančići, druga polovina 18. veka, Fruška Gora, Andrijevdan.

    Odgovori
  • Milodan

    Obrenovac i okolna sela, Ušće. Prema knjizi Ljubomira Ljube Pavlovića „Antopogeografija valjevske Tamnave“, izdanje 1912. godine.

    Ušće je u blizini stava Vukodraže i Save i u ravnici. Kuće su zbijene oko glavne seoske bare Ćirinke u koncentričnim krugovima, ali ima ih duž savskog puta i taj deo sela zove se Poljaci.
    Sava je od ušća Vukodraže pa do ušća Kolubare pogranička reka oblasti. Na celom prostoru, osim veze sa susednim barama, u Savu se ne uliva ni najmanji potočić. Pri povodnjima razliva se i puni bare, samo ako joj obala nije visoka kao na Ušću, Skeli, Breskvi i Zabrežju oko pristaništa.
    Centar ušćanskih bara je Gola Bara. Gola Bara, u prostoru 35 ha, je u sredini ušćanskog atara; u nju se očagama slivaju zapadne skeljanske i severne drenske, i ona se očagom severnog pravca sliva se u Vorbisu u reku Savu. Ušćanske bare, u sredini samog sela: Čunkara, Okno, Čapljara i Bašinska stiču se u glavnu seosku kanalisanu baru Ćirinku, koja očagom s istočne strane sela ulazi u antu Gole Bare i s njom u Savu. I ove bare puni reka Sava kad nadođe, ali se one odmah i ispražnjavaju, kada Sava otpočne opadati, a preko leta osim Gole Bare retko koja da ima vode.
    Velika drenska i ušćanska bara Međednjača i samo ušćanska Spužara, na zapadnom kraju sela očagama ulazi u Vukodraž i njima se pune, kad Sava nadođe. I one, kao i druga ušćanske bare, kad Sava opada, brzo se prazne i preko leta one su ritovi ili kao prave tresave.
    Stariji ljudi, kako u brdskim tako i po ravnijim selima, doživeli su u današnjim svojim osamdesetim godina oba snega. Prvi je pao krajem februara 1831. godine a drugi na Bele Poklade 1864. godine, oba su bila više od 1,5 metra visine, trajala po pet dana, pa se otopila. Kad se uzme da je i 1907. godine bio visok i dugotrajan sneg, onda otprilike na svake 34 godine Tamnavu pokriju poveći snegovi i zime traju duže vremena.
    Starci Kosan Lelićanin iz Trlića, Jovan Đotunović sa Ušća i Belja Ružičić sa Zabrežja, pored drugih, pričaju da su ovi snegovi bili tako visoki, da su njihovi stari bili prinuđeni krčiti i otvarati puteve, gde se po tri dana nija moglo izaći iz kuće i kuda na stranu ići.
    Polojska sela su pored Save i sva u pravoj i niskoj ravnici. Kuće s malim okućnicama poređane su duž glavnog seoskog puta (Zabrežje, Krtinska, Zvečka) ili strpane bez ikakvog reda (Skela i Ratari) ili koncentrički raspoređene oko izvesnog centra (Ušće) ili zrakastim linijama (Belo Polje i Rvati).
    Kad bi turske vlasti osudile neku porodicu na progonstvo ili surgun, njihova bi imanja prelazila u druga ruke. Ako bi se povratili u selo, mogli bi dobiti ista imanja ili bi im se dala druga u blizini ili nova da se krče. Đikići iz Sovljaka pri svakom pokretu i posle svakog austrijskog rata prelazili su u Austro-Ugrasku, pa su neki ostajali, a neki se vraćali i pri povratku nisu nikad mogli dobiti iste zemlje, koje su pre toga imali. Markovići-Popovići iz Takova, kad su prelazili u Austriju i otuda se vraćali, neki su se naselili na ista mesta a neki otišli u druga sela. Đurići-Jevtići iz Crvene Jabuke pri povratsku nisu se mogli vratiti svi na isto mesto, već jedni ostali na Ušću. Zazići iz Skele nisu mogli da se vrate u svoje Popučke, već ostali u Skeli. Lelićani iz Trlića vratili su se opet na isto imanje.
    Od veće vrednosti su zajednice u vodenicama i kamenolomima u Bukoru, Svileuvi, Đukovinama i dr. U Grabovcu, Skeli, Ušću i svima drugim polojskim selima bare manjeg obima su porodnčne zajednice, koja kad se isuše, zajednički se upotrebljavaju za ispašu.
    Neka tamnavska sela zbijena su, ali ne duž glavnog seoskog puta ili duž pobočnih seoskih puteva, koji su upravnog pravca nego duž seoskih puteva, koji se zrakasto razilaze od neke glavne tačke u selu, škole, mehane ili nečega drugoga. Po kućama, okućnicama, rasporedu zgrada slažu se sa ušorenim selima, ali po obliku puteva i opštem izgledu liče na jasenička sela. Ova sela su kružnog izgleda, čiji su krajevi prazniji od sredine. Ovakvog su izgleda: Ušće, Rvati i Rubribreza.
    Raselice po krajvima, nikad u sredini, većinom do drugih sela, pored glavnog seoskog ili važnijeg puta i naseljene na drugi način od sela. Kuće su ublizu, s malim okućnicama, uvučene unutra i s obe strane puta. Na ovakvim mestima prvo se naseljavao kakav dugogodišnji seoski sluga, koji je službom nešto zaradio i stekao, pa bi se okućio a uz njega pridolazili bi Krajišnici, uz koje bi pridošao po kakav odeliti zadrugar iz sela, ako bi imao imanja u tom mestu. Takve su raselice sela: Ušća, Skele, Grabovca, Stublina, Ratara itd.
    Imena sela koja bi opomonjala na osobine vode su: Vrelo, Stubline, Stublenica, Modran (Orašac), Kladnica, Ušće i Stubla.
    Selišta ima svako selo, samo se različito zove. Na svakom selištu očuvani su tragovi života ili se mogu naći, pa bilo naseljeno ili nenaseljeno. Osobna imena selištima su: Selište, Staro Selo, Kućerine, Stare Kuće, Kućišta, Stara Voća i Palanka. Selišta prve vrste imaju u : Skeli, Vukoni, Svileuvi, Zvečkoj, Kamenici i Bukoru. Naseljena Stara sela imaju: Orašcu, Jabučju i Skobalju, a nenaseljena u: Radljevu, Ljubiniću, Piromanu, Broviću i na Ušću.
    Vorbiz (Vorbis) u Skeli i jednim delom na Ušću po narodnom predanju bio je veliki rimski grad, na samoj obali Save, opkoljen sa svih strana, osim Save antom, otokom ušćanskih i skeljanskih bara. Za grad se priča da je bio veliki, naseljen Rimljanima. Vorbiz se i danas sav ne zirati, po njemu se izoravaju, a po potrebi vade sarkofazi, novac, cigle, kamenje, razno bronzano oruđe i oružje. Već sam rekao da je na ovoj lokaciji izgrađena Termoelektrana Obrenovac „B“ i da se službeno mesto železničke stanice TENT-a „B“, što nisam rekao, naziva VORBIS, op. Milodan.
    Stara sela, koja bi po narodnom predanju postojala od pre 300 (sada 400) godine je, između ostalih, i selo Ušće.
    Doseljenici iz Nikšićke Župe, srodnici znamenitih valjevskih kuća krajem 18. i početkom 19. veka, znaju se, ma u kom selu i ma u kom stepenu srodstva se nalazili, a vidi se da su dugo između sebe održavali rodbinske veze, koje su danas sasvim prestale a u koje spadaju familije Šajinovići u Zvečkoj, Grabovcu i Urovcima, Pušići u Grabovcu, Đurići u Crvenoj Jabuci i Milorcima, Đotunovići na Ušću, Pejići u Dokmiru i Tvrdojevcu, Nešovići u Vrhovinama, Vukomanovići u Murgašu i Gunjevcu, Milakovići u Crniljevu i Petrovići (Tovarevići) u Bukoru, pored drugih, koji znaju da potiču iz Dragovoljića u Nikšićkoj Župi i od iste porodice.
    Sve doseljene porodice nisu srpske nacionalnosti. Među njima ima Rumuna, Madžara, nemaca i Bugara. Od Nemaca je svega jedna u Zabrežju a od ostalih sela najviše je Rumuna, od kojih se znatan broj posrbio. Davidovići drugi u Gvozdenoviću rumunskog su porekla, ali se toliko izmenili, da o njima kao Rumunima i ne može biti ni reči. Karavlasi ili Srbinovići u Zabrežju izmenili su se u jačoj meeri, da svoje susede Rumune više mrze nego pravi Srbi. Mocelji, Radulji, Lrišpani, Vidakovići (Viduli) na Zabrežju, Kračuni i Riori u Zvečkoj, Molodovani i Nikolići u Urovcima, Brzaci, Kumpani i Kalvaci u Skeli, Negrami (sada Negreni, op. Milodan) na Ušću su pored drugih pravi Rumuni, pa su ili još zadržali svoj govor i običaje ili se potpuno pretopili u Srbe.
    Od Karaule pa do Save, duž starog puta, u skoro svakom selu, sa jedne i sa druge strane puta, naseljeni su Župljani, kojima beše u zadatku da čuvaju put i da svojim uglednijim bratstvenicima budu na ruci pri kakvoj većoj opasnosti. Savska sela; Ušće, Zabrežje, Zvečka i stara Breskva behu naseljena njihovim porodicama, kojima beše u zadatku, da obezbede prelaz i prenos ratnih i vojničkih potreba. Pa ne da su se ove ugledne porodice pazile, da imaju obezbeđenu vezu za svoje političke ciljeve s austrijskim vlastima, pazile su, da, ako bi ih potreba nagnala da se sele u prekosavske oblasti, i u tamošnjim prekosavskim selima imaju svojih bratstvenika. Otuda i danas postoje veze sela, sa obe strane reke Save, sa one strane u Progarima, Boljevcimlja, Ašanji, Kupinovu i Jakovu behu opet namešteni Župljani. Održavanje veza, naseljavanje bratstvenika, osiguravanje puta, obezbeđivanje prevoza i osigranje skloništa u prekosavskim selima za račun kuća Grbovića i Hadžića vršili su njihovi najbliži srodnici Vukomanovići, potonji Danilovići, naseljeni u Murgašu, s južne strane Uba.
    Zvečka je prvi put bila na Ružičinoj Međi, oko sadašnje crkve, pa se odatle premestila na današnje mesto zbog nekakvih teških boleština, koje su zavladale u selu i počele ga naglo satirati. Krtinska s Urovcima su (nastale) od stare Breskve-Breske, koju je prvo načela Sava da raseljava a kuga dovršila. Radljevo je zbog kuge raselilo se i od sadašnje crkve rasturilo se na sve strane. Iz istih razloga pokretala su se i sela: Skela, Ušće, Trlić (Dobrić) i dr.
    Na Ušću su najstarije porodice s istočne strane seoske srednje bare, bliže Goloj Bari, kako su ranije bile, a poznije su ulazile ili u sredinu ili se ređale po periferiji starog naselja, pa su time stvorili od Ušća kružno naselje.
    Nastaviće se…

    Odgovori
  • Milodan

    Poreklo famiija-prezimena sela Ušće, opština Obrenovac:
    Prezime-kada su doseljeni-odakle su doseljeni-Krsna slava-napomena:

    -Aničići, prva polovina 18. veka, Degurić u Kolubari, Đurđic.
    -Blagojevići, posle 1827. godine, Dubica, Časne Verige, u srodstvu sa Blagojevićima iz Skele.
    -Gajići, posle 1827. godine, Kupinovo, Aranđelovdan, došao kao zanatlija.
    -Gorišići, posle 1827. godine, Bihać, Nikoljdan.
    -Dujići, posle 1827. godine, Jablanica u B. Krajini, Đurđevdan.
    -Dumanci, posle 1827. godine, Hrvatsko Zagorje, katolici.
    -Đotunovići*, prva polovina 18. veka, Nikšićka Župa, Lučindan.
    *Đotunovići su od crveno-jabučkih Đurića. Nekakav njihov predak ličio je na nekog seoskog probisveta Turčina Đotuna, koji se skitario po Ušću i drugim selima, pa su i njega prozvali Đotunom, a potomke Đotunovićima. Đotunovići su od najranijih vremena, pa do danas, najuglednija i najbogatija seoska porodica, koja je dala selu dosta sveštenika i drugih otresitih građana. Đotunovići se u selu zovu se još i: Petrovići, Došići, Nikolići i Pantelići.
    -Jakšići, prva polovina 18. veka, Alijski Potok-Stari Vlah, Nikoljdan.
    -Jevtići i Marići. Videti Marići i Jevtići.
    -Joksići, druga polovina 18. veka, Vranić-okrug beogradski, Nikoljdan i Lučindan, uljez u Đotunoviće.
    -Kondići, druga polovina 18. veka, Prijedor, Nikoljdan.
    -Krsmanovići, posle 1827. godine, Crvena Jabuka u oblasti, Jovanjdan.
    -Lazići, druga polovina 18. veka, Klinci u Kolubari, Sv. Avramije.
    -Lakatuši, posle 1827. godine, Srem, Nikoljdan.
    -Lelići, prva polovina 18. veka, Lelić u Podgorini, Đurđic.
    -Ljubinkovići, posle 1827. godine, Šimanovci u Sremu, Đurđevdan.
    -Marići i Jevtići, prva polovina 18. veka, Dračić u Kolubari, Nikoljdan.
    -Marjanovići*, prva polovina 18. veka, Đevđelija, Đurđic.
    *Marjanovića predak došao je iz Paleža (Obrenovca) kao zanatlija u ovo selo i ostavio potomstvo. Marjanovići se zovu još i: Đorđevići, Jovići, Živkovići i Veselinovići.
    -Markovići 1, posle 1827. godine, Jazovik u Posavskoj Tamnavi, Alimpijevdan.
    -Markovići 2, posle 1827. godine, Krnić u Posavskoj Tamnavi, Sv. Petka.
    -Markovići 3, posle 1827. godine, Grabovac u oblasti, Đurđevdan, od Nikolića-Brankovića iz Grabovca.
    -Milivojevići, posle 1827. godine, Vragočanica u Podgorini, Nikoljdan.
    -Negovanovići, druga polovina 18. veka, Bujačić u Kolubari, Trfundan, velika, imućna i ugledna zadruga.
    -Negrami (Negreni), posle 1827. godine, Vlaška, posrbljeni Rumuni.
    -Peladići, posle 1827. godine, Orašac, Đurđevdan, od tamošnjih Miloševića.
    -Petrovići, posle 1827. godine, Dubica, Stevanjdan.
    -Radojičići, posle 1827. godine, Jazak u Sremu, Nikoljdan.
    -Ristići (Mačuke), posle 1827. godine, Boboštica u Makedoniji, Prepodobni Sava Osvećeni, trgovačke i zanatlijske porodice.
    -Savčići, druga polovina 18. veka, Srem, Sv. Stefan Dečanski.
    -Subotići, posle 1827. godine, Šimanovci u Sremu, Jovanjdan.
    -Tanasići, posle 1827. godine, Grabovac u okolini, Đurđevdan, od grabovačkih Brankovića.
    -Tešići, posle 1827. godine, Trlić u oblasti, Aranđelovdan, dovodci.
    -Crvenkovići*, prva polovina 18. veka, Kriva reka – Stari vlah, Sv. Kirilo.
    *Predak ovih porodica nosio je nadimak Crvenko i doselio se u nameri da pređe preko Save, pa se zadržao u šumama ovog sela oko Gole Bare. Potomci ove porodice predstavljaju danas najviđenije i najuglednije seoske porodice.
    -Šicarevići, posle 1827. godine, Srem, S. Simeon i Ana.

    Odgovori
  • Milodan

    Sela opštine Obrenovac: Baljevac. Iz knjige Šumadijska Kolubara Petra Ž. Petrović, prvo izdanje 1939. godine, drugo izdanje 1949. godine – poslednje izdanje Službeni Glasnik i SANU – Edicija „Koreni“ 2011. godine u sklopu knjige „Šumadija i Šumadijska Kolubara“

    Položaj sela.

    -Selo Baljevac je na desnoj strani rečice Vrbovice, pritoke Beljanice. Ono je od Konatica odvojeno kosama Beljevinom i Grudanovcom, od Draževca kosama Osretkom i Jugovićem, do Vrbovna je potes Dubrave, do Šiljakovca su Čapljag i Progen a do Vranića su brdo Vis, kosa Radlovica i Selske Njive.

    Tip sela.

    Naselje je manje razbijenog tipa. Deli se na krejeve Sredelj, Mijatovića Kraj, Jankovića ili Dubravski Kraj i Palilula.

    Vode.

    -Za domaće potrebe služi bunarska voda. Mijatovića Kraj i Sredelj imaju dobru vodu a krajevi Palilula i Dubravski Kraj su oskudni sa vodom. Ispod sela protiče rečica Vrbovica. U nju utiče Veliki Potok i Bukvina Jaruga u koju se sliva voda iz Trnove Jaruge. Svi potoci leti presušuju. U Vrbovici je do pre šezdeset godina (oko 1880. godine, op. Milodan) bilo riba, a od tada, usled nestanka šume, ona leti presušuje pa riba u njoj ugine. Još se kazuje da su Madžari zagadili korito Vrbovice, pa se i danas u njoj ponegde javlja „masna“ voda.

    Zemlje i šume.

    -Njive i livade su pomešane u ovim oblastima: Bukvinim Jarugama, Trnovoj Jaruzi, Osovlju, Plandištu, Jaselju, Stekićevici, Velikim Livadama, Drenju, Osretku, Sinoriji, Grudanovici, Puževcu, Vinogradima (vis do Sredelja).
    Šume su po poticima i po strmnim stranama „jaruga“ a najbolja je u Kovačevcu.

    Podaci o selu

    -Najstariji kraj sela je Sredelj. On je postao naseljavanjem stanovništva iz zaseoka Poljana u Konaticama, koje je ovamo izbeglo za vremena „prve Miloševe Srbije“ zbog poplava Beljanice i Peštana. Staro groblje je kod današnjeg u Sredelju. Litija se nosi na Mali Spasovdan u zajednička seoska zavetina se priređuje u „porti“, tj. ograđenom mestu kod zapisa (posvećenog drveta) u Sredelju.
    Baljevac je imao:
    -1818. godine – 9 kuća
    -1822. godine – 11 kuća
    -1844. godine 23 kuće i 131 stanovnika.
    Danas ovo selo ima 14 rodova sa 111 kuća i dva ciganska roda sa 15 kuća.

    Poreklo stanovništva.

    -Najstariji rodovi doselili su se pre Karađorđevog ustanka u Konatice (susedno selo, op. Milodan), pa se otuda za vreme prve vlade kneza Miloša naselilo na današnje mesto osam rodova:
    -Nestorovići (13 kuća), Tanasići (7 kuća), Jovanovići (6 kuća), Simići (3 kuće) i Jevtići (dve kuće) su jedan rod. Predak im se doselio odnekud iz Podrinja. Slave Stevanjdan.
    -Isailovići (Živkovići – 16 kuća, Pantići -3 kuće) su iz „valjevske nahije“, slave Nikoljdan.
    -Jovanovići-2, ima ih 9 kuća, poreklom su iz Glogovca u Mačvi, slave Sv. Petku.
    -Jankovići (Matejići – 7 kuća) su „od Sokola“ u Podrinju, slave Aranđelovdan.
    -Markovići su poreklom iz Mačve, ima ih dve kuće, slave Lučindan.
    -Petronijevići, ne znaju svoje poreklo, ima ih 3 kuće, slave Nikoljdan.
    -Simići su iz Azbukovice, ima ih 3 kuća i slave Aranđelovdan.
    -Marinkovići su starinom sa Kosova, inače su od Marinkovića izu Konatica, ima ih 4 kuća i slave Lučindan.
    U prošlom veku doselilo se šest rodova:
    -Erići i Radosavljevići su „od Užica“, imaju krvne srodnike u susednom Vraniću, 8 kuća i slave Sv. Vrače.
    -Maksimovići, čukunded se doselio iz Jarebica u Jadru. Rod su im Maksimovići u Maloj Moštanici u Beogradskoj Posavini, ima ih 3 kuće i slave Tomindan.
    -Mijatovići, praded se doselio iz Cikota u Jadru, 18 kuća, slave Đurđic.
    -Spasojevići su se doselili iz obližnjeg Meljaka 1905. godine, starinom su od Sokola u Podrinju, dve kuće, slave Petrovdan.
    -Milošević je došao iz obližnjeg Mislođina ženi u kuću, starinom je iz bosanskog Podrinja, jedna kuća, slave Nikoljdan.
    -Ilić je došao iz Jasenka u okolini ženi u kuću, jedna kuća, slave Nikoljdan.
    Rodovi ciganski:
    -Mojsilovići, „čavkun Sima“ došao davno kao „gurbet“, bio je kovač i pravio „ciganske grebene“, 8 kuća, slave Nikoljdan.
    -Markovići su od „vlaških“ Cigana, 7 kuća, slave Nikoljdan.
    Cigani imaju opšte praznovanje Tetka-Bibiju, a obačij je da na Đurđevdan svaka porodica zakolje jagnje. Rade svoja imanja, bave se, što bi rekao Ljuba Pavlović, sviračinom a neki su i kovači.

    Odgovori
  • Milodan

    Sela-naselja opštine Obrenovac: Barič. Iz knjige „Šumadijska Kolubara“ Petra Ž. Petrović, prvo izdanje 1939. godine, drugo izdanje 1949. godine – poslednje izdanje Službeni Glasnik i SANU – Edicija „Koreni“ 2011. godine u sklopu knjige „Šumadija i Šumadijska Kolubara“

    Položaj sela-naselja*

    *Ovo zbog toga što bi mi zamerili moji mnogobrojni prijatelji iz Bariča, jer za njih je njihovo mesto, najmanje varošica i industrijnjski centar, op. Milodan.

    -Barič je sa desne strane Kolubare, nedaleko od njenog ušća u Savu. Od sela Mislođina je odvojeno Bukovim Jarugom, od Jasenka kosom Zasekom, prema Maloj Moštanici je potes Prevat i šuma Dubrava, a na severu i severozapadu graniči se sa rekama Savom i Kolubarom.

    Tip sela-naselja.

    -Baarič je mesto manje razbijenog tipa. Deli se na krajeve: Jezerski Kraj, a to je onaj deo naselja prema Jasenku, Brđanski Kraj je prema Maloj Moštanici i Drumski Kraj, novije naselje pored državnog puta Beograd-Obrenovac i on je ušoren. Tu je opštinska sudinca, škola, crkva koja je podignuta 1853. godine, zgrada Zemljoradničke zadruge, tri kovačnice, tri kolarnice, dve sitničarske radnje i dve kafane. Staro Selo je bilo u Jezerskom Kraju da bi se postepeno širilo i premeštalo dalje od Kolubarinih močvara.

    Vode.

    -Kroz selo, gotovo njegovom sredinom, protiče potok Ravanica, koji utiče u Savu. Ravanica leti presušuje kao i ostali seoski potoci: Bukova Jaruga, Drljačin Potok i potok Crkvine. Poslednja dva potoka dolaze od Mislođina. Svi potoci, kao i Sava i Kolubara, ne plave ili veoma retko plave seoski potes, ali bez znatnijih šteta. Za domaće potrebe upotrebljava se bunarska voda. Gotovo svaka imućnija kuća ima bunar „na točak“ dok u drumskom naselju ima ih i na „đeram“, jer su na tom mestu bunari plitki.

    Zemlje i šume.

    -Senokosnih livada ima malo i one su izmešane sa njivama. Mesta, na kojima su njive i livade, nazivaju se: Potes, Zaseka, Šib, Bukvik, Lipik, Zovljak, Prevat, Bara, Dubrava, Jagina Livada, Ravenica, Brod, Jalija, Crkvine, Golo Brdo, Donji Potes i Žuto Brdo.
    Selo je bilo u gustoj „graničevoj“ šumi, od koje danas ima malo ostataka na mestima Duboko, kod Pavlove Bare, na Bukviku i u Sretenovom Zabranu. Seoska utrina je sa sitnom šumom i ispašom u Dubokom.

    Ime selu.

    Naziv mesta je verovatmno postalo po negdašnjim mnogim barama, koje je ostavljala reka Sava sa obe njene strane. Vuk Karadžić i J. Gavrilović beleže ga kao Barići. Ovim imenom zvao se grad koji je ležao na levoj obali Save prema današnjem Bariču a kojega su Turci porušili 1521. godine. Grad je pod tim imenom označen na karti John Spred-a: The mape of Hungari, 1626. godine.

    Starine u selu.

    -u potoku Crkvinama poznaju se tragovi od temelja neke stare crkve. Ona je bila od brvana, a porušena je 1863. godine, kada je podignuta nova u drumskom naselju. Crkva slavi Bogorodični pokrov.
    Stara „skela“ preko Save bila je kod ušća rečice Ravenice, prema današnjem ostrvu Sprudu – Baričkoj Adi.

    Podaci o mestu.

    -Današnje groblje je na bregu u Brđanskom Kraju. Preslava je Markovdan.
    Staro Selo, naselje predaka današnjeg stanovništva, bilo je u Jezerskom Kraju, pa je, zbog nezdravog mesta, premešteno na sadašnje mesto. Kao naselje Barič se prvi put pominje 1818. godine. Tada je Barič imao 26 domova, 1822. godine ovo selo je imalo 28 domova a 1844. godine u njemu je bilo 34 kuće sa 252 stanovnika. Danas u njemu ima 29 rodova sa 277 kuća.

    Poreklo stanovništva.

    U Bariču ima dva starinačka roda:
    -Spasići, ima ih 12 kuća i slave Đurđevdan.
    -Benderovići, jedna kuća, slave Mratindan.
    Najstariji doseljenici naselili su se u drugoj polovini 18. veka. To su ova četiri roda:
    -Jevđenovići (40 kuća) i Sretenovići (8. kuća) su jednog roda, doselili su se iz Podrinja, slave Nikoljdan.
    -Jeremići su se doselili posle Jevđenovića iz Bosne, ima ih 3 kuće i slave Đurđevdan.
    -Grujići su, takođe, iz Bosne, ima ih 3 kuće i slave Nikoljdan.
    -Teofilovići (18 kuća), Neškovići (12 kuća) i Jovanovići (dve kuće) su jedan rod, doselili su se iz Bosne pre sedam kolena, slave Aranđelovdan.
    U starije doseljenike ubrajamo i pet rodova koji ne znaju svoju starinu:
    -Tešići, 8 kuća, slave Đurđic.
    -Radosavljevići (10 kuća), Ljubinkovići (4 kuće) i Ilići (9 kuća) su jedan rod. Imaju odseljenike, Baričanoviće u Lisoviću pod Kosmajem, slave Blagovesti.
    -Dimitrijevići, jedna kuća, slave Aranđelovdan.
    -Miloševići (5 kuća) i Pavlovići (4 kuće) su jedan rod, slave Stevanjdan.
    -Đorđevići, 12 kuća, slave Jovanjdan.
    U toku prošlog (19. veka) stoleća doselilo se osamnaest rodova:
    -Čolići su se doselili iz Bosne u vreme Prvog ustanka, ima ih 12 kuća i slave Nikoljdan.
    -Nikolići (8 kuća) i Petkovići (7 kuća) su jedan rod, došli su iz Bosne po pozivu Čolića, slave Nikoljdan.
    -Ilići-2 su se doselili iz Bosne po pozivu Nikolića, ima ih 9 kuća i slave Stevanjdan.
    -Čučukovići su iz Čučuga u Tamnavi, ima ih 30 kuća i slave Ignjatijevdan.
    -Đušići (Đurđevići) su iz Zabrežja u kome imaju i danas svoje srodnike, ima ih 6 kuća i slave Nikoljdan.
    -Kojevići su se doselili iz okoline Užica oko 1840. godine, ima ih dve kuće i slave Stevanjdan.
    -Pavlovići-2 (6 kuća), Đorđevići-2 (9 kuća) i Lukići (2) su jedan rod; otac današnjem starcu od 90 godina doselio se iz Sokola u Podrinju, slave Lučindan.
    -Vasiljevići (5 kuća) su iz Makedonije; zovu ih „Cincarima“, slave Vavedenje.
    -Bogićevići su iz Bosne, ima ih dve kuće i slave Jovanjdan.
    -Tešići-2, njihov ded došao kao sluga iz Mačve, služio kod Tešića prvih i od njih uzeo prezime, 3 kuća, slave Sv. Vasilija – Novu Godinu.
    -Alimpić, doselili se iz Masloševa u Gornjoj Jasenici, jedna kuća, slave Đurđevdan.
    -Nedeljkovići, predak se doselio kao zidar iz Struge 1870. godine, jedna kuća, slave Nikoljdan.
    -Nastasovići su se doselili posle Nedeljkovića iz Struge, ima ih 5 kuća slave Veliku Gospojinu
    -Kumbarići, predak došao kao sluga iz Mačve, služio kod Tešića prvih, 12 kuća (!), slave Jovanjdan.
    -Tešić-3, otac se doselio kao sluga iz Bosne, jedna kuća, slave Stevanjdan.
    -Markovići, otac se doselio iz Banata 1880. godine, dve kuće, slave Đurđic.
    -Damnjanovići su poreklom iz Prilepa, jedna kuća, slave Nikoljdan.
    -Dabović, majka ga dovela iz Šiljakovca, a daljom starinom su iz Hercegovine, jedna kuća, slave Nikoljdan.

    Odgovori
  • Milodan

    Obrenovac i okolna sela, Draževac. Prema knjizi „Šumadijska Kolubara“ Petra Ž. Petrović, prvo izdanje 1939. godine, drugo izdanje 1949. godine – poslednje izdanje Službeni Glasnik i SANU – Edicija „Koreni“ 2011. godine u sklopu knjige „Šumadija i Šumadijska Kolubara“.

    Položaj sela.

    -Draževac je u donjim dolinama rečica Jasenove i Marice i u ravnici kod ušća Peštana u Kolubaru. Od Konatica (i Poljana) je izdvojeno kosama Sredeljom, od Baljevca Jugovića Kosom, od Vranića njivama u Parlozima i brdom Visom, prema Jasenku je seoski put dok je na zapadu Kolubara.

    Tip sela.

    -Naselje je manje razbijenog tipa. Kuće se ne podižu visoko po stranama kosa zato što dosađuje košava. Draževac se deli na krajeve koji se nazivaju po rodovima i na zaselak Ivojevac, koji je ispod sela, pored Kolubare. Jelisavčića Kraj se ranije zvao Stari Draževac i on je sa leve strane rečice Marice. Staro naselje Častrno bilo je na mestu današnjeg Veveričkog Kraja, između Marice i Jasenove.

    Vode.

    -I pored toga što kroz selo protiče nekoliko rečica (Jasenova, Marica, Očaga ili Stari Peštan, Beljin Potok), ipak selo oskudeva vodom. Pije se bunarska voda a stoka se napaja po rečnim barama ili po barama, koje se naročito kopaju i u njima skuplja kišnica. Kolubara ređe plavi njive, i to samo kad su velike poplave, dok Očaga češće nanosi štete plavljenjem a naročito „osipanjem“ obale koja neprestano menja svoj tok.

    Zemlje i šume.

    Šuma je slaba, Ovde-onde ima po selu dobro očuvanih hrastovih zabrana – privatne šume. Seoske zajedničke šume ima po Sredelju.
    Livada ima malo jer su pretvorene u ziratnu zemlju. Mesta sa njivama nazivaju se: Mirogonja, Gukošanski Potes, Rašće, Krive Bare, Očaga, Draževačko Polje, Palučka, Častren, Anište, Jovanovac, Jezera, Bircaus, Parlozi, Jazine, Parlozi u Vojevcu, Razbiguz (brdo), Lug, Babina Glava (brdo) prema Konaticama i brdo Dobra Glava.

    Starine u selu.

    Na mestu Potesu u Veveričkom Kraju ima ostataka od starog „Madžarskog“ groblja. Tu je bila i crkvina, od koje se danas ne poznaju tragovi, zatim, mesto Anište, na kome su nekada bili hanovi. Na mestu Carevom Brodu bio je prelaz preko Kolubare. Nedaleko od ovog mesta je Bircaus, gde je nekada bila gostionica koju su Austrijanci podigli početkom 18. veka.
    U današnjem Draževcu je bilo naselje Dobra Glava u prvoj polovini 15. veka. Trag tog naselja se očuvao u nazivu brda Dobra Glava. Najstariji pisani pomen ovog sela je iz 1721., 1723. i 1732. godine. Na Ebšelvicovoj karti su označena kao sela „Ivovac“ i „Častrno“, a iz tog vremena je verovatno i naziv mesta Bircaus. Častrno se pominje kao zasebno selo i 1822. godine.

    Podaci o selu.

    -U selu ima tri groblja; jedno je u zaseoku Ivojevcu, drugo u Starom Draževcu a treće je u Aništu, u Vićentijevića Kraju. Krsta se nose na Beli četvrtak po Trojicama, a zavetina se drži na letnjeg Sv. Nikolu, 9. maja po starrom kalendaru.
    Po predanju stanovništvo Starog Draževca, Ivojevca i Častrna bežalo je u Srem 1813. godine. Tada je i mati dede Lije Jovanovića rođena u Sremu. Po povratku iz bežanije, bojeći se kazne i osvete za bekstvo, narod je podizao svoje kuće u seoskoj planini i tako je postao današnji Draževac.
    Godine 1818. Draževac je imao 32 doma, 1844. godine 55 kuća sa 382 stanovnika. danas je u njemu 35 rodova sa 327 kuća i 4 ciganska roda sa 24 kuće.

    Poreklo stanovništva.

    Najstariji rodovi su oni koji su bili u Starom Draževcu.
    -Odžakovići (Đorđevići – 12 kuća, Đurđevići – 14 kuća) kazuju da su najstariji rod u selu. Oni su starinom iz Bosne. Slave Đurđic.
    -Stevanovići su bili u Starom Draževcu a sada žive u Veveričkom Kraju, po svoj prilici su rod Odžakovićima, ali se to zaboravilo. Ima ih 8 kuća i slave, kao i Odžakovići, Đurđic.
    -Sviračevići (Rankovići), ima h 8 kuća i slave Nikoljdan.
    -Ždrepčevići (Mijailovići), ima ih 10 kuća i slave Đurđevdan.
    -Keredići (Stevanovići), ima ih 6 kuća i slave Đurđevdan.
    -Pelići (Jovanovići i Damnjanovići), 3 kuće, slave Nikoljdan.
    -Stevanovići-2 (6 kuća) i Stepanovići (9 kuća) su jedan rod, slave Nikoljdan.
    -Živanovići – 7 kuća i Nikolići – jedna kuća su jedan rod, slave Nikoljdan.
    Najstariji doseljenici doselili su se verovatno pred kraj 18. veka. Ima ih četiri roda.
    -Stublinčevići -20 kuća, Cekići ili Krsmanovići – 7 kuća, Cvetkovići ili Đorđevići – 11 kuća, Todorovići – 7 kuća, Mišići ili Mijailovići – 5 kuća su jedan rod, ovamo su se doselili iz Stublina u Tamnavi (Draževac i Stublina razdvaja Kolubara, op. Milodan) a starinom su od Zenice u Bosni, slave Lazarevdan.
    -Živkovići su poreklom iz Bosne, 4 kuće, Aranđelovdan.
    -Bojići su poreklom iz Bosne, 4 kuće, Jovanjdan.
    -Arsenovići – 10 kuća, Nikolići drugi – 11 kuća, i Selenići, danas Petrovići – 7 kuća su jedan rod, doselili su se iz Sjenice, slave Nikoljdan.
    U prvoj polovini 19. veka doselilo se četrnaest (14) rodova i to:
    -Ristići su iz Bosne. Oni su uljezi u „sjenički rod“ od kojih su uzeli i slavu, 3 kuće, Nikoljdan.
    -Rankovići drugi su iz Crne Gore, 25 kuća, slave Jovanjdan.
    -Đidići (Pantići – 10 kuća, Vićentijevići – 12 kuća, Đurđevići drugi – 7 kuća su došli iz Graca kod Valjeva a za dalju starinu ne znaju. Kazuju da su im se preci borili sa „Bošnjacima“ i Crnoj Bari i Mačvi, slave Đurđevdan.
    -Lazarevići su iz Bosne, 4 kuće, Jovanjdan.
    -Gukošani (Pavlovići – 7 kuća, Radojjkovići – 6 kuća, Nikloići ili Nikići – 3 kuće, Glašići – 5 kuća) su jedan rod; doselio ih knez Miloš iz Gukoša u Kačeru na svoje imanje, slave Đurđevdan.
    -Ignjatovići, praded se doselio iz Urovaca u Tamnavi, 7 kuća, Stevanjdan.
    -Todorovići su iz Bosne, 7 kuća, Lazarevdan.
    -Markovići, praded se doselio iz Jadra, 5 kuća, Nikoljdan.
    -Švabići, ded se doselio iz Srema, ima ih dve kuće, slave Mratindan a jedna kuća slavi i „zemljsku“ slavu.
    -Stankovići, ded se doselio iz Male Moštanice u Beogradskoj Posavini (inače bliska okolina), 10 kuća, Mratindan.
    -Peronjci (Poronjići, Petrovići), ded Peronja došao odnekud ženi u kuću, 4 kuće, Jovanjdan.
    -Jovanovići, dedu dovela majka iz Kuka (Drena); rod su sa Todorovićima u Drenu a daljom starinom su iz Nakučana kod Gornjeg Milanovca, 10 kuća, Jovanjdan.
    -Vasiljevići (Jovičići), ded došao iz susednog Mislođina, 5 kuća, Đurđic.
    -Krsmanići (Simići) doselili su se oko 1850. godine iz Paljuva u Tamnavi, 4 kuće, Sv. Vrači.
    -Tanasići su iz Baćevca, opština Barajevo, došli posle Krsmanića, jedna kuća, Savindan.
    -Stojičevići si iz susednih Konatica, došli oko 1870. godine, dve kuće, Đurđevdan.
    -Spasojevići su se doselili iz Bosne posle okupacije Austrougraske 1878. godine, 4 kuće, Đurđevdan.
    -Babići (Lukići) su iz Jablanice kod Banja Luke, doselili su se 1878. godine; prezivaju se po stricu pop Luki koga su Turci zaklali na pragu njegove kuće*. Dve kuća, Nikoljdan.
    *Po porodičnom predanju knez Sima Babić je četovao sa Petrom Mrkonjićem (Petrom Karađorđevićem) po Bosni.
    -Bošnjakovići (Jovanovići) doselili su se iz Trle u Bosni, sa Babićima, 4 kuće, Jovanjdan.
    -Milićevići su se doselili iz Baćevca 1890. godine, dve kuće, Nikoljdan.
    -Jerinići, otac se doselio iz Železnika kod Beograda, a starinom su iz Bosne. Ima ih 3 kuće, slave Jovanjdan.
    -Tričkovići su se doselili iz Gospića 1898. godine, jedna kuća, Đurđevdan.
    -Aleksići su se doselili iz Bajevca kod Uba u Tamnavi, jedna kuća, Đurđic.
    -Joksići su iz Vranića u susedstvu, došli 1905. godine, jedna kuća, Nikoljdan.
    U Zaseoku Ivojevcu su ciganski rodovi „gurbeti“:
    -Jankovići su poreklom iz Đurinaca pod Kosmajem, doselili se oko 1885. godine, 16 kuća, Nikoljdan.
    -Markovići su došli sa Baričkog Brda posle Jankovića, 6 kuća, Nikoljdan.
    -Marići, oni su nepoznatog porekla, jedna kuća, Đurđevdan.
    -Stanković, otac bu bio abadžija iz istočne Srbije, oženio se cigankom, jedna kuća, Aranđelovdan.
    Preci gotovo svih ciganskih rodova bili su kovači. Sada se bave zemljoradnjom, sviračinom i trgovinom.
    Napomena: Nisam mogao u potpunosti da ispratim ista prezimena tako da se zainteresovani čitaoci (Draževčani) mogu prepoznati, uglavnom, po Krsnoj slavi

    Odgovori
  • Milodan

    Obrenovac i okolna sela, Jasenak. Prema knjizi „Šumadijska Kolubara“ Petra Ž. Petrovića, prvo izdanje 1939. godine, drugo izdanje 1949. godine – poslednje izdanje Službeni Glasnik i SANU – Edicija „Koreni“ 2011. godine u sklopu knjige „Šumadija i Šumadijska Kolubara“.

    Položaj sela.

    -Jasenak ja sa obe strane rečice Jasenove, desne pitoke Marice, ali je veći deo naselja na njenoj desnoj strani. Kuće se podižu visoko po stranama kosa, jer su (kose) bez vode. Naselje se deli na krajeve koji se nazivaju po rodovima: Stančića Kraj i Čolakovića Kraj, a dva kraja se nazivaju, i to onaj do šume na Jasenovačkoj Kosi, Šumadijski Kraj a drugi je Zabelski Kraj. Prema Maloj Moštanici je Jasenovačka Kosa ili Jasenova; do Bariča su potesi Zaseka, Šib i brdo Bukvik; do Vranića je seoski put na Dugom Gaju; do Mislođina je potes Osovlje a do Draževca seoski put.

    Vode.

    -Seoski potoci su svi sa desne strane rečice Jasenove. Svi ti potoci, osim Selskog Potoka, nemaju svoja korita, nego su to uvale kojima voda teče samo posle kiša ili kada se otapa sneg. Naselje je oskudno vodom, naročito leti. Kopaju se bunari, koji gotovo leti presuše. Zbog toga se leti donosi voda u buradima sa Kolubare za domaće potrebe i za stoku. Nedaleko od kuća kopaju se bare u koje se sliva kišnica i u njima voda čuva za stoku i pernatu živinu. Potoci su Provalija, Bubanja, Vinski Potok i Čolakovića Potok. Svi leti presušuju*.
    *Za rečicu Jasenovu priča se da je imala svoj izvor u mestu Bukvaru a tu danas ima velika kamena ploča. Kad su Mađari napustili ovaj kraj, oni su izvor zatvorili gredama i volujskim kožama pa je voda izbila u Žarkovu kod Beograda, a to su današnje Bele Vode.

    Zemlje i šume.

    -Livada ima malo i one su izmešane sa njivama. Nazivi mmesta sa njivama i livadama su: Zabel, Veliko Polje, Prosena, Suvaje, Luke, Drenje, Vinski Put, Ledine, Mladenovac, Pitome Livade, Krčevina, Mlaka, Ćumurdžinica, Ornice, Krušik, Parlozi, Vinogradi, Šib, Zaseka, Madžarina, Provalija, Polja i Mustavno polje.
    Seoska zajednica je cerova šuma na kosi Jasenovi, koja se kao klin provlači između susednih sela Male Moštanice i Vranića i dopire do Meljaka u barajevskoj opštini*.
    *Priča se da su nekada na ovom mestu izginuli neki Turci, pa je nastao spor među ljudima iz Vranića i Jasenka, ko će da plati „krvninu“ Turcima. Naposletku krvninu plate ljudi iz Jasenka zbog čega im pripadne šuma na kosi Jasenovi.

    Starine u selu.

    -Usred sela poznaju se ostaci od starog „madžarskog“ groblja. Nedaleko od ovog groblja iskopana je velika olovna „sinija“ (stočić) koja je imala šare, pa su je isekli i pretopili u puščana zrna. Na Brdu ima tragova od još jednog starog „madžarskog“ groblja. Kod njega je i današnje groblje.

    Podaci o selu.

    -Krsta se nose na Beli četvrtak a zavetni dan (preslava) je Jeremin dan.
    Jasenak je kao naselje označen na Ebšelvicovoj karti. Po arhivskoj građi on je zapisan 1818. godine kada je imao 18 kuća, 1844. godine u njemu je bilo 25 kuća sa 165 stanovnika. Danas ima 15 rodova sa 193 kuće.

    Poreklo stanovništva.

    U ovom selu ima četiri starinačka roda:
    -Stojanovići, jedna kuća, slave Alimpijevdan.
    -Miloševići, dve kuće, Aranđelovdan.
    -Bajići (Savići i Đorđevići – po jedna kuća), Đurđic.
    -Ilići, dve kuće, Jovanjdan.
    U 18. veku doselila su se tri roda:
    -Kumrići (Stevanovići), predak Pavle Magličić davno se doselio iz Maglaja u Bosni, oženio se bogatom cigankom po kojoj su se prezivali Kumrići, ima ih 11 kuća, slave Đurđevdan.
    -Stančići – 35 kuća, Čolakovići – 40 kuća, Radosavljevići – 35 kuća, Nikolići – 10 kuća, Ilići drugi – 4 kuće, Adamovići – 12 kuća i Ristići – 10 kuća su od istog pretka Gvozdena, koji je ubio Turčina u Hercegovini pa otuda pobegao na konju. Pošto je stigao i Jasenak konj mu se zaglibi u nekakvu baru, pa su mu Kumrići pomogli da se spase. Po njegovim sinovima se prezivaju današnji rodovi, koji su se već razrodili i međusobno se udaju i žene, slave Đurđevdan*.
    *Po predanju Gvozden je slavio Sv. Klimenta, pa kad se zaglavio sa konjem on je zvao u pomoć svoju slavu, ali mu ona nije pomogla. Pošto su ga Kumrići spasli on uzme da slavi njihovu slavu, Đurđevdan.
    -Andrići, predak došao iz Srema pa se oženio Kumrinom ćerkom, 5 kuća, Mratindan.
    U prošlom veku doselilo se osam rodova:
    -Petrovići, čukunded se doselio iz Hercegovine, 5 kuća, Đurđevdan.
    -Beljinčevići dve kuće (Tošići, jedna kuća), praded se doselio iz Beljina u Posavo-Tamnavi, slave Đurđic.
    -Stankovići, ded se doselio iz Bosne, 5 kuća, Aranđelovdan.
    -Minići, ded se doselio iz Prijepolja oko 1870. godine, jedna kuća, Đurđevdan
    -Đorđevići drugi su došli iz susednog Bariča, 7 kuća, Jovanjdan.
    -Popovići, otac se doselio iz Bosne 1880. godine, jedna kuća, Nikoljdan.
    -Kovačevići su se doselili iz Stapara u Bačkoj, jedna kuća, Đurđevdan.
    -Jankovići su se doselili iz Perleza u Banatu, jedna kuća, Đurđevdan.
    Izumrli rodovi:
    -Borići, Jovanjdan.
    -Marići, Đurđevdan.
    -Nikolići, Nikoljdan – imaju potomke po ženskoj liniji.

    Odgovori
  • Milodan

    Obrenovac i okolna sela, Konatice i Poljane*. Prema knjizi „Šumadijska Kolubara“ Petra Ž. Petrovića, prvo izdanje 1939. godine, drugo izdanje 1949. godine – poslednje izdanje Službeni Glasnik i SANU – Edicija „Koreni“ 2011. godine u sklopu knjige „Šumadija i Šumadijska Kolubara“.

    *Poljane su u vreme pisanja ove knjige bilo u sastavu sela Konatice. Danas je to zasebno selo.

    Položaj sela.

    -Konatice su pored Kolubare, nedaleko od ušća Beljanice u Peštan i Peštana u Kolubaru. Veći deo naselja je sa desne strane Beljanice a njegov noviji zaselak Poljane je između Peštana i Kolubare. Seoski potes graniči se do Draževca njivama u mestu Jezeru i brdom Razbiguzom, do Baljevca su kose Sredelj i Grudanovica, do Vrbovna je kosa Beljevina a do Stepojevca je brdo Bukovac i rečica Beljanica.

    Vode.

    -Kroz selo protiču Peštan i Beljanica. Peštan se zove otprilike do sredine Konatica ovim imenom, odatle do Draževca se naziva Zadnjak, a u Draževcu do ušća u Kolubaru naziva se Očaga. Beljanica se tim imenom naziva do sredine Konatica a dalje do ušća Stari Peštan ili Bara. Ona se retko izliva, a kada se izlije onda je koliko štetna doliko i korisna, jer nanosi plodonosni mulj. Voda bunarska je bolja nego u susednim selima. Stoka se napaja na potocima i Kolubari. U selu ima samo jedan izvor, Crkvenac.

    Zemlje i šume.

    -Livade su slabe a šuma je bolja nego u okolini. Mesta sa njivama i livadama nazivaju se: Lug, Aluge (kosa), Ovsik (kosa), Brekinje, Spasojevina, Jezero, Jaža, Popov Predelak, Popova Vodenica, Bara, Očaga, Sredelj, Poljane, Vatovi, Hajdučica, Paunovica, Beljevine (kosa), Malo Međulužje, Grudanovica (brdo) i Crkvenac.
    Šuma i njiva ima u Tatarskoj Jaruzi a samo šume u mestu Bukovcu do Stepojevca.

    Starine u selu.

    -U Tatarskoj Jaruzi* nalaze se ostaci praistorijskih ljudi: kremenje, rbine, ognjišta sa pepelom i dr. Narod kazuje da je tu bila neka stara varoš. Pored puta do Draževca ima ostataka od starog groblja. U Gornjem Kraju ili Cvetovcu ima, na vrhu brda, staro groblje. Stara crkva brvnara je bila na mestu Ovsiku, ispod kose Brekinje. Ona se u narodu zvala Tomanija, jer je bila posvećena Sv. Tomi. Ova crkva je obnovljena 1823. godine, pa porušena a nova sazidana crkva podignuta je pored glavnog puta Obrenovac-Stepojevac. Nova crkva slavi Sv. Tomu kao što je slavila i crkva Tomanija. Na mestu gde je bila stara crkva ima nekoliko nadgrobnih spomenika i izvor Crkvenac.
    U ugovoru Despota Stefana i ugarskog kralja Žigmunda, koji je pisan 1426. godine pominje se „pusto selište Konatice“ i Poljane, verovatno današnji zaselak Konatica.
    *U Velikom Borku ima rod Tatarski, po kojima je verovatno ova „jaruga“ dobila svoje ime.

    Ime selu.

    -Po narodnom predanju ovo selo je dobilo ime po turskim „konacima“, koji su se nalazili u ataru ovoga sela.

    Podaci o selu.

    -Po jednom zvaničnom naređenju iz 1899. godine „naselje Kolubara“ u „ataru konatičkom“ obrazuje se zasebno selo sa nazivom Poljane a da i dalje ostane u sastavu Konatičke opštine. Po svoj prilici naziv Poljane nije naročito izmišljen, nego je uzet po starom nazivu nekog mesta pored reke Kolubare.
    Naselje je manje razbijenog tipa. Ono se deli na Gornji Kraj ili Cvetovac, Donji Kraj, kraj Potoci prema Grudanovici i zaselak Poljane između Peštana i Kolubare.
    U selu ima dva današnja groblja. Starije groblje je u Donjem Kraju a mlađe je u kraju Cvetovcu. Krsta se nose prvi dan po Uskrsu a seoska zavetina (preslava) je dan cara Konstantina i carice Jelene.
    Po arhivskim podacima zabeležene su Konatice kao naselje 1721. godine. U njemu je 1818. godine bilo 53 kuće a 1844. godine 60 kuća i 444 stanovnika.
    Danas Konatice imaju 41 rod sa 264 kuće i dva ciganska roda sa 4 kuće.

    Poreklo stanovništva.

    -Najstariji rodovi u Konaticama ne znaju svoju starinu, ali znaju da su u selu živeli njihovi preci pre Karađorđevog ustanka kao što nam svedoči i zapis jereja Janka Simića. To su ovi rodovi:
    -Jurišići, 5 kuća, Ilindan.
    -Sinđelići (Jakovljnjevići – 10 kuća, Đorđevići – 8, Simići – dve, Pantići – 3) su jedan rod, slave Nikoljdan.
    -Petronijevići, 3 kuće, Nikoljdan
    -Babići (Brankovići), 6 kuća, Nikoljdan.
    Doseljenici iz ranijeg doba – u vreme 18. veka:
    -Papići (Spasojevići – 4 i Mijailovići – 6 kuća), su iz Podrinja; predak Jakov Papić ubio je Turčina pa se naselio u Veliku Moštanicu i tamo slavio Aranđelovdan. Turci ih pronađu po slavi, pa je zato promene i presele se u Konatice, sada slave Pantelijevdan.
    -Kondići (Mandići – 5, Dišići – 5, Stevanovići -5, Živanovići – dve kuće i Petrovići – dve kuće) su jedan rod, doselili su se od Sjenice, slave Đurđic.
    -Gradojevići – 6 kuća (Lazići – 6, Jovanovići – 25, Lazarevići – 4, Todorovići – 4, Nikolići – 6 i Timotijevići 5 kuća) su jedan rod, doselili su se iz Crne Gore, slave Đurđic.
    -Ćosići (Radovanovići), 4 kuće su od Sjenice, slave Stevanjdan.
    -Marinkovići – dve kuće, Trišići – 4, Kojići – jedna kuća, Rašići – jedna kuća i Pantići -jedna kuća su jedan rod, starinom su iz „Pantina kod Peći“, verovatnije iz Pantina na Kosovu, rod su im Marinkovići u Vraniću, Vrbovnu i Baljevcu, svi slave istu slavu – Trifundan.
    -Udovčići (Bogosavljevići) dve kuće, ne znaju svoje poreklo. Na mestu na kome je bila stara crkva ima nadgrobni spomenik Gergija Bogosavljevića, njihovog pretka, koji je umro marta 1832. godine, slave Nikoljdan.
    -Jeremići – 6 kuća, Jovanovići -1, Stojićević -1 su jedan rod, došli su iz Velike Kikinde, rod su im Stojićevići u Vrbovnu i Draževcu, slave Đurđevdan.
    U prošlom veku doselilo se 24 roda:
    -Brđani (Čajići, Petrovići, Pajići, Rosići, Živkovići, Pavlovići, Milovanovići, Simići, Janići ili Markovići su jedan rod. Predak ih doveo za vreme „Miloševe Srbije“ iz Brđana kod Čačka, slave Stevanjdan.
    -Borački (Krstići), predak došao ženi u kuću iz Velikog Borka. Rod su Brđanima, slave Stevanjdan.
    -Milutinovići (Stanimirovići) su od Vujića u Brgulama u Tamnavi; ovamo su se doselili „za Aleksandra Karađorđevića“, sredinom prošlog veka, slave Aranđelovdan.
    -Šukići (Dimitrijevići) su iz Jadra, doselili su se oko 1850. godine, slave Aranđelovdan.
    -Radosavljevići su iz Vranića, slave Nikoljdan.
    -Radojevići, ded se doselio iz Barande u Banatu, slave Jovanjdan.
    -Markovići drugi su se doselili sa Radojevićima iz Banata, slave Đurđic.
    -Stevanovići su se doselili iz Bosne oko 1870. godine, slave Đurđic.
    -Pavlovići su od Vlajića u Žarkovu kod Beograda, ne kaže se koju slavu slave.
    -Živčići, otac došao iz Vranića ženi u kuću, slave Nikoljdan.
    -Pavlovići drugi su iz Vrbovna u okolini, slave Jovanjdan.
    -Ilići su se doselili iz Prilepa, slave Đurđic.
    -Markovići treći su poreklom iz Bosne, slave Jovanjdan.
    -Janatovići su se doselili iz Bosne 18178. godine, slave Jovanjdan.
    -Stanojevići su iz Srpskog Itebeja u Banatu, slave Đurđevdan.
    -Milenkovići su iz Držine u okolini Pirota, slave Nikoljdan.
    -Aleksići su iz Vraniće od iste familije, slave Đurđevdan.
    -Nenadovići su od Nenadovića u Vraniću, slave Nikoljdan.
    -Ljubojevići – „Užičani“ su od Užica, slave Jovanjdan.
    -Radojkovići, ded bio slep i prosio pa se ovde naselio, slave Mitrovdan.
    -Ivanovići su iz Resnika kod Beograda, slave Nikoljdan.
    -Ričkovići su iz Gospića u Lici, slave Đurđevdan.
    -Cvetanovići su iz Kalenića u Tamnavi, doselili se 1905. godine, slave Đurđevdan.
    -Bojići su došli iz Draževca na kupljeno imanje, Jovanjdan.
    -Dinići su se doselili iz Duge Poljane kod Niša, slave Nikoljdan.
    -Noviji doseljenici su:
    -Jovanovići su došli iz Toplice kod Mionice 1923. godine, bave se kovačkim zanatom, slave Trifundan.
    -Lazovići su iz Hercegovine, Đurđevdan.
    -Lazarevići drugi su iz Draževca u susedstvu, Jovanjdan.
    -Ćukarić (Pavlović) je poreklom iz Ostružnice u Beogradskoj Posavini a ovamo se doselio iz Draževca, Đurđic.
    Ciganski rodovi su:
    -Matići, dve kuće, Nikoljdan.
    -Đorđevići su kovači „gurbeti“, dočli 1910. godine iz Mislođina, slave Nikoljdan.

    Odgovori
  • Milodan

    Obrenovac i okolna sela, Mislođin. Prema knjizi „Šumadijska Kolubara“ Petra Ž. Petrovića, prvo izdanje 1939. godine, drugo izdanje 1949. godine – poslednje izdanje Službeni Glasnik i SANU – Edicija „Koreni“ 2011. godine u sklopu knjige „Šumadija i Šumadijska Kolubara“.

    Položaj sela.

    -Mislođin je na desnoj strani Kolubare, nedaleko od njenog ušća u Savu. Barički put graniči Mislođin i Jasenak, do Bariča je Baričko Brdo, brdo Bukvik i šuma u Bukovoj Jaruzi; državni put je na granici ovog sela i draževačkog zaseoka Ivojevca a na zapadu od njega je Kolubara.

    Vode.

    -Selo je oskudno vodom. U Osovlju i u mestu Belopoljcu ima po jedan bezimeni izvorčić, čija se voda slabo koristi. Upotrebaljava se za piće i za ostale domaće potrebe voda iz bunara a leti sa Kolubare. Nedaleko od Vilinog Kola ima jedna bezimena bara u kojoj ima stalno vode. U Mislođinu se, kao i u susednim bezvodnim selima, kopaju bare za hvatanje kišnice. Kroz selo protiču, samo posle većih kiša i otapanja snega, dva potoka: Hajdučki Potok i Brkin Potok. Oba ova potoka nemaju svoja stalna korita, nego su to karsne uvale, po kojima se voda razliva.

    Zemlje i šume.

    -Njive su po mestima koja se nazivaju: Bostanište, Plandište, Predor, Belopoljac, Veliki Luga, Taborište, Kotline, Rupljanske Njive, Lazin Parlog, Ravne Šume, Osovlje, Drenje ili Cerovrt, Lipe, Sadić, Gornja Bačevica, Kik (brdo i vinogradi), Čardačine (brdo), Krpele, Ključ – njive i šume pored Kolubare, Vilino Kolo (pored banovinskog puta).
    Šuma i livada ima malo. Zabrana, tj. privatne šume, ima pored KOlubare, u Dubokoj Jaruzi i u Bukovoj Jaruzi, a u Bačevici je seoska cerova šuma. Livade su najbolje na mestu Maričine Livade.

    Starine u selu.

    -U mestu Kotlinama, kod Brkinog Potoka, poznaju se temelji stare crkve. Staro groblje je između 18. i 19. kilometra banovinskog puta, od koga danas, osim naziva, nema nikakvog traga.
    Po predanju na brdu Bačevici bio je dvor nekog vojvode Medođina (neki kazuju Leke Kapetana), po kome je selo dobilo ime. I danas se na tom mestu nalaze ostaci od temelja negdašnjeg „dvora“.
    Na Taborištu je Karađorđe „utaborio vojsku“ kad je od Turaka osvajao Palež, današnji Obrenovac.
    Kod današnjeg broda na Kolubari bio je doskora veliki grm pod kojim su se Karađorđevi ustanici zakleli na vernost kad su pošli u susret Kulin-kapetanu 1806. godine.

    Postanak sela.

    Po predanju Staro Selo su zasnovali doseljenici Marica i Nikolica, od kojih su današnji rodovi Maričići i Nikolići. Jedni kazuju da se selo pomestilo dalje od puta, jer su ga napadali Turci, dok drugi kazuju, da je zemljotres (verovatnije klizanje zemljišta) porušilo kuće u Starom Selu, pa su se naselili na današnje mesto.

    Podaci o selu.

    -Pošto su strane kosa i pobrđa bez vode, to se kuće podižu u dolinama i tako čine manje naselje manje razbijenog tipa. Ono se deli na krajeve: Staro Selo i Bačevicu do Kolubare, a istočno od njih su krajevi Jezero, Osovlje i Ćupkovica.
    U selu ima dva groblja, jedno je u kraju Bačevici a drugo je pored puta ispod brda Kika. Na mestu Cerovitu je opštinska sudnica, osnovna škola i seoska kafana. Krsta se nose na Mali Spasovdan a zavetni dani su svi Beli četvrtci od velikog posta pa do Petrovih poklada.
    Po arhivskim podacima Mislođin se pominje kao naselje prvi put 1721. godine a 1818. godine u njemu je bilo 20 kuća. Godine 1844. godine ovo selo je imalo 32 kuće i 231 stanovnika. Danas u njemu ima 21 rod sa 237 kuća i jedan ciganski rod sa jednom kućom.

    Poreklo stanovništva.

    -O najstarijim doseljenicima se ne zna pouzdano odakle su se doselili u Mislođin, a po drugim pričanjima oni su iz bosnskog Podrinja. U najstarije rodove se obrajaju oni koji su na današnje mesto prešli iz Starog Sela. To su rodovi:
    -Maričići (Nikolići, Živanovići – danas Petrovići i Simići) su jedan rod a njihovi dalji ogranci su Radovanovići, Filipovići i Jevtići, slave Đurđic.
    -Rankovići i Mitrovići su jedan rod, slave Mitrovdan.
    -Adamovići i Paunovići su jedan rod, slave Đurđevdan.
    -Gvozdenovići (Uroševići i Radojčići) su od istog roda, danas su se već razrodili, slave Nikoljdan.
    -Jovanovići „Drljci“, Petrovići drugi i Miloševići su od iste loze, slave Nikoljdan.
    -Stuparevići, njihovi preci gradili su stupe za valjarice pa su se po tom zanimanju uzeli prezime, slave Aranđelovdan.
    -Krstići, slave Đurđevdan.
    U prošlom veku doselilo se jedanaest rodova:
    -Klajići su iz Bosne, slave Đurđevdan.
    -Belčići (Jovanovići drugi, Pavlovići) su iz Srema; brat njihovog doseljenog pretka naselio se u Sremčici, u Beogradskoj Posavini, slave Stevanjdan.
    -Simići – Bošnjaci su iz Bosne, slave Jovanjdan.
    -Tomići prvi, slave Đurđevdan i Tomići drugi, slave Pantelijevdan i Trnovu Petku, Dva druga stupe u zajednicu na jednom domaćinstvu, jedan je bio iz Bosne a druga „Švaba“ iz Srema, ali su zadržali svoje slave. Oni su se nedavno podelili.
    -Jovanovići treći, ded se doselio iz Meljaka kod Barajeva, slave Đurđevdan.
    -Lazići, ded se doselio iz Bosne, slave Stevanjdan.
    -Đošići (Đorđevići) su iz Velike Moštanice u Beogradskoj Posavini, slave Jovanjdan.
    -Ristići, otac se doselio kao sluga iz Bosne, slave Mratindan.
    -Nenadovići su se doselili iz Velike Moštanice oko 1880. godine, slave Stevanjdan.
    -Obradovići su se doselili iz Pecke u Azbukovici, slave Jovanjdan.
    Noviji doseljenici:
    -Hristić, otac Ciganin se prvo doselio u Žarkovo kod Beograda pa odatle u Mislođin, slavi Jovanjdan.
    -Marinčić se doselio iz Like 1920. godine, slave Đurđevdan.
    -Bojić je iz susednog Draževca, slavi Jovanjdan.
    -Matić je Ciganin kovač ali ne zna da govori ciganski, slavi Nikoljdan.
    Izumrli rodovi po muškoj lozi:
    -Simići Dunđerski – slavili Đurđevdan
    -Dimitrijevići – slavili Aranđelovdan.

    Odgovori
  • Milodan

    Obrenovac i okolna sela, Mala Moštanica. Prema knjizi Riste T. Nikolić – „Okolina Beograda“, prvo izdanje 1903. godine u sastavu knjige „Okolina Beograda i Smedereva“, poslednje izdanje Službeni Glasnik i SANU – Edicija „Koreni“.

    Položaj sela.

    -Selo je poglavito sa desne strane Baričke Reke i po plećima kosa, koje se sa obe strane pomenutoj reci spuštaju. Ima kuća i po ravni dolina, na podnožju kosa, između kojih su dosta duboke i prostrane doline.

    Tip sela.

    -Selo je razbijenog šumadijskog tipa, a po okrajcima ima razbijeni starovlaški tip. Deli se na ove glavnije krajeve: Drenjanski, Vilipovića, Nikolića i Šarčevića Kraj. Neki su krajevi po plećatim kosama, duž kojih vodi široki seoski put. Sa obe strane puta su kuće, uvučene u dvor. Uz selo ima i raselica, koje su van ostalih kuća dosta daleko. U selu ima oko 70 kuća.

    Starine u selu.

    -Ispod današnjeg groblja postojalo je madžarsko groblje od kojega danas nema nikakvih tragova. Tu je bila i neka stra crkva, vele Madžarska. Kod škole je iskopana neka stara ploča. Stari put, koji je iz Beograda vodio kroz ovo selo, i danas se poznaje – „džada“ više Lipika blizu Šarčevića kuća. Dolina jednog potoka, desne pritočice Baričke Reke zove se „Selina“ ali se ne priča da je tu bilo nekada selo.

    Postanak sela i poreklo stanovništva.

    -Kada je ovo selo zaseljeno ne može se saznati. U selu ima dosta starih porodica – starinaca – za čije se poreklo ne zna. To su:
    -Vilipovići, slave Mratindan.
    -Nikolići od kojih se neki zovu Savići a ranije su se zvali Nedići a zovu ih Barjaktarevići, slave Aranđelovdan.
    -Šarčevići, slave Stevanjdan
    -Dimitrijevići, slave Stevanjdan.
    -Pantići, slave Aranđelovdan
    -Mihajlovići, slave Aranđelovdan.
    -Pantelići a po starini Šišakovići, slave Tomindan.
    Ostale porodice su doseljene:
    -Drenjani su doseljeni iz Drena, kolubarski srez, slave Jovanjdan.
    -Varničići su iz Divaca (valjevski srez), ne kaže se koju slavu slave.
    -Šošići su poreklom iz obližnje Ostružnice, slave Aranđelovdan.
    -Veselinovići su iz Trnove, vele blizu Deligrada, predak im se doselio pre 60-70 godina i udomio se u Vilipoviće, zovu ih „Bugračići“, ne kaže se koju slavu slave, pretpostavlja se da, kao i Vilipovići, slave Mratindan.
    -Stevanovići su iz Rudske a starinom su iz Like, ne kaže se koju slavu slave.
    -Lazarevići su iz Bosne, slave Ignjatijevdan.
    -Cvetkovići su iz Vrapče, blizu Trna u Bugarskoj, predak došao kao dečko u selo da argatuje i tu ostao, slave Mitrovdan.
    -Blagojevići, ne zna se odakle su doseljeni, kao da su starinom iz ovog sela, slave Aranđelovdan.
    -Milojevići, ne zna se odakle su doseljeni, kao da su starinom iz ovog sela, slave Đurđevdan.
    U ovom selu nema mnogo novijih doseljenika. Glavni deo stanovništva čine starinci i stariji doseljenici. Priča se, da je bilo novijih doseljenika iz Bosne i drugih zemalja, pa su ih stanovnici ovog sela rasterali, jer se, vele, nisu vladali kako treba; hvatali ih u krađi i u drugim nezakonitim radnjama.

    Odgovori
  • Milodan

    Lazarevac i okolna sela, Arapovac. Prema knjizi „Šumadijska Kolubara“ Petra Ž. Petrovića, prvo izdanje 1939. godine, drugo izdanje 1949. godine – poslednje izdanje Službeni Glasnik i SANU – Edicija „Koreni“ 2011. godine u sklopu knjige „Šumadija i Šumadijska Kolubara“.

    Položaj sela.

    -Arapovac je na niskoj, beogradskoj površi, između reka Turije i Seone. Ima kuća i po stranama površi, osobito na severozapadnoj strani, ali ih nema u dolinama seoskih potoka. One su razređene 50 do 150 metara jedna od druge i čine naselje razređenog tipa, koji se deli na krajeve: Samala, Okresak ili Jankovića Kraj i Kusanja.
    Seoski potes (atar) graniči se prema Mirosaljcima njivama u mestu Korilovci, prema kosmajskim selima Sibnici i Rožancima su: Vis, mesto Meančine i rečica Seona. A njive kod Memedove bare su do Sokolova i Arnajeva. Turija deli Arapovac od Jukovca, Brdo ga razdvaja od Baroševca a prema Strmovu su njive i izvor Jančić.

    Vode.

    -Selo nema dovoljno izvorske vode pa se zbog toga služe vodom iz bunara. Izvori su: Jazavačke Rupe, Marinac, Vranovac i Mačac, koji je zasut zemljom. Po predanju Mačac je bio tako jak izvor, da je plavio njive i odnosio useve sa njih, pa su ga još Turci zasipali. Ispod sela teče Turija, koja u seoskom potesu prima pritoke Sajkovac, Mačac i Provlaku. Ostali potoci su suve jaruge (doline) koje teku samo u vreme većih kiša i otapanja snega.

    Zemlje i šume.

    -Seoke njive i livade su na mestima: Brdu, Srednjaku, Kuglici, Jančiću, Ogradi, Barama, Provlaci, Mečaku, Okresaku, Gaju, Vranovcu, Memedovoj Bari, Barincu, Poljima, Svinčinama, Rtu, Ćukovcu, Lanči, Manastirini, Njive kod velikog i malog Jezera, Raškovo Polje, Čamske Njive, Olovnica i Drenovčić.
    Seoske utrine ima malo u Sajkovcu, brdu Kaparu i na Mečaku. Ona je obrasla slabom šumom. Tu je i zajednička seoska ispaša.

    Starine u selu.

    -Staro „rimsko“ groblje bilo je kod straog kamenog mosta na Turiji. Ovaj kameni most je do polovine zasut rečnim muljem i peskom. I za njega se govori da je „rimljanski“.
    Neki stari manastir bio je na mestu Manastirištu, gde se od njega nalazi još po koji kamen.
    U mestu Olovnici topilo se olovo. Tu se i danas izoravaju temelji od zidanih građevina.

    Podaci o selu.

    -Današnje naselje postalo je u drugoj polovini 18. veka, ali je pisani pomen o njemu tek iz prvih desetleća prošloga veka. Godine 1818. godine bilo je u Arapovcu 30 kuća, 1822. godine 33 kuće a 1844. godine 48 kuća sa 331 stanovnikom. Danas u njemu ima 17 rodova sa 124 kuće. Selo je do nedavno imalo dva groblja, a sada jedno, u Okresaku. Litija se nosi na Spasovdan, a seoska zavetina se drži o Mladencima.

    Poreklo stanovništva.

    Pre Karađorđevog ustanka doselila su se tri roda:
    -Čuruci (Radivojevići, Matejići, Petrovići) su najstariji rod u Arapovcu. Ljihov predak Milovan Čurukpara doselio se odnekud iz Starog Vlaha i osnovao selo Njegovi sinovi su učestvovali u Prvom Ustanku. Osim gore navedenih od njega su i ovo rodovi, koji su se u međuvremenu razrodili:
    -Parajlići (Vasiljevići), Prokići, Jevremovići (Avramovići), Tomići, Matijaševići, Pantelići i Matići. Sve gore navedene familije slave Đurđic.
    -Simići, Jovanovići i Arsenijevići, prvi su se doselili „sa Rudnika“, od njih su nastale ostale dve familije, slave Đurđic.
    -Karagače (Jankovići, Markovići) su iz Belog Potoka pod Avalom. Ovamo su se doselili zbog turskog zuluma. Slave Alimpijevdan.
    U prvoj polovini prošloga veka doselila su sa dva roda:
    -Rankovići su iz Starog Vlaha, slave Đurđevdan.
    -Đurići (Ninkovići) su iz Dragačeva, slave Jovanjdan.
    U drugoj polovini prošloga veka doselilo se osam rodova:
    -Paunovići su iz okoline Pirota, slave Nikoljdan.
    -Milivojevići su iz obližnjih Zeoka, slave Lazarevdan.
    -Vasilići, otac, kao kolar, se doselio iz sela Kravarice u Donjem Dragačevu, slave Nikoljdan.
    -Milivojevići drugi su od Milojevića iz Baroševca, slave Nikoljdan.
    -Đorđevići su iz „Rujčića“ (Ručića) u Kačeru, slave Savindan.
    -Petrovići su rod Milićima u Sokolovi, koji slave Jovanjdan dok Petrovići slave Nikoljdan.
    -Žujevići (Milovanovići) su iz Nemenikuća ispod Kosmaja, slave Nikoljdan.
    -Jankovići su iz Stančića u Rudničkom Pomoravlju, slave Nikoljdan.
    Noviji doseljenici:
    -Rankovići drugi su iz Masloševa u Gornjoj Jasenici; imaju krvne srodnike Rankoviće u Junkovcu, slave Đurđic.
    -Jelići su od Jelića u Velikom Borku; ovamo su se doselili 1907. godine, slave Đurđic.
    -Nikolići su od Nikolića u Junkovcu, slave Đurđevdan.
    -Jovanovići su iz Strmova; ovamo su prešli 1916. godine, slave Sv. Mateja.

    Odgovori
  • Milodan

    Lazarevac i okolna sela, Barzilovica. Prema knjizi „Šumadijska Kolubara“ Petra Ž. Petrovića, prvo izdanje 1939. godine, drugo izdanje 1949. godine – poslednje izdanje Službeni Glasnik i SANU – Edicija „Koreni“ 2011. godine u sklopu knjige „Šumadija i Šumadijska Kolubara“.

    Položaj sela.

    -Barzilovica je u donjoj dolini Onjega, na desnoj njegovoj strani a na pobrđu koje se dosta strmo spušta od stubičkoga visa prem Onjegu. Položaj naselja je okrenut jugu, a visovima na severnoj strani zaštićeno je od hladnog i suvog severnog vetra. Seoski potes se graniči prema Brajkovcu Putnim Brdom, potokom Krivajom i potočićem Plačkovcem, koji, istočno od Krivaje, utiče u Onjeg. Odatle granica ide na sever u pravcu Debelog Brda, na Mali Vis, Stubički Vis, Gavanski Rt i kosu Madžarac. Zapadnu granicu čini Crna Reka do njenog ušća u Onjeg.
    Kuće su na stranama pobrđa, podignute visoko iznad uskih dolina seoskih potoka. Manje ima kuća na aluvijalnoj ravni Crne Reke i Onjega. Naselje je razbijenog tipa i deli se na krajeve – Mali i Veliki Kraj do Čibutkovice, kraj Bogdanovica u dolini Krivaje i krajevi na pobrđu Subotino Brdo, Marinkovića Brdo i Dulinac. U kraju Subotinom Brdu su kuće rodova Matijaševića i Milovanovića a u Dulincu Milovanovića i Vukovića.

    Vode.

    -Selo obiluje zdravom planinskom vodom. Osim manjih bezimenih izvora znatniji su ovi: Zmajevac pod Gavanskom Rtom, Čančić više Zmajevca i Studenac u šumi Studencu. Pošto su ovi izvori u dolinama potoka i reka, a kuće po stranama i kosama pobrđa, izvorska voda je prilično udaljena od kuća i dosta se teško donosi za domaće pottrebe. Zbog toga se kopaju bunari po stranama brda, pa kada se pojavi voda onda se bunar ozida i tu podižu kuće. Svi bunari imaju dobru vodu i ne presušuju.
    Seoski potoci i rečice su desne pritoke Onjega: Plačkovac, Krivaja, Kamenica, Slepak, Crna Reka i Milovanac koji utiče u Crnu reku. Slepak i Milovanac leti presušuju. Ispod Gavanskog Rta je izdan Gavanska Bara.

    Zemlje i šume.

    -Njive i livade su na mestima: Onjegu, Babinom Grobu, koji je pored puta do Brajkovca, Gaju, Parlogu, Lisini, Glogovcu, Vozniku, Madžarcu nedaleko od crkve, Studencu i Vitkovici u Pločniku, Gavanskom Rtu, Oglavku, Krivaji, Plačkovcu i Crnoj Reci.
    Šume su na ovim mestima: Medveđem Rtu, Poljanskom Rtu, Jeličića Rtu, Šupljanskom Rtu, Tankom Rtu i na Jastrepcu.
    Zajenička seoska šuma je u Studencu i u Vitkovici. Pojedinci imaju privatne šume („zabrane“) u dolinama seoskih potoka.

    Starine u selu.

    -Na Oglavku, nedaleko od Onjega, ima dva stara groblja, jedno od drugog su udaljena do 200 metara. Po predanju jedno groblje je bilo srpsko a drugo madžarsko.
    Kod Vukovića kuća ima jedna zatrpana rupa, za koju se kazuje da je tu bila neka stara crkva, od koje danas nema, osim rupe, drugih tragova.
    Za izvor Zmajevac se kazuje da mu je bila jaka voda, da su ga Madžari, kad su odlazili iz Srbije, zatvarali slaninom i guberima, pa je zbog toga umanjio vodu.
    Za Svatovsko Groblje, koje je u planini, kazuje se, da su se na tom mestu susreli dvoji svatovi, potukli se i izginuli, pa su na tom mestu i sahranjeni.

    Podaci o selu.

    -Danas u selu ima dva groblja; jedno je kod Krstova a drugo je pored Parloga. Litija se nosi na Drugi dan Duhova. Seoska zavetina se držala o Mladencima a sada se ne drži.
    Najstariji pisani spomen o ovom naselju je iz 1723. godine, pa se zatim pominje 1734. i 1811. godine. U njemu je bilo 1818. godine 43 kuće, 1822. godine 49 kuća a 1844. godine 57 kuća i 389 stanovnika. Danas u selu ima 26 rodova sa 176 kuća.

    Poreklo stanovništva.

    U selu ima dva starinačka roda:
    -Popovići (Marinkovići, Živojinovići, Novakovići i Maksimovići), slave Simeundan.
    -Pajčići (Pavlovići prvi), slave Nikoljdan.
    Krajem 18. i u početku 19. veka doselilo se pet rodova:
    -Matijaševići (Radovanovići, Đorđevići i Nikići) su jedan rod i najstariji doseljenici. Doselila su se dva brata Marijaš i Nikaš od Sjenice, slave Jovanjdan.
    -Krsmanovići su takođe stari doseljenici; predak se ovamo doselio „od vode Tare“, slave Nikoljdan.
    -Vukovići su iz Pive u Hercegovini, slave Đurđic.
    -Marinkovići drugi su došli odnekud iz Starog Vlaha a starinom su iz Hercegovine, slave Jovanjdan.
    -Pantelići (Nikolići, Živanovići i Milićevići) su jedan rod, doseljeni u drugoj polovini prošlog (devetnaestog) veka iz crnogorskog Kolašina, slave Mitrovdan.
    -Jovanovići (Jeremići, Bugarčići i Nedeljkovići), Žarkovići (Blagojevići) su jedan rod, doselili se posle Pantelića sa Vlasine, slave Jovanjdan.
    -Dimitrijevići (Vićentijevići i Ivančevići) su jedan rod, starinom su iz Lever Tare, slave Lučindan.
    -Pavlovići drugi su iz Bosne, slave Đurđic.
    -Milići su iz Poljanice u Kačeru, slave Đurđevdan.
    -Markovići su iz Crkvice u Jablaničkom srezu, slave Sv. Petku.
    -Markovići drugi su izumrli a starinom su bili iz Morače; prvo se naselili u Moravce u Kačeru, pa ovde. Od ovog roda je bio potpukovnik Ilija Marković, čija se slika čuva u crkvu i Čibutkovici. Slavili su Đurđevdan.
    Noviji doseljenici:
    -Milovanovići su iz susednog Brajkovca, slave Đurđevdan.
    -Dimitrijevići, otac im se doselio kao građevinar iz okoline Kosjerića, slave Lazarevdan.
    -Mihailovići su poreklom iz Badljevice kod Smedereva, slave Đurđevdan.
    -Mitrovići su se doselili iz Mladenovca, slave Jovanjdan.
    -Isailovići su iz Šepšina kod Smedereva, slave Jovanjdan.
    -Tanaskovići (Ivanovići) su jedan rod, doselili su se iz Kusatka u Donjoj Jasenici, slave Đurđic.
    -Pavlovići treći su se doselili iz Kustaka, slave Jovanjdan.
    -Polomčić, majka ga dovela iz Poloma kod Gornjeg Milanovca prvo u Dudovicu, a one je ovamo došao ženi u kuću, slavi Mitrovdan.
    -Markovići treći su iz Ovsišta u Gornjoj Jasenici, slave Sv. Petku.
    -Miloševićii su došli iz susene Čibutkovice na kupljenoi zemljište a starinom su od Novog Pazara, slave Aranđelovdan.
    -Ostojića je majka dovela iz okoline Valjeva, slave Đurđevdan.
    -Tomići (Ivkovići) su jedan rod, došli su iz Čibutkovice, prvi je došao na kupljeno imanje a drugi na ujakovu zemlju; daljom starinom su iz okoline Gornjeg Milanovca, slave Đurđic.
    -Radivojević je iz Baroševca, došao ženi u kuću a daljom starinom je iz Kozelja u Kačeru.
    -Zorić se doselio 1920. godine iz Like, slavi Đurđevdan.

    Odgovori
  • Milodan

    Lazarevac i okolna sela, Baroševac. Prema knjizi „Šumadijska Kolubara“ Petra Ž. Petrovića, prvo izdanje 1939. godine, drugo izdanje 1949. godine – poslednje izdanje Službeni Glasnik i SANU – Edicija „Koreni“ 2011. godine u sklopu knjige „Šumadija i Šumadijska Kolubara“.

    Položaj sela.

    -Baroševac je u srednjem toku Peštana, sa obe njegove strane. Ima više kuća na desnoj strani Peštana nego na levoj. One su po stranama kosa a manje ih ima po ravnici pored Peštana. Naselje je razređenog tipa i deli se na krajeve. Janički Kraj je u donjem kraju sela sa leve strane Peštana. Kazuje se da se ovaj kraj tako nazvao po „janičarima“, koji su tu neko vreme stanovali i odatle gonili srpske hajduke a sami pljačkali narod. Kraj Poljane je između Janičkog Kraja i Strane ispod brda Petkovače. Gornji Kraj je na desnoj strani Peštana i izdvojen je od prva dva kraja.

    Vode.

    -Za domaće potrebe i za piće upotrebljava se izvorska voda. Izvori su: Gvozdena Voda u brdu Petkovači, Ajdukovac ili Kaluđerovac je u Strani, Bukinac i Jokinac su u Gornjem Kraju. Bunare ima skoro svaka imućnija kuća.
    Kroz selo protiče nekoliko potoka, koji utiču i Peštan i to sa leve strane su Ajdukovac ili Kaluđerovac, koji izvire iz Ajdučkog Bunara (izvora) ispod Visa i Rakinac izvire u brdu Petkovači. Desne pritoke Peštana su: Guševac, koji dolazi iz Prkosave, Bukinac i Šiljaci ističu iz Božine Bare. Potok Stojkovac utiče u Šiljake. Potok Zabel izvire u Maglovcu a Ruska Jaruga je na granici zeočkog i baroševačkog potesa.

    Zemlje i šume.

    -Njive i livade su na ovim mestima: u Siminom Lugu, Potesu, Zaunki, Božinoj Bari, Okutku, Brdači, Konjugu, Ruskoj Jaruzi, Popovoj Ravni; njive kod groblja, Podumka, Ada, Kolibe, Lipar, Šakojevac, Šiljaci, Mala Brda, Velika Brda, Zabeli, Spasovina, Lukina Bara, Topole i Orovače pored Peštana; u Strani su: Čokanlija, Žarkovac, Vis, Ivkovača, Obosko i Rastoke.
    Seoske šume i utrina su na Crkvenom Brdu i Čokanliji. Nedaleko od železničke szanice vadi se lignit* a u brdu Čokanliji je kamenolom.
    *Razvojem rudnika REIK, sada PD RB Kolubara, došlo je do iseljavanja dela sela Baroševca, op. Milodan.

    Starine u selu.

    -Na brdu Petkovači je staro „mađarsko“ groblje. Tu i danas ima velikih nadgrobnih ploča bez natpisa i ornamenata, osim ponekog urezanog krsta.
    Drugo staro groblje je bilo kod današnje crkve, koje je po svoj prilici mlađe od onog prvog. Iz njega su vađene neobično velike ljudske kosti.
    Staro baroševačko groblje je na mestu Crkvinama, u kome je sahranjen seoski knez Nikola, sinovac kneza Stanoja iz Zeoka*.
    Stara baroševačka crkva je bila posvećena Mladom Sv. Nikoli. Ona je bila podignuta 1817. godine na temeljima još starije crkve, koja je spaljena u vremenu propasti srednjovekovne srpske države.
    *Za kneza Nikolu Mihailovića kazuje se da je njegova puška prva pukla 1804. godine u poteri za Turcima koji su ubili njegovog strica kneza Stanoja u Zeokama.

    Podaci o selu.

    -Današnja crkva posvećena je Sv Georgiju (Đurđicu). Današnje groblje je u potesu kod Ilinog Brda. Seoska zavetina je Mladi Sv. Nikala.
    U drumskom naselju su podignuta dva parna mlina. Tu ima tri kafane, šest sitničarskih radnji, po jedna opančarska i abadžijska radnja.
    Baroševac kao naselje pominje u svom putopisu Bartolomej Kašić 1612. godine, zatim se pominje 1664. godine a označen je i u Ebšelvicovoj karti iz prve polovine 18. veka. Godine 1723. pominje se „baroševački nurija“, a 1811 godine kao neselje. Godine 1818. Baroševac je imao 37 kuća, 1822. godine 36 kuća. Danas u njemu ima 32 roda sa 138 kuća i jedan ciganski rod sa dve kuće.

    Poreklo stanovništva.

    Pre Karađorđevog ustanka doselilo se pet rodova:
    -Đavuri (Vesići) ne znaju za svoju starinu, slave Đurđevdan. Po porodičnom predanju njihov predak učestvovao je u paljenju hana u Sibnici 1804. godine a Karađorđev momak Jovan „Đaurović“ iz Baroševca bio je teško ranjen od Turaka 1804. godine. Od Đavura su po svoj prilici i ovi rodovi, koji su se u toku vremena razrodili:
    -Milojevići i Mijailovići, koji, takođe, slave Đurđevdan.
    -Vasiljevići su rod Mihailovićima u Zeokama. Slave Đurđic. Po porodičnom predanju njihov predak Vasilj i Karađorđe su bili od dva brata deca. Tako se kazuje, da je kralj Petar prvi jednom prilikom posetio Petra Vasiljevića u Baroševcu i tom prilikom ga oslovljavao „brate Petre“. Ne znaju svoju starinu.
    -Savkovići, Živkovići, Đurđevići, Nikolići, Jovanovići i Stanići, slave Nikoljdan. Ne znaju svoju starinu ovi stariji rodovi koji slave istu slavu te su, verovatno, jedan rod.
    -Đorđevići, kazuje se da je njihova kuća bila deveta u selu, slave Đurđic.
    -Nikolići drugi i Milijanovići, koji su izumrli po muškoj lozi, su jedan rod, na znaju za svoju starinu, slave (slavili su) Nikoljdan.
    -Pantelići, Radojčići, Pajići i Paunovići su jedan rod. Starinom su od Sjenice, slave Đurđic.
    Posle Karađorđevog ustanka doselilo se šest rodova:
    -Kojići (Miljanići, Markovići) su se doselili iz sela Kozelj u Kačeru. Slavili su Đurđic, sada slave Nikoljdan. Imaju odseljenike u Barzilovici. Oni nisu rod sa ostalim Kojićima u ovoj oblasti. Hajduk Vasilj Radivojević je od ovog roda.
    -Bojići (Stevanovići) su „sa Rudnika“, slave Sv. Vrače.
    -Gerasimovići su ovamo došli iz Venčana a starinom su od Gornjeg Milanovca, slave Nikoljdan.
    -Petrovići (Stamenići) doselili su se pre stotinu godina iz Kadine Luke u Kačeru, slave Nikoljdan.
    -Božići su iz Bosuta u Kačeru, slave Nikoljdan. Jednu porodicu imaju odseljenu u Junkovac.
    -Dimitrijveići (Stepanovići) su se doselili iz severne Hercegovine, slave Stevanjdan.
    U drugoj polovini 18. veka doselilo se sedam rodova:
    -Jovanovići su iz Bosute u Kačeru, slave Jovanjdan.
    -Ristivojevići su iz Gukoša u Kačeru, slave Nikoljdan.
    -Sajići (Gavrilovići) su, takođe, iz Gukoša, slave Đurđevdan.
    -Jovanovići drugi su iz Poljanice u Kačeru, slave Nikoljdan.
    -Milutinovići su iz Medoševca u okolini, starinom su iz Bosne, slave Lazarevdan.
    -Popovići su iz Bosute u Kačeru, slave Đurđic.
    -Tanaskovići su od Popovića, ali su promenili slavu, jer su došli na tuđu zemlju, sada slave Lazarevdan.
    -Živkovići su od Trna u Bugarskoj, slave Nikoljdan.
    Noviji doseljenici su:
    -Ignjatovići su iz Masurovca na Vlasini, doselili su se 1905. godine, slave Aranđelovdan.
    -Nedeljkovići su od Nedeljkovića iz Rudovaca, slave Aranđelovdan.
    -Nedeljkovići drugi su od Nedeljkovića u Bistrici, slave Alimpijevdan.
    -Tomići su iz Darosave a daljom starinom su iz Živkovaca u Kačeru, slave Nikoljdan.
    -Damnjanovići su iz Zeoka, slave Nikoljdan.
    -Marković je mlinar, doselio se iz Mladenovca, slavi Nikoljdan.
    -Petrovići su od Musića u Velikom Borku, slave Jovanjdan.
    -Ilići su od Gošnića u Zeokama, slave Nikoljdan.
    -Jankovići su iz Drlupe u Kosmaju, slave Nikoljdan.
    -Bekunić je iz Šida, ostao kao austrijski vojnik 1918. godine, slavi Đurđevdan.
    -Jakovljević je odnekuda došao kao dete, slavio je Nikoljdan, sada slavi ženinu slavu – Đurđic.
    -Paunovići su od Gošnićau Zeokama, slave Lučindan.
    -Vujičić je iz Orašca u Tamnavi, slavi Đurđevdan.
    -Maksići su izumrli, slavili su Nikoljdan.
    -Stanojevići su Cigani kovači, bili su „gurbeti“, slave Novu Godinu (Sv. Vasilije).

    Odgovori
  • Milodan

    Lazarevac i okolna sela, Bistrica. Prema knjizi „Šumadijska Kolubara“ Petra Ž. Petrovića, prvo izdanje 1939. godine, drugo izdanje 1949. godine – poslednje izdanje Službeni Glasnik i SANU – Edicija „Koreni“ 2011. godine u sklopu knjige „Šumadija i Šumadijska Kolubara“.

    Položaj sela.

    -Bistrica je u izvorišnoj čelenci Bistričke Reke, leve pritoke Peštana. Između bistričkog i malocrljeničkog potesa je seoski put koji vodi preko Kočinog Polja; od Baroševca je naselje odvojeno brdom Petlačom, prema Zeokama je potes Ivkovača, do Drena je Martinski Kraj, do Lukavice je Kremeničica, do Barzilovice Krajni Rt i prema Trbušnici je Reka. Kuće su po stranama brda i po kosama, ponegde grupisane po rodovima. Naselje je više razbijenog nego razređenog tipa. Ono se deli na krajeve: Rečani, Martinski Karaj, Aluga, Corovito i Lazarevića Kraj.

    Vode.

    -Bistrica ima dobru izvorsku vodu. U Corovitu ima tri bezimena izvora koji ne presušuju; izvori Šošinac i Stublina su u Alugama i bezimeni izvor u Reci. U Lazarevića Kraju ima tri bezimena izvora koji ne presušuju. U Martinskom Kraju ima nekoliko bunara koji leti presušuju. Osim vode sa izvora služe se za piće i ostale domaće potrebe vodom iz bunara, a stoka se napaja na rečicama.
    Kroz selo protiče Bistrička Reka. Ona postaje od Seličkog Potoka i Stubline. U Bistričku Reku utiču tri bezimena potoka koji protiču kroz Corovito samo za vreme kiša i otapanja snega.

    Zemlje i šume.

    -Njive i livade su: Potes, Oračić, Slane Bare, Cvetinac, Ivkovač, Vis, Brdo usred sela, Krajni Rt, Zbegovište, Njive kraj druma, Aluga, Corovito, Bojančani ili Bojansko Polje, Polje i brdo Rakovac. Ostali potes se naziva po rodovima: Njive Simića, Njive Kuzmanovića, Platanića, itd.

    Podaci o selu.

    -Staro groblje je kod današnjeg u Aluzi. Litija se nosi na Mali Spasovdan a molitva (zavetina) se drži u nedelju pred Sv. Iliju kod seosske kuće.
    Najstariji pisani pomen o ovom selu je iz 1664. godine, pa se zatim pominje tek 1811. i 1818. godine. Prema tome današnje naselje je zasnovano u drugoj polovini 18. veka. Nije se moglo pouzdano utvrditi, da li su preci današnjih najstarijih rodova u ovom selu imali neke veze sa stanovništvom starog naselja u Bistrici. Godine 1818. bilo je u njemu 22 kuće, a 1844. godine imalo je 41 kuću sa 226 stanovnika. Danas Bistrica ima 15 rodova sa 99 kuća i jedan ciganski rod sa 3 kuće.

    Poreklos tanovništva.

    Krajem 18. veka doselilo se 6 rodova, ali se ne zna odakle*.
    *Starac Nikola Mihailović, koji je imao, kad smo ga posetili, 87 godina života, nije znao da nam da pobliže podatke o starijim rodovima.
    -Brankovići, Aleksići i Đorđevići su bili jedan rod, pa su se u toku vremena razrodili, slave Nikoljdan.
    -Nedeljkovići, Kuzmanovići, Pavlovići i Rankovići su jedan rod, slave Alimpijevdan.
    -Platanići, Jovičići i Pavlovići su jedan rod, ali su se u međuvremenu razrodili, slave Đurđic.
    -Simići, Tešići i Obradovići su jedan rod, slave Jovanjdan.
    -Krstići, slave Đurđevdan.
    Posle Karađorđevog ustanka doselili su se ovi rodovi:
    -Gajići su od izumrlih Mihailovića u Trbušnici, slave Đurđevdan.
    -Mihailovići su od Sjenice, slave Nikoljdan.
    -Nikolići su iz Vrbice u Lepenici, slave Aranđelovdan.
    -Milovanovići su iz okoline Prizrena, slave Stevanjdan.
    -Stojkovići su sa Ovčeg Polja, slave Alimpijevdan.
    -Miloradovići su iz Seče Reke (Sječe Rijeke) kod Kosjerića, doselili se 1876. godine, slave Stevanjdan.
    -Radojičići su iz Bosne; imaju odseljenike u Zeokama, slave Jovanjdan.
    -Ristići su iz okoline Pirota, slave Nikoljdan.
    -Ranković drugi je došao iz Sakulja ženi u kuću, slavi Nikoljdan.
    -Pajići žive u Martinskom Kraju, Cigani kovači, gurbeti, slave Sv. Petku.

    Odgovori
  • Milodan

    Lazarevac i okolna sela, Brajkovac. Prema knjizi „Šumadijska Kolubara“ Petra Ž. Petrovića, prvo izdanje 1939. godine, drugo izdanje 1949. godine – poslednje izdanje Službeni Glasnik i SANU – Edicija „Koreni“ 2011. godine u sklopu knjige „Šumadija i Šumadijska Kolubara“.

    Položaj sela.

    -Brajkovac je planinsko selo u dolini Onjega. Veći deo sela je na njegovoj desnoj strani a manji na levoj. Okrenuto je ka jugu, a sa severa je, kao i Barzilovica, zaklonjeno od hladnih severnih vetrova brdima Malim Visom i Prosekom.
    Kuće su rasturene po stranama brda i kosama, ponegde grupisane po rodovima. Naselje je razbijenog tipa i deli se na ove krajeve:
    Prosek, u kome su rodovi Živkovići i Simeunovići; Arnautsko Polje je između seoskog puta i Dubova Brda; u njemu su kuće roda Otaševića. Kraj Kik je pod brdom Kikom; u njemu su kuće rodova Marinkovića i Milovanovića. U kraju Babinoj Reci su kuće rodova Stanoševića i Blaznavaca. U kraju Debelom Brdu su kuće Radosavljevića, Vasiljevića, Lazarevića (Markovića) i Đenadića. Kraj Medveđe Brdo je više sastavaka seoskih rećica Pločnika i Brzaka. Kraj Lipovito je više izvora Kisele Vode, u njemu su kuće roda Stanića. Kraj Trnavci je u sredini sela. Ovaj kraj je nazvan po čačanskom selu Trnavi, odakle su se doselili rodovi Višnjići, Obradovići i Radovanovići. U Kraju Paležu su kuće roda Stanišića. Sa leve strane reke Onjega je zaselak Onjeg, u koji se naselio rod Tuvekčije, tanašnji Petrovići i Jošići (Jovanovići).

    Vode.

    -Iako je selo bogato izvorskom vodom ipak u brdskim krajevima ima dosta bunara, jer su izvori prilično udaljeni od kuća. Izvori se nazivaju: Vrelo u istočnom delu sela, Brajkovac (po kome je selo dobilo današnje ime), Švabina Stublina je jak izvor, Česma u drumskom naselju i Kisela voda ili Smrdljikovac nedaleko od crkve. U kraju prema Trbušnici ima tri bezimena izvora kisele, mineralne vode.
    Kroz selo protiče Onjeg, koji prima ove pritoke: Peskovito i Suvi Onjeg su leve, a ostale su desne pritoke: Crniševa, Babin Potok, Krivaja, Grabovita, Zalomiti Potok, Jastrebovac, Duga Jaruga, Plačkovac, Duboki Potok, Gilovački Potok, Srnin Potok i Pločnik koji izvire ispod Visa u Stubici i prima pritoke Brzak i Likaricu.

    Zemlje i šume.

    -Njive i livade su na mestima koja se nazivaju: Rankov Rt, Balin Grob, Lipovito, Miletina Livada, Spasovina, Kusanja, Taborište, Mokro Polje, Trnavci, Petlača, Arnautsko Polje, Prosek, Palež, Trebinje, Mačja Stena, Gradinska, Medeni Put, Dudovačka Strana, Parlozi i Jezero (isušeno).
    Šume i ispaše su na brdima: Debelom Brdu, Medveđem Brdu, Putnom Brdu, Novakovom Brdu, Malom Visu, Golom Brdu, Kiku, Krstatoj Lipi, Dubovom Brdu, Nišanu, Klještevici, Miladrovici i u Čakljanovici. Zajednička seoska šuma je u Lipaku, Kulini, Cerju, Srnoj Jaruzi, Tankoj Kosi, Zalomitom Potoku i na Rankovom Rtu.

    Starine u selu.

    1. U Miletinoj livadi, nedaleko od Kisele Vode, ima ostataka od nekih starih građevina. Na tom mestu se u zemlji nalaze gvozdena oruđa u obliku malih „raonika“, verovatno vrhovi kopalja. Po predanju su tu bili dvorovi nekog vlasteline Milete, koji su bili pokriveni bakrom i olovom. Mileta je, kazuje se, negovao paunove.
    2. Na Medveđem Brdu ima neko staro groblje, koje se zove Medveđe Groblje. Po predanju u potoku Brzaku nekada je bilo medveda, pa je na mestu starog groblja medved udavio nekog čoveka, koji je tu prvi sahranjen. Po drugim pričanjima medved je na tom msestu udavio dva deteta.
    3. Na mestu Jezeru ranije je bilo veliko jezero i u njemu je, kazuje se, živela aždaja, koja je dosađivala selu. Ljudi se dogovore da se oslobode ove nemani. Oni okuju čelikom rogove „vilovitom biku“ koga je imao predak roda današnjih Radakovića. Bik zaplovi po jezeru, nađe aždaju i probode je. Pošto je aždaja uginula, onda se jezero isuši a Radakovići, za koje se priča da ih je bilo sedamnaest kosa, izumru.
    4. Rankov Rt se nazvao po hajduku Ranku, koga je na tom mestu ubio drug Radovan Simonović oko 1850. godine.
    5. U potoku ispod Rankovog Rta ima udubljenje u steni, za koje se kazuje da je stopa Kraljevića Marka.
    6. Balin Grob se zove po nekom „baliji“, koji je tu sahranjen.
    7. U Kusanji, pored starog puta, ima nekoliko kamenih nadgrobnih spomenika bez natpisa i ornamenata
    8. Pored starog puta, koji je vodio od beograda za Užice, ima kameni nadgrobni spomenik sa natpisom iz 1831. godine.
    9. Švabin Grob je, po svoj prilici, iz vremena austrijske okupacije ovog kraja u 18. veku
    10. Nedaleko od Švabinog Groba je Zbegovište, gde se narod krio za vreme Turaka, da bi izbegao njihovo nasilje
    11. Crkva brvnara je podignuta pre stotinu godina na temeljima neke crkvine. Ona je obnovljena 1904. godine i slavi Sv. Đorđa.

    Ime selu.

    -Po predanju selo se zvalo Gunjica, pa se onda nazvalo Smdljikovac. Jedni kazuju da se selo tako nazvalo po lešinama putnika koji su stradali u prolazu kroz ovo selo, koje je bilo u gustoj šumi; po drugom kazivanju selo se nazvalo po „smrdilipama“ (crnoj lipi) koje i danas ima u selu u izobilju; po trećem kazivanju, koje je najvevoratnije, selo je tako nazvano po kiselo-sumporovitom izvorima, koji daju neprijatan zadah, a jedan takav izvor se i danas naziva Smrdljikovac. Današnji naziv selo je dobilo po nazivu izvora Brajkovca.

    Podaci o selu.

    Litija se nosi na Drugi dan Duhova. Kod starog izvora Brajkovca drži se narodni sabor o Sv. Iliji. Priča se da je ovo skupljanje naroda kod izvora Brajkovca ostalo još iz vremena Turaka.
    Kroz selo su prolazila dva stara puta. Jedan je bio po svoj prilici beogradski put, koji je vodio za Užice i prolazio preko kraja Trnavca, Balinog Groba, Rankovog Rta, Bresta i preko Kremenca vodio dalje u Lukavicu. Drugi put je bio krak tzv. Gospodarskog puta koji je podigao gospodar Jevrem Obrenović i vodio od Kragujevca za Valjevo.
    U Pločniku, prema Barzilovici, vadi se kamen granit.
    Ovo naselje se pominje kao Smrdljikovac u jednom putopisu od 1664. godine, zatim se o njemu zna po arhivskim podacima od 1735. godine, a pod istim imenom uneto je u pominjanoj Ebšelvicovoj karti iz prve polovine 18. veka, kao i u „aračkim tefterima“ od 1822. godine. Po J. Gavriloviću ovo naselje je imalo 1844. godine 78 kuća i 494 stanovnika. Danas u njemu ima 42 roda sa 174 kuće.

    Nastaviće se…

    Odgovori
  • Milodan

    Brajkovac, nastavak….

    Poreklo stanovništva.

    -Najstariji kraj ovog naselja je u Kusanji, između potoka Krivaje i reke Onjega. Kad je pronađena crkvina u kraju Trnavcima u početku prošlog veka, od tada se naselje počelo premeštati bilže crkvi.

    U selu ima dva stara doseljenička roda, a dva starinačka su izumrla. To su rodovi:
    -Jovanovići, slave Jovanjdan.
    -Avruzi* (Radisavljevići). Roda Avruzi ima u selu Dragijevici u Gornjem Jadru. Oni su rod Zimonićima u Gacku u Hercegovini, slave Jovanjdan.
    *U narodu su poznati kao turske „udvorice“.
    Izumrli rodovi su:
    -Radakovići.
    -Ugarkovići.
    Najstariji rodovi doselili su se pre Karađorđevog ustanka:
    -Petrovići (Višnjići i Maksimovići – izumrli po muškoj lozi) su iz Rovaca. Prvo su se naselili u čačanskoj Trnavi, pa su ovamo došli oko 1780. godine. Višnjićima su se nazvali po Petrovoj ženi Višnji, koja je rano ostala udovica, slave Lučindan.
    -Obradovići (Radovanovići) su starinom od Sjenice. Oni su pred kraj 18. veka krenuli ispred turskog „zuluma“, naselili se u Trnavi kod Čačka, pa su okumili Višnjiće i ovamo došli zajedno sa njima, slave Jovanjdan.
    -Apostolovići* (Mirkovići) nema više u ovom selu.
    *Od ovog roda je bio Karađorđev vojvoda Uzun Mirko Apostolović. Njegova kuća je bila na Debelom Brdu. Njegov poslednji muški potomak bio je Vukosav, koji je poginuo na Nišoru, kod Pirota 1877. godine. Vukosav je ostavio ćerku udovu Živković i Radojku, udatu u Topaloviće u Šopiću.
    U starije rodove se ubrajaju i ovi rodovi, koji ne znaju za svoju starinu:
    -Gligorijevići i Mutavdžići (Marinkovići) su jedan rod, slave Nikoljdan.
    -Živkovići, Simeunovići i Stanići su jedan rod, slave Jovanjdan.
    -Veselinovići, slave Mratindan.
    -Lazići, odnekud se doselio predak Janko Žunja, slave Veliku Gospojinu.
    -Jošići i Jovanovići su jedan rod, slave Đurđevdan.
    -Perići, Markovići i Jovanovići drugi su jedan rod, slave Jovanjdan.
    -Dobrosavljevići, slave Jovanjdan.
    -Tičići i Živkovići su isti rod, slave Sv. Jovana Milostivog, 12. novembra po starom kalendaru.
    -Otaševići, Martinovići, Slavkovići i Đorđevići. Po porodičnom predanju doselila su se tri brata Otaš, Martin i Slavko (neki kazuju da se treći brat zvao Đelaš, ali mu je to bio verovatno nadimak) za vreme Karađorđevog opsedanja Sjenice 1809. godine, slave Mitrovdan.
    -Divnići i Simići, su jedan rod, doselili su se 1809. godine posle Karađorđevog opsedanja Novog Pazara – iz njegove okoline, slave Đurđevdan.
    -Milosavljevići i Simeunovići su jedan rod, doselili su se iz Bihora, slave Nikoljdan.
    -Tuvekdžići, Petrovići, Jošići drugi i Jovanovići su jedan rod, žive u zaseoku Onjegu. Praded kao puškar doselio se sa Kosova, slave Jovanjdan.
    -Ilinčići, Stanišići, Stanoševići, Jovičići i Milutinovići su jedan rod u kraju Paležu; doselili su se iz okoline Srebrenice u Bosni, slave Jovanjdan.
    U drugoj polovini prošloga (19.-og) veka doselili su se sledeći rodovi:
    -Ikonići i Brankovići su Rudničani, slave Jovanjdan.
    -Blaznavci su iz Blaznave u Gornjoj Jasenici, slave Lučindan.
    -Mihailovići su iz Trešnjevice u Gornjoj Jasenici, slave Nikoljdan.
    -Đorđevići, predak je došao ženi u kuću iz Ljutovnice u Takovskom srezu, slave Đurđevdan.
    -Jankovići, ded se doselio kao pečalbar iz Magareva kod Bitolja, slave Veliku Gospojinu.
    -Anđelkovići, ded došao kao pečalbar iz Znepolje u Bugarskoj, slave Aranđelovdan.
    -Stanojčići su iz Bosne, slave Đurđevdan.
    -Obradovići drugi i Ivankovići su jedan rod, doselili su se iz bosanskog Podrinja, slave Jovanjdan.
    -Nedići su iz Ugrinovaca u Kačeru, slave Mitrovdan.
    -Aleksići su iz Trbušnice, slave Aranđelovdan.
    -Petrovići drugi, i Živojinovići su jedan rod, doselili su se iz Trudelja u Kačeru, slave Nikoljdan.
    -Kuzmanovići su se doselili 1884. godine iz Zagrađa u Kačeru, slave Đurđic.
    -Marjanovići su došli iz sela Zagrađe, slave Nikoljdan.
    -Rajići su od Rajića u Stragarima u Gornjoj Jasenici, slave Đurđic.
    -Jovanovići treći su iz Kusatka u Donjoj Jasenici, slave Sv. Petku Paraskevu.
    -Stankovići i Ćertići su iz Kusatka u Donjoj Jasenici, slave Petrovdan.
    -Stojakovići i Milenkovići su, takođe iz Kusatka, slave Aranđelovdan.
    -Petrovići treći su poreklom iz okoline Đuprije a ovamo su se doselili iz Jagnjila u Donjoj Jasenici, slave Aranđelovdan.
    -Radišići su iz Trbušnice, ovamo su došli 1905. godine, slave Aranđelovdan.
    -Ljubičići su iz Kusatka u Donjoj Jasenici, slave Nikoljdan.
    -Rankovići su od Jaćića u Kruševici, slave Nikoljdan.
    -Stevanovići su od Sarića iz Dudovice, slave Aranđelovdan.

    Odgovori
  • Milodan

    Lazarevac i okolna sela, Burovo. Prema knjizi „Šumadijska Kolubara“ Petra Ž. Petrovića, prvo izdanje 1939. godine, drugo izdanje 1949. godine – poslednje izdanje Službeni Glasnik i SANU – Edicija „Koreni“ 2011. godine u sklopu knjige „Šumadija i Šumadijska Kolubara“.

    Položaj sela.

    -Burovo je malo naselje sa leve strane Peštana, u njegovom donjem toku, a između Lazarevca, Drena, Zeoka, Medoševca i Šopića. Kuće su na prisojnoj strani bezimene kose i u dolini seoskog potoka. Ispod kuća prolazi glavni put Lazarevac-Aranđelovac. Naselje je razbijenog tipa. Ono se deli na Andrića Kraj, Sleđevac i Erski Kraj.

    Vode.

    -U selu pored Peštana i pomenutog potoka ima devet zidanih bunara.

    Zemlje išume.

    -Njive i livade su po stranama, ali su najbolje one pored Peštana. Otuda je ovo selo znatno bogatije od susednih sela Drena, Stubice i Lukavice. Njive i livade su na mestima koja se zovu: Lug, Razorčine, Votnjačine, Trnjaci, Ravnice, Bare, Stari Peštan, Velika Livada, Breskopolje, Milina Bara, Tukovi, Bunarić, Livadice, Dugo Brdo, Golubuša i Ornice.
    Seoska utrina i šuma je u Grobljanskoj Šumi.

    Podaci o selu.

    -Preci današnjih starijih rodova prvo su se naselil u Šopić, pa se, kažu, nikako nisu slagali sa Šopićanima. Knez Miloš naredi da se presele na današnje mesto, koje se zvalo Pevalice. Ne zna se kako je došlo do danšnjeg naziva Burovo. Današnje groblje je na mestu starog groblja, više sela u Grobljanskoj Šumi. Najstariji nadgrobni spomenici današnjih rodova u tom groblju su iz 1824. godine. Litija se nosi na Spasovdan.
    Po arhivskim podacima Burovo se prvi put pominje 1818. godine kada je imalo samo 4 kuće, a 1844. godine imalo je 10 kuća sa 65 stanovnika. Danas u njemu ima 11 rodova sa 50 kuća.

    Poreklo stanovništva.

    U prvoj polovini prošlog veka doselilo se deset rodova:
    -Stevanovići su ovamo došli iz Dragačeva a starinom su iz Hercegovine, slave Nikoljdan.
    -Šćekovići (Aleksići i Vukašinovići – koji su izumrli) su jedan rod i oni su od „Arbanije“, slave Aranđelovdan.
    -Tadići, Aćimovići i Pavlovići su jedan rod, četvrto koleno od pretka, koji se doselio iz Duškovca kod užičke Požege, slave Lučindan.
    -Vučetići, predak Vučeta je današnjem starcu od 80 godina bio ded, doselio se od Užica, slave Đurđevdan
    -Mirkovići su iz sela Povlena (?) kod Užica, slave Đurđevdan.
    -Jovičići, predak ubio „kapetana“ u Crnog Gori, pa sa ženom pobegao ovamo, slave Nikoljdan.
    -Stanisavljevići i Radosavljevići su jedan rod, predak Stanisav došao po pozivu pretka Markovića; po svoj prilici bili su jedan rod, slave Đurđevdan.
    -Tomići su se doselili oko 1860. godine iz susednog sela Drena; u Drenu danas nema krvne rođake, slave Simeundan.
    -Blagojevići su se se doselili 1890. godine iz Trbušnice, slave Đurđevdan.
    -Radosavljevići su došli na kupljeno imanje iz Rogače u Kosmaju, slave Nikoljdan.
    -Andrići su izumrli u Burovu,ovamo su došli iz Petke; po ovom rodu se jedan kraj ovog sela zove Andrića Kraj.

    Odgovori
  • Milodan

    Lazarevac i okolna sela, Veliki Crljeni. Prema knjizi „Šumadijska Kolubara“ Petra Ž. Petrovića, prvo izdanje 1939. godine, drugo izdanje 1949. godine – poslednje izdanje Službeni Glasnik i SANU – Edicija „Koreni“ 2011. godine u sklopu knjige „Šumadija i Šumadijska Kolubara“.

    Položaj sela.

    -Veliki Crljeni su na krajnjim ograncima kosmajskih pobrđa, koja se provlače između Peštana i Turije do same Kolubare. Ono se graniči prema Cvetovcu Peštanom, do Sokolove i Stepojevca Turijom, do Junkovaca je potok Virovi, Drenoviti Potok je do Vreoca a zapadnu granicu čini reka Lukavica. Naselje je uglavnom manje zbijenog tipa, zbijenije su kuće samo u Donjm Kraju, osobito pored glavnog puta koji vodi od Beograda za Valjevo. Selo se deli na krajeve: Neškovića Kraj (Milinkovići), Kokorovića Kraj (Ilići), Donji Kraj ili Donja Kapija, gde je bila „kapija“ za ispust stoke u seoski potes.

    Vode.

    -Za piće i druge domaće potrebe upotrebljava se izvorska i bunarska voda, a stoka se napaja i na potocima. Izvori su: Česma pored glavnog puta, Pantinac, Volujak kod ugljenokopa, česma Markovica, koja je zatrpana. Po predanju Marko Kraljević je bacio buzdovan sa Sokolove i gde je on pao, tu je potekla voda koja se, po njemu, nazvala Markovica. U bregu više Katine Bare je neka baba Kata zakopala „zlatan razboj“*.
    *I danas se mođe čuti „tkanje razboja“ u zemlji, tj, oticanje podzemne vode.
    Kolubara i Peštan, a ponekad Turija i Virovi plave njive i nanose štete. Kroz selo teče potok Jagodinac. Kod Katine Bare je kamenolom „crljenog“ (crvenog) jaspisa po kome je selo dobilo ime.

    Zemlje i šume.

    -Njive i livade su na mestima koja se zovu: Volujak do Sakulja, Stanovi do Sokolove, Veliko Polje ili Široko Polje, Katina Bara, Zelena Bara, Boljetin, Planina, Konarac, Plandište, Adžinica, Revenac, Kovačeva Bara, Jasike, Ključ, Očaga, Duboka Jaruga, Unuka, Krivaja, Selište, Crkvine „Dojčinovica“, Jezero je paša ispod puta, Slatina, Konopljar, Požare, Crljeno Brdo i Prevale.

    Starine u selu.

    -Staro selo je bilo u Selištu poreed glavnog puta, gde su danas njive. Pošto je na tom mestu često plavio Peštan, selo je premešteno na današnje mesto.
    Na mestu Selištu nalaze se u dubini od 5 metara rbine od zemljanih lonaca i metalne grivne. Tu je i mesto Crkvine, na kome je bila neka crkva, ali od nje danas nema nikakvog traga.
    Kod glavne vode Česme bila je druga crkva, koju su, po predanju, porušili Madžari kad su napuštali Srbiju.

    Podaci o selu.

    Današnje grobelje je na Visu do Sokolove. Tu je bilo i staro groblje. Sadašnja crkva i škola su pored glavnog puta. Crkva brvnara, koja stoji pored današnje crkve, je iz turskog vremena. Litija se nosi na Markovdan a zavetni dani su Sretenje i Mali Spasovdan, koji praznuju zbog boginja.
    Ovo naselje se prvi put pominje kao „Crna Međa“ 1732. godine, a zatim 1818. godine kada je imalo 71 kuću, 1844. godine imalo je 65 kuća sa 378 stanovnika. Danas u njemu ima 44 roda sa 240 kuća i 3 ciganska roda sa 30 kuća.

    Poreklo stanovništva.

    Ne zna se pouzdano kada su se doselili najstariji rodovi ovoga sela, ali pošto su se neki stari rodovi već davno razrodili, to su, po svoj prilici, njihovi preci, koji su ovamo došli još u 17. vekau.
    To su rodovi:
    -Pakići (Jeremići), Kokorovićio (Ilići), Paunovići, Radojičići su jedan rod, doselili su se odnekud iz „Stare Srbije“ a jedni kazuju da su od Sjenice. Njima su po svoj prilici krvni srodnici i ovi stari rodovi, koji, kao i prethodni, slave Đurđevdan, pa su se u toku vremen razrodili. To su:
    -Milinkovići, Ivanovići, Kostići, Milanovići, Stepanovići, Miloševići, Stojanovići, Đurđevići, Milovanovići, Jovanovići, Babići, Gajići, Pavlovići, Jankovići, Matejići, Radovanovići, Petrovići, Đorđevići i Milići.
    Poslednji seoski knez bio je Ivan, predak današnjih Ivanovića. Po kazivanju njihovi preci su u ovom selu bili knezovi preko „trista godina“.
    Posle Karađorđevog ustanka doselili su se rodovi koji slave Nikoljdan, ali su se i oni već razrodili. To su:
    -Matići, Marinkovići, Dimitrijevići, Vukajilovići, Babići drugi i Kocići. Ovamo su se doselili iz okoline Valjeva a starinom su od Velasa.
    -Aćimovići i Grčići su jedan rod, doselili su se odnekud iz „Stare Srbije“, slave Ignjatijevdan.
    Rodovi koji slave Stevanjdan ne znaju za svoju starinu a danas su se već razrodili. To su:
    -Čolići, Petrovići drugi, Živanovići, Pavlovići i Petronijevići.
    -Jovanovići i Stevanovići su jedan rod, doselili su se iz Srema, slave Jovanjdan.
    -Živkovići ne znaju za svoju starinu, slave Đurđic.
    -Simići i Radomirovići su jedan rod, doselili su se iz Kalenića u Tamnavi a starinom su iz Crne Gore, slave Aranđelovdan.
    -Vladisavljevići su poreklom iz Like, slave Časne Verige.
    -Milanovići su iz Povadarja, slave Pantelijevdan.
    -Konstatinovići su odnekud iz Makedonije, slave Sv. Petku Paraskevu.
    -Jovanovići su iz Homolja, slave Aranđelovdan.
    -Spasići, praded došao iz Proseka kod Niša, slave Nikoljdan.
    -Šarići su poreklom iz Srema, slave Nikoljdan.
    -Nikolići su iz Slavkovice kod Ljiga, slave Nikoljdan.
    -Borići su poreklom iz Like, slave Nikoljdan.
    U drugoj polovini prošlog veka doselilo se dvanaest rodova:
    -Đorđevići su se doselili oko 1860. godine iz Prisjana u Vlasotinačkom srezu, slave Stevanjdan.
    -Stojanovići su iz Prisjana, slave Nikoljdan.
    -Dimitrijevići drugi su iz Velesa, slave Nikoljdan.
    -Đurđevići drugi su iz Arapovca, slave Alimpijevdan.
    -Žujovići su iz Vračevića u valjevskoj Kolubari, slave Aranđelovdan.
    -Vasiljevići su iz Prizrena, slave Časne Verige.
    -Vrbaški su iz Slavonije, slave Đurđevdan.
    -Pajkovići su iz sela Lušca u okolini Berana a daljom starinom su iz Ceklina u staroj Crnog Gori, slave Đurđic.
    -Veselinovići su iz Srema, slave Đurđevdan.
    -Dimitrijevići treći i Tajsići su jedan rod, doselili su se iz okoline Bitolja, slave Mitrovdan.
    -Jankovići su iz Tetova, slave Đurđic.
    -Stojadinovići su iz Mihajlovca kod Smedereva, slave Đurđevdan
    Noviji doseljenici su:
    -Nikolići su iz Zeoka, slave Đurđic.
    -Stanići su iz Baroševca, slave Nikoljdan.
    -Lazarevići su iz Arapovca, slave Aranđelovdan.
    -Đorđevići drugi su iz Vreoca, slave Nikoljdan.
    -Nikolići drugi su iz Vrbovna, slave Nikoljdan
    -Lukići su iz Banata, slave Jovanjdan.
    -Stanojevići su iz Dejana u Vlasotinačkom srezu, slave Alimpijevdan.
    -Đoinčević se prizetio u rodu Matića, došao iz Vranića, slavu Sv. Petku Paraskevu.
    -Rašić je iz Vrbovna, slavi Trifundan.
    -Konstatinović drugi je iz Arnajeva u okolini, slavi Jovanjdan.
    -Ilić je iz Petke, slavi Stevanjdan.
    -Jovičić je iz Velikog Borka, slavi Petrovdan.
    -Lukić drugi je iz Arnajeva, slavi Nikoljdan.
    -Drakulić je iz Kulpina u Bačkoj, slavi Mratindan.
    -Miladinovići su iz Knića u Gruži, slave Nikoljdan.
    -Ruščuklići su izumrli po muškoj lozi, ovamo su došli iz Barzilovice a starinom su iz Ruščuka u Bugarskoj.
    Od starih izumrlih rodova zna se za Neškoviće, Čamiće i Rajčiće (ovi poslednji su slavili Đurđic) po kojima se i danas nazivaju krajevi naselja; Neškovića Kraj, Čamski Kraj i Rajčića Kraj. Zna se još i za izumrle Šarčiće.
    Ciganski rodovi imali su naselje u potoku Jagodincu, pa se otuda doselili u Veliko Polje, pa onda prešli u Donji Kraj. Njihovi rodovi su:
    -Mitrovići, Todorovići i Radosvljevići su jedan rod, slave Aranđelovdan.
    -Živkovići, Vasići, Ružići, Nedeljkovići i Jankovići su jedan rod, slave Sv. Petku Paraskevu.
    -Jovanovići slave Malu Gospojinu.
    Svi su oni došli iz okoline Požarevca a daljom starinom su iz Vlaške u Rumuniji.

    Odgovori
  • Milodan

    Lazarevac i okolna sela, Vrbovno. Prema knjizi „Šumadijska Kolubara“ Petra Ž. Petrovića, prvo izdanje 1939. godine, drugo izdanje 1949. godine – poslednje izdanje Službeni Glasnik i SANU – Edicija „Koreni“ 2011. godine u sklopu knjige „Šumadija i Šumadijska Kolubara“.

    Položaj sela.

    -Vrbovno je u donjoj dolini rečice Vrbovice koja ispod Stepojevca utiče u Beljanicu. Seoski potes graniči se na istoku do državnog puta koji vodi preko kosa Kamenjaka, Topoljaka i Parlovske Kose; prema Baljevcu su potesi Dubrave i Čapljag, prema Konaticama su Beljevina, Belosavac i Parlog; do Stepojevca je potes Topoljak, Cerjak i Brekinje. Naselje je manje razbijenog tipa. Selo se deli na krajeve Gornjevac i Donjevac.

    Vode.

    -Kroz selo protiču Mitrovački Potok, Bukovački Potok i Trebežac, koji utiču u Vrbovicu. Svi potoci i rečica Vrbovica leti presušuju. Selo je oskudno vodom, naročito kraj Gornjevac koji je pored državnog puta Lipovica – Stepojevac. Pije se bunarska voda, a za stoku se kopaju „bare“, u koje se hvata kišnica.

    Zemlje i šume.

    -Livade su slabe, pa se preoravaju u njive. Nazivi mesta sa njivama i livadama su: Vrtunilica, Brekinja, Velia Livada, Bukovac, Oglavak, Belosavac, Parlog, Ševar, Topoljak, Provalija, Brestovac, Mitrovac, Kamenjak, Ključevi, Njive pod Bukvama, Plandište i Puževac.

    Starine u selu.

    -Nedaleko od mesta Provalije ima crkvina, u kojoj je i do danas očuvana kamena „trpeza“. Tu je bilo i staro „madžarsko“ groblje.

    Podaci o selu.

    -Krsta se nose „na Jovani“, 8 maja po starom kalendaru, a zavetina („bdenije“) se drži na dan Proroka Jeremije kod seoskog zapisa. Groblje je na Beljavinama, prema Konaticama. Neki rodovi u ovom selu, izuzetno od ostalih rodova, ukopavaju umrle na svojim posedima (Lazići, Pavlovići, Stepanovići i Simići) pored puta, neki u voćnjaku i nedaleko od kuće (Tomići). Tako danas u selu ima više manjih grobalja.
    Ovo naselje je postalo od raseljenog konatičkog zaseoka Poljane „za prve Miloševe Srbije“. Razvijalo se priraštajem i novim doseljenicima. Prvi put se pominje po arhivskim podacima tek 1818. godine, kada je imalo 21 kuću a 1844. godine imalo je 34 kuće sa 221 stanovnika. Danas je u njemu ima 16 rodova u 192 kuće.

    Poreklo stanovništva.

    U najstarije rodove se ubrajaju oni koji su se preselili iz konatičkog zaseoka Poljana. To su rodovi:
    -Stepanovići, Kuzmanovići, Nikolići, Rankovići, Jovanovići, Ivankovići, Dimitrijevići, Milovanovići, Trivunovići, Obradovići su jedan rod, ali su već razrodili i međusobno se žene i udaju. Starinom su od Sjenice. Rod su im odseljeni Ivankovići u Stepojevcu, slave Jovanjdan.
    -Mijailovići, Pavlovići, Tomići su jedan rod, davno su se razrodili; ne znaju za dalju starinu, slave Lazarevdan.
    -Andrejići ne znaju sa dalju starinu, slave Nikoljdan.
    -Dikići i Arsići su bili jedan rod, pa su se razrodili; ne znaju za svoju dalju starinu, slave Đurđic.
    -Marinkovići su rod Marinkovičćima u Konaticama, slave kao i oni Trifundan.
    Ima doseljenika koja su se neposredno doselili u Vrbovno. To su rodovi:
    -Lazići, Davidovići i Stepanovići drugi su jedan rod, doselili su se od Sjenice 1809. godine, slave Đurđevdan.
    -Lazići drugi, predak „Švaba Laza“ se doselio iz Srema oko 1850. godine, slave Jovanjdan.
    -Mijailovići, pretka je dovela majka „Švabica“ iz preka, slave Đurđic.
    -Maksimovići i Jadranski su iz Jadra, slave Nikoljdan.
    -Radojičići su od Radojičića u Stepojevcu, doselili su se oko 1870. godine, slave Nikoljdan.
    -Rašići, otac je od Rašića u Vraniću, došao ženi u kuću, slave Nikoljdan.
    -Jakovljević je došao ženi u kuću iz Stepojevca, slavi Đurđevdan.
    -Simić je od Simića u Konaticama, došao ženi ukuću, uzeo njenu slavu – Đurđevdan.
    -Gajić je došao iz Leskovca (u okolini) ženi u kuću, slavi Aranđelovdan.
    -Nikolići drugi i Adamovići su došli 1913. godine iz Mislođina, slave Petrovdan.
    -Đurići su došli ženama, ne kaže se odakle, u kuću i slave njihove slave Lazarevdan i Jovanjdan.
    -Stojićević je od Stojićevića iz Konatica, došao je ženi u kuću, a daljom starinom je iz Velike Kikinde, slavi svoju i ženinu slavu – Đurđevdan i Lazarevdan.

    Odgovori
  • Milodan

    Lazarevac i okolna sela, Vreoci. Prema knjizi „Šumadijska Kolubara“ Petra Ž. Petrovića, prvo izdanje 1939. godine, drugo izdanje 1949. godine – poslednje izdanje Službeni Glasnik i SANU – Edicija „Koreni“ 2011. godine u sklopu knjige „Šumadija i Šumadijska Kolubara“.

    Položaj sela.

    -Vreoci su sa obe strane puta koji vodi od Lazarevca za Stepojevac i dalje za Beograd. Veći deo naselja je na zapadnoj strani puta, na najnižoj jezerskoj terasi beogradskoj a manji na istočnoj strani, na aluvijalnoj ravni Peštana. Ukoliko se više ide na pobrđa kuće ovog naselja su razređenije dok su najzbijenije one pored pomenutog puta. Naselje se uglavnom deli na Gornji Kraj ili Bikanjac i na Donji Kraj ili Selište. Jedan deo Donjeg Kraja naziva se Miljkovac, a prema njemu, na suprotnoj strani, je Slatina. Sredina sela naziva se Kusanja. Ostali manji krajevi nazivaju se po većim rodovima: Đurića Kraj, Arnuševića Kraj, Pantelića Kraj itd.

    Vode.

    -Za piće i domaće potrebe upotrebljava se bunarska voda. Ima jedna česma, Vukašinovac u Đurića Kraju i Vrelo, po kome je selo dobilo ime. Po predanju iz Vrela je tekla veoma jaka voda i odlivala se malim Potokom u Peštan. Kad su Mađari odlazili iz Srbije, oni su zatrpali vodu na Vrelu i od tada se u njemu voda smanjila. Kroz selo teku: Lukavica ili Stari Peštan, Kolubarina otoka Brzak i potoci Kusanja, Miljkovac, Marin Potok, Cerov Potok u potesu Boljetinu i karsna uvala Mali Potok ispod Vrela.

    Zemlje.

    -Oko naselja je seoski potes. Njive i livade su na mestima koja se nazivaju: Boljetin, Volujak, Miljkovac, Slatina, Ključevi, Lug, Belićanka, Planina, Kolubara, Ujalica, Prevale sa visom Banderom, Galibovac i Brestovi. Ima mesta koja se nazivaju po prezimenima rodova: Arnuševića Livade, Mardžunovića Njive itd. Na Kolubari su ova poznata mesta: Vranjski Vir, Jeličin Vir, Marin Brod i Vodenište.

    Podaci o naselju.

    -Današnje Vreoce je zasnovano u 17. veku na mestu zvanom Staro Selo u Gornjem Polju i tada se, po predanju, zvalo Kurilovo Brdo. Zbog poplave ono se premestilo do današnjeg Cvetovca (Cvetovac je u međuvremenu, zbog otvaranja tamnavskih kopova, potpuno izmešten, op. Milodan), na mestu na kome su bili turski hanovi, a po narodnom oslobođenju od Turaka 1804. godine pomerilo se dublje u šumu na Prevalama, pa se naposletku spustilo u današnje mesto. Tada je u Vreocima bilo, po predanju, svega devet kuća: Čolića, Maletića, Jelenića, Mardžunovića, Brankovića, Momića, Arnuševića, Đokiića, Joksića i Dragićevića.
    Drugo, po svoj prilici starije, naselje je bilo u Selištu, u Đorića Kraju, o kome se danas ništa ne zna. U Cerovu Potoku bilo je, kažu „madžarsko“, groblje, od koga se do skora poznavao samo jedan kameni nadgrobni „beleg“, pa je i on nedavno porušen i uklonjen. Staro vreočko groblje bilo je u današnjem potesu do Cvetovca. Današnje groblje je u kraju Kusanji, u strani više Malog Potoka. Stara crkva od brvana podignuta je 1817. godine i bila je posvećena Vavedenju. Današnja crkva je pored glavnog puta. Nju je podigao general Živko Davidović, koji je rođen u Vreocima. Posvećena je Bogorodičnom Pokrovu. Litija se nosi na Spasovdan. U Gornjem Kraju se vadi ugalj – lignit.
    Vreoci su kao naselje uneti u Ebšelvicovu kartu iz prvih desetina 18. veka. zatim se po arhivskim podacima pominju 1788. godine u selu Paljuvima u Tamnavi (opština Ub), po svoj prilici u tamošnjem zbegu, a zabeleženo je i 1811. i 1818. godine, kada je imalo 84 kuće. Godine 1844. u njemu je bilo 120 kuća sa 875 stanovnika a danas u njemu ima 43 roda sa 355 kuća i 3 ciganska roda sa 6 kuća.

    Poreklo stanovništva.

    -Po predanju najstariji današnji rodovi doselili su se pre „trista godina“ iz okoline Struge i Prilepa. Rodovi iz okoline Struge imali su plodna polja pored Drima, pa su ih age i begovi oterali sa tog mesta i naselili u neki obližnji planinski i neplodni kraj. Pošto ih to planinsko zemljište nije moglo prehraniti ni do polovine zime, onda oni pobiju nasilnike i pobegnu niz Drim. Bojeći se turske osvete oni su išli dalje na sever, dok naposletku nisu došli na Vrelo i tu osnovali današnje Vreoce.
    Rodove iz okoline Prilepa preselio je, po predanju, Marko Kraljević. Kad je Marko „krajinio“, preci današnjih najstarijih rodova iz okoline Prilepa potkradali su Markovu majku. Ona se požalila Marku, a on ih potera, da ih preseli preko „vode“, tj. preko Save i Dunava. Po drugom predanju ovo je „pleme“ bilo neposlušno pa car Dušan naredi Kraljeviću Marku, da ga raseli preko „veliko vode“. Marko krene sa „neposlušnim plemenom“ preko zime i u proleće stigne na obalu Save. Ali se Sava bila izlila, pa ih Marko ostavi dok voda ne otekne, a on se vrati u Prilep.
    Iz okoline Struge su ovi današnji rodovi:
    -Arnuševići (Stojanovići i Arsenijevići) su jedan rod, slave Đurđic.
    -Brankovići (Terzići i Matići). Prababa Matića ubila je Turčina „haramiju“, uzela mu bisage sa dukatima, pa su otuda bili bogati dugi niz godina, slave Aranđelovdan.
    -Čolići (Lukići i Vukići). Njihovi srodnici su i ovi rodovi koji, kao i oni, slave Ignjatijevdan, iako kazuju da su iz Hercegovine, gde su se, verovatno, neko vreme zadržali na putu iz Struge, pa su kasnije došli kod svojih srodnika u vreoce. To su:
    -Vićentijevići, Damnjanovići, Momići, Radičevići, Mostići, Gospavići, Radonjići, Mandići, Rankovići, Marinkovići, Nikolići, Radivojevići, Petrovići, Brankovići drugi, Đurišići, Matejići i Spasojevići.
    -Mardžunovići, Markovići, Maletići ili Marčići-izumrli, Jelenići, Savatijevići i Nešići slave Stevanjdan; dok Žarkovići, koji slave Stevanjdan, Pantelići, slave Stevanjdan i Petkovići slave Jovanjdan slave ženine slave svojih predaka, koji su otišli njima u kuću, udomci.
    -Joksići, Sinđelići i Mitrovići su iz okoline Prilepa, Nikoljdan.
    U 18. veku doselilo se sedam rodova:
    -Đurići, Popovići, Beljići, Vampirovići danas Đokići, Đilasovići danas Radivojevići, Maksimovići, Paunovići, Kneževići i Radovanovići su jedan rod, Nikoljdan. Pretka Đuru doveo je iz Užica Jokso, predak današnjih Joksića. Od pretka Đure pa do danas u ogranku Popovića bilo je sedan sveštenika. Milisav, predak Kneževića, bio je pod Karađorđem seoski knez.
    -Vukašinovići, ne zna se njihova starina, Mitrovdan.
    -Ivankovići su iz Hercegovine, Jovanjdan.
    -Antonijevići ne znaju za svoju starinu, Đurđevdan.
    -Neofitovići, po porodičnom predanju posle Karađorđeve pogibije njegova sestra Mara pobegne iz Topole i uda se za Neofita, od koga su današnji Neofitovići, Đurđevdan.
    -Mijalkovići, Grujići, Birčagići, Stankovići, Radovanovići drugi su jedan rod, predak se doselio iz okoline Sjenice a daljom starinom su iz Birča u Bosni, Đurđevdan.
    -Rankovići drugi, predak Žuti Ranko doselio se od Sjenice, Mitrovdan.
    Posle Karađorđevog ustanka doselilo se deset rodova:
    -Birčevići su iz Birča u Bosni, Đurđic.
    -Milinkovići su iz Dobrinje kod užičke Požege, doskora su se zvali Drobnjaci, Mitrovdan.
    -Stepanovići, predak Nikola Crnogorac učinio je neko zlo, pa bio vezan za drvo, on ga noću iščupao i pobegao u Srbiju, Jovanjdan.
    -Pavlovići, ne zna se odakle je bio predak a zna se da je bio kovač i Karađorđu okivao topove, Alimpijevdan.
    -Novakovići, ne znaju za starinu, Avramijevdan u jesen.
    -Cipelići (Popovići) su praunuci popa Novaka koji je, po službi, došao ovamo „iz preka“, Jovanjdan.
    -Jelići, ded „Bošnjak“ došao iz Bosne, Ignjatijevdan.
    -Jermići „Švabe“ su „iz preka“, Srđevdan.
    -Jovanovići „Švabe“ su „iz preka“, Jovanjdan.
    -Krsmanovići su iz susednog Cvetovca a starinom iz Hercegovine, Jovanjdan.
    U drugoj polovini prošloga veka doselilo se osam rodova:
    -Erići su iz Osata, Ignjatijevdan.
    -Zarići su iz okoline Bajine Bašte, Nikoljdan.
    -Miletići su iz Osata, Đurđic.
    -Mitrovići su od Markovića u Petki a starinom iz Bosne, Časne Verige.
    -Ostojići, otac sveštenik došao iz Prizrena, Sv. Petka.
    -Pajkovići su od Vasojevića iz okoline Berana, Aranđelovdan.
    -Marići su iz Bosne, predak u svađi pobio neke rođake pa ovamo pobegao, Aranđelovdan.
    -Čolići drugi (Likići) su iz Železnika kod Beograda, Sv. Apostol Jovan.
    Noviji doseljenici su:
    -Radojević „Era“ je iz Cerove u Kačeru, doselio se 1900. godine a starinom je Užičanin; ima ih u Dićima u Kačeru, Đurđevdan.
    -Gordići su iz Čičkova kod Arilja, Lučindan.
    -Radičevići (Stevanovići) su iz Malog Borka u Tamnavi, Lučindan.
    -Dimitrijevići su ovamo došli iz Velikih Crljena, a starinom su iz Velesa, Nikoljdan.
    -Rankovići treći je iz Azanje kod Smedereva, Nikoljdan.
    -Ćirići su iz Tetova, Nikoljdan.
    -Strahinić je iz Jabučja u Tamnavi, a starinom iz Kosjerića, Lazarevdan.
    -Stevanovići drugi su iz Konatica, Stevanjdan.
    -Jovanović, kovač, iz Čibutkovice, Đurđic.
    -Lazarevići su iz Svilajnca, Nikoljdan.
    -Sandić je iz Ćelija u okolini, krojač po zanimanju, Đurđevdan.
    -Novakovići su od Belaćevića u Arnajevu, Jovanjdan.
    -Vesići su iz Mionice, Nikoljdan.
    -Danilović, kolar, je iz Azanje kod Smedereva, Lučindan.
    Ciganski rodovi su gurbeti:
    -Živkovići, ne kaže se odakle su, Sv. Petka Paraskeva.
    -Đorđevići su iz Mionice, ne slave.
    -Milovanovići su iz Smedereva, Sv. Petka Paraskeva.

    Odgovori
  • Milodan

    Lazarevac i okolna sela, Dudovica. Prema knjizi „Šumadijska Kolubara“ Petra Ž. Petrovića, prvo izdanje 1939. godine, drugo izdanje 1949. godine – poslednje izdanje Službeni Glasnik i SANU – Edicija „Koreni“ 2011. godine u sklopu knjige „Šumadija i Šumadijska Kolubara“.

    Položaj sela.

    -Dudovica je po plećatim kosama između seoskih potoka i na jezerskim terasama između reka Ljiga, Onjega i Lipovice. Ono je na osojnoj strani, pa je zimi izloženo jakim vetrovima. Kuće su udaljnjene jedna od druge po stotinu i više metara i čine naselje razbijenog tipa. Selo se deli na ove krajeve: Okolac, Putno Brdo, Jasik, Gajić, Polomčića Potok i na drumsko naselje Jaz. U kraju Okolcu su Krčmarci, Smiljanići i Đurđići a u Polomčića Potoku su Marjanovići.

    Vode.

    -Za piće i domaće potrebe upotrebljava se voda sa đermova, koja leti ne presušuje. Ima nekoliko neznatnih i bezimenih izvora od koji je značajniji samo izvor Marinac u kraju Okolcu. Tu je podignut kameni spomenik izginulim ratnicima od 1914. do 1918. godine. Na ovaj izvor dolaze bolesnici „mladim danima“, tj. prve sedmice posle mesečeve mene (njegova punjenja), da se umiju vodom radi ozdravljenja. Rečice Onjeg i Lipovica kao i potocim Gujara, Đurđića Potok i Polomčića Potok utiču u Ljig.

    Zemlje i šume.

    -Njive su u dolinama Ljiga i Onjega, a po stranama brda su izmešane sa livadama i voćnjacima. Mesta na kojima su njive i livade nazvaju se: Velika Straža, Mala Straža, Savinac, Predor, Onjeg, Belo Polje, Simekinac, Rakinac, Ljig, Lipovica, Babin Grob, Đurđića Potok, Gujara i Parlog.
    Zajednička seoska šuma je u Onjegu do Brajkovca, a ostala je izdeljena.

    Starine u selu.

    -Na mestu Crkvinama pozanju se temelji od neke stare crkve u starom groblju. Tu je i današnje groblje. Drugo staro „madžarsko“ groblje bilo je na brdu Maloj Straži. Od njega ima još po neki nadgrobni spomenik bez natpisa.
    Kroz selo je vodio stari put iz turskog vremena preko Male Straže i kod današnjeg drumskog naselja Jaza je prelazio Onjeg.

    Podaci o selu.

    -Današnja crkva podignuta je kod stare crkve pre stotinu godina. Ona slavi Đurđevdan. Litija se nosi Prvoga dana Duhova a zavetina se drži u nedelju pred Sv. Iliju.
    Kao naselje Dudovica se pominje 1664. godine a po arhivskim podacima zabeležena je tek 1811. godine. Godine 1818. Dudovica je imala 41 kuću. Danas ima 18 rodova sa 115 kuća.

    Poreklo stanovništva.

    Pre Karađorđevog ustanka doselila su se četiri roda:
    -Sarići, Ivanovići, Milinkovići su jedan rod, došli su „ozgo“, po svoj prilici iz Kačera posle odlaska Madžara. Imaju krve srodnike Mijailoviće u Trudelju – Kačer, Blagojeviće u Trbušnici, Stevanoviće u Brajkovcu, Mandiće i Poljanicama – Kačer, koji su se tamo odselili pre stotinu godina, slave Aranđelovdan.
    -Ilinčići, Stanišići, Stanoševići, Marjanovići, Đurišići, Vukašinovići i Matići su iz Bosne, čukunded im je na ovdašnjemm groblju sahranjen a za dalje pretke ne znaju. Vukašinovići imaju odseljenike u Liplje – Kačer, slave Đurđevdan.
    -Markićevići, Markovići, Vesići, Pavlovići, Matkovići, Smiljanicći, Gajići, Jovići i Ninkovići su bili jedan rod, ali su se već odavno razrodili; ne znaju za svoju starinu, slave Aranđelovdan.
    -Živkovići i Pantići ne znaju za svoju starinu, imaju odseljenike u Jabučju u Tamnavi, slave Sv. Dimitrija.
    U prošlomm veku doselilo se osam rodova:
    -Đurđići su iz Trudelja u Kačeru; ovamo su se doselili pre stotinu godina, slave Jovanjdan.
    -Stevanovići, predak Marko doselio se odnekud, a od njega je danas peto koleno, Nikoljdan.
    -Perići su iz Banata, Đurđic.
    -Vemići su iz Srema, Đurđic.
    -Krčmarci su se doselili oko 1840. godine iz Krčmara u valjevskoj Podgorini, Nikoljdan.
    -Đorđevići su Rudničani, Nikoljdan.
    -Sajići su iz Dića u Kačeru, doselili su se posle rata 1878. godine, Tomindan.
    -Antonijevići su se doselili 1897. godine iz Liplja u Kačeru a daljom starinom su iz Teočina kod Gornjeg Milanovca, Nikoljdan.
    -Stevovići (Glišvići) doselili su se iz kačerskog Branetića 1900. godine, Đurđevdan.
    -Maćići (Popovići) su iz Barzilovice, Simeundan.
    -Mitrovići su iz Ozrema kod Gornjeg Milanovca, Aranđelovdan.
    -Đukići su iz Moravaca u Kačeru, doselili se 1910. godne, Đurđevdan.
    -Pavlović je potkivač, došao iz Bosute u Kačeru 1930. godine, Nikoljdan.
    -Nikolić, abadžija, doselio se iz Ripnja kod Beograda, Nikoljdan.

    Odgovori
  • Milodan

    Lazarevac i okolna sela, Županjac. Prema knjizi „Šumadijska Kolubara“ Petra Ž. Petrovića, prvo izdanje 1939. godine, drugo izdanje 1949. godine – poslednje izdanje Službeni Glasnik i SANU – Edicija „Koreni“ 2011. godine u sklopu knjige „Šumadija i Šumadijska Kolubara“.

    Položaj sela.

    -Županjac je na desnoj strani doline Ljiga, nedaleko od njegovog ušća u Kolubaru. Kuće su po „župnim“ stranama brda Čovke i Čota, pa je po ovom položaju dobilo ime. Seoski potes graniči se do Čibutkovice rečicom Grabovicom. Kroz selo teku Lošev Potok, koji razdvaja Gornji Kraj sela od Donjeg Kraja i utiče u Ljig. Od Obrenove Livade počie potes sela Petka, a granicu čini seoski put koji se spušta od brda Čovke i vodi u selo Ćelije, koje pripada valjevskoj Kolubari. Reka Ljig je na granici prema Prnjavoru (Bogovađi). On čini štete njivama, ali samo posle većih kiša i otapanja snega. Kazuje se da se ranije češće izlivao nego danas. Cigansko naselje je u Gornjem Kraju, u dolini rečice Grabovice.

    Vode.

    Po selu ima malih i bezimenih izvora, koji leti presušuju. Najbolja voda je na Velikom Bunaru (prirodnom izvoru) u Bukvaru. Vodom se meštani služe sa bunara a stoka se napaja na potocima i reci Ljigu. U dolini Grabovice je Kisela Voda, koja izvire čas na levoj a čas na desnoj obali rečice.

    Zemlje i šume.

    -Njive i livade su na mestima koja se zovu: Lug, Prosine, Ledinjak, Ive, Kosovo i Ključevi – pored Ljiga, Zoljevac, Parloščić i Salašina. Seoska utrina je u Parlogama. Ispaše i šume su slabe: Lički Jaz, Jeremina Kosa, Duga Kosa i Slatinska Kosa.

    Starine u selu.

    -U Lugovima se nalaze pečene zemljane kocke veličine 6 sa 4 santimentra. Tu se ponekad iskopavaju olovne poluge. Stari Nikolin Grob je pored puta za Lazarevac, o kome se danas ništa ne zna. Ipod Brane, na Ljigu, prolazio je neki stari put.

    Podaci o selu.

    -Današnje groblje je ipod brda Čota. Litija se nosila na mali Spasovdan a sada se nosi na Treći dan Uskrsa. U selu ima dosta krečana u kojima se peče kreč kao i u susednom selu Ćelijama.
    Kao naselje Županjac je unet u Ebšelvicovu kartu. U arhivskim aktima pominje se 1811. i 1818. godine, kada je imao 21 kuću, a 1844. godine je imao 30 kuća sa 202 stanovnika. Danas u njemu ima 13 rodova sa 92 kuće i jedan ciganski rod sa 13 kuća.

    Poreklo stanovništva.

    Najstarijih sedam rodova doselili su se vreovatno u drugoj polovini 18. veka:
    -Lazarevići, Ilići, Lukići i Begovići su jedan rod, svi slave Nikoljdan a Lukići slave još i Apostola Jovana; doselili su se od Sjenice. Od Lazarevića ima jedna kuća u Lazarevcu.
    -Lazići, Sretenovići i Nedeljkovići su jedan rod, doselili su se iz Crne Gore, slave Lučindan.
    U Najstarije rodove ubrajamo i one koji ne znaju svoju starinu:
    -Adamovići, slave Aranđelovdan.
    -Radojičići, slave Simeundan, imaju odseljenike u Jabučju u Tamnavi.
    -Jankovići, Nikoljdan.
    -Mitrovići, Savindan.
    -Vidakovići su iz Starog Vlaha, bili su u Sremu pa su se otuda naselili ovde, slave Aranđelovdan.
    U prošlom veku doselilo se devet rodova:
    -Radovanovići su od Sjenice, slave Đurđevdan.
    -Đorđevići drugi su iz Bosne, Jovanjdan.
    -Ilići drugi, praded došao iz Bosne, Aranđelovdan.
    -Kamenice su iz valjevske Kamenice a starinom su iz Crne Gore, Nikoljdan.
    -Radivojevići su odnekuda od Užica, slave Đurđic.
    -Rakići su od čačanske(?) Loznice, verovatnije iz Loznice kod Višegrada, došli 1885. godine, Nikoljdan.
    -Ristivojevići su izumrli po muškoj liniji, slavili su Đurđevdan
    -Jovići su se odselili u valjevski Vrtiglav i tamo izumrli, slavili su Nikoljdan.
    -Kujundžići (Markovići) su izumrli.
    Ciganski rodovi su gurbeti, ne kaže se odakle su doseljeni, svi slave Nikoljdan:
    -Stevanovići se bave zemljoradnjom i sviračinom.
    -Petrovići su zemljoradnici i nakupci.
    -Mojsilović je kovač i zemljoradnik.

    Odgovori
  • Milodan

    Lazarevac i okolna sela, Junkovac. Prema knjizi „Šumadijska Kolubara“ Petra Ž. Petrovića, prvo izdanje 1939. godine, drugo izdanje 1949. godine – poslednje izdanje Službeni Glasnik i SANU – Edicija „Koreni“ 2011. godine u sklopu knjige „Šumadija i Šumadijska Kolubara“.

    Položaj sela.

    Junkovac je na pobrđu u dolini srednjeg toka Turije. Kuće su po stranama kosa sa leve strane Turije, grupisane po rodovima. Priraštajem stanovnišštva grupe porodičnih kuća su se sastavile tako da čine naselje manje razređenog tipa. Selo se deli na krajeve: Gornji ili Brđanski Kraj ili Stublina, Donji Kraj, Gaj i Lug. Sredina sela zvala se Burovo, a sada je drumsko naselje. Gaj i rečica Sajkovac dele Junkovac od Arapovca, njive na mestu Ogradama su prema Mirosaljcima a mesto Brda su prema Strmovu i Baroševcu. Seoski put i njive u Krušiku dele Junkovac od Sakulje; njive u mestu Ljubičici su na granici prema Medoševcu, do Velikih Crljena je potes Virovi, do Sokolove je rečica Seona a do Arnajeva je Junkovačko Polje.

    Vode.

    -Junkovac obiluje zdravom vodom. Najbolji su izvori Klenovac u Gornjem Kraju i Studena Stublina, kojim se služe Radovanovići (ona je malo kisela). Reke su Turija i Seona a ostale vode su potoci, koji leti presušuju: Stublina, Mršinac, Mala Sakulja, Drenoviti Potok, Oskorušni Potok, Volujak, Vitnjački Potok u Gaju i Dolinski Potok. Samo Turija plavi i šteti njive posle većih kiša i otapanja snega.

    Zemlje i šume.

    -Njive i livade su na mestima koja se nazivaju: Marinac, Brda, Bare, Ograde, Aluge, Livadica, Luka, Čista Bara, Božina Bara, Jaruge, Krušik i Dolja.
    Šume i livade su u Gaju i na Volujaku.

    Starine u selu.

    1. U Marincu, u Gornjem Kraju, bila je neka stara varoš, po predanju, iz vremena kneza Lazara. Tu se poznaju temelji od crkve i drugih građevina. U narodu se još i danas održava predanje, da je ova varoš bila na granici država braće Nemanjića. Jedan brat je priznavao grčku a drugi madžarsku vlast. Na ovom mestu Grci potuku Madžare i poruše varoš. Po svoj prilici se ovo predanje odnosi na kraljeve Milutina i Dragutina, koji je jedno vreme držao Mačvu sa Beogradom.
    2. U Drenovitom Potoku ima staro Svatovsko groblje, a drugo Svatovsko groblje je u Gaju kod Memedove Bare.
    3. Staro „madžarsko“ groblje je u selu, a staro Ersko Groblje je u Prilivku, u dolini Seone.
    4. Na Turiji je bila stara kamena „ćuprija“, koju je porušio Knez Sima Marković, da ne bi Turci prelazili u selo u pljačkali ga.
    5. U Drenovitom Potoku su nalazili stari bakarni novac.

    Podaci o selu.

    -Današnja crkva, u drumskom naselju, podignuta je 1866. godine i posvećena Sv. Trojici. Groblje je u Brđanskom Kraju. Krsta se nose na Prvi dan Trojica.
    Junkovac je unet u Ebšelvicovu kartu, pa se pominje, po arhivskim podacima tek 1811. godine. U njemu je 1818. godine bilo 26 kuća. Danas Junkovac ima 44 roda sa 178 kuća i 1 ciganski rod sa 3 kuće.
    Današnje naselje je zasnovano u 17. veku na mestu Marincu, u Gornjem Kraju.

    Poreklo stanovništva.

    U ovom selu ima četiri starinačka roda:
    -Stanišići, Petrovići, Stakovići, slave Aranđelovdan.
    -Vretići, Milići i Đorđevići, slave Nikoljdan.
    -Jovanovići, slave Jovanjdan.
    -Ivanovići i Ilići, slave Đurđic.
    Pre Karađorđevog ustanka doselilo se pet rodova:
    -Komnenovići ili Krdžalići (Jakovljevići, Markovići i Mijatovići), zatim, Darijevići (Dragićevići) su jedann rod, starinom su od Sjenice a ovde su došli iz Banata, slave Đurđevdan.
    -Belaćevići (Jovičići, Novakovići, Jovanovići Nidžići ili Paunovići, Katići i Miloševići: Predak Beli Đorđe doselio se iz Dubnice kod Sjenice, učestvovao je u nekoj buni*. Oženio se svastikom pretka današnjih Stanišića i poginuo od hajduka u svojoj bašti, gde mu stoji i danas nadgrobni kameni spomenik sa oznakom pogbije 1772. godine. Slave Jovanjdan.
    *Po predanju u Hadži-Prodanovoj buni, ali se to, po zapisu na nadgrobnom spomeniku, pokazalo kao netačno.
    U starije doseljenike po svoj prilici treba ubrojati i ove rodove, koji ne znaju za svoju starinu:
    -Matkovići i Marinkovići, slave Đurđevdan.
    -Jovanovići, slave Nikoljdan.
    -Krekići (Gajići, Milosavljevići i Markovići), slave Lučindan.
    U prošlom veku doselilo se sedamnaest rdova:
    -Uroševići su iz Banata; po prababi rod su Darijevićima, Đurđic.
    -Zekovići su iz Vojke u Sremu, Mratindan.
    -Radovanovići (Vasiljevići, Blagojevići, Nikolići, Radosavljevići, Lukići i Jovanovići) su jedan rod; doselili su se iz Gukoša u Kačeru, Đurđevdan.
    -Starčevići su iz Orašca u Tamnavi, Sv. Petka Paraskeva.
    -Nikolići drugi su poreklom Užičani, Jovanjdan.
    -Topdžići su iz Šopića, Đurđic.
    -Jelisavčići su iz Dragačeva, Jovanjdan.
    -Stevanovići su iz Junkovaca u Lepenici, Usekovanje Sv, Jovana Krstitelja.
    -Radovanovići su iz Preljine kod Čačka, Nikoljdan.
    -Paunovići drugi, ded došao iz Drena, Đurđic.
    -Pavlovići su iz Arapovca, Mitrovdan.
    -Lazarevići su iz Malih Crljenaca, Lazarevdan.
    -Markovići su iz Drena, Đurđevdan.
    -Rankovići drugi su iz Masloševa u Gornjoj Jasenici; oni su rod Rankovićima u Arapovcu, Đurđevdan.
    -Stojanovići su se doselili 1900. godine iz Banata, Aranđelovdan.
    -Božići su starinom iz Bosuta u Kačeru a ovamo su došli iz Baroševca, slavili Nikoljdan a sada slave Stevanjdan.
    -Živojiinovići su Cigani kovači iz Banata, Đurđevdan.
    -Jovanovići su od Jovanovića u Bariču, Nikoljdan.
    -Markovići drugi su iz Beljine u Kosmaju, Lučindan.
    -Cvetkovići (Petrovići), otac se doselio iz okoline Leskovca, Aranđelovdan.
    -Vasiljevići su od Belaćevića u Arnajevu, Jovanjdan.
    -Vukosavljevići su iz Arapovca, Nikoljdan.
    -Marković treći, kovač, doselio se iz Beljine u Kosmaju, Stevanjdan.
    -Žujovići su iz Arapovca a starinom je od Pipera u Crnoj Gori, Aranđelovdan.
    -Đuričići su iz Rožanaca u Kosmaju, Đurđevdan.
    -Jovanovići drugi su iz Malih Crljenaca, Jovanjdan.
    -Milošević, kao ciglar je došao iz okoline Pirota, Nikoljdan.
    -Đurđevići su iz Tuleža, Đurđevdan.
    -Rajkovići su iz Sakulja, Sv. Joakim i Ana.
    -Jankovići su iz Baćevca, Trifundan.
    -Ilići drugi su iz Beljine u Kosmaju, Lučindan.
    -Radovanović, kafedžija, je iz Medoševca, Đurđevdan.
    -Mitrović je iz Medoševca, Mitrovdan.
    -Jovanović, gostioničar, je iz Strmova, Nikoljdan.
    -Todorovići su iz Nemenikuća pod Kosmajem, Vidovdan.

    Odgovori
  • Milodan

    Lazarevac i okolna sela, Kruševica. Prema knjizi „Šumadijska Kolubara“ Petra Ž. Petrovića, prvo izdanje 1939. godine, drugo izdanje 1949. godine – poslednje izdanje Službeni Glasnik i SANU – Edicija „Koreni“ 2011. godine u sklopu knjige „Šumadija i Šumadijska Kolubara“.

    Položaj sela.

    -Kruševica je sa obe strane državnog puta koji vodi iz Aranđelovca u Lazarevac, a između kačerskih sela Živkovaca i Kalanjevca i kolubarskih sela Pogorelica, Trbušnice i Brajkovca. Kuće su po valovitom pobrđu, a manje ih je u dolinama seoskih rečica i potoka. Naselje je razbijenog tipa, šumadijske vrste. Ono se deli na tri kraja: Brdo, Do i Reku. Seoski potes graniči se do Pogorelaca njivama Paljevito; odatle granica ide vencem na Prosek, zatim na Glavicu, Ostenjak, Milićevo Brdo, Mekote, Lipar, Guduru, pa niz Cerje na reku Onjeg, koja čini na ovom mestu granicu ove oblasti i Kačera, pa preko Drenja na Vis.

    Vode.

    -Kruševica obiluje izvorskom vodom. Glavniji izvori su: Kragujevac, veoma jaka voda, Dobra Voda, Kisela Voda kod škole i Kisela Voda u Onjegu, Studenac (česmica), Tečurak u Pločniku, Jegodinac, Pakinac, Riđ, Nikodinov Izvor i drugi manji bezimeni „tečurci“. Osim vode sa izvora služe se i vodom iz bunara na onim mestima gde su izvori udaljeni od kuća. Rečice i potoci su: Kruševačka Reka, izvire ispod Vagana i utiče u Peštan kod Darosave. Njene leve pritoke su Pakinac, Sastavci, Kaćoper i Radivojevica. U Radivojevicu utiču u vreme većih kiša i pri topljenju snega Lazina Jaruga i Zekina Jaruga. U Onjeg utiču Pločnik, Svinjčinski Potok i „jaruga“ Šuplja Stena. Pločnik i Svinjčinski Potok posle otapanja snega u proleće i bujnih kiša plave njive i nanose štete. Potok Kaćoper presušuje leti u donjem toku.

    Zemlje.

    -Njive i livade su na mestima koja se zovu: Duga Jaruga, Osoje, Lipar, Košarsko, Zekino Brdo, Lazino Brdo (na kome je grob nekog Laze), Krajnji Rt, Parezovac, Riđ, Putnik, Oklisak, Vis, Gudura, Česte, Preki Put, Torovi, Glogovito, Svinčine, Drenje, Ornice, Parlog, Ostenjak, Mekote i Peštan. Seokse utrine su: Strane, Glogovito i Jelenina Stena.

    Starine u selu.

    -Staro „madžarsko“ groblje bilo je između Kruševičke Reke i Peštana. Ono je razorano, ali još i danas ima po koji nadgrobni spomenik bez natpisa. Po grobovima se razoravaju komadi od zemljanih lonaca.
    Na mestu Poljanku, kod izvora Kragujevca, narod je, u vremenu Turaka, držao bogomolje.

    Podaci o selu.

    -Današnje groblje je na vrhu Ornice. Po predanju ono je zasnovano posle smrti tri kosača, koji su na tom mestu zanoćili, pa su izjutra nađeni mrtvi. Oni su sahranjeni u jedan grob, koji je označen malim kamenim stubom, na kome su urezana tri krsta, ali bez natpisa. Među najstarijim nadgrobnim spomenicima od kamena jedan ima ovaj natpis: „Marko sin Aćima Nedenjkovića, živeo 65 godina i Nikola Aćima Nedeljkovića. Aćim je umro 8. aprila 1834. godine“.Za nečisto mesto smatraju se Solila, a to su raskršća seoskog i banovinskog puta. Litija se nosi na Spasovdan a zavetni dan su Mladenci.
    Kruševica je kao naselje uneto u Ebšelvicevu kartu. Po arhivskim građama ono se pominje 1818. godine, kada je imala 23 kuće, a 1844. godine imala je 34 kuće sa 234 stanovnika. Danas u njoj ima 18 rodova sa 161 kućom.

    Poreklo stanovništva.

    Najstariji rodovi doselili su se pre Karađorđevog ustanka. To su ovi rodovi:
    -Nakići su izumrli. Kuće su im bile u Čestama, odakle se jedna porodica odselila u Zeoke. Njihov predak Pavle učestvovao je na narodnom sastanku u Rudovcima 1815. godine.
    -Sandići(Pantelići) su se doselili od Sjenice; od njihova dolaska do dnas ima sedam kolena. Jedna njihova porodica se odselila u Kragujevac. Slave Sv. Vračeve.
    -Šućići (Pajići ili Pavlovići, Stanći, Todosijevići i Todorovići) su iz „Stare Srbije“. Predak Milovan Šuća učestvovao je u narodnom ustanku u Orašcu, pa su mu zbog toga Turci zapalili kuću. Poginuo je na Zasavici 1815. godine. Slave Jovanjdan.
    -Jaćići (Aćimovići, Pavlovići drugi, Simeunovići i Rankovići) su iz Podrinja; jedna porodica od Aćimovića odselila se u Beograd a jedna u Jajince kod Beograda. Po nadgrobnom spomeniku predak Aćim Nedeljković umro je 1834. godine, slave Nikoljdan.
    -Markovići kazuju da su u krvnom srodstvu sa bivšim vladarskim rodom Obrenovićima, slave Nikoljdan.
    -Nestorovići, Radojčići, Markovići i Anđelići su jedan rod. Ne znaju za svoju starinu; jedna porodica od Nestorovića odselila se u Aranđelovac, slave Jovanjdan.
    U prošlom veku doselilo se šest rodova:
    -Obradovići, ded je iz Cvetanovaca na levoj strani Kolubare. Imaju odseljenike u Nemenikućama pod Kosmajem, slave Đurđevdan.
    -Radivojevići i Milići su iz okoline Bajine Bašte. u daljoj starini njima su bili srodnici ovi rodovi, koji, kao i oni, slave Nikoljdan:
    -Marići, Pantelići, Đorđevići, Petrovići i Dimitrijevići.
    -Tadići su iz Brajkovca, Jovanjdan.
    -Ćeleševići i Jovanovići su iz Darosave, slave Sv. Gavrilo (Blagovesti), 26 marta po starom kalendaru.
    -Milanovići ne znaju za svoju starinu, Đurđevdan.
    -Đurđevići su rod Gajićima u Progoreocima, a dalja starina im je iz Dobrinje kod užičke Požege, slave Đurđevdan.
    -Minići su iz Srema, Đurđic.
    -Janićijevići su posrbljeni Cigani kovači, koji su se doselili iz Lugavčine kod Smedereva 1906. godine, Lučindan.
    -Tešići su iz Darosave, Nikoljdan.
    -Marković je nađen kao bačeno dete u Rudovcima, slavi Nikoljdan.
    -Živanovići su iz Rudovaca, Jovanjdan.
    -Jeremići su iz Rudovaca, Đurđevdan.

    Odgovori
  • Milodan

    Grad Lazarevac. Prema knjizi „Šumadijska Kolubara“ Petra Ž. Petrovića, prvo izdanje 1939. godine, drugo izdanje 1949. godine – poslednje izdanje Službeni Glasnik i SANU – Edicija „Koreni“ 2011. godine u sklopu knjige „Šumadija i Šumadijska Kolubara“.

    Nastanak grada Lazarevca.

    -Godine 1882. proglašeno je selo Šopić za varošicu. Tada se izdvoji Gornji Kraj Šopića kao posebno naselje i prozove Lazarevac. Ovo ime se ozvaničeno 1889. godine. Po kazivanju ime je dato po najstarijoj kafani u ovom kraju, koja se zvala „Knez Lazar“, a po drugom saopštenju ime je uzeto po Lazarevoj suboti, jer je u taj dan ovo naselje preuzelo ulogu varošice.
    Godine 1885. posetio je varošicu Šopić Jovan Miodragović. On u svom putopisu kazuje, da ova varošica „ne zaslužuje da se tako zove, jer nema ni pošte a nije ni na reci“. Pošto je ovo mesto bilo u ravnici, koja je bila puna bara i blata, to se naselje ubrzo počelo pomerati duž puta, koji vodi od Šopića za Lukavicu. Kad su na tom mestu podignuta današnja Sreska nadleštva (Sreski sud, bolnica, rasadnik, osnovna škola, zatim pošta i druge ustanove), tada se staro naselje varošice Šopić naglo počelo da pomešta u brdo.
    Drumsko naselje Šopića, današnjeg Lazarevca, osnovali su u drugoj polovini prošloga veka ovi trgovci i zanatlije: Toma Paunović iz Šopića, Petar Stefanović iz Krive Reke u Kačeru, Velimir Marković Đeda iz Veliševaca u Tamnavi, Negovan Nedeljković iz Šopića, Krsta i Petar braća Đorđevići iz Bosne, Ljuba Pantelić iz Mušića kod Valjeva, Radojica Filipović iz Petke, Gliša Nikolić, ćurčija iz Alibunara u Banatu, Đorđe Jovanović i Zlatko Cvetković, Leskovačani, oba kolari, Milovan Toplaović iz Šopića i Mića Zdravković iz Kuka (Drena).
    Godine 1910. Lazarevac je dobio železnički stanicu na pruzi Lajkovac-Aranđelovac-Mladenovac. U vremenu borbi u srpsko-austrijskom ratovanju 1914. i 1915. godine varošica je znatno opustošena. Posle ratovanja, odnosno od 1919. godine Lazarevac je ponovo oživeo kao trgovačko, zanatlijsko i administrativno mesto za bližu okolinu. On je 1928. godine dobio električno osvetljenje a 1940. godine i vodovod. Te godine je završena izgradnja pravoslavne crkve, u kojoj je smeštena kosturnica izginuluh ratnika 1914. i 1915. godine. Posvećena je Sv. Dimitriju. Pazarni dan u Lazarevcu je petak. Litija se nosi na Prvi dan Duhova. Danas u njemu ima 113 rodova sa 119 kuća.

    Poreklo stanovništva.

    -Filipovići, krojači. Čukunded Filip „Madžarin“ doselio se iz Bačke i poginuo u lovu. Ovamo se dooselio iz Petke, slave Mratindan.
    -Kojić, trgovac, doselio se iz Slavkovice u Ljigu. Rod su sa Kojićima u Štavici u Kačeru i Kadinoj Luci na Ljigu i u Zakuti u Gruži a starinom su iz Gusinja, slave Sv. Petku.
    -Protić (Popović), sveštenik je od Lazarevića u Šopiću, Nikoljdan.
    -Janković (Pantelić), gostioničar, doselio se iz Pljevalja, Đurđevdan.
    -Marković, gvožđarski trgovac, doselio se iz Branetića u Kačeru, Đurđevdan.
    -Rajići su od Rajića u Šopiću, Mratindan.
    -Ristići, ded se doselio kao puškar iz Bajine Bašte, Aranđelovdan.
    -Ivanović je opančar iz Šopića, Đurđic.
    -Kostić, ded se doselio iz Bosne a ovmo iz Šopića, Krstovdan.
    -Popović drugi, sveštenik, doselio se iz Vranja, Stevanjdan.
    -Nenadović, trgovac, ded bio učitelj u Venčanima, a otac se doselio ovamo, Đurđic.
    -Stanić, ded se doselio iz Bosne u Šušnjar, pa prešao ovamo, Nikoljdan.
    -Petrović, sarač, otac odnekud došao, Đurđevdan.
    -Maksić, mesar, doselio se iz Užica, Sv Jestatije, 20. septembra po starom kalendaru.
    -Ilić, kolar, ded se doselio iz Vranja, Nikoljdan.
    -Cvetković, mesar, ded se doselio iz varoši Leskovca kao kolar, Nikoljdan.
    -Đorđević, ded došao iz Petke, Sv. Gavrilo, 13 jula po starom kalendru.
    -Karaklajić, opančar, doselio se iz Užica, Nikoljdan.
    -Živković, opančar, otac se doselio iz Oklatca u Račanskom srezu, Đurđevdan.
    -Aleksić, trgovac, otac se doselio iz Aranđelovca, Aranđelovdan.
    -Baćanski, zemljoradnik, otac je od Trbojevića u Inđiji u Sremu a ovamo došao iz Šopića, Stevanjdan.
    -Bogdanović, gostioničar, otac se doselio iz Čibutkovice, Nikoljdan.
    -Lazarević, izvoznik, je iz Županjca, Nikoljdan.
    -Milovanović, otac se doselio iz Stubice, Velika Gospojina.
    -Makanjić, gostioničar, je iz Užica, Aranđelovdan.
    -Matić, opančar, je iz Bosne, Aranđelovdan.
    -Nedeljković, merač, je iz Šopića, Mratindan.
    -Marković drugi, kolačar, otac se doselio iz Srema, Aranđelovdan.
    -Nikolić, krznar, otac se doselio iz Fradina u Banatu, Đurđevdan.
    -Paunovići su zemljoradnici iz Šopića, Mratindan.
    -Stafanović, abadžija, doselio se 1876. godine iz Tabanovaca kod Kumanova, Mitrovdan.
    -Pavlović, opančar, je Užičanin, Lazarevdan.
    -Filipović drugi, abadžija, doselio se iz Prnjavora (Bogovađa), Đurđic.
    -Nešić, pekar, je iz Ćelija, Đurđevdan.
    -Ilić drugi, trgovac, ded se doselio iz Bogdanovaca u Lužničkom srezu, Nikoljdan.
    -Polić (Polkić), krznar, otac se doselio iz okoline Užica, Nikoljdan.
    -Radosavljević, mesar, doselio se iz Bosute u Kačeru, Đurđevdan.
    -Vujadinović, zidar, doselio se iz Užica, Nikoljdan.
    -Petrović drugi, merač, je iz okoline Valjeva, Nikoljdan.

    Nastaviće se…

    Odgovori
  • Milodan

    Lazarevac, nastavak….

    -Perišić, opančar, doselio se iz Kosjerića, Đurđic.
    -Lukić je iz Rumunije, Aranđelovdan.
    -Marjanović, trgovac, otac se doselio iz Dobroselice na Zlatiboru, prvo u Moravce na Ljigu pa posle ovamo, Đurđevdan.
    -Ristić drugi, otac je iz Medoševca, ovamo došao iz Stubice, Aranđelovdan.
    -Broćići su iz Guče u Dragačevu, Lučindan.
    -Vonga je iz Germanske Stolice u Slovačkoj, doselio se kao kolar 1890. godine, Luterove veroispovesti.
    -Savić, trgovac, je iz okoline Mionice, Đurđevdan.
    -Milići su iz Kruševice, Nikoljdan.
    U prvim desetinama ovog (dvadesetog) veka doselili su se ovi rodovi:
    -Milovanović drugi, pekar, je iz Bistrice, Đurđic.
    -Milojević, opančar, je iz Zeoka.
    -Vasić, gostioničar, je iz Trbušnice, Alimpijevdan.
    -Pakić, opančar, je iz Petke, Nikoljdan.
    -Đorđević drugi, opančar, je iz Županjca, Đurđevdan.
    -Živković drugi, kačar, je iz Sakulje, Sv. Joakim i Ana.
    -Arsenović, abadžija, otac se doselio iz Čađevice u Bosni, prvo se doselio u Bijeljinu, potom u Beograd pa naposletku ovamo, Jovanjdan.
    -Anđelković je iz Drena, Jovanjdan.
    -Blagojević, služitelj, je iz Drena, Đurđevdan.
    -Stefanović drugi, potkivač, doselio se iz okoline Vranja, Vavedenje.
    -Sandić, opančar, je iz Ćelija, Đurđevdan.
    -Stanić drugi,pekar, je iz Šušnjara, Nikoljdan.
    -Stepanović, kafedžija, je iz Užica, Stevanjdan.
    -Spasojević, industrijalac, je iz Drena, Lučindan.
    -Čolović, opančar, je iz Bele Reke (Bijele Rijeke) na Zlatiboru, Nikoljdan.
    -Stanić treći, bojadžija, je iz Guče u Dragačevu, Aranđelovdan.
    -Stevanović treći, trgovac, je iz Krive Reke na Rudniku, Nikoljdan.
    -Nedeljković drugi, voskar, je iz Beograda, Aranđelovdan.
    -Janković drugi, trgovac, starinom je od Sjenice a ovamo je došao iz Petke.
    -Anđelković drugi, trgovac, je iz Vreoca, Nikoljdan.
    -Božić je iz Sakulja, Sv. Aleksandar Nevski.
    -Ćuković, mesar, doselio se iz Novog Pazara, Aranđelovdan.
    -Jovanovići, kovači, su iz Obrenovca, Pantelievdan.
    -Markovići treći, stolar, je iz Opaljenika kod Ivanjice, Nikoljdan.
    -Mihailović drugi, apotekar, je iz Valjeva, Đurđevdan.
    -Đokić je iz Stubuce, Aranđelovdan.
    -Milići drugi, mesari, su iz Kruševice, Aranđelovdan.
    -Gavrilovići su „Ere“, zemljoradnici, Đurđevdan.
    -Pat, berebrin, poreklom Rumun, ovamo došao iz Pločice u Kovinskom srezu u Banatu, katoličke veroispovesti.

    Nastaviće se….

    Odgovori
  • Milodan

    Male korekcije:

    -Milojević, opančar, je iz Zeoka. – dodati „Đurđic“.
    -Janković drugi, trgovac, starinom je od Sjenice a ovamo je došao iz Petke. – dodati „Stevanjdan“.
    -Jovanovići, kovači, su iz Obrenovca, Pantelievdan. (ispraviti „Pantelijevdan“)

    Hvala moderatoru, unapred!
    Kraj sutra uveče.

    Odgovori
  • Milodan

    Lazarevac, nastavak….

    -Antonijević, opančar, je iz Teočina kod Gorenjg Milanovca, došao prvo u Liplje pa ovamo 1911. godine, Nikoljdan.
    -Dašević, pekar, je iz Bakionice kod užičke Požege, Lazarevdan.
    -Ivanović drugi, trgovac, je iz Vukosavaca u Kačeru, Đurđevdan.
    -Sinđelić, opančar, starinom je iz Vojske u Resavi, ovamo došao iz Vreoca, Nikoljdan.
    -Živković treći, farbar, je iz Guče, Stevanjdan.
    -Arsenijević je iz Šušnjara, Đurđevdan.
    -Marković je iz Karana na Zlatiboru, Đurđic.
    -Kondić, opančar, je iz Trbušnice, Đurđic.
    -Mihailović treći, opančar, je iz Bistrice, Nikoljdan.
    -Janković treći, trgovac, otac se iz Tetova doselio u Velike Crljene pa onda ovamo, Đurđic.
    -Vasić drugi, trgovac, doselio se iz Ivanovca u Kačeru, Aranđelovdan.
    -Stojanović, zidar, doselio se iz Aginog Sela u Žegligovu, Aranđelovdan.
    -Grbić, starinom je iz Dalmacije, prvo se naselio u Dabićko Polje kod Valjeva, odatle pobegao zbog spora oko vanbračnog deteta u Mrčić, pa otuda ovamo, Nikoljdan.
    -Ilić treći je iz Županjca, Nikoljdan.
    -Radojičić, pekar, je iz Darosave, Jovanjdan.
    -Rančić, zidar, doselio se iz Suvodola kod Pirota, Mitrovdan.
    -Radovanović, mesar, je iz Stojnika u Kosmaju.
    -Kamenica, abadžije, je iz Ćelija, Nikoljdan.
    -Ćirić je iz Stubice, Nikoljdan.
    -Jovanović drugi, gosioničar, je iz Užica, Nikoljdan.
    -Jovanović treći je iz Javorca kod Kičeva,pobegao zbog „aramija“ (razbojnika), Nikoljdan.
    -Konstatinović, trgovac, je iz Velike Ivanče u Kosmaju a starinom je Cincarin iz Makedonije, Markovdan.
    -Jovanović četvrti je iz Liplja u Kačeru, Đurđic.
    -Protić, lončar, je iz Suvodola kod Pirota, Aranđelovdan.
    -Ranđić, trgovac, je iz Trbušnice, Mitrovdan.
    -Janaćković, lončar, je iz Suvodola kod Pirota, Sv. Petka Paraskeva.
    -Rajković, opančar, je iz Zeoka, Đurđic.
    -Ćirić drugi, tkač, je iz Valjeva, Aranđelovdan.
    -Đuknić, bojadžija, je iz sela Kalanjevci u Kačeru, Stevanjdan.
    -Čižek, Čeh, ostao kao austrijski vojnik 1918. godine, evangelik.
    -Stanišić, trgovac, je iz Brajkovca, Jovanjdan.
    -Dinić, obućar, je došao iz Beograda, Vavaedenje.
    -Lukić drugi, abadžija, je iz Drena, Aranđelovdan.
    -Lomić, trgovac, je iz Dragolja u Kačeru, Jovanjdan.
    -Nekić, opančar, je iz Trbušnice, Alimpijevdan.
    -Sofronijević, pekar, doselio se iz Valjeva, a krvni rođaci su mu Drljače, negde u Podrinju, Nikoljdan.
    -Vasiljević je iz okoline užičke Požege, Nikoljdan.
    -Gligorijević, trgovac, je došao iz Valjeva, Lučindan.

    Kraj!

    Odgovori
  • Milodan

    Lazarevac i okolna sela, Leskovac (Kolubarski). Prema knjizi „Šumadijska Kolubara“ Petra Ž. Petrovića, prvo izdanje 1939. godine, drugo izdanje 1949. godine – poslednje izdanje Službeni Glasnik i SANU – Edicija „Koreni“ 2011. godine u sklopu knjige „Šumadija i Šumadijska Kolubara“.

    Položaj sela.

    Leskovac je na blagim stranama kosa na desnoj strani rečice Beljanice. Ima nekoliko kuća (Živkovića, Ostojića i Markovića) u ravnici pored Beljanice na mestu Krušiku. Stariji ljudi pamte kada je bilo deset kuća najstarijih rodova na mestu Selištu, na kome su kuće današnjih Markovića, pa su se odatle preselili na mesto Grobljice. Odatle se naselje razvijalo priraštajem i novim doseljenicima i tako danas ima izgled naselja manje razbijenog tipa. Selo se deli na ove krajeve: Dumnjanski Kraj, Žabare, Srednjak, Prljuše i Erića Kraj, koji je naseljen najnovijim doseljenicima.

    Vode.

    -Leskovac ima dobru izvorsku vodu. Glavniji su ovi izvori: Stuble u Krušiku, Isakovac, Rajkovac (zasut zemljom), Rastić, Lješkovac, Zmajevac, Rubnjak* (veoma jak) i Srednjak.
    *I za ovaj izvor se kazuje da su ga Mađari zatvarali slaninom kada su odlazili iz Srbije.
    Gotovo svi izvori su u seoskom potesu, pa se voda iz njih upotrebljava samo u vreme rada na njivama. Osim izvora služe se vodom za domaće potrebe i za piće i iz bunara. Kroz selo protiču rečice Beljanica i Oparna, koje ponekad u proleće poplavama nanose štete livadama. u Selu je i Potok, koji leti presušuje.

    Zemlje i šume.

    -Livade su pored Beljanice i Oparne, a po stranama su izmešane sa njivama. One se danas počinju razoravati i pretvarati u njive. Mesta sa njivama i livadama se nazivaju: Aluga, Gaj, Ravnice, Bare, Ornice, Krušik, Leskovačko Polje, Jezero ispod crkve (ono je isušeno). Krušikje do skora bio seoska utrina, pa je izdeljen, Bivoljača (sada pripada ataru Velikog Borka).
    Šume su privatni zabrani, a najveća je ona u Potoku. Seoskih utrina danas nema, osim Zborišta, malog praznog prostora u sredni sela.

    Starine u selu.

    1. Staro groblje je bilo na mestu Burumu. Njegovo ndgrobno kamenje uzidano je u današnju crkvu.
    2. U Grobljištu, na mestu Ravnicama, izoravaju se povelike opeke i delovi porušenih grobnica. Jedna takva zidana grobnica bila je pokrivena pločom od pečene zemlje, koja je bila dugačka 1,5 i široka 1 metar. Na ploči nije bilo nikakvog natpisa, ni šara, ali je u uglovima imala oluke za slivanje vode. U ovom Grobljištu izorana je jedna srebrena para.
    3. Za nekoliko očuvanih kamenih nadgrobnih spomenika kazuje se da su „rimljanski“. međutim, oblici ovih spomenika su isti sa obliima nadgrobnih spomenika koji imaju natpise iz prve polovine prošlog veka, pa, prema tome, to nisu „rimljanski“ nego srpski spomenici stanovništva 18. i 19. veka.
    4. U sredini sela je bilo neko staro groblje, od koga danas nema nikakvih vidnijih tragova. Na tom msetu izoravaju se ljudske kosti, porcelanska zrnca i metalne „uročice“ (krstići).
    5. Iz vremena Turaka je i stara vodenica Jaranica na Beljanici.
    6. Neki stari put prolazio je pored starog nadgrobnog spomenika od kamena u kraju Srednjaku, pa je vodio preko Gologlavice za Šiljakovac. Nigde nema tragova od mostova preko Beljanice.
    7. Pored puta u kraju Srednjaku bio je han. Doskora su na tom mestu bile kruške koje je sadio handžija.

    Ime selu.

    -Po predanju na mestu gde je bila crkvica brvnara bila je stara i debela leska sa urezanim krstom, po kojoj je selo dobilo ime. Kod nje se skupljao narod i molio Bogu, a u vremenu nasilja ili kakve opasnosti tu je bio narodni zbeg. Nedaleko od leske bilo je Jezero, a oko njega gusta šuma. Tu su se, po predanju, krili neki hajduk Prelja i knez Sima Marković iz Velikog Borka.

    Podaci o selu.

    -Stara crkvica od brvana podignuta je 1819. godine. Današnja zidana crkva posvećena je Sv. Dimitriju. Ona je podignuta 1892. godine na mestu stare crkvice. Kada je čišćeno mesto i kopana zemlja za temelj današnje crkve, tada su raskopana tri „tavana“ sloja pepela, pa narod na osnovu toga zaključuje, da je stara crkva od brvana tri puta gorela i naposletku četvrti put je podignuta ona koja je služila do 1892. godine. U današnjohj crkvi ima na severnoj strani grob „svetitelja“, na koji ležu bolesnici, pale sveće, polivaju ulje, kite cvećem, ostavljaju novac, peškire i tome slično. Po predanju to je grob nekog pobožnog kaluđera Vasilija. Njega je narod sam posvetio.
    Po crkvenim protokolima od 1837. godine bili su sveštenici u crkvi leskovačkoj Vasa Gavrilović i Sima Popović, predak današnjih Popovića u Velikom Borku. Knez Sima Marković poklonio je crkvi zvono, koje je imalo natpis. Ono je služilo do 1915. godine, kada su ga Austrijanci, sa još tri zvona, skinuli sa zvonare i odneli. Ikonostas je radio slikar Živko Jugović, kao što se to može videti po njegovom zapisu na ikonostasu.
    U selu ima dva groblja. Starije je veliko groblje u kraju Prljuši, a mlađe je Malo Groblje u Dumnjanskom Kraju, u koje se sahranjuju Gajići, Ćurčići i Jovanovići.
    Po arhivskim podacima Leskovac se prvi put pominje 1723. godine a 1732. godine u njemu se pominje seoski „knjaz“ Stepan. Godine 1818. u Leskovcu je bilo 24 kuće a 1844. godine imao je 32 kuće sa 238 stanovnika. Danas u njemu ima 43 roda sa 213 kuća.

    Poreklo stanovništva.

    Najstariji rodovi doselili su se pre Karađorđevog ustanka. To su ovi rodovi:
    -Ivankovići, Živkovići, Raadovanovići i Blagojevići, doselili su se „od Prilepa“, slave Đurđic.
    -Gajići, Stančići, Vićetijevići, Petrovići, Jankovići i Jovanovići su odnekud iz Makedonije, Aranđelovdan.
    -Simići, Radojčići, Markovići, i izumrli Ristići, predak Prodan Stepanović rodio se u Dumi, danas u Grčkoj, preprodavali su ga Turci kao roba, bio je u Maloj Aziji, naposletku se oslobodio ropstva, pa se sa svojom porodicom domogao ovamo i „zakolibio“ u današnjem Dumnjanskom Kraju, Markovdan.
    -Petrovići drugi su od starijih rodova, ali ne znaju za svoju starinu, Đurđevdan.
    -Lukići, Petrovići treći i Uroševići su jedan rod, doselili su se iz okoline Kosjerića i naselili u Erski Kraj, Jovanjdan.
    -Zarići, predak Zaro od Kosjerića je išao za divljim guskama, pa kada su one popadale u Leskovačko Jezero, onda je to bio znak da se tu treba naseliti, Đurđevdan.
    U prošlom veku doselio se šesnaest rodova:
    -Petrovići četvrti, praded došao iz Kosjerića, Petrovdan.
    -Novakovići su sa Zlatibora, Đurđevdan.
    -Petrovići peti su iz okoline Užica, Jovanjdan.
    -Nikolići su iz okoline užičke Požege, Nikoljdan.
    -Dimitrijevići su iz Sankovića kod Mionice, Mitrovdan.
    -Daničići su od Užica, Nikoljdan.
    -Tomići si iz Bioske kod Užica, Aranđelovdan.
    -Marići su, takođe, iz Bioske, Đurđic.
    -Milanovići su iz Sankovića kod Mionice, Đurđic.
    -Todorovići su Kačerci, Aranđelovdan.
    -Filipovići su iz Struge u Makedoniji, Mitrovdan.
    -Trajkovići su, takođe, iz Struge, Đurđic.
    -Mitrovići su iz okoline Prilepa, Todorovoa Subota.
    -Pantići su se doselili iz Znepolja u Bugarskoj, Aranđelovdan.
    Oko 1890. godine doselili su se „Smederevci“:
    -Petrovići šesti su iz Mihajlovca kod Smederava, Aranđelovdan.
    -Ilići i Đurđevići su, takođe, iz Mihajlovca, Jovanjdan.
    -Stojanovići su iz Vranova kod Smedereva, Aranđelovdan.
    -Erići su iz Selevca, okrug Smederevski, a daljom starinom iz Starog Vlaha, Đurđevdan.
    U prvim desetinama ovoga (20.) veka doselilo se dvadeset rodova:
    -Sapundžići su iz Banata, Đurđevdan.
    -Ostojići su iz Banata, Jovanjdan.
    -Petrovići sedmi, otac Tomić katolik, došai „iz preka“ ženi u kuću, Đurđic.
    -Todorovići drugi, otac došao kao kolar iz okoline Niša, Nikoljdan.
    -Lazići su iz okoline Niša, Đurđevdan.
    -Jadranin (Petrovići osmi) je iz Jadra, Đurđevdan.
    -Stojanovići su starinom iz Banata, ovamo došli iz Stojnika pod Kosmajem, Markovdan.
    -Tolovići su Ere, a ovamo su se doselili iz Maskara u Jasenici, Đurđic.
    -Jeremići su iz Manića pod Kosmajem, Đurđevdan.
    -Pantići su takođe iz Manića, Jovanjdan.
    -Vilotijević je iz Ropočeva pod Kosmajem, Aranđelovdan.
    -Markovići (Petrovići deveti) su iz Guberevca pod Kosmajem, Petrovdan.
    -Mijatovići su došli iz Konatica, Pantelijevdan.
    -Kojići su iz Vranića, Trifundan.
    -Ilići su došli iz susednog Velikog Borka, Đurđic.
    -Belaćevići su od Belaćevića u Arnajevu, Jovanjdan.
    -Dimitrijevići drugi, otac kao sveštenik, došao iz Velikog Borka, Đurđic.
    -Ivanovići su od Tatarskih u Velikom Borku, Stevanjdan.
    -Milovanovići su posrbljeni Cigani, Nikoljdan.
    -Jovići su se odselili u Ostružnicu u Beogradskoj Posavini.

    Odgovori
  • Milodan

    Lazarevac i okolna sela, Lukavica. Prema knjizi „Šumadijska Kolubara“ Petra Ž. Petrovića, prvo izdanje 1939. godine, drugo izdanje 1949. godine – poslednje izdanje Službeni Glasnik i SANU – Edicija „Koreni“ 2011. godine u sklopu knjige „Šumadija i Šumadijska Kolubara“.

    Položaj sela.

    -Lukovica je selo u vrhu doline rečice istoga imena, leve Peštanove pritoke, a ispod brda Venca, Visa, Bresta i Kremenčice. Kuće su u uskoj doline sa obe strane rečice, ali ih ima više sa desne strane. Malo ima kuća po stranama kosa. Cigansko-Romsko naselje je grupisano u samoj dolini Lukavice, pored rečnog korita na mestu Kućerinama, više sela. Pošto je veći deo naselja u dolini, to je ono izduženo u pravcu doline i ono je razređenog tipa. Ovo je jedino naselje u ovoj oblasti koje se ne deli na krajeve.

    Vode.

    -Voda za piće i ostale domaće potrebe upotrebljava se sa bunara a stoka napaja na reci i na potocima. Rečica Lukavica postaje od Sređevačkog Potoka, Lubnackog i Jelinog Potoka. Ovaj poslednji izvire ispod Stolica. Lukavica je za vreme većih kiša i topljenja snega plahovita. Ona tada nanosi štete njivama a leti presušuje. U nju utiče potok Stajakovac, koji izvire u seoskoj planini. Veliki Točak je neznatni izvor, koji izvire u brdu Kremenčici. Na njemu se bolesnici umivaju svake „mlade nedelje“ radi ozdravljenja.

    Zemlje i šume.

    -Njive i livade su po stranama kosa i brda. Najbolje su njive pored rečice Lukavice, ispod sela. Mesta sa njivama i livadama nazivaju se: Luka, Boblija, Jevtiće Ise (deo), Staro Selo, Ciganski Rt, Košarna, Milošev Rt, Putnji Rt, Parlog, Vinogradi, Bokšim, Tomino Brdo, Vis, Oskoruša, Sređevac i Stolice. Gaj i Polje su ispod naselja. Šuma je cerova, sitnogorica i izdeljena. Ona je na presedlini Položištu, na Opaljenu, Preglodanu, Širokom, Maksimovom Vr’u, Brestu i u Vilinoj Strani.

    Starine u selu.

    -Ostaci nekog starog naselja sačuvali su se u nazivima mesta Staro Selo i Kućerine. Po predanju naselje je u vremenu neke narodne bežanije opustelo pošto su mu se stanovnici odselili preko Save. Dalje se kazuje, da nije bilo davno, da je neki Sremac došao u Lukavicu, iskopao pare, koje je neki njegov predak zakopao u zemlju kad je krenuo u bežaniju, pa se vretio u Srem. U Strani gde je današnje groblje, bilo je neko staro groblje. Za Manojlov Grob sačuvano je ovo predanje: Bila su nekada dva dobra druga, pa se jedan zvao Dragojlo a drugi Manojlo. Jednom su se drugovi odmarali u hladu, pa Dragojlo zaspi, a Manojlo mu uzme kapu i izvrene je naopako, da bi se sa njim našalio. Kad se Dragojlo probudio, on spazi izvrnutu kapu, pa mu se učini da ga je drug time ponizio. On potegne pištolj iza pasa i ubije Manojla. Rođaci sahrane Manojla gde je poginuo i od tada se to mesto zove Manojlov Grob.

    Ime selu.

    -Po predanju selo je nazvano po Luki, koji je bio brat Petku, osnivaču susednog sela Petke.

    Podaci o selu.

    -Litija se nosi Drugi dan Duhova a seoska zavetina je Sv. Jovan Bogoslov, 8. maja po starom kalendaru. Toga dana se ne radi u polju, drže se „bdenija“ (molitve) izjutra i uveče, da bi ponela letina.
    Po arhivskim podacima Lukavica se prvi put pominje 1811. godine. Ona je imala 1818. 14 kuća a 1844. godine 24 kuće sa 120 stanovnika. Danas u Lukavici ima 19 rodova sa 65 kuća i 11 ciganskih rodova sa 58 kuća.

    Poreklo stanovništva.

    Najstariji su ovi rodovi. Svi ovi rodovi ne znaju za svoju starinižu:
    -Vlajići, Jovanjdan.
    -Simići, Nikoljdan.
    -Popadići, Đurđevdan.
    -Đorđevići; njihovog pretka su Turci zvali „Kekera“, pa se taj naziv još i danas čuje, Đurđevdan.
    U prošlom veku doselilo se četrnaest rodova:
    -Kolinci (Radosavljevići) su danas šesto koleno od pretka koji se doselio iz okoline Čačka, Đurđic.
    -Peulići (Petrovići, Vasići i Simići), predak Peul doselio se sa Rudnika, Nikoljdan.
    -Đokići (Milanovići), čukundeda se doseliosa Kosova, Đurđevdan.
    -Dimitrijevići (Prokići), ded, kao „dunđerin“ doselio se iz Solopuša kod Bajine Bašte 1850. godine, Nikoljdan.
    -Brankovići, ded se doselio iz Dragačeva, prvo u Dren, pa došao ovamo ženi u kuću, Nikoljdan.
    -Vučković, otac se doselio iz okoline Debra u Makedoniji, Sv. Petka Paraskeva.
    -Mitrovići, otac se doselio iz okoline Debra, Sv. Dimitrije.
    -Urošević je od Uroševića u Malim Crljencima, Nikoljdan.
    -Ljubičići su iz Iverka kod Valjeva, Nikoljdan.
    -Brankovići, otac došao ženi u kuću iz Pepeljevca u valjevskoj Kolubari, Andrijevdan i Lučindan.
    -Danilović, otac došao iz Drena, Đurđic.
    -Matići su iz Malih Crljenaca, Jovanjdan.
    -Bojanovići su iz Šepšina kod Smedereva (ja bih rekao kod Mladenovca, op. Milodan), Lučindan.
    -Karanovići su se doselili 1920. godine iz Bioske kod Bihaća, Đurđevdan.
    Ciganski rodovi su „vlaški“. Oni su se doselili iz okolnih sela:
    -Kostići, Nikoljdan.
    -Mitrovići, Sv. Petka Paraskeva.
    -Ilići, Nikoljdan.
    -Kokorovići, Nikoljdan.
    -Marinkovići, Aranđelovdan.
    -Vasići, Aranđelovdan.
    -Nedeljkovići, Sv. Petka Paraskeva.
    -Stanojevići, Aranđelovdan.
    -Radosavljevići, Aranđelovdan.
    -Mitrovići su iz Petke, Aranđelovddan.
    -Bonjakovići su iz Šepšina, Aranđelovdan.

    Odgovori
  • Milodan

    Lazarevac i okolna sela, Mali Crljenci (Mali Crljeni). Prema knjizi „Šumadijska Kolubara“ Petra Ž. Petrovića, prvo izdanje 1939. godine, drugo izdanje 1949. godine – poslednje izdanje Službeni Glasnik i SANU – Edicija „Koreni“ 2011. godine u sklopu knjige „Šumadija i Šumadijska Kolubara“.

    Položaj sela.

    -Mali Crljeni je u klisurastoj dolini srednjeg toka Peštana a između Baroševca, Bistrice, Rudovaca i Prkosave. Veći deo naselja je na levoj osojnoj strani Peštana a samo nekoliko kuća ima na desnoj strani. Ono je razređenog tipa, izduženo i deli se na krajeve: Gornji Kraj, Donji Kraj i na kraj Petkovaču. Kuće su po kosama i njihovim stranama i visoko iznad rečnih dolina, jer su doline sa strmim stranama.

    Vode.

    -U selu ima dva izvora, Slanac i Vojinovac. Od drugog nastaje potok istog imena. Drugi potok je Gliševac, koji leti presušuje, a treći je Gurbetina Jaruga, u kojoj su ranije živeli Cigani gurbeti. Voda za piće i za druge domaće potrebe upotrebljava se iz bunara. Seoski potes se graniči: Do Bistrice je brdo Petkovača, do Baroševca je brdo Čokanlija, potok Zabela i Peštan; prema Rudovcima su Kočino Polje, Selište i Mirkova jaruga; do Prkosave je Bobija a prema Strmovu je Siljevito Polje.

    Zemlje i šume.

    -Njive i livade su na mestima koja se zovu: Siljevito Polje, Mostina, Zaunka, Boškovica, Naunci, Podunke, Stublica, Slatina, Bobija, Guševac, Ključevi, Zabeli, Delino Polje, Ravne Livade, Zabrdo, Kusanja, Kupušnjak, Moravice, Karića Brdo, Žuti Breg, Kulič i Petkovača. U seoskom potesu ima kamenolom granita, krečnjaka i križaka. Od krečnjaka se peče kreč. Šuma je u privatnim zabranima. Ona je cerova, graničeva, bukova i najmanje ima grabove.

    Starine u selu.

    -Staro selo je bilo na mestu Selište, a na vrhu brda Petkovače je staro „madžarsko“ groblje, od koga se i danas poznaju tragovi. Po predanju na Kočinom Polju je „logorovao“ Kapetan Koča sa svojim dobrovoljcima, pa je po njemu to polje dobilo ime.

    Podaci o selu.

    -Današnje groblje je u strani više sela. Litija se nosi na Belu Subotu, prvu posle Duhova a zavetina se drži na Mladence kod seoske kuće.
    Mali Crljenci su kao naselje uneti u Ebšelvicovu kartu, pa se u arhivskoj građi pominju tek 1811. godine. U njemu je 1818. godine bilo 24 kuće a 1844. godine imalo je 36 kuća sa 291 stanovnika. Danas ima 15 rodova sa 113 kuća.

    Poreklo stanovništva.

    Po predanju najstariji rodovi su u ovom selu oni koje je kapetan Koča preselio iz Srema krajem 18. veka. To su ovi rodovi:
    -Živanovići (Blagojevići, Smiljanići ili Petrovići, Markovići, Milutinovići i Obradovići) su jedan rod, slave Đurđic.
    -Stevanovići; jedna porodica se odselila u Sokolovu, Đurđevdan.
    -Lazarevići, Lazarevdan.
    U prvoj polovini prošlog veka doselilo se dvanaest rodova:
    -Karići (Vasiljevići i Markovići danas Matići) su došli od Sjenice, Lučindan.
    -Nikodinovići (Uroševići i Atanackovići) su sa Kosova, Nikoljdan.
    -Đorđevići su od Karanovaca (Kraljeva), a daljom starinom su od Novog Pazara, Aranđelovdan.
    -Pantelići, doselili su se sa Đorđevićima od Novog Pazara, Petrovdan.
    -Trgovčevići (Matići drugi, Pavlovići, Ilići i Petrovići) su jedan rod, ali su se već razrodili, starinom su iz Bosne, Jovanjdan.
    -Anđelkovići (Milovanovići) su od Matića u Petki a ovamo su se doselili još za vreme Turaka, Stevanjdan.
    -Nedeljkovići su od Sjenice, pobegli u vremenu Karađorđevog opsedanja Sjenice, Stevanjdan.
    -Pavlovići su od Pavlovića u Zeokama. Ne pominju se u tom selu, osim Pavla (mogućeg pretka) iz familije Gošnići (Paunovići i Avramovići); neka baba je dovela tri sina Pauna, Pavla i Avrama, koji slave Lučindan a poreklom su „od Trebinja“.
    -Đakovići su od Đakovića u Zeokama. U Zeokama nema Đakovića, ali se pominju Martinovići (Radosavljevići i Petrovići), koji su od Đakovića iz Prkosave, slave Nikoljdan.
    -Pavlovići drugi, otac došao ženi u kuću iz Bistrice, Đurđic.
    -Spasojevići, jedna porodica u Strmovu, su iz Vreoca, Đurđic.
    -Rajić, otac se doselio odnekud iz „Stare Srbije“ kao sluga, Aranđelovac.
    -Crljenci, odselili se iz ovog sela u Pinosavu kod Beograda, ispod Avale.

    Odgovori
  • Milodan

    Lazarevac i okolna sela, Medoševac . Prema knjizi „Šumadijska Kolubara“ Petra Ž. Petrovića, prvo izdanje 1939. godine, drugo izdanje 1949. godine – poslednje izdanje Službeni Glasnik i SANU – Edicija „Koreni“ 2011. godine u sklopu knjige „Šumadija i Šumadijska Kolubara“.

    Položaj sela.

    -Medoševac je na pobrđu između nekoliko seoskih potoka, koji se slivaju u Peštan. Duboki Potok deli ga skoro na dve jednake polovine. Ipak je veći deo naselja na strani prema Vreocima. Naselje je manjeg razbijenog tipa i deli se na ove krajeve: Kalenić do Zeoka, Krsteljac, u kome ima Cigana, Srednji Kraj, u kome je opštinska sudnica i škola i Skućin Kraj prema Vreocima.

    Vode.

    -Selo je oskudno vodom. Ima samo jedan izvor Jasenovac u polju. Voda za piće i ostale domaće potrebe upotrebljava sa sa bunara („đermova“), a stoka se napaja na Cerovu Potoku, koji je na granici Medoševca i Vreoca, i na dva bezimena potoka koji leti presušuju. Najveća je voda Peštan, koja je na granici prema Zeokama, Burovu i Šopiću. Peštan prima pritoku Jarugu, koja teče kroz seoski potes i dalje za Vreoce. U Jarugu utiče Sakuljanska Reka, a u nju utiču Cerov Potok i Duboki Potok.

    Zemlje i šume.

    -Njive su na mestima koja se zovu: Boljetin, Prevale, Livade, Česte, Segedin, Ključevi, Lučice, Lug, Lipovo, Ornice, Volujak (brdo) do Junkovaca, Lipovo Brdo do Zeoka i Brdo. Ima njiva koje se nazivaju po rekama i potocima. Šuma je u planini i ona je izdeljena.

    Starine u selu.

    -Na mestu Crkvinama ima starih kamenih nadgrobnih ploča, za koje se kazuje da su ostale od Madžara. Od crkve nema nikakvog traga.

    Ime selu.

    -Staro naselje Medoševac zasnovano je u sredini sela. Na tom mestu bila je „pustara“, obrasla „grmenjem“ (grmovima). U šumi je bilo dosta šupljih grmova, iz kojih je kapao med divljih pčela, Medoševac, pa se kasnije naselje nazove tim imenom. Po drugom saopštenju na tom mestu bile su livade sa travom „medljikom“, koja se među prstima lepi kao med, pa je selo dobilo naziv po imenu te trave. Naselje se postepeno, gotovo kružno, širilo, a u novije vreme se spušta prema potoku Jaruzi. Na ovaj način se izbegava „teskoba“ između kuća.

    Podaci o selu.

    -Današnje groblje je na kosi ispod sela. U potesu ovog sela otkrivene su naslage mrkog (ja bih rekao lignita, op. Milodan) uglja. Litija se nosi na dan Proroka Jeremije a zavetni dan („bdenije“) je Sv. Ilija.
    U povelji despota Đurđa, koja je pisana 1428. godine, pominje se selo Medojeva Reka. Kao naselje uneto je u Ebšelvicovu kartu, pa se zatim pominje po arhivskim podacima 1811. godine. Ono je imalo 1818. godine 20 kuća a 1844. godine bilo je u njemu 32 kuće sa 238 stanovnika. Danas u Medoševcu ima 21 rod sa 185 kuća i 4 ciganska roda sa 104 kuće.

    Poreklo stanovništva.

    Najstariji rodovi doselili su u ovo selo u toku 18. veka. Tosu rodovi:
    -Miljojčići su od Sjenice, Đurđic.
    -Subotići, Kumrići (Rankovići) su jedan rod, doselili su se od Sjenice, Pantelijevdan.
    -Vojinovići (Simići) su iz Hercegovine, Stevanjdan.
    -Negovanovići (Kovačevići, danas Mitrovići) su jedan rod; predak sa porodicom i stokom „dojavio“ je zbog gladi iz Starog Vlaha, Mitrovdan.
    -Pandurovići, Kneževići (Milosavljevići), doselili su se sa Negovanovićima iz Starog Vlaha, Aranđelovdan.
    U starije doseljenike računaju se i „Bošnjaci“;
    -Josipovići (Gavrilovići), Nikoljdan.
    -Jaketići (Radovanovići) u iz Jaketa (Jaketići) kod Srebrenice u Bosni; imaju odseljenike u Vrhovinama u Tamnavi, Jovanjdan.
    -Mijailovići, Nikoljdan.
    -Tomići, Sv. Jovan Zlatousti.
    -Milutinovići, Lazarevdan.
    U prošlom veku doselilo se devet rodova:
    -Vilotijevići (Timotijevići) su iz Dobrotina kod užičke Rače, Aranđelovdan.
    -Jakovljevići su iz Cikota kod Kosjerića, Lazarevdan.
    -Zarići, ded se doselio iz Ozrema kod Gornjeg Milanovca, Pantelijevdan.
    -Terzići su iz Cvetovca, Aranđelovdan.
    -Stevanovići, ded se doselio iz Velike Ivanče u Kosmaju, Ignjatijevdan.
    -Mušicki su iz Đurđeva u Bačkoj, Aranđelovdan.
    -Rankovići drugi su iz Vreoca, Ignjatijevdan.
    -Mitrovći su iz Ševrljuga kod Kosjerića, otac došao ženi u kuću, Đurđevdan.
    -Vidaković se doselio iz Županjca 1900. godine, Aranđelovdan.
    -Ilići su od Ilića u Arnajevu, Nikoljdan.
    -Mirčići su iz Vreoca, Alimpijevdan.
    U Ciganskom Kraju, u potoku koji dolazi iz Sakulja, naselili su se oko 1880. godine Cigani gurbeti:
    -Ilići su bili čergari, Nikoljdan.
    -Đorđevići su iz Čučuga u Tamnavi, Nikoljdan. Od ove porodice su, mada piše „od Đurđevića“ su sedeći ogranci:
    -Vasići, Stojanovići, Jovanovići i Marinkovići.
    Vlaški Cigani su:
    -Miladinovići, Sv. Petka i
    -Radosavljević, Aranđelovdan.
    Oni su došli kao drvodelje „kašikari“.
    Gurbeti su svi zemljoradnici i nadničari, a vlaški Cigani su: Radosavljevići – svirači, dok su Miladinovići zemljoradnici.

    Odgovori
  • Milodan

    Lazarevac i okolna sela, Mirosaljci . Prema knjizi „Šumadijska Kolubara“ Petra Ž. Petrovića, prvo izdanje 1939. godine, drugo izdanje 1949. godine – poslednje izdanje Službeni Glasnik i SANU – Edicija „Koreni“ 2011. godine u sklopu knjige „Šumadija i Šumadijska Kolubara“.

    Položaj sela.

    -Mirosavljci su sa obe strne Reke (Sibničke), desne Turijine pritoke, a između sela Tuleža, Sibnice, Arapovca, Junkovca i Strmova. Reka deli naselje gotova na dva jednaka dela. Kuće su po kosama i u plitkim dolinama seoskih potoka. Naselje je manje razbijenog tipa i deli se na krajeve: Bunarine do Arapovca, Perlićki Kraj u Gunjevac do Tuleža. Veća gustina kuća je oko glavnijih izvora. Najstariji kraj je Bunarine.

    Vode.

    -Selo ima dobru izvorsku vodu. Izvori su: Klenovac i Smrdan do Strmova, Slatina u Perlićkom Kraju, Cerovac i Jančić u polju pored Turije, a u selu su Vranovac, Gunjevac, Dragićevac, Raduljevac i česma Radonjinac. Za piće se služe i vodom sa bunara, koji gotovo svi leti presušuju. Kroz selo protiču ovi potoci: Zlatan, koji je na granici prema Tuležu, utiče u Gunjevac; Reka protiče skoro sredinom sela. Ona prima pritoke Slatinu, Dolinu, Mečak i Potok u Selištu. Reka Turija je na granici prema Strmovu i Junkovcu. Svi potoci, pa i Turija, leti presušuju.

    Zemlje.

    -Njive i livade su na mestima koji se zovu: Brda, Turija, Turija-Rašće, Klenovac, Kapar, Madžarica, Bobija, Gunjevac, Ždralovac, Košanjac, Dragićevac, Reka, Brestovac, Gaj, Lanča, Kajlovica, Krušik, Trebeš, Kaline, Jasik, Jazbine i Duboka. Seoske utrine ima malo u Bučju kod Selišta.

    Starine u selu.

    -Preko Turije ima stari kameni most, koji je gotovo do polovine zasut peskom i muljem. Na njemu, kazuje se, bila je zabeležena na kamenu godina „1356“, ali je taj broj oštećen*.
    *U kosmajsskom selu Beljini ima preko Turije most, koji je, kako to narod kazuje, sličan ovome u Mirosaljcima, ali se u Beljini bolje očuvao.
    Staro naselje je bilo u Selištu u Bučju. Tu je i staro groblje, od koga ima još po koja nadgrobna ploča.

    Podaci o selu.

    -Danas u selu ima dva groblja; jedno je u kraju Gunjevcu, a drugo je u kraju Bunarinama. Litija se nosi u Nedelju po Đurđevdanu a zavetni dan su Mladenci.
    Mirosaljci su, kao naselje, uneti u Elšelvicovu kartu, 1818 godine u njemu je bilo 41 kuća, a 1844. godine imalo je 61 kuću sa 491 stanovnika. Danas u ovom selu ima 25 rodova sa 284 kuće.

    Poreklo stanovništva.

    Pre Karađorđevog ustanka doselilo se sedam rodova:
    -Jeremići su izumrli. Oni su bili osnivači sela.
    -Mitrovići (Živanovići i Živkovići) su sa Kosova. Slave Nikoljdan. Od Mitrovića su, po svoj prilici, svi stari rodovi koji slave Nikoljdan, pa su se u toku vremena razrodili. To su:
    -Stevanovići, Rankovići, Mijatovići, Đorđevići, Mirkovići i Radojevići.
    -Lazići, oterao ih aga iz Tuleža, pa došli na zemljište drugog age u Mirosaljcima, Nikoljdan.
    -Ivkovići (Filipovići i Jovanovići) su se doselili sa Kosova; danas su se razrodili, Đurđevdan.
    Ne znaju za svoju dalju svoju starinu ovi rodovi:
    -Nikolići*, Lazarevdan.
    *Starac od 80 godina svoga života nije znao da nam saopšti svoju starinu.
    -Gajići (Dimitrijevići), Jovanjdan.
    -Marići, Lučindan.
    U prošlom veku doselilo se osamnaest rodova:
    -Despotovići (Petrovići i Markovići) su iz Bioske u Starom Vlahu u kojoj i danas imaju krvne rođake Despotoviće, Krstovdan.
    -Radovanovići, Mirkovići, Jankovići, Lazići, Ivanovići i izumrli Radojičići su jedan rod, ovamo se doselili iz Tuleža pre sedam kolena*, Pantelijevdan.
    *Predak, koji je učestvovao u osvajanju Beograda 1806. godine udavio se u Topčiderskoj Reci.
    -Rankovići drugi i Petrovići, čukunded Mijat Ranković doselio se iz okoline Sjenice, Mitrovdan.
    -Oputići (Sarići) su od Avramovića u Tuležu, predak „drao Turke na opute“, pa su po tome nazvani Oputići, imaju odseljenike u Dučini*, Đurđevdan.
    *Oputići se pominju u Kopljarima u Gornjoj Jasenici.
    -Jakovljevići su od Jakovljevića u Tuležu. Po predanju doselila su se tri brata u Tulež, pa se jedan brat naseli u Mirosaljce, drugi u Batajnicu (Srem) a treći ostane u Tuležu, Aranđelovdan.
    -Davidovići su od Davidovića u Vreocima, Ignjatijevdan.
    -Jankovići drugi su ovamo došli iz Tuleža a starinom su iz Banata, Nikoljdan.
    -Simići (Maksimoovići) su iz Bara u Gruži, Petrovdan.
    -Stanići su od valjevskih Gođevaca, Lazarevdan.
    -Arsenijevići su iz Gružetića kod užičke Požege, Aranđelovdan.
    -Konstatinovići, ded se doselio iz Degorića kod Kosjerića, Ilindan.
    -Ilići su iz okoline Niša, Nikoljdan.
    -Vasiljevići (Petrovići) su iz Ranilovića u Kosmaju, Đurđic.
    -Milovanovići su iz Moravaca u Kačeru, Đurđevdan.
    -Todosijevići, ded Aleksa došao sa Zlatibora ženi u kuću, Aranđelovdan.
    -Antonijevići su iz Sječe Rijeke kod Kosjerića, Lazarevdan.
    -Pavlivići su iz obližnje Prkosave, Jovanjdan.
    -Anđelkovići, otac došao 1890. godine kao „dunđerin“ iz Surdulice, Aranđelovdan.
    -Ničići su se doselili 1919. godine iz Brzana u Lepenici, Đurđevdan.

    Odgovori
  • Milodan

    Lazarevac i okolna sela, Petka. Prema knjizi „Šumadijska Kolubara“ Petra Ž. Petrovića, prvo izdanje 1939. godine, drugo izdanje 1949. godine – poslednje izdanje Službeni Glasnik i SANU – Edicija „Koreni“ 2011. godine u sklopu knjige „Šumadija i Šumadijska Kolubara“.

    Položaj sela.

    Petka je na pobrđu koje se trouglasto uvlači između Kolubare i Ljiga. Ono je otvoreno prema severu, jer se ispod samog naselja pruža kolubarska ravnica. Položaj južnog dela naselja je brdovit i ispresecan dolinama seoskih potoka, a severni je u podnožju pobrđa i on je u ravnici. Kuće su po stranama kosa i u plitkim dolinama potoka. One su grupisane po rodovima, ali je ipak izdvojenost pojedinih naselja neprimetna. Naselje je razređenog tipa i deli se na dva kraja; Obršina je Donji Kraj a Duboka Jaruga je Gornji Kraj sela u dolini potoka istog mena.

    Vode.

    -Kroz selo protiču potoci Duboka Jaruga, Reka i još dva bezimena potoka koji leti presušuju. Za piće i za domaće potrebe upotrebljava se bunarska voda. U kraju Obrašini ima izvor istog imena, a izvor Bubanja je nedaleko od železničke stanice u Lazarevcu i u kraju naselja.

    Zemlje i šume.

    -Njive i livade su izmešane na ovim mestima: Velikoj Livadi, Rtu, Lugu, Gaju, Kućerinama, Obrenovimm Livadama, Veljkovom Brdu, Golom Brdu, Ćeramidištu, Senici, Crkvenom Lugu, Adi, Očazi, Potesu i u Vinoigradima.
    Šuma je na Rtu.

    Starine u selu.

    -Ispod Golog Brda, do Ćelija, izorava se kamenje od zidina nekakvih građevina, zatim parčad od crepova, lonaca i crepulja a nađe se i po koja para „bakaruša“. Nedaleko od ovog mesta postojala je do skoro bara, koja nije nikada presušivala. Po narodnom verovanju tu se noću „priviđao“ konj u vodi, plast sena kako plovi po bari, zapaljena kandila i dr.
    Staro naselje ovoga sela bilo je na mestu Kućerinama, do Lazarevca. Danas od tog naselja nema ostataka. Jedan put u kraju Obrošini naziva se Kostin Sokak. Po predanju tu je još za Turaka imao „dućan“ neki Kosta Cincarin, koji je „jespap“ (robu) donosio na konju, pa je po njemu taj put dobio ime.

    Nastanak sela.

    -Današnja crkva je u Donjem Kraju sela, pored puta koji vodi iz Lazarevca za Lajkovac. Đorđe Magarašević je video na svom putovanju 1827. godine razvaljenu crkvu koju narod naziva Petka, a tako se naziva i selo. Po predanju, koje je zabeležžio Magarašević, bila su tri brata: Petko, Marko i Stevan. Oni su imali sestru Doku. Dva mlađa brata pođu u vojsku, a najstarijem bratu Petku naruče, da podigne četiri jednake zadužbine. Petko to i učini, ali svoju najlepše ukrasi. „Božje proviđenje“ učini, da Petkova crkva nikada nije propevala.

    Podaci o selu.

    -Današnju crkvu podigao je 1864. godine predak današnjeg roda Stošića iz Petke. Ona slavi Sv. Petku Paraskevu. Litija se nosi o Beloj Suboti pred Petrovske poklade. Kod crkva je stara opštinska sudnica i seosko groblje. U selu se vadi kamen krečnjak za zidanje zgrada i pečenje kreča.
    Po arhivskim podacima Petka se kao naselje prvi put pominje 1811. godine, a 1818. godine je u njoj bilo 26 kuća. Godine 1844. Petka je imala 48 kuća sa 307 stanovnika. Danas u njoj ima ima 19 rodova sa 237 kuća i dva ciganska roda sa 8 kuća.

    Poreklo stanovništva.

    Starinci ili najstariji doseljenici ne znaju za svoju starinu. U te najstarije rodove računaju se:
    -Pakići (Markovići, Novakovići, izumrli Panići), slave Nikoljdan.
    -Paunovići (Martići i izumrli Aćimovići) slave Jovanjdan.
    Pre Karađorđevog ustanka doselili su se ovi rodovi:
    -Tomanići su od Sjenice, Jovanjdan.
    -Ivankovići (Rosići, Rakići, Stošići, Ivanovići, Pavlovići i Bliznakovići) su bili jedan rod; danas su se već razrodili, Slave Stevanjdan. Oni su starinom od Sjenice. Jedno vreme su bili u „bežaniji u preku“, pa su se otuda povratili. Ogranci ovoga roda su:
    Prvi ogranak čine:
    -Mijatovići, Jovanovići i Petrovići.
    Drugi ogranak čine:
    -Matići, Ilići i Markovići i svi oni slave Stevanjdan.
    U prošlom veku doselilo se devet rodova:
    -Filipovići, čukunded Filip Madžarin doselio se od Fruške Gore u Šopić, gde je u lovu poginuo, pa mu se sinovi preselili u Petku, Mratindan.
    -Milojevići (Jankovići, izumrli Bogdanovići) su se doselili od Novog Pazara. Oni su došli na imanje Stošića i uzeli njihovu slavu, Stevanjdan.
    -Živanovići (Jankovići drugi) su od pretka kneza Živana iz Ćelija, slave Sv. Gavrila.
    Iz Bosne su se doselili ovi rodovi:
    -Krstići, Jovanjdan.
    -Radonići, Stevanjdan.
    -Markovići, Petrovdan, a sada sleve Časne Verige; rod su im Martići u Paljuvima (Tamnava) i Mitrovići u Vreocima.
    -Ostojići, Nikoljdan.
    -Miloševići, Đurđevdan.
    -Kneževići, Đurđevdan.
    Noviji doseljenici su:
    -Đinđići, doselili su se iz Prijepolja, Nikoljdan.
    -Veselinović se doselio ženi u kuću iz Barzilovice, Jovanjdan i „slava pročevlja“ Časne Verige.
    -Damnjanovići su iz Vreoca, Ignjatijevdan.
    -Đokići su iz Stubice, Aranđelovdan.
    -Bojići su iz Šušnjara, Nikoljdan.
    -Marčetić je iz Dalmacije, Nikoljdan a slavi i ženinu slavu – Stevanjdan.
    U ovom selu ima dva ciganska roda:
    -Živojinovići su gurbeti, kovači, sada su se stalno nastanili, Sv. Petka Paraskeva.
    -Đurići su takođe gurbeti,Nikoljdan.

    Odgovori
  • Milodan

    Lazarevac i okolna sela, Prkosava. Prema knjizi „Šumadijska Kolubara“ Petra Ž. Petrovića, prvo izdanje 1939. godine, drugo izdanje 1949. godine – poslednje izdanje Službeni Glasnik i SANU – Edicija „Koreni“ 2011. godine u sklopu knjige „Šumadija i Šumadijska Kolubara“.

    Položaj sela.

    -Prkosava je malo selo na razvođu Peštana i Turije, a između sela Baroševac, Rudovci, Venčana i Strmova. Kuće su grupisane po rodovima. One su po kosama i čine naselje više razbijenog tipa, koji se deli na Gornji Kraj, Vulićevića Kraj i Demirovića Kraj.

    Vode.

    -Između kosa su potoci Guševac, Drenje i Bukov Potok. Za piće i domaće potrebe upotrebljava se voda iz bunara i sa izvora Drenja i Bukovog Izvora. Nekoliko bunara leti presušuje.

    Zemlje.

    -Njive i livade su na mestima koja se zovu: Doljača, Vinogradi, Ornica, Straževica, Rt, Siljevito Polje, Ravan, Karaula do Tuleža, Široka Ravan do Venčana, Gaj, Umka do Malih Crljena, Pavlovo Brdo i Delovi. Seoska zajednička utrina je na Brdima do Strmova. U Velikom Polju raskopane su naslage mrkog uglja (lignita).

    Starine u selu.

    -U Doljači ima jedan kameni nadgrobni spomenik („beleg“) koji je, po narodnom kazivanju, podignut na grobu nekog deteta, koga su Turci na tom mestu posekli.
    Na belom kamenu, koji je po svoj prilici tesan od sibničkog belog kamena, i služio kao deo stuba ili postolja za krstionicu i ima natpis, koji je oštećen. On je osobito rezan i sa neobično čitkim i lepim slovima.

    Nastanak sela i imena sela.

    -Selo su osnovali doseljenici od Novog Pazara u prvoj desetini prošlog veka. Oni su se prvo naselili u Rudovce, ali, zbog svoje naprasitosti, nisu se slagali sa Rudovčanima, pa njima „u prkos“ nasele se nedaleko od Rudovaca na jednoj šumovitoj kosi i to naselje nazovu Prkosava. Po drugom kazivanju na mestu današnje Prkosave bio je rudovački zbeg. Tu u zbegu imali su Rudovčani kolibe, koje su kasnije prevorili u stalno naselje.

    Podaci o selu.

    -Današnje groblje je na Brdu u selu. Litija se nosi na Beli Četvrtak po Duhovima.
    Godine 1818. Prkosava je imala 16 kuća a 1844. godine 17 kuća i 112 stanovnika. Danas u selu ima 4 roda sa 68 kuća.

    Poreklo stanovništva.

    -Preci današnjih rodova u Prkosavi doselili su se iz sela Goševa kod Novog Pazara, posle Karađorđevog pokušaja da oslobodi taj kraj 1809. godine. Po predanju tada su se doselila dva brata sa svojim porodicama, Vučić i Vulić.
    Od Vučića su:
    -Đakovići (Novakovići, Veskovići, Demirovići, Živojinovići i Ivanovići).
    Od Vulića su današnji rodovi:
    -Vulićevići (Milovanovići i Stepanovići).
    I potomci Vučića i Vilića slave Nikoljdan. U toku vremena oni su se razrodili, pa se danas međusobno žene i udaju.
    -Radojičići (Savići i Radomirovići) su jedan rod, ne znaju za svoju starinu, ali veruju da su i oni iz okoline Novog Pazara, slave Lazarevdan.
    -Lazići (Vukadinovići i Nedeljkovići) su jedan rod, ne znaju za svoju starinu, ali veruju da su i oni iz okoline Novog Pazara, slave Đurđevdan.
    -Pavlovići su najmlađi rod u selu, ne znaju za svoju starinu, slave Jovanjdan.

    Odgovori
  • Milodan

    Lazarevac i okolna sela, Rudovci. Prema knjizi „Šumadijska Kolubara“ Petra Ž. Petrovića, prvo izdanje 1939. godine, drugo izdanje 1949. godine – poslednje izdanje Službeni Glasnik i SANU – Edicija „Koreni“ 2011. godine u sklopu knjige „Šumadija i Šumadijska Kolubara“.

    Položaj sela.

    -Rudovci su sa obe strane Peštana. Seoski potes graniči sa sa darosavskim potokom Zlatovcem, do Venčana je Rudovački Zabran, do Prkosave je Veliko Polje, do Malih Crljena je Selište i Kočino Polje, do Trbušnice je kosa Čik i do Kruševice su livade Mekote, Lipar i Ostenjak. Kuće su grupisane po rodovima. One su po stranama brežuljaka i kosa. Naselje je manje razbijenog tipa. Ono se deli na Gornji i na Donji Kraj. Ima i uža podela na manje krajeve, koji se nazivaju po rodovima. Pored glavnog puta Aranđelovac-Lazarevac je malo drumsko naselje, u kome su škola, zadružni dom, kafana i jedna sutničarska radnja.

    Vode.

    -Skoro sredinom sela protiče Peštan. On prima sa leve strane Kruševicu, Trbušnicu i Bistričku Reku; poslednje dve rečice sastaju se u mestu Koraćevcu. Gornji tok Peštana se naziva i Darosavica, pa tek od klisuraste doline između Glavice i Ostenjaka počinje se nazivati Peštanom. U Darosavicu utiču Zlatovac. Ostale pritoke Peštana su: Velinac, Belan i Guševac. Od Malih Crljena i Rudovačkih Livada sliva se sa leve strane Dugi Potok. Samo Peštan plavi „polje“, tj, njive pored reke a veće poplave Peštana poplave i Donji Kraj naselja. Voda za piće i za druge domaće potrebe upotrebljava se sa bunara i sa tri bezimena izvora, koja leti presušuju.

    Zemlje i šume.

    -Njive i livade su namestima koja se zovu: Čik, Srednji Rt, Boblije, Milićevo Brdo, Jazbine do Kruševice, Sečice, Grablje, Vinogradi, Karaula, Koraćevac, Selište, Veliko Polje, Kusanje, Belan, Rt, Širakovac, Parlozi, Prevoji, Ravan, Zlatovac, Trudeljsko Polje, Dugi Potok, Rudovački Zabran, Markova Poljana, Kratelji, Bučje, Mali Ostenjak, Veliki Ostenjak, Slatina i Zvonare.
    Seoske utrine nema. Šuma je po privatnim zabranima na Karauli i na Crepinama kod Karaule. Šume ima još u Čiku, Rudovačkom Zabranu i u Tesnom Rtu, ali je tamo znatno proređena.
    Kamenolom je u Jazbinama i u dolini rečice Trbušnice. Vadi se crveni peščar i krečnjak. Mrku ugalj (lignit) se vadi u Velikom Polju i pod Ostenjkom.

    Starine u selu.

    -Na brdu Zvonari ima staro groblje a u Bukovu Potoku je drugo staro groblje, od kojih danas nema nikakvih tragova. Treće staro groblje je rudovačko u Selištu, do Peštana. Pod brdom Boblijom jedno mesto se zove Crkvene Jaruge. Tragova od neke crkve na tom mestu nema.
    Na vrhu Ostenjka, na tromeđi između Rudovaca, Darosave i Progorelaca držalo se ranije „bdenije“ u nedelju po Petrovdanu a sada se drži u crkvu u Darosavi.
    O postanku imena Ostenjka kazuje ovo narodno predanje. U staro vreme pođe neki lovac u crkvu, da se pričesti, pa ponese lovačku pušku i povede lovačke kerove. Usput kerovi krenu na zeca a lovac potegne iz puše i ubije ga. Idući dalje ubije i drugog zeca a na mestu Ostenjku ubije i trećeg zeca. Ali, čim je treći zec ubijen, onda se lovac, njegovi kerovi i ubijeni zečevi ostene (okamene), pa se i danas na tom mestu „mogu“ videti stene, koje imaju ljudske i životinjske oblike.

    Ime selu.

    -U Zlatovcu i Koraćevcu vadilo se olovo. I danas se poznaju „rupe“, tj. rudarska okna, iz kojih se vadilo olovo. U potoku Zlatovcu nalazio se zlatan novac. Po podacima Vlad. N. Karaklajića u Zlatovcu ima povelike gomile šljake, zaostale od negdašnjeg topljenja ruda na tom mestu. U selu ima na više mesta bakarne, gvozdene i olovne rude. Po svoj prilici je ovo naselje dobilo ime po rudama, koja su se u njemu vadile.

    Podaci o selu.

    -Narodni sastanak pred Drugi ustanak bio je u podrumu popa Ranka u Milićevom Brdu. Današnje groblje je ukraj sela. Litija se nosi na Spasovdan, a zavetni dan je dan cara Konstantina i carice Jelene i Mladenci, drže se pored škole.
    Po arhivskim podacima Rudovci se pominju kao sselo 1723. godine, kao „rudovačka nurija“ 1730. godine; a 1732. godine pominje se seoski „knjaz“ Nikodim. Godine 1818 bilo je u Rudovcima 25 kuća a 1844. godine u njemu je bilo 39 kuća sa 285 duša. Danas u Rudovcima ima 20 rodova sa 146 kuća i jedan ciganski rod sa dve kuće.

    Poreklo stanovništva.

    U Rudovcima ima sva starinačka roda. To su:
    -Kovandžići (Nedeljkovići), slave Aranđelovdan.
    -Babići (Ivanovići i Petrovići), slave Jovanjdan.
    U 18. veku doselila su se dva roda:
    -Simići, rod su im Petrovići u Međulužju pod Kosmajem. Pošto im je staro prezime Guzonjići, onda su nesumnjivo rod današnjim Guzonjićima u Gračicu u Podibru, slave Nikoljdan.
    -Čokići ne znaju za svoju starinu, Nikoljdan.
    U prošlom veku doselilo se devet rodova:
    -Lakići (Živkovići i Lazarevići) su od Vasojevića u crnogorskim Brdima. Đurđevdan.
    -Davidovići (Rankovići i Pantelići) su iz Hercegovine, Nikoljdan.
    -Živkovići drugi, „Rvati“ su iz Rvatske kod Raške, Nikoljdan.
    -Spasići (Rankovići drugi, Živanovići, Stojanovići, Stojkovići, Tanasijevići i Pekići – danas Petrovići) su jedan rod, doselili su se iz Zeba u Livanjskom srezu, Jovanjdan.
    -Milutinovići (Mirkovići) su se doselili iz Kadine Luke na Ljigu, Sv. Jovan Milostivi.
    -Stanisavljevići su iz Garaša u Gornjoj Jasenici, Đurđevdan.
    -Petrovići treći su od Sredarevića u Darosavi, Sv. Gavrilo.
    -Marković, doveo ga očuh iz Kruševice, Nikoljdan.
    -Kuzmanovići, otac došao iz Venčana ženi u kuću, Sv. Vrači.
    Noviji doseljenici su:
    -Ninići su iz Kruševice, doselili se 1907. godine, Đurđic.
    -Perišići su iz Venčana, Alimpijevdan.
    -Polomčići su iz rudničkog Boljkovca, otac došao 1921. godine ženi u kuću, a daljom starinom je iz Poloma kod Gornjeg Milanovca., Nikoljdan.
    -Milovanović je iz Prkosave, Nikoljdan.
    -Radojičić je iz Prkosave, Lazarevdan.
    -Blagojević je iz Krćevca u Jasenici, Đurđic.
    -Vićentijević je od Serdarevića u Darosavi, Sv. Gavrilo.
    Izumrli rodovi:
    -Ostojići su bili poreklom „iz preka“, slavili su Nikoljdan.
    -Kijaci (Jovanovići) su bili Rudničani, slavili Đurđevdan.
    Ciganski rod:
    -Petrovići, ovamo su došli iz Brajkovca a starinom su od „vlaških“ Cigana, Petkovica.

    Odgovori
  • Milodan

    Lazarevac i okolna sela, Sakulja. Prema knjizi „Šumadijska Kolubara“ Petra Ž. Petrovića, prvo izdanje 1939. godine, drugo izdanje 1949. godine – poslednje izdanje Službeni Glasnik i SANU – Edicija „Koreni“ 2011. godine u sklopu knjige „Šumadija i Šumadijska Kolubara“.

    Položaj sela.

    Sakulja spada među najmanja naselja u ovoj oblasti. Ono je između Medoševca, Junkovaca i Baroševca. Sakulja se deli na krajeve koji se nazivaju po rodovima, od kojih se posebno izdvajaju Ivkovića Kraj i Mačjak. Naselje se prostire kružno. Najmlađi je Jovića Kraj, koji je zasnovan pre šezdeset godina.

    Vode.

    -Izvori su: Petrovac, od koga otiče potok istog imena; Stublina je na granici prema Junkovcu, Rastoka je izvor i potok. Osim pomenutih potoka kroz selo teku još i ovi potoci; Duplinovac, Revenik, Živkovića Potok i Kurjačka Bara. Za piće i domaće potrebe upotrebljava se bunarska voda, koji ne presušuju. Za vreme letnjih suša susedna sela Junkovac, Zeoke i Medoševac dolaze ovamo po vodu. Bezvodni kraj je Mačjak, do Medoševca.

    Zemlje i šume.

    -Njive su na mestima koja se zovu: Rtovi do Zeoka, Mačjak i Ljubičice do Medoševca, Njive su na Visu do Junkovaca, Ključevi u Brdima, Njive na Džamiji, Ograde i Katin Ključ. Livade su u Luci i Lučici. Šuma je kod Kurjačke Bare. Zajedničke šume i utrine nema.

    Starine u selu.

    -U potoku Reveniku bio je narodni zbeg, i tu, u Jovića Kraju, ima Crkvina, u kojoj se narod u zbegu molio Bogu.
    U Andrića Kraju ima tragova starog groblja.
    Stari „turski put“ išao je preko kamene „ćuprije“ na mestu Prilivku na Turiji, prolazio je pored Crkvine i dalje vodio na za Zeoke.

    Ime selu.

    -Po narodnom kazivanju selo je dobiloime po „sakama“ (dvokolica sa buretom), jer se odavde u njima odnosila voda u bezvodnu okolinu. Veruje se da je po tome selo dobilo ime Sakulja.

    Podaci o selu.

    -Selo danas ima dva groblja; jedno je za Joviće u Jovića Kraju a za ostale je groblje u Stanojevića Kraju. U selu je raskopan lignit, sličan onom u Junkovcu. Litija se nosi u Subotu po Trojicama. Zavetina se držala svakog Četvrtka po Vaskrsu pa do Spasovdana, a sada se ne drži.
    Po arhivskim podacima Sakulja se pominje prvi put 1811. godine. Ona je imala 1818. godine 13 kuća a danas ima 8 rodova u 87 kuća.

    Poreklo stanovništva.

    U početku prošloga veka doselilo se osam rodova:
    -Jovići (Vasiljevići i Matići) ne znaju za svoju starinu, ali kazuju da se još njihov predak za Turaka prezivao Jović. Slave Lučindan a slavili su Preobraženje, pa su ubili Turčina i promenili slavu.
    -Živkovići (Ivkovići i Božići) su jedan rod; predak Petar Hadžija doselio se posle Jovića odnekud iz Makedonije. Danas su se razrodili i međusobno se žene i udaju, slave Sv. Aleksandar Nevski.
    -Radovanovići su stari doseljenici, ali se ne zna odakle su došli, Đurđic.
    -Lazarevići su iz Hercegovine, Nikoljdan.
    -Milići (Rankovići, Staniojevići – od kojih se jedna porodica odselila u Orašac kod Topole i tamo se prezivaju Jakovljevići i Rajkovići) su jedan rod; predak se doselio pre četiri kolena od Nikšića. Jakovljevići u Progoreocima su im rod, slave Sv. Joakim i Ana.
    -Andrejići su iz crnogorskih Brda, Đurđevdan.
    -Matići su se doselili 1880. godine iz Maslaševa u Gornjoj Jasenici, Nikoljdan.
    -Petrović, otac se doselio iz susednog sela Leskovca, Đurđic.

    Odgovori
  • Milodan

    Lazarevac i okolna sela, Sokolovo. Prema knjizi „Šumadijska Kolubara“ Petra Ž. Petrovića, prvo izdanje 1939. godine, drugo izdanje 1949. godine – poslednje izdanje Službeni Glasnik i SANU – Edicija „Koreni“ 2011. godine u sklopu knjige „Šumadija i Šumadijska Kolubara“.

    Položaj sela.

    -Sokolovo je na pobrđu u dolini Turije a između sela Junkovca, Leskovca i Stepojevca. Granice seoskog potesa (atara) su prema Arnajevu Vodični Potok, prema Junkovcu je rečica Seona, do Velikih Crljena je Turija; reka Beljanica graniči prema Stepojevcu i Leskovcu. Kuće su na prisojnim stranama pobrđa, najviše grupisane oko izvora, pa je zbog toga naselje manje razbijenog tpa. Sokolovo se deli na Gornji Kraj, Donji Kraj i na kraj Rajevac.

    Vode.

    -Kroz selo protiču Đurin Potok, koji se uliva u Beljanicu. Selo je bogato izvorskom vodom. Najbolja voda je Vrelo, čija voda otiče u Prilivak ili Baru. Glavniji izvori su: Stublić, Grabić, Klenić, Vrba, Studenac, Lipa, Rajevac, Ribnjak ili Točak, Rastić, Glogić, Ćumurovac do Junkovca i Belanovac do Arnajeva. U Mačkovoj Bari, do Junkovca, izvire „masna voda“, koju su, po predanju, Mađari zatvarali slaninom. Osim izvora skoro svaka kuća ima bunar sa dobrom vodom.

    Zemlje.

    -Njive i livade su na mestima koja se zovu: Belanovac, Seona, Rastić, Glogić, Prevate, Turijansko Polje, Krušik, Milkina Bara, Svinjčine, Burum, Ograde, Obarak, Jasenova Bara, Vrtača i Brdica. Neke njive se nazivaju po izvorima i potocima.

    Starine u selu.

    -U mestu Rajevcu bilo je staro groblje, čije je nadgrobno kamenje uzidano u današnju crkvu u Leskovcu. Kod izvora Grabića, u mestu Livadama do Leskovca, izoravaju se rbine od starih zemljanih lonaca, olova u pločama a nedavno je izoran krstić sa Hristovim raspećem. Neki stari put vodio je pored današnje škole za Velike Crljene.

    Ime selu.

    -Stariji ljudi kazuju da je na mestu Vrtača bila gusta šuma, u kojoj su se legli sokolovi, pa se po njima naselje prozvalo Sokolovo. O imenu sela M. A. Marinković, učitelj, zabeležio je ovo predanje: Neki lovci rane sokola, koji je pao na drvo i tu se zakačio za granu. Lovci ga pronađu i to mesto nazovu Sokolovo.

    Podaci o selu.

    -Danšnje groblje je više sela, do mesta Vrtače. Litija se nosi na Vodeni Četvrtak, prvi po Vaskrsu; „bdenije“ se drži u Četvrtak pred Spasovdan a narodni „vašar“ (skup) je kod škole o Sv. Iliji.
    Naselje je zasnovano u prvim desetinama prošlog veka kod mesta Vrtače, pa se, zbog vode, preselilo na mesto Selište i naposletku na današnje mesto.
    Sokolovo se pominje, kao neselje, verovatno prvi put u prvoj polovini 15. veka. Godine 1818. ono je imalo 18 kuća, a 1844. godine 23 kuće sa 151 stanovnika. Danas u Sokolovi ima 23 roda sa 114 kuća i 2 ciganska roda sa 32 kuće.

    Poreklo stanovništva.

    U prvoj polovini prošloga veka doselilo se sedam rodova:
    -Jakovljevići; predak Jakov Arsenijević prvi se „zakolibio“ pre četiri kolena, pod Brdicom, ali se ne zna odakle se doselio, Đurđic.
    -Davidovci (Davidovići, Petrovići, Stevanovići, Petronijevići, Matejići i Savići), praded David došao odnekud posle Jakova, pretka Jakovljevića, Đurđic.
    -Jankovići, Ristosići (Trifunovići) i Simići su po svoj prilici od Davidovaca, slave svi Đurđic.
    -Ivkovići i Simonovići su jedan rod, ne znaju za svoju starinu, Ilindan.
    -Pazarčevići su izumrli po muškoj liniji a starinom su bili od Novog Pazara.
    -Vasiljevići su iz valjevskih Popučaka, Lazarevdan.
    -Jakovljevići drugi su iz Jakova u Sremu, Nikoljdan.
    -Filipovići su iz Drena, Lazarevdan.
    Od druge polovine prošloga veka do dana ovih ispitivanja doselilo se šesnaest rodova:
    -Ilići su iz Vranića, Lučindan.
    -Julčići (Ilići drugi), oca dovela majka u Iliće i uzeo njihovo prezime, Jovanjdan.
    -Nikolići su iz Ozrena kod Gornjeg Milanovca, Đurđic.
    -Milići su od Petrovića u Arapovcu, koji slave Nikoljdan dok ovi slave Jovanjdan.
    -Nikolići drugi, oca dovela majka u Jakovljeviće, Lučindan.
    -Ćirići, majka dovela oca od današnjih Ćirića iz Šatornje u Gornjoj Jasenici, Aranđelovdan.
    -Damnjanovići su iz Brezovca kod Aranđelovca, doselili su se 1870. godine, Nikoljdan.
    -Trajkovići su sa Vlasine, Nikoljdan.
    -Bogićevići su iz Arnajeva, Nikoljdan.
    -Terzići su iz Cvetovca, Aranđelovdan.
    -Milovanovići su se doselili 1900. godine iz Mihajlovca kod Smedereva, Aranđelovdan.
    -Marinkovići su iz Beljine u Kosmaju, Đurđic.
    -Kostići su iz Malih Crljena, Stevanjdan.
    -Simići drugi su od Simića u Arnajevu, Đurđic.
    -Starčevići su od Starčevića u Junkovcu, Sv. Petka Paraskeva.
    -Tomići su iz susednog sela Leskovca, Aranđelovdan.
    -Stevanovići drugi su od Stevanovića u Malim Crljenima.
    Ciganski rodovi su:
    -Radosavljevići, predak „krdžalija“ doselio se odnekud kao čergar, Sv. Petka Paraskeva.
    -Živojinovići su gurbeti iz valjevskih Stublina, Sv. Petka Paraskeva.

    Odgovori
  • Milodan

    Lazarevac i okolna sela, Stepojevac. Prema knjizi „Šumadijska Kolubara“ Petra Ž. Petrovića, prvo izdanje 1939. godine, drugo izdanje 1949. godine – poslednje izdanje Službeni Glasnik i SANU – Edicija „Koreni“ 2011. godine u sklopu knjige „Šumadija i Šumadijska Kolubara“.

    Položaj sela.

    -Stepojevac je na plećatim kosama između rečice Oparne, Vrbovice i reke Kolubare. Kuće su grupisane duž glavnih puteva koji se u drumskom naselju Stepojevca ukrštaju i to; duž puta koji vodi dolinom Kolubare na njenoj desnoj strani, zatim puta koji vodi od Beograda za Valjevo i trećeg poprečnog puta koji povezuje naselja u Tamnavi preko Stepojevca i Leskovca sa naseljima u Kosmaju. Selo je manje razbijenog tipa. Ono se deli na Gornji Kraj, Donji Kraj i na drumsko naselje koje ima ulogu varošice. Manji krajevi se nazivaju po rodovima. Granice potesa (atara) čine prema Leskovcu – Gaj, Bostanište, Grablje i Klenak; prema Vrbovni su Dubrave, rečica Vrbovica, Brdo i Bukovac; do Konatica je kraj Poljane; mesta Lug, Trebež i Sastavci su prema Velikim Crljenima; do Sokolova je Jasenova Bara a preme Malom Borku i Cvetovcu su Peštanac i reka Kolubara.

    Vode.

    -Selo obiluje dobrom i zdravom vodom. Izvori su Batašina, Babina Voda, Stuble, Točak, Dućkovac, Veliki Bunar i Bunarina. Kroz selo teku ove reke: Beljanica, Turija, Oparna (naziva se i Torokuša) i Peštanac. Staro korito Peštana je presušilo i ono se zatrpava. Seoski potoci teku samo u vremenu većih kiša i otapanja snega. To su ovi potoci: Selišnjak u mestu Selišnjaku, Čolić-Potok, Bukovac, Roksić-Potok utiče u Čolić-Potok i rečica Vrbovica.

    Zemlje i šume.

    -Njive su na mestima koja se zovu: Kolubara, Peštanac, Lug, Bukovac, Požare, Plandište, Gaj, Lipovica, Votnjačine i Zelena Bara. Osim toga njive se nazivaju po izvorima i potocima. Šuma je u Gaju.

    Starine u selu

    -Za staro groblje u mestu Batašini kazuje se da je „madžarsko“. I danas ima nekoliko velikih nadgrobnih ploča, koje su grubo otesane. One su bez šara i natpisa. Seoski učitelj je nedavno raskopao jednu takvu ploču i našao pod njom grobnicu, koja je zidana od veoma tankih opeka u malteru. U grobnici je bilo više ljudskih kostura. Istraživač nije preturao kosti, jer mu je bila težnja samo da utvrdi, da li su ploče nadgrobne ili su slučajno dospele na to mesto. On je napustio dalja istraživanja i grob opet pokrio pločom. Po svoj prilici to je bilo groblje naselja Batašine koje se pominje u arhivskoj građi u prvoj polovini 18. veka. Ispod groblja nađen je temelj od crkve i kamena časna trpeza, koja je bila u oltaru te crkve.
    Drugo staro groblje je znatno mlađe od ovog u Batašini. Kod njega je današnje groblje. Na mestu u Vinogradima se nalazi kremenje. Nismo imali prilike, piše Petar Ž. Petrović, da vidimo to kremenje, a po saopštenjima se nije moglo odrediti da li su ta kremenja bila oruđa praistorijskih ljudi koji su živeli na ovim prostorima.

    Podaci o selu.

    -Staro naselje Stepojevac je bilo u Selištu, do šume u Lipovici, pa se, zbog „čume“ (kuge) preselilo na današnje mesto, koje se zvalo Dubrava. Očevi današnjih starijih ljudi upamtili su kada je u današnjem naselju bilo svega sedam kuća.
    U Stepojevcu se litija nosi na Spasovdan, a „bdenije“ se drži na Vodenu Subotu, prvu po Vaskrsu. U drumskom naselju ima dva parna mlina, tri gostionice, nekoliko trgovačkih radnji, opštinska sudnica i osnovna škola.
    Na Ebšelvicovoj karti, koja je crtana u prvoj polovini 18. veka, označeno je naselje Batašina na mestu današnjeg Stepojevca. To se ime sačuvalo u nazivu izvora Batašina. Po arhivskim podacima Stepojevac se pominje kao selo 1818. godine, kada je imao 47 kuća, a 1844 godine u njemu je bilo 83 kuće sa 541 stanovnika. Dans u Stepojevcu ima 41 rod sa 369 kuća i jedan ciganski rod sa 6 kuća.

    Porekol stanovništva.

    Pre Karađorđevog ustanka doselilo se sedamnaest rodova i to:
    -Lesendrići (Tomići, Đuričići i Miloševići) su od Sjenice, Stevanjdan.
    -Milosavci (Brkići i Ćirići ili Ilići) su od Sjenice; od Ćirića je bio hajduk Pavle Brkić, Đurđevdan.
    -Mićići su od Sjenice, Đurđevdan. Krvni srodnici su im:
    -Savići, Đorđevići, Markovići P, Milovanovići, Lazarevići, Dragićevići i Pavlovići, koji kao i Mićići slave Đurđevdan.
    -Kovačevići i Pantelići (Ilići drugi) su stari rod, nepoznate starine. Pantelići imaju odseljenike u kosmajskom Manići, Ilindan.
    -Vićentijevići (Todorovići i Dojići) su jedan rod, zajednički predak se doselio od Sjenice, Ilindan.
    -Ranđići (Matejići) su od Sjenice, Đurđevdan.
    -Čelikovići (Dimitrijevići i Čolići) su od „Paćaršije“ (Pećke patrijaršije), Đurđevdan.
    -Lukići i Gavrilovići (Petrovići) su jedan rod i po svoj prilici su rod sa Čelikovićima, slave, kao i oni, Đurđevdan.
    -Jankovići su sa Kosova, Đurđevdan.
    Ne zna se odakle su se doselili ovi stariji rodovi:
    -Pajići, Đurđevdan.
    -Roksići, Đurđevdan.
    -Paunići, Nikoljdan.
    -Marinkovići i Radosavljevići, Nikoljdan.
    -Srećkovići i Ilići treći, Aranđelovdan.
    -Gospavići (Tanasijevići), Đurđevdan.
    -Kneževići (Radojičići, Marinkovići i Jakovljevići), Đurđevdan.
    -Kostići (Jovanovići) su od Kosjerića; po ženskoj lozi su rod vladarskoj kući Obrenovića. Slave Nikoljdan.
    -Mićići drugi su od Kostića, ali po nasleđenoj zemlji su promenili slavu, Đurđevdan.
    U prošlom veku doselilo se dvadeset rodova:
    -Aleksići, čukundeda se doselio iz Bosne, Aranđelovdan.
    -Boškovići i Stevanovići su se doselili iz Bosne, Đurđevdan.
    -Crnčevići (Markovići) su iz Crnče kod Bijelog Polja, Đurđevdan.
    -Miloševići „Dragačevci“ su se odselili u Beograd.
    -Švabići su iz Srema, Nikoljdan.
    -Nikolići, ne zna se odkuda su doseljeni, S. Aleksandar Nevski.
    -Jevtići su Užičani, Nikoljdan.
    -Lazići su Užičani, Petrovdan.
    -Tomići, ded bio Madžar, pa se pokrstio, Stevanjdan.
    -Jovanovići, otac došao kao učitelj iz Mlave, Sv. Petka Paraskeva.
    Posle okupacije-aneksije Bosne od strane Austrougarske doselili su se ovi rodovi iz Bosne:
    -Kuzmanovići, Đurđevdan.
    -Čajići (ili Čavići), Nikoljdan.
    -Lukići drugi, Stevanjdan. Imaju odseljenike u Piromanu – Tamnava.
    -Đorđevići, Aranđelovdan.
    -Petrovići je iz Preljine kod Čačka, Mratindan.
    -Radići, otac došao iz Obrenovca, Đurđevdan.
    -Lazići su „polutani“, od oca Ciganina i majke Srpkinje, Nikoljdan.
    -Sarići (Miloševići), ded došao kao nadničar iz Srema, Sv. Ćirilo i Metodije.
    Iz okoline Smederava doselili su se ovi rodovi krajem prošlog veka:
    -Grujući (Đorđevići), Aranđelovdan.
    -Jovanovići, Đurđevdan.
    -Jankovići, Sv. Petka Paraskeva.
    Noviji doseljenici su:
    -Vrančevići su od Milijanovića u Vraniću, Đurđevdan.
    -Jevtići su od Jevtića u Šiljakovcu, Đurđic.
    -Ivanovići su ovamo došli iz Vrbovne a starinom su od Sjenice, Jovanjdan.
    -Belopetrovići su iz Vranića, Nikoljdan.
    -Simići su iz Drlupe u Kosmaju a starinom su od Sjenice, Đurđic.
    -Nedići (Pavlovići) su Cigani iz Mađarske, Ilindan.

    Odgovori
  • Milodan

    Lazarevac i okolna sela, Stubica. Prema knjizi „Šumadijska Kolubara“ Petra Ž. Petrovića, prvo izdanje 1939. godine, drugo izdanje 1949. godine – poslednje izdanje Službeni Glasnik i SANU – Edicija „Koreni“ 2011. godine u sklopu knjige „Šumadija i Šumadijska Kolubara“.

    Položaj sela.

    -Stubica je južno od Lazarevca, u vrhu doline Stubičke Reke a ispod Visa i kose Madžarica. Kuće su po kosama i po stranama dolina seoskih potoka. Naselje je rezređenog tipa i deli se na krajeve koji se nazivaju po većim rodovima.

    Vode.

    -Voda za piće i za druge domaće pootrebe upotrebljava se sa bunara koji leti presušuju. Zbog toga se leti donosi voda sa nekoliko izvora, od koji je najglavniji izvor Veliki Bunar. Po predanju on je bio tako jak izvor da je ispod njega nekada radilo devet valjarica. Kada su Mađari iz ovog kraja odlazili, oni su ovaj izvor zatvarali slaninom, pa je njegova voda provalila, tobož, u Toplicu kod Mionice. Kroz selo protiču pet bezimenih potočića, koji leti presušuju. U selu ima dve bare, Darina Bara i Madžarska Bara, na kojima se napaja stoka. Kroz seoski potes protiču Dugi Potok i Mali Potok, oba utiču u Stubičku reku.

    Zemlje i šume.

    -Njive i livade su na mestima koja se zovu: Belutak, Đurino Polje, Debelo Brdo, Vis, Grabovica, Belo Polje, Cerova Kosa, Kosica, Madžarac, Letište, Klik, Ciganlija (danas tu nema Cigana) i Kamalj u planini. Seoska utrina i šuma je na Visu.

    Starine u selu.

    -Staro, kažu „madžarsko“, groblje je na kosi Madžarcu ispod Visa. Doskora je tu bilo veoma velikih i grubo otesanih nadgrobnih ploča od kamena krečnjaka, koje su bile okrenute svojom dužinom istok-zapad. I sada se mogu raskopati ploče, jer ih je zemlja prekrila.
    U mestu Starom Selu u livadama, ispod današnjeg groblja, bilo je staro naselje, današnjeg sela Stubica. Tu se izoravaju parčad „užičkih lonaca“. Sa mesta Ciganlije odselili su se Cigani u susedno selo Lukavicu.

    Podaci o selu.

    -Litija se nosi Tomine (Vodene) Nedelje, prve po Vaskrsu a zavetni dan je letnji Sv. Arhanđel.
    Ovo naselje se prvi put pominje 1811. godine, a 1818. godine u njemu je bilo 14 kuća. Po J. Gavriloviću ono je imalo 1844. godine 24 kuće i 160 stanovnika. Danas Stubica ima 12 rodova sa 96 kuća.

    Poreklo stanovnišva.

    Starinački rod su:
    -Novičići, slave Alimijevdan.
    Pre Karađorđevog ustanka doselilo se pet rodova:
    -Ćirići (Marjanovići) su „prečani“. Oni su ovamo došli još za Turaka sa Čukarice kod Beograda, slave Jovanjdan. Od njih su po svoj prilici:
    -Lazarevići, Markovići i Milovanovići, stari rodovi koji imaju istu slavu kao i Ćirići, Jovanjdan.
    -Blagojevići (Živojinovići) su jedan rod; predak Obren doselio se iz Bosne, Aranđelovdan.
    -Đokići, Obren, predak Blagojevića, uzeo dovotka Đoku Bosanca, od koga su današnji Đokići, Aranđelovdan.
    -Živkovići „Švabe“ su iz Srema. Došli na zemlju Ćirića, pa su zbog roga uzeli njihovu slavu Jovanjdan a ranije su slavili Stevanjdan.
    -Babići ne znaju za svoju starinu, Đurđic.
    -Lomići su izumrli po muškoj lozi, slavili su Ignjatijevdan.
    Posle Karađorđevog ustanka pa do danas doselilo se šest rodova:
    -Filipovići (Kovačevići i Miloševići) su iz Planinice kod Gornjeg Milanovca, Velika Gospojina.
    -Sredojevići su se doselili iz Bosne, slave Lučindan.
    -Rankovići su se doselili iz Branetića u Kačeru oko 1860. godine, Nikoljdan.
    -Perišići su se doselili oko 1860. godine iz Bosne, Jovanjdan.
    -Sredojevići drugi su iz Mileševa kod Prijepolja, naselili su se u mestu Letištu, Đurđevdan.
    -Nešković je došao iz Šušnjara ženi u kuću, Lučindan.

    Odgovori
  • Milodan

    Lazarevac i okolna sela, Dren. Prema knjizi „Šumadijska Kolubara“ Petra Ž. Petrovića, prvo izdanje 1939. godine, drugo izdanje 1949. godine – poslednje izdanje Službeni Glasnik i SANU – Edicija „Koreni“ 2011. godine u sklopu knjige „Šumadija i Šumadijska Kolubara“.

    Položaj sela.

    Dren je istočno od varošice Lazarevca a u prisoju brda Branovice, Debelog Rta i Oskoruše. Kuće su na kosi Debelog Brda i po povijarcima između sesokih potoka, grupisane po roovima. Krajevi se nazivaju po rodovima. Naselje je razređenog tipa.

    Vode.

    -Dren ima dobru bunarsku vodu i samo jedan izvor – Veliki Bunar. Kroz selo protiču dva potoka; Dren, po kome je selo dobilo današnje ime i Potok. Oba potoka leti presušuju.

    Zemlje i šume.

    -Njive i livade su na mestima koja se zovu: Dugo Brdo, Cerje, Stare Livade, Krivaje, Bresko Polje, Mramor, Branovice, Crvene Njive. Njive na Brdu, Šibovito, Oranice, Oskoruša i Glavica.
    Seoska utrina i šuma su Bojanske Strane i Seličke Strane.

    Starine i selu i ime selu.

    -Groblje je u Starom selu, a tu je bilo i groblje nekog starog naselja. Selo se zbalo Kuke, pa se, zbog ružnog imena, zvanično nazvalo po rečici Drenu koja protiče kroz selo. Po narodnom kazivanju naziv Kuke došao je po tome što su ljudi u tom selu kukali kada im je jednom prilikom grad potukao useve. Po predanju više Kuka, današnjeg Drena, bila je „brazda“ (granica) između Nemanjine Srbije i Mađarske.

    Podaci o selu.

    -Litija se nosi na Beli Četvtak po Trojicama a zavetni dani su Pavlovdan i Ilindan.
    Po arhivskim podacima Kuke se pominju prvi put 1811. godine, a 1818. u njemu je bilo 44 kuće; 1844. godine imalo je 44 kuća sa 302 stanovnika. Danas u njemu ima 15 rodova sa 84 kuće i dva ciganska roda sa dve kuće.

    Položaj sela.

    Dren je istočno od varošice Lazarevca a u prisoju brda Branovice, Debelog Rta i Oskoruše. Kuće su na kosi Debelog Brda i po povijarcima između sesokih potoka, grupisane po roovima. Krajevi se nazivaju po rodovima. Naselje je razređenog tipa.

    Vode.

    -Dren ima dobru bunarsku vodu i samo jedan izvor – Veliki Bunar. Kroz selo protiču dva potoka; Dren, po kome je selo dobilo današnje ime i Potok. Oba potoka leti presušuju.

    Zemlje i šume.

    -Njive i livade su na mestima koja se zovu: Dugo Brdo, Cerje, Stare Livade, Krivaje, Bresko Polje, Mramor, Branovice, Crvene Njive. Njive na Brdu, Šibovito, Oranice, Oskoruša i Glavica.
    Seoska utrina i šuma su Bojanske Strane i Seličke Strane.

    Starine i selu i ime selu.

    -Groblje je u Starom selu, a tu je bilo i groblje nekog starog naselja. Selo se zbalo Kuke, pa se, zbog ružnog imena, zvanično nazvalo po rečici Drenu koja protiče kroz selo. Po narodnom kazivanju naziv Kuke došao je po tome što su ljudi u tom selu kukali kada im je jednom prilikom grad potukao useve. Po predanju više Kuka, današnjeg Drena, bila je „brazda“ (granica) između Nemanjine Srbije i Mađarske.

    Podaci o selu.

    -Litija se nosi na Beli Četvtak po Trojicama a zavetni dani su Pavlovdan i Ilindan.
    Po arhivskim podacima Kuke se pominju prvi put 1811. godine, a 1818. u njemu je bilo 44 kuće; 1844. godine imalo je 44 kuća sa 302 stanovnika. Danas u njemu ima 15 rodova sa 84 kuće i dva ciganska roda sa dve kuće.

    Napomena:
    Poreklo stanovništva ovog sela već je prezentirao saradnik Porekla Aleksandar Aksić Šarko.

    Odgovori
  • Milodan

    Lazarevac i okolna sela, Strmovo. Prema knjizi „Šumadijska Kolubara“ Petra Ž. Petrovića, prvo izdanje 1939. godine, drugo izdanje 1949. godine – poslednje izdanje Službeni Glasnik i SANU – Edicija „Koreni“ 2011. godine u sklopu knjige „Šumadija i Šumadijska Kolubara“.

    Položaj sela.

    -Strmovo je malo selo na kosi koja čini razvođe Turije i Peštana, između sela Tuleža, Mirosaljaca, Baroševca i Prkosave. Granice seoskog atara su do Tuleža reka Turija, do Prkosave je potes Straževica, prema Malim Crljenima i Baroševcu su Brda, a do Mirosaljaca su Krušaci, Zmijarski Potok i Jasik. Kuće su grupisane duž glavnog seoskog puta koji ide sredinom kose te stoga ovo selo ima izgled razređenog i izduženog naselja.

    Vode.

    -Strmovo ima dobru izvorsku vodu. Izvori su: Ciganlija do Tuležža, Straževica i Slanac do Prkosave. Potoci su: Duboki Potok, Ciganlija, Šušnjarac, Zmijarski Potok i reka Turija. Voda se upotrebljava i sa bunara, koji leti presušuju.

    Zemlje i šume.

    -Njive i livade su na mestima koja se nazivaju: Selište, Šušnjar, Aluge, Jezero, Jabuke, Duga Luka, Ključevi, Krčevina, Krušaci, Votnjaci, Brda, Straževica, Radevica, Jasik i Ornica. Seoske utrine ima u Planini, Šušnjaru, Radevici, Rastokama, Krušacima i na Brdima. Tu je šuma i seoska ispaša.

    Starine u selu.

    -Stari „Užički put“ vodio je preko Rudovačkog Zabrana na Straževicu, pa je preko Volujaka vodio dalje za Junkovac i Beograd. Po predanju na Straževici su preci današnjih Nerandžića, doseljenici iz okoline Debra, čuvali put. Mesto Karaula je bilo neko vreme narodno zborno mesto.

    Podaci o selu.

    -Današnje groblje je ukraj sela. Litija se nosi na Beli Četvrtak po Trojicama a zavetni dan su Mladenci.
    Strmovo se prvi put pominje 1458 godina kao Stromovo u „vlsti ostrvičkoj“. Današnje selo je uneto u popisne spiskove za 1822. godinu. Ono je tada imalo sedam kuća, a 1844. godine u njemu je bilo 15 kuća sa 87 stanovnika. Danas u Strmovu ima 9 rodova sa 49 kuća.

    Napomena:
    Poreklo stanovništva ovog sela već je prezentirao saradnik Porekla Aleksandar Aksić Šarko.

    Odgovori
  • Milodan

    Lazarevac i okolna sela, Trbušnica. Prema knjizi „Šumadijska Kolubara“ Petra Ž. Petrovića, prvo izdanje 1939. godine, drugo izdanje 1949. godine – poslednje izdanje Službeni Glasnik i SANU – Edicija „Koreni“ 2011. godine u sklopu knjige „Šumadija i Šumadijska Kolubara“.

    Položaj sela.

    -Trbušnica je na razvođu Peštana i Onjega, a između sela Rudovaca, Kruševice, Brajkovca i Bistrice. Granice seoskog atara su do Brajkovca Debelo Brdo i Rankov Rt; do Bistrice Brdo Starač, Zbegovište, Vis Glavica, brda Petlača i Rakovac; do Malih Crljena su kosa Čik, mesta Pavlovac i Paljevine; prema Kruševici su mesta u potesu Osoje, Lipar, Gudura i Dugo Cerje do Onjega; odatle granica ide preko Paleža i Proseka do Brajkovca. Kuće su rasturene po kosama i čine naselje razbjenog tipa. Naselje se deli na dva kraja: Crniševu koji je do Brajkovca a drugi je Radiški Kraj.

    Vode.

    -Voda za piće i ostale domaće potrebe upotrebljava se sa izvora („bunara“) i sa bunara. Izvori su Begovac, Zlatinac i Rakovac. Rečica Trbušnica postaje od potoka Masurićevca i Bubanje. Ostali seoski potoci su neznatni i leti presušuju.

    Zemlje.

    -Njive i livade su na mestima koja se zovu: Rankov Rt, Starač, Zbegovište, Glavica, Petlača, Vinjag, Debeli Breg, Poljana, Male Košare, Velike Košare, Lipar, Razbojište, Gudure, Krivaja, Prosek, Slavkovice, Cerje, Uzana, Blata, Osoje, Dojinac, Ravni, Sošinac i Pavlovac. Kod Krstate Ploče, na Staraču je kamenolom granita.

    Podaci o selu.

    -Staro selo je bilo na mestu Pavlovcu u Osoju. Na Liparu je vođena borba između Tome Vučića i Mićića 1842. godine. U selu ima dva groblja; jedno je u Beležnoj Jaruzi a drugo na Razbojištu, na kome je bilo staro groblje.
    Litija se nosi na Spasovdan a zavetina se drži na Mladence.
    Ovo naselje se prvi put pominje 1664. godine a uneto je i u Ebšelvicovu kartu. Po arhivskim podacima zabeleženo je 1811. godine a 1818. godine u njemu je bilo 41 kuća. Godine 1844. Trbušnica je imala 59 kuća sa 358 stanovnika. Danas u njoj ima 34 roda sa 211 kuća.

    Poreklo stanovništva.

    Najstariji rodovi u ovom selu doselili su se iz Starog Vlaha pre Karađorđevog ustanka. To su rodovi:
    -Brkići su najstariji u selu, Nikoljdan.
    -Subotići (Jeremići, Živkovići i Nedeljkovići) su se doselili posle Brkića, Jovanjdan.
    -Radišići, Aranđelovdan.
    -Krunići (Ilići, Matići i Markovići) su bili jedan rod, pa su se razrodili, Đurđevdan.
    -Stevanovići, Lučindan.
    -Živanovići (Vasiljevići), Nikoljdan.
    -Lukići, su slavili Savindan pa im se neki gost smrzao na putu i od tada slave Petrovdan.
    -Dimirijevići (Filipovići, Kandići, Nakići, Rankovići, Todosijevići, Đorđevići i Milanovići), predak od Brkića uzeo udovicu iz Sremčice, u Beogradskoj Posavini, koja mu je dovela sina Dimitrija, po kome su se prezivali Dimitrijevići, Alimpijevdan.
    -Lukići drugi su iz Bosne, Mratindan.
    -Ranđići (Dišići, Mirkovići, Paunovići, Živkovići, Petrovići i Spasojevići) su se doselili „od Kolašina“, Mitrovdan.
    Posle Karađorđevog ustanka doselilo se šesnaest rodova:
    -Kondići su iz Bihora, jednog odseljenika imaju u Baroševcu a jednog u Beogradu, Đurđic.
    -Vasići su iz Markovca u Lepenici, Alimpijevdan.
    -Pavlovići, ded se doselio pre stotinu godina iz Baroševca, Nikoljdan.
    -Vićentijevići su došli iz Kruševice, Sv. Vrači.
    -Jankovići su „od Javora“, Lazarevdan.
    -Simići su došli iz Osata, Lučindan.
    -Nedeljkovići su iz Starog Vlaha, Đurđic.
    -Blagojevići (Jovanovići) su od Sarića u Dudovici, Aranđelovdan.
    -Đorđevići su se doselili oko 1860. godine iz Orašca u Gornjoj Jasenici, Đurđevdan.
    -Stojanovići su iz Donjih Prisjana u Vlasotinačkom srezu, Mitrovdan.
    -Borisavljevići su se doselili posle ratova 1878. godine iz Zagrađe na Rudniku, Đurđevdan.
    -Nedeljkovići su iz Prkosave, Đurđevdan.
    -Jankovići su iz Vinče u Gornjoj Jasenici, Stevanjdan.
    -Prokići (Jovanovići) su iz Žabara u Lepenici, Jovanjdan.
    -Petrovići su iz Žabara, Nikoljdan.
    -Plećević su od Plećevića u Garašima u Gornjoj Jasenici, Jovanjdan.
    Noviji doseljenici su:
    -Simići ssu se doselili 1905. godine iz Plaskovca u Gornjoj Jasenici, Nikoljdan.
    -Ivanovići su iz Brajkovca, Sv. Petka Paraskeva.
    -Miščevići su iz Like, Nikoljdan.
    -Sablići su iz Knina u Dalmaciji (valjda u Lici, op. Milodan), Đurđevdan.
    -Vulićevići su iz Prkosave, Nikoljdan.
    -Milovanovići su iz Prkosave, Nikoljdan.
    -Radivojevići su iz Kruševice, Nikoljdan.
    -Lazarevići su izumrli a bili su poreklom iz rudničkog Ozrena.
    -Mihailovići si izumrli u ovom selu; od njih su Gajići u Bistrici.
    -Petrovići su ciganski rod, ne znaju maternji jezik, doselili se kao kovači iz Žabara u Lepenici, Sv. Petka Paraskeva.

    Odgovori
  • administrator

    Milodan:
    Lazarevac i okolna sela, Cvetovac*. Prema knjizi „Šumadijska Kolubara“ Petra Ž. Petrovića, prvo izdanje 1939. godine, drugo izdanje 1949. godine – poslednje izdanje Službeni Glasnik i SANU – Edicija „Koreni“ 2011. godine u sklopu knjige „Šumadija i Šumadijska Kolubara“.

    *Ovo selo je u potpunosti raseljeno zbog širenja tamnavskih kopova RB Kolubara (op. Milodan)

    Položaj sela.

    -Cvetovac je na aluvijalnoj ravnici između reka Kolubare, Lukavice, Peštana i njihovih otoka Peštanca i Brzaka. Kuće su udaljene jedna od druge po stotinu i više metara i čine naselje razbijenog tipa. Ono se deli na Gornji i Donji Kraj.

    Vode.

    -Za piće i druge domaće potrebe upotrebljava se voda sa bunara i đermova, koje ima svaka kuća, a neke kuće imaju po dva ili tri bunara u livadama, na kojima se napaja stoka. Oni su duboki od 3 do 6 metara. Kroz selo i seoski potes teku Kolubara, Lukavica, Kolubarina otoka Brzak i Peštanova otoka Peštanac. Peštan se sastaje sa Lukovicom kod mesta Sastavaka. Ranije su ove reke plavile selo, pa se zbog toga selo tri puta raseljavalo, odlazeći u Vreoce i vraćajući se natrag. Sada su rečna korita ispravljena i pročišćena i, kada padnu velike kiše i posle topljenja velikog snega u proleće, izliva se samo staro korito Kolubare, koje se naziva Predo, ali ne čini znatne štete.

    Zemlje i šume.

    -Njive i livade su na mestima koja se zovu: Staro Selo, Anište, Kamenica, Lešće, Budžaci, Ključevi, Vrblje, Mišja Bara, Đurina Bara, Crna Bara, Kućerina i Divči Bara.
    Stara šuma je iskrčena i utrina izdeljena. Privatna šuma se čuva po zabranima, a zajednička je u Donjem Kraju, pored Lukavice. Stariji ljudi pamte kada su kuće bile u gustoj šumi, a u Skobaljskom Ključu ona je bila toliko gusta da se kroz nju nije moga „da provuče ni guja“.

    Starine u selu.

    -Staro groblje prosekla je i neprestano ruši Lukavica. Drugo staro groblje je bilo na mestu Starom Selu u Gornjem Kraju. Tu su se i do danas sačuvali nadgrobni spomenici od kamena, koji su bez natpisa i šara. U mestu Vrblju ima kameni nadgrobni „beleg“ koji je bez natpisa i ne zna se čiji je. Kod mesta Vrajkorskog Groba nađen je četvrtasti nakovanj od gvožđa, koji je težak oko 60 „oka“. Stari put je prelazio Kolubaru na Marinom Brodu, vodio je pored hana u mestu Starom Selu, pa dalje išao za Stepojevac. Staro naselje je bilo na mestu Starom Selu, a tu je za vreme Turaka bio han. Tada se naselje, po predanju, zvalo Lugić.

    Nastanak sela.

    -Današnje naselje su osnovali Vreočani sredinom prošloga veka. Na tom mestu oni su imali stočarske kolibe. Stariji ljudi u Vreocima pamte, kada je u današnjem Cvetovcu, na mestu Boračkim Vodenicama (vodenice Malog Borka, op. Milodan) bilo četiri vreočke kolibe za stoku a sada je tu čitavo selo.
    Ov naselje je zvanično proglašeno za selo 1874. godine a dotle je bilo zaselak Vreoca.

    Ime selu.

    1. Na prostoru današnjeg Cvetovca su bile cvetne livade, po kojima se to mesto nazvalo Cvetovac, pa se po tome i današnje selo tako nazvalo.
    2. M. A. Marinković, učitelj, zabeležio je 1897. godine dva narodna predanja, po kojima se to mesto tako nazvalo:
    a) Selo se nazvalo po nekom hajduku Cvetku, koji je tu poginuo.
    b) Po drugoj varijanti Cvetovac je dobio ime po izvesnoj Cveti, koja se udala i prva odvedena iz Vreoca u Cvetovac.
    3. Po Risti T. Nikoliću i M. Đ. Milićeviću selo se nazvalo po Cvetoju, osnivaču sela.

    Podaci o selu.

    -Današnje groblje je zajedničko sa Vreočkim u Vreocima. Litija se nosi na Spasovdan a zavetni dan je Beli Četvrtak, pred Veliki (Vaskršnji) post, koji se praznuje zbig grada i Treskovita Sreda, šesta posel Velike Srede, koja se praznuje zbog groma. Danas u Cvetovcu ima 19 rodova sa 120 kuća.

    Poreklo stanovništva.

    Pre Prvog narodnog ustanka doselilo se sedam rodova.
    -Tomići, predak Toma se doselio iz Hercegovine i prvi zasnovao selo u današnjem Lugu, Đurđevdan.
    -Zorići (Radičevići, Marinkovići, Radojičići), doselila se tri brata od kojh su današnji rodovi, Ignjatijevdan.
    -Erići su od Višegrada, Ignjatijevdan.
    -Markovići i Usinci, imaju krvne srodnike koji su prešli u islam negde u Bosni, Đurđevdan.
    -Terzići, predak, kao „terzija“, se doselio od Prizrena, Aranđelovdan.
    -Novakovići su, kako kažu, „arnautske krvi“, Avramijevdan.
    -Veselinovići su iz Srema, Đurđevdan.
    U prošlom veku pa do danas doselilo se dvanaest rodova:
    -Paunovići (Stojičevići) su od Bajine Bašte, Mitrovdan.
    -Glišići* su Užičani, Nikoljdan.
    *Oni su srodnici majora Aleksandra Glišića koji je poginuo kod Kumanova 1912. godine.
    -Gospavići (Vukići i Vasići) su od Radičevića u Vreocima, Ignjatijevdan.
    -Grčići su od Grčića u Vreocima, Ignjatijevdan.
    -Tadići su iz Malog Borka u Tamnavi a starinom su iz okoline Užica, Aimpijevdan.
    -Krsmanovići „Ercegovci“ su iz Vreoca, Jovanjdan.
    -Karamarković je iz Vreoca, slavi ženinu slavu – Jovanjdan.
    -Krstići su iz Malog Borka, Trifundan.
    -Milinović je iz Virovaca kod Mionice, slavi ženinu slavu – Đurđevdan.
    -Gordići, otac došao iz Čičkova kod Arilja, prvo u Vreoce pa ovamo; imaju krvne srodnike Gordiće u Čibutkovici, Mratindan.
    -Dišić je došao iz Konatica ženi u kuću 1920. godine, Đurđic.
    -Matejić je iz Velikih Crljena, Đurđevdan.

    Odgovori
  • Milodan

    Lazarevac i okolna sela, Čibutkovica. Prema knjizi „Šumadijska Kolubara“ Petra Ž. Petrovića, prvo izdanje 1939. godine, drugo izdanje 1949. godine – poslednje izdanje Službeni Glasnik i SANU – Edicija „Koreni“ 2011. godine u sklopu knjige „Šumadija i Šumadijska Kolubara“.

    Položaj sela.

    Čibutkovica je u dolini Ljiga, a između njegovih pritoka Onjega i Grabovice. Kuće su na prisojnim strabama pobrđa, između kojih ima nekoliko dolina seoskih potoka. One čine naselje razređenog tipa, koje se ne deli na izrazitije krajeve.

    Vode.

    -U selu ima dva jaka izvora i to Madžarac kod crkve i Bunarina kod Crkvine. Ostali izvori su izvan naselja. To su ovi izvori: Barutljiva Voda u dolini Grabovice, Kisela Voda u Lakovim Livadama u mestu Grabovici i Hajdučka Voda u šumi kod Vasića Svinjca i Žitnih Jama. Seoski potoci su: Crne Reka ili Velika Reka, Grabovica ili Grabovački Potok, Kovačica koja u Vignjištu postaje od nekoliko bezimenih potokoa i Zečevica između Kovačice i Grabovice.

    Zemlje i šume.

    -Mesta u kojima su njive i livade nazivaju se: Duga Kosa, Crne ili Velika Reka, Kovanluk, Buranijaševica, Zlurada, Prva Bara, Međedna Bara, Mravinci, Turski Grob, Vinogradina i Grabovica; ispod sela su Prosine, Makiši i Ljig.
    Seoska šuma je na Cerovoj Glavici, Dugoj Kosi, Kamenitoj Kosi, Sarićvvoj Kosi, Beloj Kosi i Kamenjaku.
    Kamen krečnjak se vadi i peče kreč u Aksentijevića Strani

    Starine u selu.

    -Kod Jevremovića kuća ima poveća bara, a kod nje su i ruševine od nekakvih zgrada. Narod kazuje da je tu bio „grad proklete Jerine“. U zidinama toga tobožnjeg grada nalazile su se uzidane gvozdene alke. Ostaci tih građevina su blokovi netesanog kamenja, među kojima ima najviše belutka, koji narod odnosi za zidanje bunara. na tom mestu nije bio nikakav grad, već su tu bili hanovi a uzidane alke služile su za vezivanje konja.
    Stara crkva je bila na mestu Crkvinama, nedaleko od današnje crkve. Oko nje je bilo staro groblje. Današnja crkva je u dolini Crne Reke a tu je i osnovna škola. Narod priča da je na tom mestu bilo staro srpsko groblje. Crkva slavi Đurđevdan. Ona je podignuta 1805. godine od brvana i služila je do 1848. godine kada je na tadašnjim temeljima podignuta nova crkva od tesanog kamena i pokrivena šindrom. Ikonostas je radio, pa zapisu na njemu, Nikola Janković iz Ohrida 1848. godine. Crkva je nanovo pokrivena limom 1883. godine i na krovu su postavljena dva metalna krsta.
    Kazuje se da je neko našao na mestu Buranijašeici novac koji je pripadao ovoj crkvi i tu zakopan u vremenu neke narodne bežanije. U potoku Zečevici ima tri nadgrobna „belega“ bez natpisa.

    Ime selu.

    -Za ime sela se kazuje da je došlo po „čibucima“, koje su izrađivali Cigani na mestu Vignjištu. Po drugim kazivanjima ljudi ovog sela su bili bogati i pobožni. Oni su često išli u „hadžiluk“ na Hrostov grob, a otuda se vraćali sa zapaljenim čibucima. Susedi su te hadžije nazivali „Čibutkovcima“, tj. ljudi koji puše na „čibuke“, pa se po njima i selo tako nazvalo. Bosnića Brdo zove se po nekoj devojci, iz Bosne, koja je na tom mestu poginula, pa joj se i danas grob čuva u Radosavljevića voćnjaku.

    Podaci o selu.

    -Litija se nosi o Belom Četvrtku po Duhovima. Zavetina se nija držala. Ali grad potuče letinu na dan Sv. Arhanđela Mihaila 1883. godine, pa je od tada taj dan postao „zavetan“ za selo da se praznuje.
    Godine 1664. proputovao je kroz ovu oblast turski putopisac Evlija Čelebija, koji u svom putopisu pominje naselje Kovač na mestu današe Čibutkovice. To se ime očuvalo i do naši dana u nazivu rečice Kovačice, a iz toga vremena je, verovatno, i naziv Vignjište. Na Ebšelvicovoj karti zabeležen je današnji naziv ovog sela. U njemu je bilo 1818. godine 40 kuća, 1844. godine 62 kuće sa 411 stanovnika. Danas u Čibutkovici ima 4 rodova sa 188 kuća.

    Poreklo stanovništva.

    Najstariji rodovi u ovom selu su:
    -Nešovići, koji su izumrli i
    -Milići (Ilići), Mratindan.
    Ova dva roda se smatraju za starince.
    Pre Karađorđevog ustanka doselila su se dva roda:
    -Čančare (Čančarevići), predak Mateja doselio se iz Dobrinje kod užičke Požege. Ilija Marinković Čančara učestvovao je u boju na Mišaru 1806. godine. Njegov brat Jevto poginuo je na Mišaru kao konjički zastavnik, Aranđelovdan.
    -Kukavice (Miloševići), predak se doselio iz sela Kukavica kod Novog Pazara; imaju odseljenike u Barzilovici, Aranđelovdan.
    U prošlom veku doselilo se trideset i tri roda:
    -Crnorečani (Radosavljevići i Tadići), predak se doselio „od vode Lima“, Nikoljdan.
    -Jovanovići, predak Petar Bukva se doselio „od Lima“, Jovanjdan.
    -Vukovići (Stanojevići) su iz Rakara kod Valjeva, doselili se oko 1830. godine, Đurđic.
    -Pavlovići, predak se doselio iz Pirlitora na Limu, Đurđic.
    -Rafailovići (Petrovići) su iz Brđana kod Čačka, Sv. Vračevi.
    -Aćimovići su iz Kruševačke Župe, Đurđevdan.
    -Kolačarići su iz „Svete Gore“, a ovamo se doselio predak Radivoje posle „madžarske bune“ iz Bežanije u Sremu, Nikoljdan.
    -Bodiroge (Jevremovići, Đorđevići i Nikolići), su Užičani, Stevanjdan.
    -Bogdanovići, „kapetan“ Bogdan doselio se iz Užica, Nikoljdan.
    -Krstovići, praded Krsto doselio se iz Ivanjice, Sv. Joakim i Ana.
    -Aksentijevići, praded „knez“ Aksentije doselio se sa Zlatibora 1850. godine i bio jedini pismen čovek u ovome kraju tog vremena, Đurđevdan.
    -Sarići (Miloševići), praded došao odnekud kao sluga, Sv. Vračevi.
    -Antonijevići su sa Zlatibora, Lučindan.
    -Ćosići su sa Zlatibora, Nikoljdan.
    -Mirkovići su sa Zlatibora, Nikoljdan.
    -Domanovići su sa Zlatibora, Sv. Vračevi.
    -Guskovići (Božići) su iz Brgula u Tamnavi, Jovadan.
    -Zarići, otac, kao građevinar, se doselio iz Siječe Rijeke (Seče Reke) kod Kosjerića, Đurđevdan i Lučindan kao slavu zemlje na koju su se naselili.
    -Ćobinci (Živanovići) su iz okoline užičke Požžege, Miholjdan.
    -Bagići (Stefanovići) su od Užica, Nikoljdan.
    -Živkovići su od Užica, Nikoljdan.
    -Milosavljevići su od Užica, Sv. Vračevi.
    -Negovanovići su Užičani a ovamo su došli iz kolubarskog Strmova kod manastira Bogovađa, Aranđelovdan
    -Zindovići su od Ivanjice, Đurđevdan.
    -Savkovići su od Kosjerića, Sv. Vračevi.
    -Jevremovići su od Kosjerića, Lučindan.
    -Gordići, Živan Gorda došao kao sluga iz Čičkova kod Ivanjice, Nikoljdan.
    -Tanasijevići su Užičani, Lučindan.
    -Mihailovići su iz Barzilovice, Nikoljdan.
    -Joculići (Mitrovići) su Užičani a ovamo su došli iz Babajića na Ljigu, Lučindan.
    -Vasići su iz okoline Čačka, Lučindan.
    -Milutinovići, ded Klempo doselio se iz Tutoša kod Nove Varoši, Nikoljdan.
    -Radenkovići su iz Branetića u Kačeru, Aranđelovdan.
    Noviji doseljenici:
    -Sandići su iz Petke, došao očuhu u kuću, Đurđevdan.
    -Kovačevići su došli 1903. godine iz obližnjeg Latkovića, koji pripada valjevskoj Kolubari, Aranđelovdan.
    -Poljanci (Tomići) su iz Poljanice kod Gornjeg Milanovca; imaju odseljenike u Barzilovici, Đurđic.
    -Lukići su iz Umčara u Beogrdskom Podunavlju a starinom su od Sjenice, Lučindan.
    -Radosavljevići su iz okoline Mladenovca, Đurđevdan.
    -Hajdukovići (Jovanović) su iz okoline Mladenovca, Mratindan.
    -Zečevići si iz Lipovca u Gornjoj Jasenici, naselili se 1907. godine, Lučindan.
    -Matići su iz Vreoca, Ignjatijevdan.
    -Jestrovići su iz Branetića i Kačeru, Đurđevdan.
    -Stevanovići, otac došao kao „ćeramidžija“ iz okoline Vranja, Av. Petka Paraskeva.

    Odgovori
  • Milodan

    Lazarevac i okolna sela, Šopić. Prema knjizi „Šumadijska Kolubara“ Petra Ž. Petrovića, prvo izdanje 1939. godine, drugo izdanje 1949. godine – poslednje izdanje Službeni Glasnik i SANU – Edicija „Koreni“ 2011. godine u sklopu knjige „Šumadija i Šumadijska Kolubara“.

    Položaj sela.

    -Šopić je jedno među većim selima ove oblasti. Ono je u kolubarskoj ravnici između rečica Lukavice i Peštana. Kuće su sa obe strane glavnog puta Beograd-Lazarevac i gotovo ušorene, a ukoliko se ide dalje od puta sa obe strane one su razređenije i čine naselje manje zbijenog tipa. Ono se deli na ove krajeve: Orašac do Lazarevca, Krivaja u dolini potoka Krivaje, Crkveno Polje – jezerska terasa kod današnje crkve, Šabac ispod Orašca, Ulice i Crna Bara prema Kolubari i kraj Peštan pored reke Peštana.

    Vode.

    -Za piće i domaće potrebe upotrebljava se voda sa bunara, a stoka se napaja na Lukavici, Peštanu, potoku Krivaji i na Kolubarinoj otoci Očazi, koja poteče samo kada nadođe Kolubara. Posle većih kiša i naglog topljenja snega Kolubara, Peštan i Lukavica plave njive u polju.

    Zemlje i šume.

    -Zemište je plodno, osobito ono u ravnici ispod naselja. Njive su na mestima koja se zovu: Trnovčica, Prekaja, Lazina, Štipaljica, Glogov Ključ, Miovača, Peštan, Mramor, Aluga, Crna Međa, Rudo Brdo, Rudi Gaj, Srednji Rt, Kusadak, Zbegovište, Belića Bara, Kojina Bara, Dubočica, Očaga, Ribeš, Razliv (otoka Lukavice), Medvedar i Zelena Bara.
    Šuma se čuva u privatnim zabranima. Seoske šume i utrine nema.
    U kraju Orašcu vadi se lignit.

    Starine u selu.

    -U Orašcu, nedaleko od železničke stanice (Lazarevac, op. Milodan) izoravaju se temelji nekog starog naselja. Tu je bilo i staro groblje, sa koga je povađeno nadgrobno kamenje i uzidano u crkvu. Po predanju u tom naselju je bila i „madžarska“ crkva.
    Na njivi Gotovčevića poznaju se temelji od neke druge crkve. Po jednom kazivanju i ona je bila „madžarska“, dok je po drugim, verovatnijim, pričanjima, to bila privremena crkvica u zbegu. I oko ove crkve poznaju se tragovi starog groblja.
    O postanku imane otoka Očage priča se u narodu, da su se voleli momak i devojka, a roditelji im nisu dali da se uzmu. Momak se dogovori sa devojkom, pa pobegnu u šumu na mesto gde danas protiče Očaga. Posle teškog života i gladovanja momak ostavi devojku i ode u selo po hranu. Nakon dugog čekanja devojka je pomislila, da ju je momak napustio, pa je u očajanju, idući njegovim tragom, gorko plakala i proklinjala ga. Tamo gde su joj padale suze provalila se zemlja i, po suzama iz očiju provaljeno mesto (otoka), nazove se Očaga.
    Za Stanin Vir u Očazi, priča se, da je neka baba Stana uzjahala jarca da pređe Očagu, pa je pala u vir i udavila se.

    Ime selu.

    -Po predanju ovo naselje je osnovao pre Karađorđevog ustanka neki Stevan Šopšaga, po kome se mesto nazvalo Šopić. Šopšaga je sa pet sinova došao „od banske strane“ i naselio se pored Kolubare na kojoj je sagradio vodenicu sa osam vitlova, koja još i danas postoji.

    Podaci o selu.

    -Današnja crkva je prvo podignuta 1815. godine od brvana na temeljima neke stare crkve, pa je obnovljena 1869. godine. Ona je u Crkvenom Polju, gotovo u sredini sela i posvećena je Sv. Arhanđelu Gavrilu. Litija se nosi prvi dan Duhova. Drže se tri zavetna dana; Novo leto, Sv. Trivun i drugi dan Vaskrsa.
    Šopić se prvi put pominje po arhivskim podacima kao „šopićska nurija“ 1723. godine; a na jednoj geografskoj karti iz 1745. godine Šopić je označen na Kolubari. Zatim se pominje kao naselje 1811. godine; bilo je u njemu 54 kuće; godine 1844. ima je 95 kuća sa 578 stanovnika. Danas u njemu ima 24 roda sa 258 kuća i jedan ciganski rod sa 4 kuće.

    Poreklo stanovništva.

    Od Šopšaginih sinova su današnji rodovi u Šopiću:
    -Ninkovići (Mijatovići, Uroševići, Nedeljekovići – danas Rajići, Radojevići, Živojinovići, Pavlovići, Ignjatovići, Mihailovići, Brankovići, Paunovići, Vićentijevići, Đorđevići, Ilići, Dudići
    – danas Nedeljkovići drugi, Ivanovići, Jovičići ili Jovanovići, Stekići ili Đakovići – Živanovići i Radovanovići), Ovaj veliki rod se danas razrodio, pa se međusobno žene i udaju. Svi slave Mratindan osim što jedna porodica Dudića slavi ženinu slavu – Nikoljdan.
    -Protići (Lazarevići, Lazići, Popovići, Radovanovići drugi, Vitorovići i izumrli Matići), doselili su se od Nevesinja pre devet kolena. Od njih su odseljeni Vlajići u Žarkovu, Marinkovići u Šiljakovcu, Madžarski u Guncatima a jedna porodica se odsellila u Srem i tamo je izumrla. Lazarevići tvrde da su rod sa pop Lukom Lazarevićem, Karađorđevim savremenikom iz Svileuve u Tamnavi, svi slave Nikoljdan.
    -Martinovići su starinom iz Hercegovine, a ovamo su došli „iz preka“. Po porodičnom predanju neki predak današnjih Lazarevića otkupio je Martina kao roba od Turaka i doveo ga ovamo iz Srema, Mitrovdan.
    -Birčevići (Pavlovići, izumrli Gotovčevići, Stajčići, Miliovijevići, Miloševići, Nikolići, Novakovići, Ostojići i Mikići), predak se doselio od Sjenice i zatekao u Šopići pet kuća. Daljom starinom su iz Birča u Bosni. I ovaj rod se do danas razrodio, Aranđelovdan.
    -Babići su iz Bosne, došli na zemlju Mratinaca, Lučindan i Mratindan,
    -Topalovići (Todosijevići, Pavlovići drugi i Ivankovići ili Vlajići), predak Topal doselio sse iz Bosne, Jovanjdan.
    -Spasići i Stakići su jedan rod, zajenički predak se doselio iz Bosne, Sv. Gavrilo.
    U prošlom veku doselilo se devet rodova:
    -Petronijevići (Jakovljevići, Đorđevići, Simići i Jeremići), predak Petar Brka doselio se iz Bosne, a po drugom verovatnijem pričanju, doselili su se iz Sjenice u vremenu Karađorđevog ustanka. Od Petra je danas sedmo koleno. Jedna porodica Petronijevića se odselila u Sokolovo a dve su se odselile u Mesarce u Mačvi (Petrovići), Sv. Vračevi.
    -Anočići su od Sjenice, Aranđelovdan.
    -Topdžići ne znaju za svoju starinu ali znaju da su im preci učestvovali u Drugom ustanku, Đurđic.
    -Radivojevići (Markovići) su pobegli iz Bosne zbog krve osvete, tamo su slavili Lazarevdan a ovde Aranđelovdan.
    -Rankovići, praded se doselio oko 1830. godine iz Bosne, Mratindan.
    -Nikolići, ded Periša se doselio iz Lukavice, Lučindan.
    -Matejići, ded se odnekuda doselio, Aranđelovdan.
    -Petkovići su rod Nikolićima; otac došao iz Lukavice ženi u kuću u izumrli rod Tomića, pa zbog toga slave Lučindan i Tomića slavu Aranđelovdan.
    -Kostići su iu Bosne, Krstovdan.
    -Gavrilovići su iz užičke Visoke, Đurđevdan.
    -Radovići su Hercegovdi, prebegao u Crnu Goru pa otuda ovamo, Nikoljdan.
    Noviji doseljenici su:
    -Baćanski su iz Bosne, Nikoljdan.
    -Pantelići, otac se doselio iz Ćelija 1905. godine, Đurđevdan.
    -Vasići su rod Vasićima u Lazarevcu, Alimpijevdan.
    -Borovići su iz Crne Gore, Lučindan.
    -Tomaševići su se doselili 1923. godine iz Darosave, Đurđic.
    -Stefanovići su iz Užica, Jovanjdan.
    -Stojkovići su iz Striževaca u Lužnici kod Pirota, Strevanjdan.
    -Dragićevići su iz Drena, Jovanjdan.
    -Đorđevići su Cigani-kovači, doselili su se od Sjenice posle rata 1878. godine, Nikoljdan.

    Odgovori
  • Milodan

    Lazarevac i okolna sela, Šušnjar. Prema knjizi „Šumadijska Kolubara“ Petra Ž. Petrovića, prvo izdanje 1939. godine, drugo izdanje 1949. godine – poslednje izdanje Službeni Glasnik i SANU – Edicija „Koreni“ 2011. godine u sklopu knjige „Šumadija i Šumadijska Kolubara“.

    Položaj sela.

    Šušnjar je malo naselje u neposrednoj blizini Lazarevca, upravo na kosama zapadno od njega, a doskora je bio zaselak Petke. Zasnovano je na krčevinama guste šume o početku prošloga veka. Kuće su po stranama kosa. Veći deo kuća je na rzvođu Šušnjarice i potoka Duboke Jaruge. Naselje je razređenog tipa. Šušnjar je glavni putem podeljen na dva bezimena kraja.

    Vode.

    Rečica Šušnjarica utiče u Lukavicu. U selu ima dva izvora; Babinac i Kopljanik, ali se voda za piće i ostale domaće potebe koristi sa bunara. U mestu Poljanice neprestano podvire voda, roni u zemlju, ali se izvor nikako ne javlja.

    Zemlje i šume.

    -Njive i livade su pomešane. One su na mestima koja se zovu: Obrenove Livade, Kućerine do Lazarevca, Zoljara, Veliko Brdo, Hajdučka Kosa, Grabovica, Debelo Brdo, Velika Livada, Anatema, Luka i Polje.
    Šuma je u mestu Predelima, a gotovo svaka kuća ima svoj zabran.

    Starine u selu.

    -Neko staro groblje bilo je na Debelom Brdu, od koga danas nema nikakvog traga. Tu, na Debelom Brdu, vođene su krvave borbe između srpske i austrougraske vojske u Kolubarskoj bici 1914. godine.

    Ime selu.

    -Selo je dobilo ime po gustoj šumi u kojoj je nastalo zbog velike količine opalog lišća u poznu jesen, koje se u tim krajevima naziva „šušanj“ te je selo po tome dobilo svoje ime, Šušnjar.

    Podaci o selu.

    -Ovo naselje se prvi put pominje 1818. godine, a 1844. godine imalo je 44 kuće sa 99 stanovnika. Groblje je u selu na mestu na kome je bilo neko staro groblje. Zavetni dan je letnji Sv. Nikola. danas Šušnjar ima 16 rodova sa 60 kuća i jedna ciganski rod sa jednom kućom.

    Poreklo stanovništva.

    Pre Karađorđevog ustanka doselilo se tri roda:
    -Đuketići su najstariji u selu. Njihov predak Đuketa Petrašinović doselio se iz Prijepolja, gde danas imaju krvne srodnike. Đuketini sinovi bili su sa Karađorđem u pohodu na Sjenicu 1809. godine, slave Nikoljdan.
    -Arsenijevići su došli posle Đukete od Novog Pazara, Đurđevdan.
    -Bojići su došli po pozivu Arsenijevića iz Novog Pazara, Nikoljdan.
    Posle Karađorđevog ustanka doselio se ovaj rod:
    -Petrovići (Savkovići) su došli iz Bosne, Mratindan.
    U drugoj polovini prošlog veka doselilo se osam rodova:
    -Vujanovići su iz Hercegovine; rod su im Filipovići u Petki, odakle su ovamo došli, Mratindan.
    -Živanovići (Milovanovići) su iz Bosne a ovamo su došli iz Šopića, Mratindan.
    -Rankovići su iz kolubarskog Pepeljevca , Andrijevdan.
    -Stanići su iz Višegrada, Nikoljdan.
    -Filipovići (Vasiljevići) su iz Bosne, Nikoljdan.
    -Neškovići, otac došao iz Bosne u Ćelije pa su iz Ćelija došli u ovo selo, Lučindan.
    -Kneževići su iz Lajkovca (ne kaže se kojeg), Đurđevdan.
    -Maksimovići su iz Bosne, Nikoljdan.
    Noviji doseljenici:
    -Jovanovići je od Jovanovića iz Petke, Stevanjdan.
    -Mijatovići i Petrovići drugi su jedan rod, preselili se iz Petke, Stevanjdan
    -Mitrovići su iz Venčana, Đurđevdan.
    -Markovići su iz Lajkovca (na kaže se kojeg), Đurđevdan.
    -Bogićevići su gurbetski Cigani, kovači, Sv. Petka Paraskeva.
    Izumrli rodovi:
    -Stevanovići i
    -Mitrovići drugi, slavili su Aranđelovdan.

    Odgovori
  • Milodan

    Barajevo i okolna sela, Arnajevo. Prema knjizi „Šumadijska Kolubara“ Petra Ž. Petrovića, prvo izdanje 1939. godine, drugo izdanje 1949. godine – poslednje izdanje Službeni Glasnik i SANU – Edicija „Koreni“ 2011. godine u sklopu knjige „Šumadija i Šumadijska Kolubara“.

    Položaj sela.

    -Arnajevo je na pobrđu u severnom delu oveoblasti. Granice seoskog atara su prema Sokolovi seoski put i šuma u mestu Vrtača, do Leskovca i Velikog Borka je reka Beljanica, do kosmajskog sela Beljine su njive u Međuriču, Lugu, Samarinama, kod Kruške i u Osretku; do kosmajskog sela Rožanaca su njive u Ravnicama, Dumači, Dumačin Potok, potes i rečica Velika Seona i Bostanište a do Junkovaca je rečica i potes Seona. Kuće su razređene po stranama kosa, a ima ih i u prostranim dolinama. Naselje se deli na krajeve, koji se nazivaju po rodovima: Petkovski Kraj na jugu sela, Boškovski Kraj na jugozapadu, zatim Konstatinovića Kraj, Miljkovački Kraj, Jančića Kraj i Filipovski Kraj čine glavni deo naselja.

    Vode.

    -Selo obiluje izvorskom vodom. Ona se koristi za domaće potrebe na ovim izvorima: Vrbici, Đakovcu, Stubljaci, Česmi u Lugu, Ora’u, Karačnovcu u Boškovskom Kraju, Resanovcu u sredini sela, Miljkovačkom Bunaru i na Bunarači*
    *U šumadijskoj Kolubari „bunarima“ se nazivaju priridni izvori vode (izvori), a kopane bunare nazivaju „đermovima“, jer se voda vadi pomoću đerma.
    Osim izvora u selu ima i nekoliko kopanih bunara. Kroz selo protiču Karanovački Potok, Dumačin ili Đakovački Potok i Vodični Potok.

    Zemlje.

    -Njive i livade su na mestima: Mršincu, Gaju, kod Porte, u Polju, Rtu, Strani, Lugu, Ključevima, Krušiku, Ornicama, Potesu, koji nekada bio zajednički a sada je podeljeen. Neke njive i livade nazivaju se po izvorima i potocima a neke smo već pomenuli prilikom opisa granica atara ovog sela.

    Podaci o selu.

    -Po najstarijim doseljenicima ovo selo je zasnovano krajem 18. veka, a kao selo se pominje po pisanim podacima tek 1818. godine, kada je imalo 36 kuća. Godina 1822. imalo je u njemu 37 kuća a 1844. godine imalo je 50 kuća sa 332 stanovnika. Danas Arnajevi ima 20 rodova u 167 kuća.
    Današpnje groblje je u Konstantinovića Kraju. Litija se nosi na Belu Subotu, prvu po Trojicama, a „bdenije“ (zajednička zavetna molitva) drži se na „Sv. apostoli Vartolomej i Varnava“, 11 juna po starom kalendaru.

    Poreklo stanovništva.

    Najstariji rod doselio se pre Karađorđevog ustanka, to su:
    -Miljkovići, danas Bogojevići, Bogosavljevići, Tanasijevići i Lukići. Predak Miljko, po kome su se ranije prezivali Miljkovići, doselio se odnekud i zasnovao selo. Njima su po svoj prilici rod i ove familije, jer svi slave Nikoljdan::
    -Bogićevići i Radojičići..
    -ANđelkovići.
    -Boškovići (Petrovići) i Damnjanovići.
    -Đorđevići,
    -Milojevići,
    -Đurđevići,
    -Simići i Jovanovići,
    -Stojanovići,
    -Pantelići,
    -Ilići (jedna porodica Ilića odselila se u Medoševac),
    -Tomići,
    -Petkovići i
    -Zarići – koji su uizumrli po muškoj lozi.
    Za svoju starinu ne zna osam rodova:
    -Ivanovići, slavili Aranđelovdan, sada slave Nikoljdan.
    -Davidovići, Ignjatijevdan.
    -Spasojevići, Jovanovići i Konstantinovići su jedan rod, slave Jovanjdan.
    -Filipovići, Đurđevdan.
    -Simići, jedna porodica se odselila u Sokolovo, Đurđic.
    -Konstantinovići drugi, Đurđic.
    -Milovnovići, jedna porodica se odselila u Žarkovo kod Beograda, Nikoljdan.
    -Pantelići, Jovanjdan.
    U prvoj polovini pršloga veka doselila su se tri roda:
    -Borisavljevići i Đorđevići su jedan rod, doselili su se sa Zlatibora, Đurđic.
    -Ivankovići su iz Homolja, Đurđic.
    -Belaćevići (Nikolići i Vasiljevići) su iz Junkovaca; Nikoljdan.
    -Pavlovići su iz Junkovaca; od njih se jedna porodica odselila u Stepojevac, Jovanjdan.
    U drugoj polovini 19. veka doselilo se četiri roda:
    -Petrovići su iz Makedonije, zovu ih Cincarima, Đurđic.
    -Cvetkovići su iz Taževa kod Kičeva, Nikoljdan.
    -Paunovići su iz Velike Krsne kod Smedereva (ja bih rekao kod Mladenovca, op. Milodan), Nikoljdan.
    -Kostići su iz Vraništa kod Struge, Nikoljdan.
    Rodovi koji su se doselili u prvim decenijama ovoga veka:
    -Lazići su iz Ropočeva u Kosmaju, Ignjatijevdan.
    -Petrović je došao ženi u kuću iz susednog sela Leskovca, a starinom je iz Kosjerića, Petrovdan.
    -Radovanović je došao ženi u kući iz sela Babe pod Kosmajem a starinom je od Sjenice, slavio Aranđelovdan a sada slavi ženinu slavu Jovanjdan.
    -Pavlovići su od Pavlovića u Velikom Borku, a starinom su iz Starog Vlaha, Nikoljdan.

    Odgovori
  • Milodan

    Poreklo stanovništva gradske opštine Barajevo. Prema knjizi „Šumadijska Kolubara“ Petra Ž. Petrovića, prvo izdanje 1939. godine, drugo izdanje 1949. godine – poslednje izdanje Službeni Glasnik i SANU – Edicija „Koreni“ 2011. godine u sklopu knjige „Šumadija i Šumadijska Kolubara“.

    Položaj naselja.

    -Barajevo je veliko naselje u izvorišnoj dolini Barajevice i njenih sastavnica koje čine Barajevsku Reku. Kuće su po stranama kosa u koje su se usekli duboki potoci, pa je zbog toga naselje razbijenog tipa. Ono se deli na ove krajeve: Lipovicu na Srednjem Rtu, tj kosi koja je između državne šume u Lipovici i potoka Ključeva. Krajevi Veliki Nenadovac i Mali Nenadovac su na kosi između Ključeva i potoka Rakovice. Kraj Glumčevo Brdo je na Širokom Rtu, između Rakovice i rečice Barajevice. Srednji Kraj je sredina (tada) sela u kome je crkva i osnovna škola između Barajevice i potoka Bećirke. Na kosi između Bećirke i Dubokog Potoka je donji kraj Karaula, a gornji je Stražarija. Na kosi između Dubokog Potoka i Suve Reke je kraj Ravni Gaj. Drumsko naselje Bagrdan je na Barajevskoj Reci više sela Boždarevca. Svi ovi veći krajevi Barajeva imaju svoje manje krajeve. Tako se donji kraj Lipovice naziva Smrdan, gornji kraj Glumčeva Brda je Vučinac, a jedan deo Vučinca se naziva Crkvenac. Na kraj Vučinac nastavlja se kraj Beljinac, a više njega je kraj Dražinovac. Vučinac, Crkvenac, Beljinac i Dražinovac nazivaju se opštim imenom Brda.
    Ciganske kuće čine posebno naselje Srednjega Kraja. Gornji kraj Ravnoga Gaja naziva se Dubrave, a jedan deo Dubrava naziva se Vitkovica.

    Vode.

    -Naselje obiluje dobrom i zdravom izvorskom vodom. Svi izvori leti, u vremenu najvećih suša, umanje vodu, ali ne presušuju. Znatniji su ovi izvori: Točkić u Lipovici; Rakovica, Dujilovac, Ambarina, Nikolin Rt su u Nenadovcu; Dolovi, Graničevac, Bubanjača, Jasenak, Brestov Rt, Podnavrti, Vrelo (u Dražinovcu), Batašina u Brdima, Crkvenac, Svinjčine (kod Ciganskih kuća); u Ravnom Gaju su izvori; Kamenac, Žojinac, Mitrovac, Pločnik, Dobra Voda i potok istog imena, Nartak i Jočinac. U Srednjem Kraju je izvor Mali Valov, a u Stražariji je Veliki Valov. Ima nekoliko kuća u Lipovici, Srednjem Kraju i u Ravnom Gaju koje se služe vodom sa bunara.

    Zemlje i šume.

    -Njive i livade su izmešane. Najbolje su njive za kukuruz u dolini Barajevske Reke, a njive po stranama kosa su za strna žita. Nazivi njiva i livada su po potocima ili po krajevima naselja, a osim njih zabeležili smo ove nezive: Vreline, Kozareve Njive, Krive Njive, Batašina, Bučnica, Kremetne (Kremenite) Njive, Ljuta Strana, Krušik, Malo Polje, Veliko Polje, Jasenovac, Uskoletinac, Lešćar, Mekote, Markove Njive, Gaj, Pajkuša, Buljkovac, Radivojevac i Radionica na vrhu kose Srednjeg Rta.
    Zajenička seoska šuma je u Lipovici i u Kovačevcu. Gotovo svaka kuća ima svoje posebne zabrane (šume) u dolinama seoskih potoka.

    Starine i naselju.

    1. U selu ima raznih ostataka iz prošlosti. kremenje, kao sečiva, najstariji su ostaci praistorijskih ljudi koje se i danas izorava na Kremenitim Njivama.
    2. Potok Ključevi odronio je pre prošlih ratova (Balkanski, prvi i drugi i Prvi svetski-Veliki rat, op. Milodan) obalu, pa su se na taj način u njoj pokazala dva poveća zemljana lonca i jedan manji, koji su bili prevrnuti jedan do drugog, a ispod njih nađen je samo pepeo.
    3. Do skora su se u kraju Lipovici nalazila po njivama kamena „korita“, pa su ih ljudi vadili iz zemlje i uziđivali u koševe za kukuruz. To su bili, po svoj prilici, rimski sarkofazi.
    4. Preko Barajeva prolazio je stari srpski put koje je iz Beograda vodio preko Ripnja, kraja Stražarije u Barajevu, Karaule, Taborišta, Bagrdana i dalje preko Boždarevca za Rudnik
    5. Srednjovekovni srpski tragovi sačuvali su se i u topografskim nazivima Radionica za njive i Kovačevac za šume, gde su, verovatno, bile topionice za olovo.
    6. Turski, odnosno istočnjački, tragovi očuvali su se, osim već pomenutih naziva, i u nazivima potoka Bećirke i Suljine Jaruge.
    7. Ima nekoliko starih, verovatno srednjovekovnih, grobalja, koje narod smatra da su „madžarski“. Takvih starih grobalja ima u kraju Ravnom Gaju na Debelom Rtu, u Velikom Nenadovcu. Mađarko Groblje kod Valova u Srednjem Kraju i Mađarsko Groblje u Bagrdanu kod Zdravstvene zadruge.
    8. Po jenom drugom narodnom kazivanju stara groblja u Velikom Nenadovcu i u taborištu bila su srpka. U ovom poslednjem se i danas iskopavaju ljudske kosti i lobanje.
    9. Za Taborište se kazuje da je tu bila neka stara varoš, od koje se još i danas nalaze ostaci zgrada.
    10. Po predanju Glumčevo Brdo je pripadalo nekom glumcu.
    11. Do državne šume u Lipovici ima nekoliko rasturenih nadgrobnih spomenika od kamena, za koje narod ne zna kome pripadaju.
    12. Jeno mesto u Karauli se naziva Cvetkov Grob, a drugo u Bagrdanu se naziva Stankov Grob. Predanja o ovim grobovima nema u narodu.
    13. Više Velikog Nenadovca ima nadgrobni kameni spomenik Dvokatovićev, pretka današnjih Dvokatovića.
    14. Ispod Taborišta, na mestu Nerezini, je gorb sa kamenim spomenikom pretka današnjih Vilotijevića, koga su Turci na tom mestu posekli.
    15. U mestu Parlogu ima nekoliko novijih nadgrobnih spomenika od kamena.

    Nastanak naselja.

    -Po predanju staro Barajevo bilo je na mestu današnjeg Bagrdana.U Taborištu je bila neka varoš koja je prethodila Bargrdanu. Za vreme Prvog narodnog ustanka Turci su posekli pretka današnjih Macanića, pa se stanovništvo, u strahu od osvete za podignuti ustanak, raseli u obližnju šumu u Srednjam Kraju. Posle narodnog oslobođenja od Turaka stanovništvo je iz Srednjeg Kraja sišlo u Stražariju (Bušići, Ilići, Brkići i Gajići), pa su se kasnije odatle preselili u ravni Gaj „idući za šumom“ (po svoj prilici 1813. godine). Ostali krajevi su mlađeg postanka, a najmlažđi kraj je Lipovica, koji je postao od stočarskih stanova na tom mestu.
    po narodnom kazivanju Bagrdan nije postojao kao naselje u prvoj polovini prošloga veka. Njega su osnovali pečelbari i trgovci („mehandžije“) iz Makedonije. Danas u njemu ima 6 kafana, 5 mešovitih radnji, 5 opančara, 5 kovača, 4 abadžijske radnje, 3 ćurčijske radnje, dve kolarnice, dve kamenoreznice, dve obućarske (cipelarske) i po jedna mesara, pekara, berbernica, stolarska i limarska radnja i jedan motorni mlin.
    Pazarni dan u Bagrdanu je ponedeljek.

    Nastaviće se….

    Odgovori
  • Milodan

    Barajevo,nastavak….

    U selu ima tri osnovne škole: u Srednjem Kraju kod crkve je najstarija, u Glumčevom Brdu i u Ravnom Gaju. Litija i crkvena slava je letnji Sv. Nikola, 9 maja. U Barajevu danas ima tri groblja: najstarije je u Bagrdanu, u kome se sahranjuju umrli iz Bagrdana, Srednjeg Kraja, Karaule, Stražarije i Ravnog Gaja, a iz ostalih krajeva se sahranjuju u groblju na Glumčevom Brdu. Cigansko Groblje je više ciganskih kuća idući za Parcanski Vis.
    Barajevo se prvi put pominje 1664. godine a po jednom zapisu na nadgrobnom kamenom spomeniku u barajvskom groblju poginuo je 1759. godine „Marko Peičin od sela Barajeva“. Godine 1818. bilo je u njemu 56 kuća, 1822 godine 59 kuća a 1844. godine 83 kuće sa 554 stanovnika. Danas u njemu ima 66 rodova sa 505 kuća i 8 ciganskih rodova sa 41 kučom.

    Poreklo stanovništva.

    -Po predanju iz starog Barajeva, koje je bilo na mestu današnjeg Bagrdana, raselili su se u obližnju šumu, na mesti današnjeg Barajeva, 1804. godine sedam rodova:
    -Macanići. Pošto su Turci, iz osvete za narodni ustanak 1804. godine, posekli njihovog pretka, oni se presele u šumu u današnji Srednji Kraj, pa su se odatle naselili u kraj Dražinovac, Nikoljdan.
    -Šakići (Damnjanovići) su u Ravnom Gaju, Karauli i Bagrdanu, Nikoljdan.
    -Bušići (Ivanovići, Pantelići ili Ilići i Uroševići) su svi u Ravnom Gaju; ovamo su došli iz Bagrdana a starinom su od Novog Pazara, Nikoljdan.
    -Časnici (Jeremići, Avramovići, Vuksići ili Pantići, Džalići – danas Mihailovići, Mijatovići, Stojanovići, Ilići, Rankovići) žive u Srednjem Kraju, Glumčevom Brdu, Stražariji i Vitkovici. Oni su od četiri brata koji su se doselili od Sjenice, Nikoljdan.
    -Danići (Gorunovići), Brzaci (Jovanovići, Lazarevići i Simići), Pajići (Pavlovići), Ćosići (Mišići, Miloševići), Dukatovići ili „Dvokatovići“ (Tašići, Ivkovići) žive u Glumčevom Brdu, Srednjem Kraju, Ravnom Gaju, Karauli i Bargdanu, rod su Časnicima, a ovamo su došli iz Srema posle neke bežanije. Od njih se jedna porodica odselila u Rakovicu kod Beograda a jedna u Beograd, slave Nikoljdan.
    -Obućine (Mićići ili Petrovići) žive u Stražariji, Ravnom Gaju, Bagrdau i u Nenadovcu, rod su Časnicima, ali su se već davno razrodili, Nikoljdan.
    -Trapulići (Mihailovići) su u Karauli i rod su Obućinama, Nikoljdan.
    -Brkići su u Stražariji, Ravnom Gaju, Bagrdanu i u Vitkovici, su starinom od Sjenice, ovamo su došli sa časnicima, Nikoljdan.
    -Gorunovići su u Vučincu, predak je poreklom od Brkića, otišao na imanje – ženi u kuću pa uzeo njeno prezime ali se ne kaže da li je uzeo i slavu.
    -Topalovići ili Vasiljevići (Blagojevići, Vasiljevići, Radojičići, Radivojevići, Davidovići, Markovići) žive u Glumčevom Brdu, Dražinovcu, Lipovici, Srednjem Kraju, Crkvencu i Nenadovcu. su potomci četiri brata doseljena od Nikšića. Predak Dragić poginuo je sa knezom Simom Markovićem, Nikoljdan.
    -Subići (Pavlovići, Jankovići) žive u Glumčevom Brdu, Ravnom Gaju, Stražariji, Karauli i Crkvencu, ovamo su došli iz Srema a starinom su iz Hercegovine, Nikoljdan.
    U prvoj polovini prošloga veka doselilo se jedanaest rodova:
    -Obradovići žive u Ravnom Gaju, predak se doselio „od Mileševe“ u severnoj Hercegovini u kraj Dubrave, pa su sišli u Ravni Gaj, Đurđevdan.
    -Stevanovići žive u Glumčevom Brdu, Bagrdanu i Lipovici, doselili su se iz Hercegovine sa Obradovićima; imaju odseljenike u kosmajskom Maniću, Nikoljdan.
    -Palačići (Pavlovići) su u Srednjem Kraju, doselili su se od Prijepolja, Jovanjdan.
    -Miloševići su u Srednjem Kraju i Karauli, doselili su se od Sjenice, Jovanjdan.
    -Jovanovići drugi su u Srednjem Kraju, Nenadovcu, Karauli i Lipovici, su od Sjenice, Jovanjdan.
    -Ikići (Nikolići) su u Srednjem Kraju, doselili su se od Sjenice, Nikoljdan.
    -Pavlovići su u Glumčevom Brdu su iz Hercegovine, Nikoljdan.
    -Markovići (Petkovići i Jovanovići) žive u Nenadovcu, Bagrdanu, Smrdanu, i Srednjem Kraju, predak musliman došao iz Bosne pa se pokrstio, Lazarevdan.
    -Ignjatovići su u Glumčevom Brdu, doselio se iz Bosne, Đurđevdan.
    -Bangelići (Ivanovići, Gajići i Jovanovići) su u Karauli, Ravnom Gaju i Srednjem Kraju su iz Dragačeva. U Jovanovićima ima nekoliko novijih udomaca, koji su primili njihovo prezime i slavu, Pantelijevdan.
    -Kuzmanovići žive u Karauli i Srednjem Kraju, starinom su od Nikšića, pa su ime se preci prvo naselili u Bukovik kod Aranđelovca, pa u Parcane u Kosmaju (današnji Jovanovići) i potom su došli ovamo. Oni znaju da su im preci bili u „bežaniji“ u Sremu po svoj prilici 1813. godine pa su se otuda povratili, Pantelijevdan.

    Nastaviće se….

    Odgovori
  • Milodan

    Barajevo, nastavak

    U drugoj polovini prošloga veka doselilo se trideset rodova.
    -Stanojevci, Ere (Jovanovići, Nikolići, Stevanovići i Milovanovići) žive u Srednjem Kraju, Glumčevom Brdu, Vučincu, doselili su se odnekud iz Užičkog pokruga, Jovanjdan.
    -Erići (Kostići) su u Ravnom Gaju i Karauli su došli iz Užičkog okruga, Aranđelovdan.
    -Mihailovići su u Bagrdanu, otac se doselio iz Bosne, Nikoljdan.
    -Roksići su u Stražariji, doselili su se „iz preka“, tj iz srpskih krajeva na severnoj strani Save i Dunava, Đurđevdan.
    -Marinkovići (Milosavljevići i Pantići) su u Stražariji, Ravnom Gaju i Karauli, slave Aranđelovdan. Njima su rod i:
    -Pantići drugi u Bagrdanu koji slave Mitrovdan, doselili su se od Niša; imaju odseljenike u Baćevcu (Marinkovići).
    -Banovići su u Bagrdanu, doselili su se iz Bosne, Đurđevdan.
    -Nikolići (Vilotijevići i Ilići) su u Glumčevom Brdu, doselili su se iz Bežanije u Sremu (sada Beogradu), Nikoljdan.
    -Jankovići su u Bagrdanu, došli su iz okoline Kumanova, Sv. Atanasije Veliki, 18 januara po starom kalendaru.
    -Ilići su u Bagrdanu, doselili se iz Makedonije, Stevanjdan.
    -Miloševići su u Bagrdanu, došli su iz Ristovca u Vranjskom okrugu, Aranđelovdan.
    -Mijuškovići su u Bagrdanu, doselili se iz Crne Gore, Jovanjdan.
    -Dimitrijevići su u Bagrdanu, došli iz Makedonije, Sv. Mučenica Katarina, 24 novembra po starom kalendaru.
    -Vasići su u Stražariji, predak došao odnekud kao sluga ženi u kuću, Savindan.
    -Đokići „Bugari“* su u Ravnom Gaju, otac se doselio iz okoline Leskovca, Nikoljdan.
    *Ovaj rod sebe ne naziva ovim imenom, smatra ga čak i uvredljivim. Tako ih nazivaju samo susedi u svađi ili iz pakosti.
    -Životići su u Srednjem Kraju, dovela ga majka kao dete iz Popovića u Kosmaju, Jovanjdan.
    -Jovanovići su u Glumčevom Brdu, doselili se iz Rakite u Lužnici kao pečalbari, Nikoljdan.
    -Lazići su u Glumčevom Brdu i Lipovici, ded kao učitelj došao iz Opava na Ibru, Jovanjdan.
    -Popovići, otac kao sveštenik doselio se iz Bukovice u Tamnavi (ja bih rekao iz Podgorine, op. Milodan) na imanje udovice Brkića u Ravnom Gaju, Nikoljdan.
    -Radovići su u Karauli, doselili se iz Metohije, Đurđic.
    -Sokolovići su u Ravnom Gaju, doselili se iz okoline Bele Palanke, Jovanjdan.
    -Trivunovići su od Trivunovića u kosmajskom Lisoviću a starinom se od Bele Crkve kod Užica (rekao bih kod Krupnja, op. Milodan), Aranđelovdan.
    -Trivunovići drugi su u Nenadovcu, ded se doselio iz Bosne, Jovanjdan.
    -Filipovići su u Nenadovcu, doselili se 1870. godine iz Jelašnika kod Tetova, gde i danas imaju krvne srodnike – muslimane, Alimpijevdan.
    -Cvetkovići su u Ravnom Gaju, otac se doselio iz Železnika kod Beograda, Aranđelovdan.
    -Đurđevići su u Bagrdanu, otac se doselio iz Bosne, Đurđevdan.
    -Kostići su u Bagrdanu, doselili se iz Makedonije, Nikoljdan.
    -Pavlovići su u Nenadovcu, ded se doselio iz Tuzle, Jovanjdan.
    -Arsići su u Bagrdanu, došli iz Makedonije, Nikoljdan.
    -Anđelkovići su u Nenadovcu, dva brata, kao zidari doselila se 1885. godine iz Jasenova Dela kod Odorovaca u Pirotskom okrugu, Nikoljdan.
    -Dimitrijevići su u Bagrdanu, došli iz Parcana u Kosmaju, Velika Gospojina.
    U toku ovoga veka do naših ispitivanja, doselili su se ovi rodovi:
    -Stevanovići su u Srednjem Kraju, došli su iz Drugovca kod Smedereva, Lazarevdan.
    -Petrovići su u Glumčevom Brdu, došli iz Binovaca kod Smedeereva, Aranđelovdan.
    -Milovanovići su u Bagrdanu, došli iz Drugovca kod Smedereva, Nikoljdan.
    -Jankovići su u Brdima, došli iz Binovca kod Smedereva, Lazarevdan.
    -Jovanovići su u Brdima, Srednjem Kraju i Glumčevom Brdu, došli iz Binovca kod Smedereva, Sv. Petka Paraskeva.
    -Jakovljevići su u Srednjem Kraju, došli iz Drugovca kod Smedereva, Lazarevdan.
    -Gavrilovići su u Glumčevom Brdu, došli iz Orašja u Smederevskom Pomoravlju, Nikoljdan.
    -Vukosavljevići su u Glumčevom Brdu, došli iz Stojnika u Kosmaju, Nikoljdan.
    -Matijaševići su u Bagrdanu, došli iz okoline Valjeva, Nikoljdan.
    -Stevanovići drugi su u Bagrdanu, oni su od Beljića u Guncatima, Jovanjdan.
    -Pavlovići su u Srednjem Kraju su iz Pinosave kod Beograda, Nikoljdan i slava zemlje Jovanjdan.
    -Miloševići su u Srednjem Kraju, oni su od Erića u Lisoviću, Lučindan.
    -Lazarevići su u Srednjem Kraju, došli iz Baćevca, Mratindan.
    -Radosavljevići su u Bagrdanu, doselili se iz Parcana u Kosmaju a starinom su iz Dragačeva, Nikoljdan.
    -Stevanovići su u Bagrdanu, ovamoi su došli iz Guncata, a otac „Švaba“ se doselio iz Srema, Đurđic.
    -Nikolići su u Bagrdanu, otac došao kao žandarm odnekud iz Makedonije, Lučindan.
    Ciganski rodovi su svi rumunski („vlaški“), a ovamo su se doselili krajem prošlog veka iz Šepšina i Dubone kod Smedereva (ja bih rekao Mladenovca, op. Milodan). To su ovi rodovi:
    -Todorovići, slaveAranđelovdan.
    -Mitrovići, Aranđelovdan
    -Marinkovići, Aranđelovdan.
    -Paunovići, Aranđelovdan.
    -Radosavvljevići, Aranđelovdan.
    -Stankovići, Aranđelovdan.
    -Stankovići drugi, Aranđelovdan.
    -Ilići, Sv. Petka Paraskeva.
    Ciganske kuće čine posebno naselje više Ravnog gaja i Srednjeg Kraja.
    Glavno zanimanje im je zemljoradnja.

    Kraj!

    Odgovori
  • Milodan

    Barajevo i okolna sela, Baćevac. Prema knjizi „Šumadijska Kolubara“ Petra Ž. Petrovića, prvo izdanje 1939. godine, drugo izdanje 1949. godine – poslednje izdanje Službeni Glasnik i SANU – Edicija „Koreni“ 2011. godine u sklopu knjige „Šumadija i Šumadijska Kolubara“.

    Položaj sela.

    -Baćevac Je na kosi koje čini razvođe rečice Magačke ili Brčkote i potoka Lipovače. Kuće su grupisane duž seoskih puteva i čine naselje razređenog tipa. Selo se deli na krajeve: Ševarsko Kraj, Donji Kraj, Gornji Kraj do Meljaka i Karačinski Kraj.

    Vode.

    -Selo ne obiluje izvorskom vodom, pa zbog toga gotovo svaka kuća ima bunar. Poznatiji izvori su: Vodica, Česma, Vrelo, Točak i Belešće pod Šuševinama. Seoski potoci su: Lipovača (u nju utiči Ključevi), Raškovački Potok ili Raškovac, Lisački Potok, Magačka ili Brčkota, Deonički Potok, Bukva ili Guncatska Reka. Osim Guncatske reke svi ostali potoci leti presušuju.

    Zemlje i šume.

    -Njive i livade su na mestima koja se zovu: Parlozi, Ivkovac, Njive nad Bukvom, Stranačka Kapija, Brestačka Kapija, Spasovina, Svinčine, Strmoglavica, Goli Raškovac, Lipar, Jagodinac, Preseka, Putina, Delovi, Reka, Lisac, Lika, Padašume, Lipovača, Strane, Pavlovac, Deonice, Raškovac, Karačica, Bučje, Mage, Gračanica, Vrblje, Ključ i njive u Jančića Potoku.
    U Gornjem Kraju do Meljaka je šuma Dubrave; šuma ima i na Liparu, Devetincu, Stranama, Lipovici i Tasiću (to je deo Lipovice u kome ima izvor istog imena), Bukvi, Šuševinama ili Zagradama, Jelenku i na Visu. Stočarskih koliiba ima u Devetincu i u Lipovači.

    Starine u selu.

    -Kod Stranačke Kapije bilo je neko staro naselje. Tu se iskopavaju ljudske kosti, delovi od starih zemljanih lonaca i bakarni novac. Po jednom nađenom rimskom novčiću daje se zaključiti da je tu bilo groblje nekog rimskog naselja.
    Drugo staro groblje je Svatovsko Groblje u Bučju, do Boždarevca. Na Visu ima dva stara kamena nadgrobna spomenika, gde su, po predanju, poginula dva čoveka iz Velike Moštanice, a treći nadgrobni kameni spomenik je bez natpisa i on je u blizini opštinske sudnice.

    Podaci o selu.

    -Danas u selu ima dva groblja; jedno je u Spasovini, na zapadu od Maga, a drugo je u Jagodincu kod Brestačke Kapije. Stara crkva je bila od brvana, sagrađena oko 1835. godine. Današnja crkva je zidana na mestu stare crkve. Ona je sagrađena 1882. godine i posvećena je Drugom danu Vaskrsa. Tu, kod crkve, je osnovna škola,koja je podignuta 1843. godine. Litija se nosi na Prvi dan Duhova.
    Po arhivskim podacima Baćevac se prvi put pominje 1721. godine, a zatim 1818. i 1822. godine. Oko sredine 18. veka odselio se iz Baćevca neki Mihail Lukin na imanje manastira Feneka u Sremu. Prema tome današnje naselje je postalo pre Karađorđevog ustanka. Pošto u njemu nema starinačkih rodova, onda po svoj prilici, današnje stanovnišvo, odnosni njihovi preci u Baćevcu, nije imalo veze sa stanovništvom i naseljem u Baćevcu iz početka 18. veka.
    Godine 1818. u Baćevcu je bilo 41 kuća, a 1844. godine 90 kuća sa 596 stanovnika. Danas ovo naselje ima 28 rodova sa 197 kuća.

    Poreklo stanovništva.

    Pre Karađorđevog ustanka doselilo se sedam rodova:
    -Šindije (Vlajkovići, Stvanovići, Radovanovići, Brkići, Ikonići, Ćurčići, Gajići, Jerinići, Nedeljkovići iTanaskovići) su iz okoline Sjenice. Po porodičnom predanju njihovi preci su za Karađorđevog ustanka pobili turske“aračlije“ (poreznike) kod neke topole u selu, Đurđic
    -Maslari (Stevanovići drugi i Jovanovići) i Vitorovići su verovatno potomci od Šindija ali se to izričito ne tvrdi. Rod Maslara ima u Zlatiborskom selu Ajkovici, koji su se doselili od Novog Pazara u početku 18. veka. Maslari u Baćevcu su verovatno od ovih Maslara (iako nemaju istu slavu) ili su se neposredno doselili iz sela Maslara u Šekularu. U ovom drugom slučaju Maslari u Baćevcu moraju biti rod sa Maslarima u Ajkovici. Oni su samo iz istog sela po kome se prezivaju, Đurđic.
    -Doktorovići (Matejići) i odseljeni Jovanovići u Beogradu su jedan rod. Neki njihov predak je bio hajduk, koga su Turci na prevaru ubili, pa mu se i sada zna grob nedaleko od crkve. Starinom su od Sjenice, Aranđelovdan.
    -Rafailovići ne znaju za svoju starinu, Aranđelovdan.
    -Topalovići (Jankovići) i Baljevački Milosavljevići (Sarići ili Petrovići) su jedan rod, doselili su se iz okoline Novog Pazara. bežali su u Srem, po svoj prilici 1813. godine, neko vreme bili u Baljevcu, pa se po tom selu nazivaju Baljevčani, Trifundan.
    -Madžarski (Mihailovići) selili su se u „Madžarsku“, pa se povratili i uzeli prezime Madžarski. Krvni srodnici su im su im Anđelići i Ivankovići u Šiljakovcu. Po ovim svojim rođacima oni su starinom od Nevesinja, Mitrovdan.
    -Gotovčevići (Ivanovići) su odnekud iz „Stare Srbije“. Po predanju našli su još za Turaka „gotov“ novac, pa se obogatili i po tome su nazvani Gotovčevići, Đurđevdan.
    -Ćosići (Gajići, Nikolići i Živanovići) su iz Bihora, Tomindan.
    -Aleksići su odnekud iz „Stare Srbije“, Lučindan.
    -Jeremići ili Erski su izumrli.
    Posle Karađorđevog ustanka doselilo se dvadeset rodova:
    -Piperi (Marinkovići, Markovići i Nenadovići) su iz Crne Gore, Jovanjdan.
    -Filipovići su iz Starg Vlaha, Nikoljdan.
    -Dimitrijevići, praded došao iz Bavaništa u Banatu, Mitrovdan.
    -Katići su iz Kabilja u Resavi, Nikoljdan.
    -Mitzrovići su iz Bajevca kod Uba u Tamnavi, Aranđelovdan.
    -Milanovići, praded se doselio iz Like, Aranđelovdan.
    -Bugarski (Blagojevići) su iz Žarkova kod Beograda; predak došao na zemlju nekog „Bugarina“, pa su po tome uzeli to prezime, Nikoljdan.
    -Mačvanski (Petrovići) su odnekud iz mačve, Đurđic
    -Bošnjakovići (Ivkovići), praded se doselio iz Bosne, Mitrovdan.
    -Sinđići (Petrovići) su iz Bosne, Jovanjdan.
    -Stojkovići su iz Stepojevca, došli na zemlju Šindija i uzeli i njihovu slavu, Nikoljdan i Đurđic.
    -Stanimirovići su iz Koprivnice kod Niša, doselili se 1878. godine, Aranđelovdan.
    -Đurđevići su odnekud iz „Stare Srbije“, Savindan.
    -Kosići, otac došao iz Bosne, Nikoljdan.
    -Mašići su iz Vranića, Đurđevdan.
    -Bojići su iz Lopaša u Dragačevu, Velika Gospojina.
    -Marinkovići su iz Barajeva a daljom starinom su od Niša, Aranđelovdan.
    -Sojanovići su iz Bosne, Aranđelovdan.
    -Drenjanini su iz Male Moštanice u Beogradskoj Posavini, Jovanjdan.
    -Milosavljevići, otac došao kao kovač odnekud iz okoline, Đurđevdan.

    Odgovori
  • Milodan

    Barajevo i okolna sela, Boždarevac. Prema knjizi „Šumadijska Kolubara“ Petra Ž. Petrovića, prvo izdanje 1939. godine, drugo izdanje 1949. godine – poslednje izdanje Službeni Glasnik i SANU – Edicija „Koreni“ 2011. godine u sklopu knjige „Šumadija i Šumadijska Kolubara“.

    Položaj sela.

    -Boždarevac je sa obe strane Barajevske Reke, nedaleko od njene sastavnice Guncatske Reke. Kuće su po stranama pobrđa i po blagim kosama. One čine naselje manje razređenog tipa. Selo se deli na krajeve: Staro Selo je do Barajeva, Tatarija je na istočnoj strani, Grančarica i Gradište je na zapadnoj strani i Livadski Kraj je u dolini Barajevske Reke.

    Vode.

    -Selo ima „žestoku“ (dobru) izvorsku vodu. Nazivi izvora su: Česma, Dlačica, Bučje, Govedarica, Točak, Mijailovica, Miloševac, Izvor kod Kolibe, Klenak, Mednjak, Smrdan, Trojan i Grujinac. Reke, rečice i potoci su:Barajevska Reka (zovu je i Barajevica, Boždarevačka Reka), izvire u Krćevici u barajevskoj potesu; Baćevačka Reka ili Mage izvire u Kopilovcu u Guncatima. U Mage utiču Jančića Potok i Dubokšin Potok.

    Zemlje i šume.

    -Njive i livade su na mestima koja se zovu: Zbegovište, Porocerina, Turske Njive, Kućine, Glavica, Bostanište, Pavlovac, Strmoglavice, Lisak, Mage, Krušik, Livadica, Dugačke Njive i Prosečena Stena (rased).
    Seoske šume i utrine ima na Visu, Bučju, Tatarskom Gaju i u Gaju.

    Starine u selu.

    1. Po predanju na mestu Gradištu, sa desne strane Guncatske Reke, bili su nekada Mađari, a na suprotnoj strani, na mestu Svetopolju, bili su Srbi, pa su se sa tih mesta tukli topovima.
    2. U Dugačkium Njivama bila je crkva, od koje danas nema nikakvih tragova. 3. Doskora se izvor Klenak zvao Crkvenac. I danas se na tom mestu nalaze bakarne parice i kamenje od nekog naselja.
    4. Na mestu Trojanu poznaju se ostaci starih „madžarskih“ grobova.,
    5. Na Grančarici se nalaze delovi od starih zemljanih lonaca i zgura od prepečene zemlje.
    6. U Zbegovištu se nalaze brusevi i delovi zemljanih lonaca.
    7. Na Strmoglavici ima zidina od turskih hanova.
    8. Za Prosečenu Stenu kazuje se da je na tom mestu bila opkoljena neka vojska, koja je prosekla stenu, da bi došla do vode na reci.

    Ime selu.

    -U narodu se ne zna kako je postalo ime selu. Dovodi se u vezu sa imenom nekog Božidara koji je zasnovao selo*. Verovatno je da je ime selu postalo po nazivu biljke „božije drvo“ (Artemisia abrotanum)..
    *Zaselak sela Štavice u Kačeru zove se, takođe, Boždarevac. Ima selo Boždarevići kod Konjica u Hercegovini.

    Nastanak sela.

    -Po predanju selo je osnivano i raseljavano nekoliko puta. Stanovništvo je bežalo „u preko“, u Srem, i opet se vraćalo. Najstarije naselje je bilo na mestu Kućinama do Velikog Borka, pa se odatle preselilo do Barajevo na mesti današnjeg Starog Sela i, naposletku, predak današnjih Kostića prvi je podigao „kolibu“ i tako zasnovao selo na današnjem mestu.

    Podaci o selu.

    -Današnje groblje je na Starčevića Brdu. Tu je bilo neko starije srpsko groblje. Litija se nosi na Prvi dan Duhova a seoska zevatina je Ivanjdan.
    Po arhivskim podacima se ovo naselje prvi put pominje 1721. godine, a zatim 1818. godine kada je imalo 27 kuća. Godine 1844. bilo je u njemu 27 kuća i 175 stanovnika. Dans u Boždarevcu ima 36 rodova sa 248 kuća.

    Poreklo stanovništva.

    u 18. veku, a verovatno i krajem 17. veka, doselili su se:
    -Baćići (Jovanovići, Mitrovići, Jovičići, Nikolići i Radosavljevići) „pre trista godina“ od Sjenice, Đurđic.
    -Begići (Ivanovići) su se doselili posle Baćića odnekud iz Crne Gore, Jovanjdan.
    -Petrovići (Vasići i Živkovići) su iz okoline Sjenice, Nikoljdan.
    -Stepanovići (Nedeljkovići, Čolići ili Jovanovići, Krstići, Lazići i izumrli Gajići), predak Đina Stepanović doselio se iz „Arnautluka“ i poginuo 1815. godine na Zasavici u Mačvi, Nikoljdan.
    -Nešići (Jovičići), njihov predak putovao za Beograd, pa ga Đina Stepanović zadržao i naselio u selu kao svoga „krajišnika“, Nikoljdan.
    -Marinkovići, predak došao iz okoline Prizrena po pozivu Đine Stepanovića, Tomindan.
    -Dačići (Stanojevići) doselili su se iz Boke Kotorske; kazuju da je njihova kuća bila sedma u selu, Đurđic.
    -Pavlovići su rod Nastasića u Velikom Borku, a ogranak su velikog roda Čarapića, Đurđevdan i zemaljska slava Jovanjdan.
    -Gosići (Mijailovići) ne znaju svoju starinu, ali znaju da su bežali u Srem, pa se otuda vratili i ovde neselili, Nikoljdan.
    Posle Karađorđevog ustanka naselila su se dvadeset dva roda:
    -Ivankovići su se doselili iz Bosne, Đurđic.
    -Živanovići su od plemena Vasojevića, slavili su Đurđevdan a sada slave Đurđic.
    -Milosavljevići; prababa uzela Bošnjaka za muža, pa su se jedno vreme prezivali Bošnjakovići, Đurđic.
    -Pavlovići drugi su iz Bosne, Đurđevdan.
    -Gajići (Pavlovići treći) su Rudničani, Đurđevdan.
    -Pavlovići četvrti su se doselili oko 1850. godine iz Rožanaca u Kosmaju, Savindan.
    -Savići su rumunski rod iz Erdelja, ali su posrbljeni, Nova Godina -Sv. Vasilije.
    -Đorđevići su iz Bosne, Nikoljdan.
    -Jovanovići su iz Bosne, Đurđevdan.
    -Gačići su iz Bosne, Aranđelovdan.
    -Minići su iz Prijedora u Hercegovini (!?), Đurđevdan.
    -Mandići su iz Bosne, Nikoljdan.
    -Đurđevići drugi su iz Radljeva kod Valjeva (Uba, op. Milodan), Đurđic.
    -Stevanovići su iz sela Torca u Hercegovini, Đurđevdan.
    -Milovančeići (Pavlovići) su iz Šopića, Đurđic.
    -Milanovići su iz Landola kod Smedereva, Nikoljdan.
    -Nikolići su iz Bosne, Nikoljdan.
    -Simići su iz okoline Zenice u Bosni, Đurđevdan.
    -Maksimovići su iz Belanovice u Kačeru, Nikoljdan.
    -Isidorovići su iz Taževa u Poreču, Nikoljdan.
    -Milovanovići su iz Belog Potoka kod Beograda, Lučindan.
    -Pejovići su izumrli, bili su iz Junkovaca a slavili su Aranđelovdan.
    -Stankovići su posrbljeni Cigani iz Bosute u Kačeru, Nikoljdan.
    Najnoviji rodovi su:
    -Milanovići drugi su iz Baćevca a starinom iz Like, Aranđelovdan.
    -Stevanovići su iz Lisovića u Kosmaju, Aranđelovdan.
    -Milekić je ušao u kuću Begića, uzeo njihovu slavu a došao je iz kosmajskog sela Slatine, Jovanjdan.
    -Marići su iz Vranića, Mratindan.
    Janković, dovela ga majka od Nerandžića u Strmovu, Sv. Evangelist Mateja.

    Odgovori
  • Milodan

    Barajevo i okolna sela, Veliki Borak*. Prema knjizi „Šumadijska Kolubara“ Petra Ž. Petrovića, prvo izdanje 1939. godine, drugo izdanje 1949. godine – poslednje izdanje Službeni Glasnik i SANU – Edicija „Koreni“ 2011. godine u sklopu knjige „Šumadija i Šumadijska Kolubara“.

    *U Tamnavi postoji selo Borak, koji se zove Mali Borak

    Položaj sela.

    -Veliki Borak je poznato selo iz Karađorđevog ustanka i nalazi se na razvođu rečice Oparne i Barajevske Reke, a između sela Leskovca, Boždarevca i Šiljakovca. Kuće su grupisane duž seoskih puteva, pa je naselje više zbijenog nego razređenog tipa. Ono se deli na Gornju Malu, Donju Malu (u kojoj su rodovi Radojičići i Ivanovići), Trnjačku Malu do Leskovca i na Starovlašku Malu u sredini sela.

    Vode.

    -Selo ima dobru izvorsku vodu. Izvori su: Kosinac, Ribakovac, Vodice, Studenac, Brestovac, Kneževac u Ključevima (nazvan po knezu Simi Markoviću), Točak, Pločnik, Podrum, Crkvenac u Trnjačkoj Mali, Stubljaka, Vučkovac, Vrbica, Šenj, Srednjak, Divostin, Petrova Voda i Grčkovac. I mimo mnogih izvora ipak se narod više služi vodom iz bunara (đermova), jer su izvori udaljeni od kuća. Seoske rečice i potoci su: Beljanica, Barajevska Reka i Oparna; Crkvenac i Rašinac utiču u Barajevsku Reku, a Čarapski Potok u Rašinac. Zapadno od sela je potok Đulkovac, koji teče za Leskovac.

    Zemlje i šume.

    -Njive i livade su na mestima koja se zovu: Zbegovište, Zagreb, Kućine, Ravnice, Iva, Divostin, Srednjak, Staro Selo, Duge Njive, Gaj, Drenjak, Vis, Starinovac, Čukar, Crkvenac, Busija, Šenj, Ključevi, Lug, Provlake, Igralište u Starom Selu i Porta.
    Seoska šuma je između Stepojevca i Šiljakovca. Kamen se vadi u Kućinama do Boždarevca.

    Starine su selu.
    1. Na mestu Busijama, a u potesu Gornjih Livada, ima prokop dug stotinu metara, širok oko trideset metara i dubog oko 20 metara. Tu je bilo neko staro groblje, a kod njega je i današnje groblje. Po narodnom predanju ovaj prokop iskopali su „rimljanski vojnici“, da bi se spasli od neke neprijateljske vojske, koja ih je tu opkolila. Međutim, verovatnije je da su tu, u prokopu, vadili čist žuti pesak, nego da je tu bilo nekakvo utvrđenje, jer nema ostataka od iskopane zemlje i peska
    2. U vinogradu Dragutina Milovanovića nađena je rimska kamena grobnica, tj sarkofag, u kojoj su bile tri ljudske lobanje; grobnica je bila bez šara i natpisa. Ljudi su je razbili i od nje pravili bruseve.
    3.Jedno mesto u česma u Trnjačkoj Mali zovu se Crkvenac i Staro Selo. Tu je nađena kamena krstionica. M. Đ. Milićević zabeležio je predanje, da je u ovom crkvencu bio neki manastir Borak, po kome je selo doblo ime.
    4. U Međuriču, na stavama Suve Reke i Barajevske Reke, ima strarih „madžarskih“ grobova, sa kamenim nadgrobnim „belegama“ bez natpisa.
    5. Neki stari put je vodio kuda danas vodi glavni put. Pored njega, na Visu, bio je turski han.
    6. Ostaci nekog starog naselja nalaze se na mestu Kućinama do Boždarevca, a na Glavici je bila kula, po svoj prilici stražarnica pored puta.
    7. Na mestu današnjeg Velikog Borka bilo je srednjovekovno naselje Zagreb.

    Nastanak sela.

    -Preci današnjih najstarijih rodova imali su „zemunice“ u Čarapanskom Potoku. Tu, u mestu Podrumu, bio je narodni zbeg u vreme Karađorđevog ustanka. Kuća kneza Sime Markovića bila je na mestu Belom Polju u Donjoj Mali, a kuća Milisava Čamdžije, Karađorđevog topdžije, bila je kod prokopa („jendeka“) u Gornjim Livadama, više današnjeg groblja, gde je sahranjen i grob obeležene kamenim spomenikom.

    Podaci o selu.

    -Danas u selu ima dva groblja; jedno je kod Prokopa koje služi za Gornju Malu, a drugo je u Zlataru u kome se ukopavaju umrli iz Donje Male. Litija se nosi na Drugi dan Duhova, a „bdenije“ (zavetni dan) se drži na Sv. Jeremiju u Porti.
    Po pisanim podacima Veliki Borak se prvi put pominje 1723. godine, a 1732. godine pominje se seoski „knez“ Nikola u Borku.
    Godine 1818. u Velikom Borku je bilo 59 kuća a 1844. godine 92 kuće sa 637 stanovnika. Danas u njemu ima 27 rodova sa 249 kuća.

    Poreklo stanovništva.

    Iz Starog Sela i Kućina naselili su se na današnja mesta tri starinačka roda:
    -Kosanići (Stojkovići). Oni danas imaju njive na najplodnijim mestima u selu, Trifundan.
    -Jovičići (jedna kuća) su u selu još od vremena „Madžara“. Njihov predak je bio u austrijskoj vojsci,pa su ga zvali „Jova Soldat“. Jedna njihova porodica se odselila u Veliko Crljene, jedna u Guncate, a jedna činovnička porodica je negde u Bosni*, Petrovdan.
    *Po predanju još za Turaka naiđe neki kaluđer na konju i upita pretka današnjih Jovičića za put. On mu pokaže da će ga naći u potoku Rašincu. Tamo se kaluđeru zaglibi konj, pa zbog toga prokune ovaj rod, da ih u selu ne bude više od jedne kuće.
    -Švabići (Trivunovići), pretka Trivuna vratila majka iz neke bežanije „u preku“, Đurđic.
    Pre Karađorđevog ustanka doselilo se devet rodova:
    -Čarapići (Ostojići, Stojakovići, Maksimovići i Stojićevići). Po porodičnom predanju bila su tri brata, čiji je otac, Kuč, došao iz Crne Gore; brat Vasa,koji se odselio u Beli Potok kod Beograda, Ostoja, od koga su današnji Ostojići i Stojak, od koga su današnji Stojakovići, Đurđic.
    -Nastići su od Čarapića, Đurđevdan.
    Tatarski, Kapetanovići, Besnikovići (Milovanovići i Ivanovići) ne znaju za svoju starinu. verovatno su iz sela Besnika kod Berana. Tatar (poštar) Sima služio je kod Karađorđa, a njegov sin je bio „kapetan“ i išao na Madžare 1848. godine. Jedna njihova porodica se odselila u susedno selo Leskovac, Stevanjdan.
    Čamdžije (Čamdžići, Milanovići i Ivankovići) ne znaju odakle su. Njihov predak Milisav Čamdžija bio je Karađorđev topdžija i, po porodičnom predanju, poginuo je u dvoboju na brdu Dedinju kod Beograda, a sahranjen je na mestu gde mu je bla kuća kod današnjeg groblja kod Jedenka, Aranđelovdan.
    -Markovići (Kneževići i Bogdanovići) su starinom iz Hercegovine; dve porodice od ovog roda odselile su se u Beograd. Od njih je bio knez Sima Marković, narodni ustanik Karađorđevog vremena., Jovanjdan.
    -Marići ne znaju odakle ime je predak ali znaju da su od sestre Sime Markovića, Đurđic.
    -Musići (Milovanovići i Petrovići) su od Turčina Muse. kazuje se da su i do danas zadržali neke izvanredne duševne i telesne osobine, naročito okrugao i ispupčen potiljak, Jovanjdan.
    -Ćatići (Lukići i Dimitrijevići), njihov predak je bio „ćata“ (pisar) kod kneza Sime Markovića, ali se ne zna odakle je bio, Jovanjdan
    -Plamenići (Jelići, Matejići, Pavlovići, Tomići, Jovičići drugi i Jankovići). Po predanju došle su dve sestre, Prhuta i Gunjavka, iz Starog Vlaha, Prhuta je dovela dva sina, od kojih su Jelići, Matejići i Pavlovići a Gunjavka je imala jednog sina, od koga su danas Tomići, Jovičići i Jankovići. Jelići imaju odseljenike u Arapovcu i Kragujevcu a Jankovići u Maloj Moštanici, Đurđic.
    -Milovnovići (Radojičići) su stariji doseljenici ali ne znaju odakle su, Jovanjdan.
    U prvoj polovini prošlog veka doselilo se deset rodova i to:
    -Vasići (Karići ili Pavlovići) doselili su se iz Bosute u Kačeru, gde su se prezivali Klisure, Nikoljdan.
    -Stekići (Markovići drugi i Davidovići) ne znaju za svoju starinu, Đurđevdan.
    -Vladisavljevići su iz Bosute, prvo se naselili u Cvetovac, gde su se prezivali Jekserovići i Jovanovići, pa otuda došli ovamo, 6 kuća slavi Mratindan a dve kuće slave ženine slave Trifundan.
    -Ninkovići su iz Starog Vlaha, Stevanjdan.
    -Markovići i Nastasići su jedan rod, doselili se odnekud iz Starog Vlaha, Đurđic.
    -Rosići (Krstići i Ilići) su iz Brđana kod Čačka. jedna njihova porodica se odselila u Beograd a jedna u Kraljevo, Đurđic.
    -Aleksići (Todorovići) su iz Ozrena kod Gornjeg Milanovca, Stevanjdan.
    -Godžići (Nkolići) su Starovlašani; jedna njihova porodca odselila se za Beograd a jedna u Kragujevac, Đurđic.
    -Popovići, praded bio pop po kome se prezivaju, Stevanjdan.
    -Bugarski (Petrovići) su iz Bugarske; od njih ima jedna kuća u Beogradu, Nikoljdan.
    U drugoj polovini prošloga veka doselila su se četiri roda:
    -Nikolići su iz Županje u Sremu (Slavoniji, op. Milodan), Vavedenje.
    -Petrovići su iz Vojke u Sremu, Petrovdan.
    -Milanovići, ded Ciganin ušao u rod Čamdžića, primio njihovu slavu i posrbio se, Aranđelovdan.
    -Živanovići su iz Lisovića u Kosmaju; majka se preudala u Krstiće, dovela sina, koji je primio slavu Krstića.
    Popović drugi, je noviji doseljenik iz Vranića, došao ženi u kuću, Nikoljdan.

    Odgovori
  • Milodan

    Barajevo i okolna sela, Vranić. Prema knjizi „Šumadijska Kolubara“ Petra Ž. Petrovića, prvo izdanje 1939. godine, drugo izdanje 1949. godine – poslednje izdanje Službeni Glasnik i SANU – Edicija „Koreni“ 2011. godine u sklopu knjige „Šumadija i Šumadijska Kolubara“.

    Položaj sela.

    -Vranić je na razvođima kosa između gornjih dolina rečica Marice i Vrbovice. Sa razvođa, gde su kuće najgušće, naselje se spušta u doline seoskih potoka. Deli se na četiri kraja: Piperiju, Taraiš, Rašića Kraj i Crkveni Kraj. Najjača naselja su Piperija i Taraiš. Ovo naselje je izdvojeno Jasenovačkom Kosom od Male Moštanice i Draževca. Velički Potok deli Vranić od Baljevca, pa dalje granica ide pored Ciganskih Kuća do Visa u Baljevcu, zatim preko njiva u Ključevima do rečice Vrbovice, pa preko Velike Dubrave do državnog puta i njime do Meljaka; prema Meljaku granicu čini Liparski Potok, pa dalje granica ide preko Marice na meljački Taraiš do Velike Moštanice.

    Vode.

    -Selo je oskudno vodom. Služe se vodom sa bunara, koje noću vlasnici zaklapaju, da bi imalo dovoljno preko dana. Ovoj nevolji se priteklo u pomoć, pa su iskopana četiri arterska bunara: u Pogonu, kod škole u Rašića Kraju, u Bukovcu (Crkvenom Kraju) a četvrti je pored korita rečice Marice u Taraišu. U vodi ovih bunara oseća se zadah sumpora. Danas je Rašića Kraj najoskudniji vodom. Potoci i rečice teku samo u vremenu topljenja snega i posle većih kiša. Kroz Taraiš teku Marica i Vrbovica. Gornji tok Vrbovice se zove Vranjski Potok. Marica izvire pod Lipovicom u Meljaku*. Potoci su: Srednja Jaruga, Čakićski Potok, Štrkov Potok, Asanov Potok i Babin Potok.
    *Po predanju Turci su ovaj izvor zatvarali slaninom, pa zbog toga danas slabo izvire.

    Zemlje.

    -Njive i livade su na mestima koja se zovu: Vukove Njive, Jamić, Mirogonja, Vis, Okapina, Stanište, Velike Dubrave, Marevac, Bostanište, Jazine, Jasenova, Velike Livade, Sređ, Marevačko Polje, Utrine, Vinogradi, Krušik, Selište u kraju Piperiji, Selište u Taraišu, Asanovo Polje, Buzdovan, Putinska Bara u Piperiji, Sokolovo u Crkvenom Kraju, Putina, Preseka, Zagrade i Visić; visovi brda su: Gunjice, Parlozi, Veliki Vis, Žuto Brdo, a strana prema Vrbovici se zove Radlovica i Čauševica.

    Starine u selu.
    -U Čakinjskim Njivama, u Rašića Kraju, nalaze se parčad od starih zemljanih lonaca. neki metalni pečat, sa slbo izrezanim slovima, naćen je u Krčevini, u kraju Piperiji. Staro groblje i selo je bilo na mestu Višnjici u kraju Piperiji.
    Temelji neke stare crkve nađeni su na mestu Okapini, nedaleko od današnje donje škole.Na temeljima te stare crkve podignuta je crkva brvnara, koja je posvećena Mladencima. Godine 1888. podignuta je na mestu Gunjici, u Crkvenom Kraju, nova crkva, posvećena Sv. Iliji. Pored nje premeštena je i stara crkva brvnara. Sa crkvom premešteno je i pet nadgrobnih ploča. Na prvoj ploči je staroslovenski natpis. Druga nadgrobna ploča pokrivala je popa Atanasija, koji je umro 1831. godine. Treća ploča pokrivala je Ivana Joksića „kneza nad knežinom Vranićskom“. Knez Ivan je umro 1833. godine. Četvrta ploča pokrivala je nekog Pavla, koji je imao sina Todora, koji je preminuo 1873. godine. Peta ploča ima ovaj natpis: „Ovde počivaju kosti Mikaila P. Belog i njegove supruge Stanke i sina njihovog Nikole. Nikola se predstavio (umro) od kuge 9. decembra 1814. godine, Mikailo je umro 1. septembra 1818. Stanka je umrla 8. novembra 1829. godine. Večnaja pamjat. Ovaj nadgrobni spomenik postavi roditeljima i bratu jerej Panta. M. Belbi (nečitko), namesnik i paroh beogradski, u Vraniću 1857. godine.“.
    Drugo staro groblje je znatno mlađe od onog u Višnjici. Ono je nedaleko od dnašnje crkve na Gunjici.

    Podaci o selu.

    -Današnja groblja su kod starih grobalja a treće je u Crkvenom Kraju, u kome se sahranjuju Popovići i Mihailovići. Litija se nosi na Spasovdan, a „bdenije“ (zavetina) drži se na dan cara Konstantina i carice Jelene.
    Godine 1723 i 1730. Vranić se pominje po arhivskim podacima kao „vranjska nurija“. Krajem prve polovine 18. veka odselio se iz Vranića neki Stanoje Milošević na imanje manastria Feneka u Sremu. Vranić se kao neselje pominje i 1795. godine a 1818. godine u njemu je bilo 80 domova, 1844. godine 124 kuće i 791 stanovnika. Danas u njemu ima 37 rodova sa 608 kuća.

    Poreklo stanovništva.

    Najstariji doseljenici u ovom selu doselili su se u 18. veku. To su ovi rodovi:
    -Piperi (Petrovići) su iz Crne Gore, Nikoljdan.
    -Simići i Lazići su se doselili posle Pipera ali se ne zna odakle su, Nikoljdan.
    U starije doseljeničke rodove ubrajamo i rodove koji ne znaju za svoju starinu:
    -Nenadovići (Mihajlovići, Vasići, Stevanovići i Ilići*),
    *Starac ovog roda ima 75 godina i ne zna za svoju starinu.
    -Tanasijeići,
    -Stekići,
    -Lukići ili Dimitrijevići i Gajići
    -Birovljevići (Mihajlovići, Mijailovići i Jovanovići), svi slave Nikoljdan, bili su jedan rod pa su se odavno razrodili.
    -Jankovići (Lazići, Markovići, Đorđevići, Stanići, Nedeljkovići, Stekići drugi ili Stevanovići, Gavrilovići, Radovanovići – danas Živkovići, Radovanovići drugi i Nikolići) su jedan rod, Nikolići imaju odseljenike u Krtinskoj kod Obrenovca, svi slave Jovanjdan.
    -Ćosići (Mitrovići, Živanovići, Stojkovići i Mašići), Đurđevdan.
    -Matići, Sv. Ćirilo i Metodije.
    -Petrovići drugi, Sv. Petka.
    -Stepanovići, Sv. Vrači.
    -Stanojevići, Petrovdan.
    Rodovi koji znaju odakle su se njihovi preci doselili:
    -Aleksići su iz Banovaca u Sremu, Đurđevdan.
    -Radosavljevići „Ere“ došli su na zemlju izumrlih Mratinaca i uzeli njihovu slavu, Mratindan.
    Od njih su su se razrodili ovi rodovi, koji slave Mratindan:
    -Marići, Mijailovići i Đorđevići, koji imaju odseljenike u susednom Baljevcu.
    -Marinkovići (Trišići, Kojići, rašići, Pantići, Stojkovići i Đorići) svi su bili jedan rod, ali se danas međusobno žene i udaju. Po porodičnom predanju njihovi preci pobili su neke Turke „u preku“ (u Vojvodini), pa pobegli ovamo i promenili slavu. Starinom su iz Metohije ili sa Kosova. Rod su im Marinkovići u Konaticama, stara slava je bila Aranđelovdan a sada slave Trifundan.
    Pred kraj 18. veka i u vremenu Karađorđevog ustanka doselilo se devet rodova:
    -Sinđelići su iz Drlupe u Kosmaju a starinom su iz Bihora, Trifundan.
    -Popovići, predak pop Pavle Popović učestvovao je u Karađorđevom ustanku i sahranjen pored stare crkve u Vraniću, za dalju starinu ne znaju. Od njih su Jozići, Popovići slave Mitrovdan a Jozići Lazarevdan.
    -Popovići drugi su potomci popa Antonija, koji je služio crkvu u Vraniću posle popa Pavla Popovića, Nikoljdan.
    -Popadići su od popa Tanasija, koji je u Vranić došao posle popa Antonija, Lazarevdan.
    -Đurđevići drugi su iz okoline Novog Pazara, Đurđevdan.
    -Joksići su iz Gruže, Nikoljdan.
    -Jelići su se posle Joksića doselili iz Gruže, Nikoljdan.
    -Đoinčevići su bili „turski“ Cigani, a danas su se potpuno posrbili, Sv. Petka Paraskeva.
    U drugoj polovini prošloga veka doselilo se osam rodova:
    -Bojići su iz Bosne, Jovanjdan.
    -Pantići su iz Bosne, Đurđic.
    -Ivkovići su iz Bosne, Nikoljdan.
    -Vasići „Madžari“ su iz Banata, Đurđic.
    -Savići su od Bajine Bašte, Aranđelovdan.
    -Lakići su od Sjenice. Rod su im Lakići iz Darosave,Nikoljdan.
    -Šišići su od Užica, Aranđelovdan.
    -Jojići (Ilinčići) su Rudnićani, Stevanjdan.
    -Noviji doseljenici:
    -Inđići (Radovanovići) su iz Stublina kod Obrenovca, Tomindan.
    -Babići (Radovanovići drugi) su iz Baba u Kosmaju; rod su tamošnjim Sinđelićima, Trifundan.
    -Milijanovići su od Milijanovića i kosmajskoj Sibnici; ovamo slave „zemaljsku slavu“, a daljom, starinom su iz Užičkog okruga. Imaju odseljenike u zemunu. Rod su im Milijanovići i Karići u Šuljakovcu, Đurđevdan.
    -Pavlovići su iz Cvetaka u Rudničkom Pomoravlju, Đurđevdan.
    -Markovići su iz Slavkovice u Ljigu, Nikoljdan.
    -Marjanovići su se doselili 1896. godine iz Ratara kod Smedereva (bliže je Mladenovcu, op. Milodan), Đurđevdan.
    -Savići drugi su iz susedne Male Moštanice u Beogradskoj Posavini, Aranđelovdan.
    -Stefanovići su iz Guncata, Jovanjdan.
    -Jovanovići su iz Šiljakovca, Đurđevdan.

    Odgovori
  • Milodan

    Barajevo i okolna sela, Guncati. Prema knjizi „Šumadijska Kolubara“ Petra Ž. Petrovića, prvo izdanje 1939. godine, drugo izdanje 1949. godine – poslednje izdanje Službeni Glasnik i SANU – Edicija „Koreni“ 2011. godine u sklopu knjige „Šumadija i Šumadijska Kolubara“.

    Položaj sela.

    -Guncati su na razvođu između Barajevske Reka, Guncatske Reke i Bukovca. Skoro sa sviju strana ovo selo je opkoljeno rečicama i potocima. Kuće su grupisane po rodovima i čine naselje manje razređenog tipa. Selo se deli na krajeve: Gornji Kraj, Donji Kraj, Obršina, Bugarski (Cvetkovića) Kraj, Prokića Kraj, Đorđevića Kraj i Smrdan. Ovaj poslednji se, zbog ružnog naziva, izbegava da pominje.

    Vode.

    -Selo obiluje izvroskom vodom koji se zovu: Vrelo u Livadama, Česma u selu, Vodica do Milovice, Vodeničica, Đorđevića Vrelo, Bubanja, Guncatsko Vrelo, Babin Vir, Veliki Zamnik, Matejevo i Piskoviti Rt (voda). Osim izvora kojim se služe osobito leti, za domaće potrebe služe se i vodom iz bunara. Potoci su: Kojin Potok u Gornjem Kraju, izvire pod Meančinom, Vodica ili Kopilovački Potok izvire kod Kamenoloma u Kopilovici, Bukovac izvire u Lipovici, Guncatska Reka postaje od potoka Bukovčića, Vodice, Tasića i Matejevskog („Matevskog“) Potoka.. Izvor Jasen je glava Guncatske Reke. Ova reka se sastaje sa Barajevskom Rekom ispod Guncata i čine Beljanoicu.

    Zemlje i šume.

    -Njive i livade su na mestima koja se nazivaju: Šandrvan, Projišta, Orat-Njive, Vodica, Debeli Rt, Plandište, Metaljka, Meančina, Piskoviti Rt, Lešće, Aluge, Kneževac, Veliki Lug, Velike Livade, Kruševlje, Jasen u Polju, Ramnji Lug, Ornice, Vilipovo Brdo, Dolovi, Rt, Drndare, Strane, Nerezina, Polja, Delovi, Bara. Klenje, Glogovac i Dugo Polje.
    Šume su u Bukovcu, Kopilovačkom Potoku i u Dubravi do Meljaka.

    Starine u selu.

    -Kod izvora Jasena doskora su se poznavali „madžarski“ grobovi, pa su preorani a nadgrobne ploče su ukloljene.
    -U Alugama se izoravaju rbine od zemljanih lonaca, crepulja, opeka i velike olučane zemljane cevi. Tu ima ostataka od nekog starog naselja koje se prostiralo od Ravnoga Luga pa do Plandišta.
    -Turski hanovi su bili na mestu Meančinama kod Pećine. Pećina je plitko udubljenje u zemlji i kamenu, skoro uništena, jer se tu vadi kamen za seoske potrebe. U njoj su bile rupe u obliku slepih prozora.
    -Stari put je vodio gotovo sredinom sela i dalje išao za Baćevac.

    Podaci o selu.

    -U Lešću je bilo do 1860. godine staro guncatsko groblje. Sada se tu ne sahranjuje niko. Današnje groblje je u mestu Matejevu. Litija se nosi na Drugi dan Duhova, a zavetina se drži zbog pomoira u Petak pred Blagovesti.
    Kamen se vadi u „majdanu“ (kamenolomu) nedaleko od uzvora Vodice.
    Po arhivskim podacima ovo naselje se prvi put pominje 1818. godine. Ono je tada imalo 17 domova. naziv sela je romanskog porekla, pa su ga ovamo doneli doseljenici ili se tim imenom zvalo neko starije naselje. Danas u njemu ima 31 rod sa 207 kuća i jedan ciganski rod sa jednom kućom.

    Poreklo stanovništva.

    -Miladinski (Stevanovići, Jovanovići i Ilići) su najstariji rod u selu. Njihovi preci su došli ovamo pre „dvesta godina“ iz Srema, Đurđic.
    -Zukići (Nikolići, Lazarevići, Ivkovići, Ilići drugi i Živanovići); predak Zuko podigao drugu „kolibu“ u selu. Starinom su iz okoline Novog Pazara, Đurđevdan.
    -Stanojlovići (Tešići); predak Stanojlo „od Kosova“ ubio agu pa pobegao u Lebane pa otuda je došao ovamo, Mitrovdan.
    -Tešići drugi, predak Teodor došao iz Ušća, u Tamnavi, udovici u kuću i našao pastorka koji je slavio Mratindan, od Tešića 6 kuća slavi slavi Nikoljdan a jedna kuća Mratindan.
    -Vasiljevići (Savići) ne znaju za svoju starinu, Aranđelovdan.
    -Beljići (Stevanovići drugi i Jovanovići) ne znaju za svoju starinu, Jovanjdan.
    -Madžarski (Milićevići) u rodu su Protićima u Šopiću i Marinkovićima u Šiljakovcu; starinom su od Nevesinja, jedni slave Nikoljdan a jedni Sv. Simeona Mirotočivoog.
    -Arsenijevići; predak Arsen je bio Karađorđev „vojvoda“, koji se ovamo doselio iz Vrčina kod Beograda-Sopota, Đurđic.
    U prvoj polovini prošloga veka doselilo se dvadeset i tri roda:
    -Erski (Đorđevići i Nikolići) su iz okoline užičke Požege; jedna njihova porodica se odselila za Beograd, Nikoljdan.
    -Lukići su iz Gvosca kod Bajine Bašte, Nikoljdan.
    -Cvetkovići su se doselili iz Kruševice u Preševu 1878. godine, jedena njihova porodica se odselila za Beograd, Nikoljdan
    -Rakići „Erski“ su iz Živkovaca u Kačeru, Ilindan.
    -Ristići su iz okoline Ohrida, Vavedenje
    -Prokići (Nikolići, Rakići drugi i Stanisavljevići) su jedan rod, doselili su se iz Šatornje u Gornjoj Jasenici, Nikoljdan.
    -Grudanovići su iz Šatornje, Đurđic.
    -Bašići su iz Šatornje, Mali Božić (Nova Godina, Sv. Vasilije).
    -Rajkovići su iz Velikog Gradišta, Nikoljdan.
    -Trifunovići su iz Binavaca kod Snedereva, Lučindan.
    -Petrovići, otac se doselio iz Like, jedna njihova porodica je u Lajkovcu (ne kaže se kojem), Jovanjdan.
    -Jovanovići su iz Prilepa, Mitrovdan.
    -Savići drugi su iz Pinosave kod Beograda, Aranđelovdan.
    -Nikolići, otac došao iz Meljaka, Đurđevdan.
    -Aleksići su iz Baćevca, Lučindan.
    -Ilići „Erski“ su od Jeremića u Baćevcu, Đurđic.
    -Živanovići su iz Rucke u Beogradskoj Posavini, Pantelijevdan.
    -Stevanovići, majka dovela oca (svog muža, op. Milodan) iz Rucke, Đurđevdan.
    -Jovanovići su iz Vranića, Nikoljdan.
    -Jovanovići drugi su od Blagojevića u Maloj Moštanici, Aranđelovdan.
    -Nedeljkovići su iz Vranića, Jovanjdan.
    -Jovičići su iz Velikog Borka, Petrovdan.
    -Spasojević, došao ženi u kuću iz Meljaka, Petrovdan.
    -Matići su Cigani kovači, doselili se iz Male Moštanice u Beogradskoj Posavini, Nikoljdan.

    Odgovori
  • Milodan

    Barajevo i okolna sela, Meljak. Prema knjizi „Šumadijska Kolubara“ Petra Ž. Petrovića, prvo izdanje 1939. godine, drugo izdanje 1949. godine – poslednje izdanje Službeni Glasnik i SANU – Edicija „Koreni“ 2011. godine u sklopu knjige „Šumadija i Šumadijska Kolubara“.

    Položaj sela.

    -Meljak je naselje pored državnog puta, koji vodi od Beograda za Stepojevac i dalje za Lazarevac, a između državne šume u Lipovici i sela Baćevca. Sasvim izdovijen kraj Taraiš je ispod kose Orlovca prema selu Maloj Moštanici. Taraiš je izdvojen od glavnog dela sela ili GornjegKraja dolinom Marice. Između Taraiša i Gornjeg Kraja je, kod Maričinog izvora Smrdana, mali kraj Smrdan. Cigansko naselje ili kraj Ciganske Kuće su pored državnog puta do državne šume Lipovice. Kuće u Gornjem Kraju i Ciganske Kuće su ušorene, a u ostala dva kraja su rezređene. Krajevi su povezani seoskim putevima.

    Vode.

    -Za domaće potrebe i za piće služi se voda iz bunara, koje ima gotovo svaka kuća. Jedini izvor u selu je bio Smrdan ili Bubanja, koji su, po predanju, Madžari zatvarali volujskim kožama, pa je danas zasut zemljom. Stoka se napaja na potoku Bubanji, a to je jedan od izvora Marice.

    Zemlje i šume.

    -Njive i livade su izmešane. Livade su slabe. One su na mestima koja se nazivaju: Đeram, Bubanja, Luka, Ciganske Njive, Orlovica, Žuto Brdo, Zapis, Lipar, Bučje, Malo Polje, Asadanovo Polje, Lipa, Selište i Smail-agina Livada. Seoska zajednička šuma je u Asanovu Potoku (koji utiče u Maricu).

    Starine u selu.

    -Na Malom Žutom Brdu iskopali su ljudi pre prošlih ratova olovni „sanduk“, koji je služio za pokojnika. U njemu su našli samo prstenje.
    -Na mestu Đermu, pored Marice, nalaze se ostaci livenog olova, zgruada, vodenica i pare „bakaruše“.
    -U šumi u Lipovici, gde je sada voćni rasadnik, bili su turski hanovi. Tu se još i danas iz zemlje vade opeke („cigle“).

    Ime selu.

    -Mesto današnjeg Meljaka bilo je u gustoj šumi. U toj šumi je bilo dosta „mela“ (imela), po kojoj se to mesto nazvalo Meljak.

    Podaci o selu.

    -Meljak je kao neselje označeno na Ebšelvicovoj karti kao Meliako. Malomoštanički spahija Saltović naselio je Meljak 1819. godine doseljenicima iz Podrinja. To najstarije neselje je bilo oko izvora Bubanje i u Asanovu Potoku.
    Današnje seosko groblje je na levoj obali Marice. Tu se sahranjuju i Cigani. Zavetina je letnji Sv. Nikola, koja se drži u seoskoj „porti“ (zbornom mestu) u selu. Cigani praznuju kao zavetinu Đurđevdan. Osnovna škola je u Gornjem Kraju. Danas u Meljaku ima 18 rodova sa 114 kuća i 8 ciganskih rodova sa 77 kuća.

    Poreklo stanovništva.

    Stariji rodovi doselili su se u početku 19. veka. To su ovi rodovi:
    -Borisavljevići (Lazarevići) su od planine Boranje („Boronje“) u Podrinju. Po predanju Boris, predak Borisavljevića, dobio je od spahije Asana spahiluk, a to je današei potes oko Asanova Potoka u Meljaku, Nikoljdan.
    -Lazarevići (Savići i Markovići); doselila su se tri brata od Sjenice, Lazar, Sava i Marko; po porodičnom predanju imaju krvne srodnike negde u okolini Kragujevca.
    Knez Miloš je naselio pet rodova iz Sokolske nahije u Podrinju:
    -Spasojevići, slave Petrovdan a slavili su Časne Verige.
    -Nikolići, Nikoljdan.
    -Rakići, Đurđevdan.
    -Milivojevići imaju srodnike Milivojeviće u Baćevcu, koji su se iz Meljaka tamo odselili, Nikoljdan.
    -Radovići su iz Crne Gore; prvo su se naselili negde u Užičkom okrugu, pa ih je knez Miloš preselio ovamo; zovu ih i „prečanima“ po babi koja je bila „iz preka“, tj. iz Srema.
    U drugoj polovini prošloga veka doselilo se devet rodova:
    -Petrovići su Mačvani, ovamo su došli iz Baćevca, Đurđic.
    -Radovanovići su iuz Užičkog okruga, Đurđevdan.
    -Stojkovići su u kraju Taraišu, doselili su se iz okoline Užica, Jovanjdan.
    -Dimitrijevići su iz Užičkog okruga, Đurđevdan.
    -Obradovići su iz Šatornje u Gornjoj Jasenici, Stevanjdan
    -Živanići, baba Živana doselila se iz Dića u Kačeru i dovela sinove, Lazarevdan.
    -Nikolići drugi doselili su se posle Živanića iz Dića, Alimpijevdan.
    -Veličkovići su iz Kozelja u Kačeru, Jovanjdan.
    -Krstići, otac kao sluga došao iz Srema, Nikoljdan.
    Noviji doseljenici su:
    -Blagojevići su iz Baćevca, Nikoljdan.
    -Stanimirovići su izumrli a starinom su bili iz Bugarske, slavili su Aranđelovdan.
    -Stevanovići su iz Guncata, došao na imanje Stanimirovića, Đurđic.
    -Lazići (Ignjatijevdan) i
    -Tadići su izumrli.
    Ciganski rodovi su se ovamo doselili iz susednih sela oko 1900. godine. Ima i „vlaških“ Cigana i Cigana „gurbeta“ koji su bili skitači a sada su kovači, ali se svi izdaju za „vlaške“ Cigane. Oni su se prvo naselili u zemunice u mestu Smrdanu, pa se otuda preselili pored puta.
    Ciganski rodovi su:
    -Stankovići, Sv,. Petka.
    -Radosavljevići, Aranđelovac
    -Marinkovići su iz Šapca, Aranđelovac.
    -Mirkovići, Aranđelovdan.
    -Cukići (Todorovići), Sv. Petka.
    -Jovanovići, Sv. Petka.

    Odgovori
  • Milodan

    Ovi pretposednji su Cukići a ne Cukući, Ispravite to, molim vas.
    Hvala!
    Milodan

    Odgovori
  • Milodan

    Poreklo stanovništva sela Šiljakovac, opština Barajevo. Prema knjizi „Šumadijska Kolubara“ Petra Ž. Petrovića, prvo izdanje 1939. godine, drugo izdanje 1949. godine – poslednje izdanje Službeni Glasnik i SANU – Edicija „Koreni“ 2011. godine u sklopu knjige „Šumadija i Šumadijska Kolubara“.

    Položaj sela.

    -Šiljakovac je u dolini rečice Oparne, između Vranića i Velikog Borka. Kuće su po stranama pobrđa, grupisane po rodovima. Naselje je razređenog tipa. Ono se deli na ove krejave: Belo Polje do Velikog Borka, Todorovića Kraj, Vis do Meančina, Puriš u potoku Žuberku do Baljevca. Karić-Kraj i Obršanj-Kraj su donji krajevi naselja do rečice Oparne, Anište je zapadni kraj sela, Bukovac je između Aništa i Belog Polja; manji krajevi su Robaja i Parlozi. Sredina sela nema naročitog naziva. Seoski atar se graniči prema Leskovcu rečicom Oparnom, prema Velikom Borku su njive i livade u mestu Brestovcu; na tromeđi Velikog Borka, Boždarevca i Šiljakovca su njive Đurkovac i Jelenak, a mesto Vodica je do Baćevca; dalje granica ide preko njiva Raškovca, Suševine, Robaje, pa državnim putem do Vranića. Njive Sarinovac, Plandišta, Rakinac i Kusaja su do Baljevca.

    Vode.

    -Selo obiluje dobrom i zdravom vodom. Izvori su: Brestovac, Lešće, Bukovac, Jelenak i Bunarina. Služe se vodom i sa bunara. Potoci Raškovac i Jelenak čine Oparnu, koja deli kraj Belo Polje od sredine sela.

    Zemlje i šume.

    -Njive i livade su već navedene u opisu granica sela i krajeva.
    Seoska šuma i utrina je u Jelenku, Dubravi i Parkogama.

    Starine u sleu.

    -Staro selo je bilo u dolini Oparne, na kome je današnje groblje. U Aništu je bilo neko staro groblje, od koga danas nema nikakvih tragova. Po seoskom potesu bilo je ovde-onde nadgrobnih „belega“ (kamenih ploča i stubova),koji su gotovo porušeni ili zatrpani u zemlju. Jedan se od tih grobova naziva Glišin Grob. U Bukovcu se poznaju ostaci nekog starog puta koji je vodio od Aništa za Veliki Borak Osim pomenutog puta na tom msetu se poznaju tragovi od neke stare crkve. Iz nje je izneta kamena „časna trpeza“ i stavljena pod zapis (osveštano drvo), pod kojim se u vremenu nošenja litije obavlja bogosluženje. Ne zna se kome je svecu bila posvećena ova stara crkva.

    Podaci o selu.

    -Litija se nosi Prvi dan Duhova. Glavna molitva se drži ovoga dana pod lipom kod seoske kuće. Zavetno „bdenije“ (molitva) drži se na Sv. Jovana Obretanje, 24 februara po staromkalendaru.
    Ovo selo je prvi put zabeleženo na jednoj geografskoj karti koja je izdata 1745. godine kao Šiljakovac. Po arhivskim podacima se pominje tek 1818. godine. Tada je u njemu bilo 22 kuće a 1844. godine bilo je u njemu 37 kuća i 242 stanovnika. Danas u Šiljakovcu ima 24 roda sa 148 kuća i jedan ciganski rod sa 3 kuće.

    Poreklo stanovništva.

    U selu ima dva starinačka roda:
    -Jovanovići; imaju odseljenike u selu Rožancima u Kosmaju, Mratindan.
    -Nikolići, Nikoljdan.
    Pre Karađorđevog ustanka doselilo se šest rodova:
    -Martinovići (Vasiljevići, Rankovići, Jeremići, Pajići, Jevtići, Maksimovići, Jovanovići drugi i Ilići) su jedan rod, doselili su se od planine Medvednika kod Valjeva, Đurđic.
    -Anđelići i Ivankovići su jedan rod; oni su od Madžarskih u Baćevcu, Đurđic.
    -Marinkovići su starinom od Nevesinja, a ovamo su došli iz Šopića, pošto su tamo ubili svog agu koji je pucao na njihovu slavsku sveću Sv. Arhanđela Mihaila. Jedni su se nastanili u Šiljakovcu i, da bi zaturili trag, uzeli su slavu Sv. Nikolu; drugi su otišli u Žarkovo kod Beograda, a to su današnji Vlajići, treći su prešli u Banat, pa se otuda povratili u Guncate u prozvali se Madžarski. Rod su im Protići u Šopiću.
    Ne znaju za svoju starinu ovi stariji rodovi:
    -Nikolići drugi, Nikoljdan.
    -Đorđevići* (Stevanovići) Simeundan.
    *Starac iz ovog roda, koji je imao 85 godina života nije znao za starinu svoje familije.
    U prošlom veku doselilo se deset rodova.
    -Popovići su potomci od popa Antonija, pretke i današnjih Popovića u Vraniću, Nikoljdan.
    -Milijanovići (Jovanovići treći, Andrejići, Karići i Jovanovići četvrti) su od Milijanovića i Vraniću a starinom su iz Užičkog okruga, Đurđevdan.
    -Pavlovići su iz Bosne, Nikoljdan.
    -Jakovljevići (Petrovići) su iz Osata u Bosni, Đurđic.
    -Pušići su se doselili posle 1848. godine iz okoline Temišvara, Đurđic.
    -Radosavljevići, ded se doselio iz crnogorskog Kolašina, Lučindan.
    -Radovanovići su iz meljaka, Đurđevdan.
    -Jovanovići peti su iz Masloševa u Gornjoj Jasenici, Nikoljdan.
    -Todorovići su iz Petrovčića u Sremu, Stevanjdan
    -Adžići su iz Vojke u Sremu, Đurđevdan.
    Noviji doseljenici su:
    -Matejići su iz bariča, Nikoljdan.
    -Jovanovići šesti su iz Vranića, Jovanjdan.
    -Nikolić treći, kovač, je iz Velikog Borka, Stevanjdan
    -Dimitrijevići su iz Konatica, Jovanjdan.
    -Petrovići su iz Vreoca, Andrijevdan.
    -Živkovići su Cigani kovači iz Vranića, Sv. Petka Paraskeva.

    Odgovori
  • Milodan

    Sela opštine Barajevo Beljina, Rožanci Lisović i Manić pripadaju drugoj – kosmajskoj – oblasti.

    Odgovori
  • Milodan

    Poreklo stanovništva sela Zuce, opština Voždovac. Iz knjige „Okolina Beograda“ Riste T. Nikolića – NASELJA SRPSKIH ZEMALJA (knjiga 2) – SRPSKI ETNOGRAFSKI ZBORNIK (knjiga V), Beograd 1903.

    Položaj sela.

    Zuce se prema Avali priuža blago, ima duge kose između kojih teku potoci, od kojih su tri najznatnija: Gleđevac, Vranovac i Konopljište. Po kosama između dolina tih potoka rasturene su kuće ovog sela.

    Tip sela.

    -Selo je razbijeno, uglavnom podeljeno na dva kraja; Brđane i Repnicu. U Repnici se izdvajaju još dva manja kraja, Drenjaci i Donja Mala. U selu ima oko 80 kuća.

    Ime selu.

    -O nastanku imena Zuca, kao i Vrčina i Ripnja, u narodu postoji ovakvo razmišljanje: Za vreme Turaka sela su se, vele, čestgo pomeštala sa jednoga na drugo mesto. Jednom dođe spahija u upita: „Ovde je bilo selo“? Na to mu odgovore: „I na ovom brdu „zucau, i onamo vrčau, a tamo ripau“ . od toga „zucau“, „vrčau“ i „ripau“ nazvana su sela Zuce, Vrčin i Ripanj.

    Staroine u selu.

    -U ataru ovog selo na dva mesta postoji madžarsko groblje. U ovom selu postoji i mesto, zvano Staro Selo, gde, vele, nije bilo staro selo, nego samo zbeg za vreme Turaka. Blizu sela.poznaju se tragovi starog Kragujevačkog Druma. Na mestu Gleđevcu izoravaju se starine, ralice i dr.

    Postanak sela i poreklo stanovništva.

    -U ovomm selu ima nekoliko starih porodica, za čije se poreklo danas ne zna. To su:
    -Dorčići, po starom prezimenu, a sada se zovu i Bugarski zbog toga što se u njih prizetio neko iz Bugarske, slave Jovanjdan.
    -Trivunovići i Markovići, slave Trifundan.
    -Rajkovići koji se zvali Providžalovići, Aranđelovdan.
    -Neđkovići, Đurđevdan.
    -Brankovići, Đurđevdan.
    Ostale porodice su se doselile:
    -Drenjci su se, po pričanju, prvi doselili od Drenja (?), došli pre Karađorđa, Alimpijevdan.
    -Antonijevići – „Ere“, su poreklom iz Bihora, predak im najpre bio u Goračićima, gde se oženio, pa odatle došao u Stepašinovac a potom u Zuce. Onda je u ovom selu bilo oko 14 kuća, koje su bile u potoku Vranovu, odakle su su se docnije premestili na ovdašnja mesta, Aranđelovdan.
    -Radosavčevići su iz Goračića; predak im najpre služio u selu kod Neškovića, pa potom doveo svoju braću, ne kaže se koju slavu slave.
    -Vukašinovići su iz Guberevca, Aranđelovdan.
    -Stevanovići (po staarom Matejići) vode poreklo od dovodca iz nekog kosmajskog sela; pravi Stevanovići su se izgubili-izumrli, Nikoljdan.
    -Petrovići vode poreklo od nekog Petra Barke, koji je bio hajduk, Nikoljdan.
    -Milivojevići su iz Gruže, bila su tri brata od kojih je jedan bio Petar Barka: doseljeni pre Karađorđa; priča se da su bili čuveni junaci, Nikoljdan.
    -Spasojevići su od Užica, bili su u Zucama još za vreme bežanije (1813. godine), Jovanjdan.
    -Jovanovići su iz Barajeva, došli pre bežanije (1813. g), Nikoljdan.
    -Nešići iz „niševačko“, došli pre bežanije (Neša Bugarin), Nikoljdan.
    -Vukašinovići su iz Guberevca, Aranđelovdan.
    -Sakuljani ili Ivanovići su iz Sakulje (smederevski okrug), Aranđelovdan.
    -Vladisavljevići su iz Bosne, Nikoljdan.
    -Kuzmanovići su iz Vrčina, Nikoljdan.
    -Milosavljevići su došli iz Goračića pre 60 godina, Nikoljdan.
    -Stevanovići su iz Goračića, doselili se pre 50 godina, Nikoljdan.
    -Matići su iz Bosne, došli pre 40-50 godina, Nikoljdan.
    -Đurići su došli iz Bosne pre 40 godina, Alimpijevdan.
    -Kara-Klajići su došli iz Šarenika pre 40 godina, Nikoljdan.
    -Neškovići su došli iz Valjevske nahije pre 40 godina, Aranđelovdan.
    -Mihajlovići su od Ivanjice, došli pre 30-40 godina, Lazarevdan.
    -Ignjatovići su iz sela Kapeljevca, došli pre 30 godina, otac bio dunđer, Nikljdan.
    -Stojanovići su se doselili za vreme drugog rata 1878. godine, Nikoljdan.
    -Stefanovići (po starom Mitrići) su iz Atenice; predak najpre bio u Resniku pa odatle prešao u Zuce, Aranđelovdan.
    -Kolarevići po starom, sada Mihajlovići su došli iz Ripnja pre 50 godina a starinom su iz Koprivnice kod Niša, Nikoljdan.
    -Nikolići su došli iz Krčimira pre 40 godina, ded bio kolar u selu, Sv. Petka.
    -Obradovići su iz Senja u Dalmaciji, došli pre 40 godina, Jovanjdan.
    -Škorić Nikola je vojni begunac (iz otočke regimente), došao pre 20 godina, Nikoljdan.
    -Stanić Petar je iz Čegrovca, srez lužnički, doselio se pre 20 godina, mehandžija u selu, ne kaže se koju slavu slavi.
    -Milunovići su iz Dubice kod Senja, Aranđelovdan.
    -Savići su došli pre 20 godina iz Brusnice kod Gornjeg Milanovca, Tomindan.
    -Bodanović Stojadin je došao iz Velikog Bonjinca blizu Vlasotinaca kao zanatlija, Sv. Petka.
    -Trajković Veljko je od Bitolja, bio kamenorezac, Alimpijevdan.
    -Kitanovići su od Bitolja, Vavedenje,
    -Vučkovići su iz Resnika, Đurđic.
    -Markovići su iz Ripnja od Čarapića, Đurđic.
    -Golubovići cu iz Crvene Jabuke u Pirotskom okrugu, došli pre 10 godina, Đurđevdan.
    Najnoviji doseljenici iz Makedonije i jugoistočne Srbije, došli kao dečaci sa majstorima, pa se u selu prizetili, kao i svi ostali iz okolnih sela. To su „nagonice“, kako ih ovde zovu.

    Odgovori
  • Milodan

    Poreklo stanovništva sela Višnjica, opština Palilula – grad Beograd. Iz knjige „Okolina Beograda“ Riste T. Nikolića – NASELJA SRPSKIH ZEMALJA (knjiga 2) – SRPSKI ETNOGRAFSKI ZBORNIK (knjiga V), Beograd 1903.

    Položaj sela.

    -Višnjica je na Dunavu sa obe strane puta, koji vodi desnom stranom Dunava. Samo su kuće nekolicine baštovana izvan sela, daleko od sela pola sata hoda.
    Dunav svake godine plavi njive i bašte, koje su većinom pored Dunava.

    Vode.

    -U selu piju vodu sa česama, iz bunara (ima ih oko 10) a neki i sa Dunava. Česmi ima dve, jedna je u sredini sela pored puta, a druga blizu crkve, zovu je Gradac. Obe su zidane za vreme Turaka* i voda je sprovedena olucima. Nikada ne presušuju. Izvan sela postoji izvor Orospi-Ćuprija, zatim Drvarska česma i dr.
    *Podigao ih spahija Adži-Lativ ili kako ga je narod krstio „Adži-Lasta“.

    Zemlja, šuma i paša.

    -Zemlja im je za obrađivanje poglavito u ravnici pored Dunava i oko sela. Šume nemaju. Drva nabavljaju kupovinom sa obližnjih austrijskih ada na Dunavu. Opštinska im se utrina zove:Komarevo, Mali Lipak i Bare. Po Malom Lipaku, koji je lug i po Bari napasaju stoku.

    Tip sela.

    -Selo je podeljeno u Gornju i Donju Malu, koje su sa obe strane puta, koji se pruža desnom stranom Dunoava. Taj je put „glavni šor“, duž koga su poređane seoske kuće.
    Od mehana, koje su gotovo na sredini sela i blizu starog groblja, niz Dunav je Donja, a uz Dunav Gornja Mala. Obe se pri krajevima račvaju, Gornja u dva šora – Gornji i Donji a Donja Mala u sokak za crkvu i sokak za groblje.
    Svo selo je „na šor“. Kuće su poređane pored glavnog i sporednih šorova, kao i pored sokaka, koji upravno izlaze na glavni put. Kuće pored glavog puta većinom su blizu jedna druge, udaljene 5 do 10 koaraka, izuzev one, koje imaju dvorove i voćnjake, te one čine da je rastojanje veće. Pri krajevima glavnog šora, odnosno Mala i u sporednim šorovima i sokacima,kuće su više proređene, razdaljene 50 do 70 koraka. To su većinom kuće poznijijih doseljenika.
    Samo su kuće nekolicne baštovana izdvojene dalje od sela oko pola sata hoda. Tome su uzrok bašte, koje su van sela. U selu je oko 150 kuća; u Donjoj mali oko 70 a u Gornjoj oko 80 kuća.

    Starine u selu.

    -U selu postoji Selište oko sadašnje crkve, gde su danas njive. Radeći po tim njivama meštani nalaze cigle i druge ostatke starina. Jedan deo kose koja je prema dašnjoj crkvi, a pruža se ka Dunavu, zove se Gradina. Tu ima zidina i postoji predanje da se taj grad zvao Višnjica* i da je bio grad poznatog u narodnim pesmama Filipa Madžarina. Daleko je od sela oko pola sata hoda. Ispod Gradine do Dunava postoji Madžarsko Groblje. Postoji i drugo staro groblje, do sadašnjeg sela, više mehane, ali je ono srpsko i svakako je bilo groblje današnjeg sela. Na njemu su zaostale dve krstače; na jednoj je urezana 1844. godina. U selu postoji jedan stari most (blizu kuće Ljube Bogdanovića) i za njega se ne zna kada je građen. Drugi je na putu iz Višnjice u Beograd, na Mirijevskom Potoku. Za taj most, koji zovu „Orospi-Ćuprija“ neke vele da ga je podigla prokleta Jerina a neki opet da je ostao još od Rimljana.
    *Uz to se priča kako je Višnjica nekada bila znatno mesto, te zbog toga i danas neki za nju kažu da je – Mali Carigrad.

    Postanak sela i poreklo stanovništva.

    -Priča se daje u selu bilo nekada sedam kuća i potomci onih porodica, koje su u tim kućama živele, smatraju da su najstarije u selu. To su:
    -Popovići po starom prezimenu, a sada Jovanovići i Bogdanovići;
    -Kuzmanovići, zovu se Maksimovići i Micići;
    -Ćirići, od kojih su Lazići, a zovu ih i Kneževi, jer su njihovi preci u selu bili knezovi;
    -Kordići;
    -Markovići.
    Neke su se od tih porodica sada umnožile i ima ih oko 20 kuća, kao, naprimer, Popovića.
    I pored toga što se te porodice smatraju za starince u selu, ipak se o njihovom poreklu nešto zna, samo ne tako pouzdano. Starac Ljuba Bogdanović iz porodice Popovića priča, da je u svoh 7 kuća bila jedna porodica i da je ona poreklom iz Grčke. Uz to veli, da im je do skora kumovala jedna Grkinja, koja je do pre 50 godina živela u Beogradu, a ovi u Višnjici. Došli su, vele, bežeći od Turaka i ovde ih voda (Dunav) zaustavila. Pre nego što su došli u Višnjicu bili su u Leštanima. Danas se porodica razrodila, potomci su, vele, dalje od 10 kolena. I slava im nije ista. Popovići slave Aranđelovdan a svi ostali Nikoljdan. Svi oni pravilno govore i kažu da su im i stari tako – „šumadijski“ – govorili a i nošnja im je bila takva.
    Za sve ostale zna se da su doseljenici. Prema vremenu kada su došli u Višnjicu, mogu se podeliti u starije „odavnašnje došljake“ i novije doseljenike.
    U starje spadaju svi oni, koji su se doselili, pre i za vreme Karađorđa. To su:
    -Popovići (Stankovići i Krstići). Njihov predak Rada, deda današnjem čoveku od 60 godina, poreklom su od Vranja. Otuda je pobegao zajedno sa svojom ženom – „baba Tonkom“ – za koju kaže da je znala arnautski. Pobegao je zbog Turaka. Kad je on došao, selo je imalo svoga spahiju, koji je naseljavao selo i delio imanje doseljenicima.
    -Živanovići su poreklom od Niša („Nišlije“), Nikoljdan.
    -Gajići (Šalavardini) su od Niša, Jovanjdan.
    -Marinkovići su, takođe, poreklom od Niša, Aranđelovdan.
    Te su tri porodice bile najpre u Banjici pa otuda prešle i Višnjicu.
    -Dunđerovići su poreklom iz „Arnautluka“. Predak Stoša Dunđerin pobio neke Arnaute i zbog toga morao pobeći. Ne zna se iz kojeg je mesta, samo se preiča, da je bežeći, udario na Jankovu Klisuru i tek ovde ga zaustavio Dunav. Pričaju, da su ga Arnauti radi osvete čak u ovom selu tražili.
    -Švabići (Jovanovići) ssu iz Mosloševa, Jasenički okrug. I njima je spahija dodelio zemlju. Stanko Vranjailija (sin pomenutog Rade) bio je mnogo zemlje zauzeo te mu spahija oduzme nešto zemlje i preda Švabićima, pošto ih je tu naselio. Švabići su bili najpre u Ostružnici, pa otuda prešli u Višnjicu. Švabićima su zvali zato što je njihov ded učio školu „preko“ i tamo naučio govoriti nemački, zbog čega mu nadenu ime Švabo, te otuda Švbići, Nikoljdan.
    U novije doseljenike spadaju.
    -Kostići su „iz preka“,Đurđic.
    -Ristići su od Prilepa; predak im čuvao pre 60 godina seoska goveda, pa se tu oženio i ostao, Nikoljdan.
    -Nedeljkovići su takođe „od kaj Prilep“, predak im došao pre 40 godina kao dunđer u selu, oženio se i ostao, Velika Gospojina.
    -Joksimovići su „iz preka“, Sv. Petka.
    -Jankovići su od Bitolja (Bitoljci), došli pre 30 godina zbog turskog zuluma; najpre čuvali ovce i od toga živeli a potom „okrenuli paorski“, ne kaže se koju slavu slave.
    -Trajkovići i Jovanovići su iz Makedonije „Maćedonci“, Grozdan i Risim došli sa porodicama zbog zuluma turskih, ne kaže se koju slavu slave.
    -Cvetkovići, predak im poreklom od Prilepa, bio u selu sluga, tu se oženio i ostao, Nikoljdan.
    -Manojlovići su poreklom od Pirota; predak im Kosta došao pre 30 godina kao sluga, tu se oženio i ostao, Aranđelovdan.
    -Stanisavljevići su iz sela Tibužda, okrug Vranjski, srez Pčinjski. Predak im zbog siromaštva došao u Višnjicu, gde je bio sluga, pa se tu oženio i ostao. Godine 1876. bio dobrovoljac, Aranđelovdan.
    -Đorić Đorđe je iz okoline Kumanova, došao u selo kao momak, tu se oženio i ostao, ne kaže se koju slavu slavi.
    -Bekovci „Bošnjaci“, došli pre 20 godina iz zapadne Bosne, ne kaže se koju slavu slave.
    -Todorovići su poreklom iz Bajine Bašte, ne kaže se koju slavu slave.
    -Todorovići drugi su „iz preka“, došli pre 15 godina, Jovanjdan.
    -Stajkovići, braća Peja i Mija došli pre 40 godina iz Bugarske, oni su pravi baštovani, ne kaže se koju slavu slave.
    Iz Bugarske od Trna i od Trnova i iz jugoistočnih krajeva Srbije vode poreklo ove porodice:
    -Stojanović Lamba, došao na kupljeno imanje, Aranđelovdan.
    -Popović Ranđel, Aranđelovdan.
    -Nikolić Jovanča, Jovanjdan.
    -Zlatan i Neša (ne kaže se prezime ni slava) došli pre 40 godina sa porodicama.
    -Bugarin Cvetko, Nikoljdan.
    -Perišići su „iz preka, mati im iz Pančeva a otac iz jednog sela u okolini Pančeva, Đurđevdan.
    -Crnjakovići, po starom prezimenu Petrovići su došli „iz preka“, poreklom Vlasi, slave malu Gospojinu. Njihov ded Petar došao iz Kara-Vlaške sa ženom, čijeg je muža ubio i zbog toga pobegao. Najpre je bio rabadžija kod Turaka na Dorćolu, potom došao u Višnjicu i tu se nastanio. To je bilo, po pričanju, za vreme kneza Miloša. Bio je vredan i radan i jdenom ga je pohvalio i sam knez Miloš. Znao je vlaški, jer je bio pravi Vlah kao i njegovi sinovi Nikola, Tanasije i Mita, ali se Nikola i Tanasije ožene Srpkinjama, te njihovi potomci nisu pravi Vlasi a Mita se oženi Vlahinjom iz Ovče (iz preka) no on nije imao poroda i uskoro umro. Sadašnji potomci Nikole i Tanasija ni po čemu ne liče na Vlahe, niti pak znaju vlaški.
    -Nešići su „iz preka“ iz sela Vranjeva. Otac im pre 40-50 godina služio u selu i tu ostao, ne kaže se koju slavu slave.
    -Pešić (Nikola) je „iz preka“, Đurđevdan.
    -Petrovći su od Pirota, Nikoljdan.
    -Rašići su poreklom od Niša. Spadali su u red starih doseljenika, samo su ti pravi Rašići izumrli. Danas prezime Rašića nosi porodica, čije je pravo prezime Anđelković a iz sela Malog Mokrog Luga. Njihovog je pretka Đoku dovela majka kao pastorka, pošto se iz Velikog Mokrog Luga preudala u Rašiće u Višnjici. Po smrti Rašića ostao je sam pastorak, koji sa imanjem i prezime nasledi. Pravi Rašići su slavili Nikoljdan, a ovi Anđelkoviići Đurđic. Sadašnji Rašići slave obe slave. Zovu ih još i Crevarevi.
    Za vreme bežanije 1813. godine svi su stanovnici ovog sela, koji su se zatekli u Višnjici, bežali „preko“. Tamo su se zadržali tri godine pa se onda vratili, pošto su ih Turci pozvali da rade svoja imanja. Kada su došli u selo našli su od kuća samo pepeo; očuvane su samo verige, koje su ostale u pepelu na mestu gde je bilo ognjište. Spahija je svakome dopustio da se nastani na istom mestu, gde je ranije živeo. Mnogi su po povratku zahvatili mnogo više imanja, no što su dotle imali. Mnogi su tada ostali u Banatu.

    Odgovori
  • Milodan

    Poreklo stanovništva naselja Sremčica, opština Čukarica – grad Beograd. Iz knjige „Okolina Beograda“ Riste T. Nikolića – NASELJA SRPSKIH ZEMALJA (knjiga 2) – SRPSKI ETNOGRAFSKI ZBORNIK (knjiga V), Beograd 1903.

    Položaj sela.

    -Selo je na platou, koji je izrešetan mnogobrojnim vrtačama. Kuće se nalaze na zaravanjcima između tih vrtača, a ima ih i po samim vrtačama tako da se u nekoj vrtači nađe jedno čitavo imanje sa kućom. Ti su zaravanjci, kao i same vrtače, pokriveni su debelim slojem glinuše, te se seoske kuće nalaze na njoj.

    Vode.

    -Vode piju sa izvora, kojih ima mnogo kao i bunara. Dosta su jaki i poznati izvori: Debela Voda, Turski Točak, Pećina i dr. Po verovanju seljaka voda u izvoru Debela Voda dolazi podzemno iz Rakine Bare a Turski Točak iz Jezera.

    Zemlja, šuma i paša.

    -Zemlja za obrađivanje je oko kuća i van sela. Vrtače su kultivisane i u njima ima ponegde voćnjaka. Blizu sela, na pola sata hoda, nalazi se Lipovačka Šuma, koja je na južnoj strani, dok je Rt na severnoj strani sela. Na tim mestima ima i paše. U tursko doba ovo je selo, kao i ostala, imalo spahiju, koji je imao kulu gde je danas škola. On je narodu davao zemlju u zakup i naplaćivao desetak. Kada je knez Miloš počeo vladati Srbijom, zapovedio je svakome, da zauzme onoliko zemlje,koliko je ko može iskrčiti. Spahija je, vele, i dalje imao prava na svoju raniju zemlju i naplaćivao je žirovnicu od šuma, ali je sedeo-živeo u gradu.

    Tip sela.

    -U selu se izdvajaju dva kraja; Gornji i Donji Kraj koje ne razdvaja nikakav prirodni objekat, udaljeni su jedan od drugog koliko i kuće među sobom. Centralni deo sela je grupisaniji, a u ostalim delovima sela su udaljene jedna od druge, te je u celini ovo selo razređenog tipa. Selo je takvog tipa zbog vrtača, kojih ima na zemljištu gde je i selo. Kuće su po zaravljenim mestima, retko i po vrtačama gde su uglavnom seoska imanja, njive, voćnjaci i dr.

    Ime selu.

    -Ovo selo se prthodno zvalo Provalija i bilo je na mestu koje i danas nosi taj naziv. To je ime postalo zbog mnogih vrtača, kojih u selu ima. O imenu Sremčica ne priča se ništa. Postalo je jamačno od imena Srem.

    Postanak sela i poreklo stanovništva.

    -Ovo selo, kada se zvalo Provalija, postojalo je na današnjem mestu, zvanom Provalija. Priča se da je za vreme „Laudana“ imalo 13 kuća i da su stanovnici tog sela prebegli u Srem za vreme rata između Turaka i Austrijanaca. Kada je car Leopold ratovao sa Turcima, njegova vojska pređe kod Klenka u Šabac, gde car ostane a vojska pođe dalje ka Beogradu, gde otpoče graditi „Laudanov šanac“. T tome su Leopolodovoj vojsci pomagali stanovnici Provalije, te se stanovništvo odseli u Srem a Provalija osta pusta „za 9 godina“.
    -Markovići, Milići i Simići: Otuda se najpre vrate Markovići i nastane na mestu, gde je sada selo Sremčica; kuće su im bile blizu sadašnje škole. Od njih su Milići i Simići.***
    -Sarići su se vratili odmah posle Markovića, koji se nastane kod Rakine Bare.
    -Stekići su se vratili posle Sarića.
    To su najstarije porodice u selu. Za njih se ne zna, odakle su se doselili, još u staro selo Provaliju.
    -Vlajići, Pantelići i Todorovići: Ni za njih se ne zna odakle su se doselili, ali se i za njih kaže da spadaju u red starih porodica.
    Posle njih doselile su se ove porodice:
    -Miljkovići su iz Jelašnice kod Niša.
    -Nešići su iz Krčimira u Zaplanju.
    -Krstići su iz Krčimira, kačarska porodica, prvili kace, vedrice i ostalo drveno posuđe.
    -Jelčići su iz Zaplanja.
    -Nikšići su iz Nikšića u Crnoj Gori, došli posle Laudana a pre onih porodica iz Zaplanja.
    -Živanovići ili Marići su iz Užičkog okruga.
    -Vasići su iz Bosne.
    -Stojanovići su iz Buštrenja, srez Pčinjski.
    -Bajići su iz Bosne.
    -Damnjanovići su ruskog porekla, zaostao jedan od Rusa, koji je pod Karađorđem ratovao, pa se u selu prizetio.
    -Pejići su iz Užica, došli pre 100 godina.
    -Stojanovići su iz Tikveša, predak se prizetio pre 40 godina.
    -Davidovići došli pre bombardovanja iz Bosanske Krajine.
    -Petrovići su iz Bugarske.
    -Pančevci su poreklom iz Novosadskog Salaša, odakle im je otac došao.
    -Lukići su iz Hrvatske, došli pre oko 80 godina.
    Najstarije prodice su u Donjem Kraju a noviji doseljenici su poglavito u Gornjem Kraju sela. Selo je do skoro imalo zavetinu na Usekovanje, 29 avgusta po starom, 11 septembra po novom kalendaru.

    ***U ovom tekstu nije pisalo za familije koju slavu slave.

    Odgovori
  • Milodan

    Poreklo stanovništva naselja Slanci, opština Palilula – grad Beograd. Iz knjige „Okolina Beograda“ Riste T. Nikolića – NASELJA SRPSKIH ZEMALJA (knjiga 2) – SRPSKI ETNOGRAFSKI ZBORNIK (knjiga V), Beograd 1903.

    Položaj sela.

    -Selo je sa obe strane Slanačkog Potoka, na mestu, gde se dolina proširila, te je selo kao na ravni, koja se od potoka prema stranama, naročito desnoj, postupno diže. Kuće sa leve strane potoka su poglavito duž seoskog puta, kao i duž iskrivudanih i nepravilnih sokaka, koji na taj put izlaze. Kuće sa desne strane Slanačkog Potoka su bez reda raspoređene, mada i tu ima sokaka. Selo je sa svih strana, izuzev preme ušću i izvoru Potoka, okruženo kosama, koje su gole i obrađene.
    Pored Potoka su bašte, a i kuća ima bliže Potoku, ali je ovaj neznatan, te ne nanosi nikakve štete, kada nadođe.

    Vode.

    -Stanovnici piju vodu iz izvora i sa bunara. Od izvora su poznati: Točak, Vruća Voda služi za piće, Vrelo, Balabanovac, Obradova Voda, Savina Voda, Sarićeva Voda, Bubanja i dr. Bunari gotovo svi za vreme suše presušuju izuzev jednog starog bunara za koji pričaju da je još od Rimljana.
    U ovom selu je hladnije no u obližnjim selima kao u Velikom Selu ili Višnjici, gde sneg uvek ranije kopni no u Slancima. Od vetrova gornjak donosi kišu, a košava je najjača.

    Zemlja, šuma i paša.

    -Stanovnici ovog sela nemaju dovoljno zemlje za obrađivanje. Oko kuća retko ima njiva, samo su ponegde do kuće bašte ili mali voćnjaci. Sva je zemlja za obrađivanje oko sela u ravnici i po kosama, a na mestima zvanim: Bilo, Vinogradi, Tapino Brdo – tu su bili vinogradi, Balabanovac, Brestići, Ča-Pajino Brdo – i tu su bili vinogradi, Pajstovica, Lešće, Vrele, Točak, Osovlje, Gradište, Visle, Odžina Zabran – nema šume, Gaj – njive, bašte i lug, Brešće, Deonice, Mala Utrina – gde su njive pojedinaca i dr. Bašte su pored Potoka i to više sela, mestimično u selu a najviše ispod sela. Paše (livada) ima malo, samo po Pajstovici. Šume nema osim nekoliko zabrana, jedan na Balabanovcu.

    Tip sela.

    -Ovo selo je zbijenog tipa, mada je mestimično i dosta razređeno. Kuće sa leve strane Slanačkog Potoka su duž puta i sokaka, koji izlaze na taj put. Ti su sokaci obično krivudavi i nepravilni. Kuće sa desne strane Potoka su više razređene a naročito po okrajcima, gde su kuće izdeljenih zadrugara i gde oko kuća ima većih dvorova i šljivika.
    U selu postoji tri male: Ćukovac, Riboška i Maslarova Mala.
    -U Ćukovcu žive: Kazandžići, Sarići, Bugarčići, Peričići (Mišići i Tomići), Davidovići i Markovići.
    -U Riboškoj Mali: Riboški, Pavlovići (već se izgubila stara porodica), Vrajkorci i Jovanovići.
    -U Maslarovoj Mali su: Maslarovići, Đurđevići, Sofronijevići i Kuzmanovići.
    U selu ima oko 130 kuća.

    Ime selu.

    -Osim imena Slanci, postoji i Malo Slance, gde je, pričaju, bila slana voda te da je po tome i selo dobilo ime.
    Male su nazvane: Riboška i Maslarova – po prezimena porodica a Ćukovac – po nazivu mesta, na kome je.

    Starine u selu.

    -Na mestu Malome Slancu bilo je nekada selo, od kojega je ostalo madžarsko groblje, koje je tu u blizini a zna se i za starije srpsko groblje u Malome Slancu. Na mestu Lešće, priča se, da je bilo madžarsko selo Lešće. Tu se nalaze temelji od kuća a tu je i česma Vrele, gde nalaze stare ćunkove. Blizu Lešća je mesto Žežnica, gde je bilo kazana u kojima se topilo olovo, a i danas se može naći „bronza“. U selu postoji jedan stari bunar (Nikole Ristića) za koji se priča da je još od Rimljana, Blizu sela postojao je manastir Sv. Stevana, koji je docnije porušen.

    Postanak sela i poreklo stanovništva.

    -Priča se da je u ovom selu bilo nekada samo 7 kuća i porodica, čiji su preci onda živeli u selu, najstarije su i o njihovom poreklu se ne zna ništa. To su:
    -Riboški, Jovanjdan.
    -Ča-Pajini, Jazavčevići ili Pavlovići, Nikoljdan.
    -Jevtići (Jeftovići), Jovanjdan.
    -Sarići, Tomindan.
    -Davidovići, Nikoljdan.
    -Mišići, po starom a sada Tapići, Đurđic i
    -Kuzmanovići***
    Stare porodice su i:
    -Maslarovi ili Petrovići, došli sa Kosova, Nikoljdan.
    -Kazančići su poreklom iz Vrčina, Nikoljdan.
    Ostale porodice su se doselile posle njih, to su:
    -Milovanski-Ilići, poreklom su iz Masloševa, Jasenički srez. Otuda je došlo šestorice braće za vreme bežanije, 1813. godine, da prebegnu „preko“. Kada su se za vreme Drugog ustanka pod knezom Milošem ponovo vratili da vojuju u Srbiji, samo se jedan od njih, Trivun, vrati i Masloševo, a ostali zaostanu po selima u Podunavlju i Posavlju. Jedan ostade u Slancima i od njega vode poreklo Ilići, jedan se naseli u Višnjici (Jovan Švaba), jedan u Ostružnici a jedan u Moštanici.
    -Stojkovići ili Ristići, Vrajkorci, su poreklom iz Bosne, odakle su im došli paradedovi, od njih su Vrajkorci, Miholjdan.
    -Bugarčići su od Niša, otuda im je predak ded (čovek od 70 godina) pobegao, ubivši tamo devojku. Pobegao je sa bratom, koji se odselio u Pančevo, Mitovdan.
    -Marjanovići, po starome Jovanovići su došli „iz preka“ (Surduk ili Venek). Za njih se priča da su najpre živeli u ovom selu, pa zatim pobegli „preko“ i potom se vratili u Slance, Nikoljdan.
    -Brankovići su iz Begaljice***.
    -Markovići, po starom Jovanovići su od Svilajnca (iz Stroponja?), odakle im je došao ded zbog zuluma. Neki kažu da su poreklom Vlasi***.
    -Đurđevići, po starom Vićentijevići su iz „preka“ odkuda im je ded došao, Nikoljdan.
    -Sofronijevići su „iu preka“, Nikoljdan.
    -Mišići su iz Kovilja, preko Dunava od Sremskih Karlovaca, Jovanjdan.
    Najnovijih doseljenika ima samo nekoliko i to:
    -Pavlović Nikola je došao iz Prilepa, pre 40 godina, čuvao stoku u selu pa se ovde i oženio-prizetio u porodicu Kazandžića, Nikoljdan.
    -Spasojević Pavle je iz Velikog Sela, dovodac***.
    -Josifović, kovač, je došao „iz preka“, iz Crepaje a starinom je od Smedereva***.
    -Stevkov Kojo je „prečanin“, iz Dolova, Sv. Petka.
    Ovo selo raste isključivo priraštajem. Nema novijih doseljenika, jer nema nezauzete zemlje, gde bi se naseljavali*.
    *Starac Mihailo Ilić (Kumrić) priča, kako su mnogi dolazili da se nasele, ali su ih seljaci vraćali, nije bilo dovoljno zemlje ni za njih.
    Seoska slava je Mladenci a Trećeg dana Vaskrsa nose litije.
    *** Ne kaže se koju slavu slave.

    Odgovori
  • Milodan

    Poreklo stanovništva sela Ripanj, opština Voždovac – grad Beograd. Iz knjige „Okolina Beograda“ Riste T. Nikolića – NASELJA SRPSKIH ZEMALJA (knjiga 2) – SRPSKI ETNOGRAFSKI ZBORNIK (knjiga V), Beograd 1903.

    Položaj sela.

    -Evo kako je M. Đ. Mlićević opisuje položaj svog rodnog sela: „Na jug od Beograda, četiri sata običnog puta, a železničkom prugom oko 22 kilometra, na starom kragujevačkom drumu, naseljeno je selo Ripanj. Selo se to pružilo po jednoj kosi, koja se odvaja od onog bila, na kome su visovi: Kosmaj, Koviona i Avala. Od Avalinog prisoja tu kosu, na kojoj je selo Ripanj, odvaja se voda, koja se na svom ušću u Savu zove Topčidrska reka“.
    Kuće su po temenima nekoliko širokih kosa, koje su između rečica Palanke i gornjeg toka Topčiderske Reke, gde se ova zove Prečica.
    Strana kose na kome je Brđanski Kraj, prema potoku Šutilovcu vrlo je strma, penje se za 40 metara i tek gore počinju prve brđanskekuće, koje su na početku samo sa jedne strane puta, a potom, idući ka sredini sela, sa obe strane puta.
    „Svaki kraj (mala) sela Ripnja ima svoje njive i livade i drži svoju stoku na onoj strani seoskog atara, koja je njemu bliža i pogodnija. Zato se Ripanjci gotovo nikada ne mogu sastati ni na radu niti za stokom. Dokle su Brđanin Ripanjac pre sastane i upozna sa Barajevcima ili Parcancima nego sa svojim seljacima Muselinčanima, dotle se opet prvi pre vide i upoznaju sa Rušanjcima i Pinosavcima, nego sa seljacima iz drugih mala“.

    Tip sela.

    -Ripanj je podeljen na ove krajeve ili male: Muselimce – zapadno od crkve i mehane ripanjske, Ere (piše „Here“) – istočno i severoistočno od crkve i škole, Belozemljane – na Beloj Zemlji, a sa desne strane potoka, koji teče na istok od Češme seoske, Ramaćane – zapadno od puta, što vodi od seoskih mehana u Brđane i Brđane – „na kosi, koja se pruža na jug od Belozemljena i Ramaćana čak do Šutilovca i do Botašine“ a poglavito sa leve strane puta Ripanj – Barajevo. Kroz Brđane vodi put dug za čitav sat hoda.
    Selo je zauzelo veliki prostor, male prelaze jedna u drugu.
    Kuće u malama su dosta blizu, mnogo bliže no u ostalim šumadijskim selima, te jeovo selo više drumsko, kuće su redovno udaljene 50 do 100 koraka, mada ih ima sasvim blizu kao u varoši, a po neka od tih kuća ima vrata sa ulice, inače su uvučene u dvor i jedna od druge udaljene 100 do 200 koraka. Mestimično između kuća ima ostataka stare hrastove šume i tu je razmak između kuća mnogo veći, 250-300 metara. U kraju Brđanima put je širok oko 30 koraka, a kuće su udaljene, kako gde: 40-50, 50-80, 100-120, a bliže su, 10-30 koraka, kuće ideljenih zadrugara.
    Grupe se kuća viđaju poglavito kod izedeljenih zadrugara.
    Pod Visokom u Batašima pre 4-5 godina iz Brđana su doseljene na imanje dve kuća Stanisavljevića i Marića. Takvih odseljenika na imanja ima i u drugim mestima ovoga sela.
    „Ripanj je jedno od najvećih sela u ovome kraju Šumadije. Godine 1863. u njemu je bilo 1839 stanovnika sa 378 poreskih glava; godine 1883. samih poreskih glava je bilo 538 a godine 1886. taj broj se popeo na 700. Starci su mi pričali da je Ripanj 1813. godine imao samo 40 kuća, pa se i onda brojao u velika sela Šumadije“. U starije vreme bilo je oko Ripnja nekoliko zaselaka, koje je sve Turčin, ripanjski spahija, saselio u Ripanj. Otuda je Ripnju došao ovako veliki atar da mu danas zavide sva okolne sela.
    Zaseoci koji su u Ripanj saseljeni poimence su:
    1. Trešnja, zaselak, koji je bio gde je sada mehana na Trešnji.
    2. Stepašinovac, na severnoj strani od današnjeg Ripnja, idući pod Avalu.
    3. Palanka, na zapad or Ripnja.
    4, Čaršija pod Avalom.
    Na mestima gde su bili ti zaseoci sada su njive i livade.

    Ime selu.

    -O postanku imena Ripnja M. Đ. Milićević zabeležio je ovo: „Selu na istoku, pored reke, ima stena, koja se zove Ripa. Neki saljaci vele, da je od te Ripe i selu došlo ime Ripanj. Ali valja uz to pomenuti, da se ona sama češma u selu, koja je na jugoistok od crkve i škole, pod samim brdom Zove Ripanj“. Neki, opet, ovako razmišljaju i postanku imena sela Ripanj: Kad su na mestu Palanci postojala Palanka – naselje, gde su bile topionice i radi njih mehovi; kada su se ti mehovima radilo čulo se daleko, i po tome, što su se ti mehovi dizali i spuštali, „ripali“, i selo je, vele, dobilo ime Ripanj. Postoji i još jedno domišljanje o postanku imena sela, videti pod „Zuce“, od izraza-termina „ripa“.
    Kraj Muselimci nazvan je po nekome Muselimu, koji je tu sedeo, Ere (Here) – po Ignjatu Eri, koji je došao ženi u kuću, Ramaćani – po selu Ramaći a Belozemljani – po mestu zvanom Bela Zemlja, kao i Brđani – što su na brdu.

    Starine u selu.

    -U ovom elu jedno mesto pod Avalom zove se čaršija. Priča se da je tu nekada bila turska varošica. Po tom mestu, kao i iznd njega uz Avalu ima udubljenje (pingova), koja su postala po tome što se zemlja survala nad starim podkopima. Jedan deo sela se zove Palankom, gde su „u staro vreme bile neke rudokopine“ a i danas onamo ima mnogo tragova od rudarskih radova“.

    Postanak sela i poreklo stanovništva.

    U selu Ripnju ima starih porodica, za čije se poreklo ne zna. To su:
    -Joksimovići***
    -Stanojlovići, Aranđelovdan.
    -Civići***.
    -Milićevići ( u kraju Muselimcima)***.
    -Nestorovići, po starom prezimenu Stevanovići, a sada:
    -Staničići i Petrovići, Čardaklići i još neke porodice, grane pomenutih porodica.
    Doseljenici su ove porodice:
    -Marići od kojih su i Milićevići drugi su iz Starog Vlaha. Kada su njihovi preci došli, u Ripnju na Trešnji, je po pričanju bilo 6 kuća (Stanojlovići, Milićevići u Muselimcima, Joksimovići, Civići, a u Otavicama 9 kuća (Nestorovići, Kobasičići, Milanovići, Gavrilovići i dr). O dolasku ovih Marića evo šta piše M. Đ. Milićević, koji je iz te porodice, citat:
    -Otprilike pre trista godina, krenu ozgo iz Starog Vlaha (ne zna se tačno ime mesta) tri brata: Cvetoje, Radak i Vuk, sa svojim porodicama, da potraže bolje mesto za življenje.
    Spustivši se u nahiju beogradsku, zaustave se sva trojica na desnoj strani reke Kolubare, blizu današnjeg sela Vreoca, misleći da se tu nastane za svagda. Tu, u tom mestu, priča se dalje, jednom su za neku svoju potrebu hteli obaliti jedan stari grm; dvanaest ljudi radilo je ceo letnji dan sekirama svojim, dokle su grm posekli i oborili ga na zemlju. Kad drugi dan dođoše na to mesto, zateknu dvanaest koza kako ugodno leže i preživaju na panju oborenog grma, toliko mu je stablo bilo debelo. Radak i Vuk, videći to rekoše:
    -Ovo je mesto tako gorevito da ga mi ne možemo nikada pokrčiti za njive i livade, nego da idemo tražiti kakvo povoljnije naselje.
    -A meni je ovde lepo, odgovori Cvetoje, ja bolje neću da tražim.
    I odista ostane ovde, izrodi sinove, dočeka unuke i praunuke, te tako naseli čitavo selo, koje se, po njegovom imenu, nazove Cvetojevac, danas Cvetovac.
    Radak i Vuk, piše M. Đ. Milićević, odselivši se od Cvetoja, pređu u Barajevo i tu se nasele. Posle nekog vremena Radaku ni Barajevo ne bude po volji, odeli se od brata Vuka i, sa svojom porodicom, pređe u Stari Ripanj (gde je danas mehana Trešnja).
    Tu je sa svojim sinovima i unucima živeo do smrti. Pošto Radak umre, udari jedan pomor u njegove potomke te zatre sve muške glave, osim jednog deteta, kome je bilo ime Nestor.
    Mati ovog deteta, ostavši udovica, preuda se u selo Kneževac za nekoga Anđelka Masnobradu. U ovaj svoj drugi dom odvede ona i nejakog Nestora, svojega sina iz prvoga braka. Kako joj je u svom prvom domu, u Ripnju, bilo sve zamrlo, ona je svu živu stoku i pokretno imanje, kolko ga je bilo prevezla u Kneževac, drugom mužu svom Masnobradi. Docnije silom neprilika, koje zadesiše Nestora, ovaj se vrati u Ripanj, na svoju očevinu, ali kako sam nije mogao kuće kućiti, Barajevci se porežu i dadu mu 12 dinarčića ondašnjih te se oženi.
    Oženiviši se, Nestor ne htede dugo ostati u Starom Ripnju (na Trešnji), nego se preseli u Ripanj sadašnji. Tu je docnije izrodio porod, oženio sinove, dočekao unuke i umro. Od tog Nestora ostali su Nestorovići: Vlajko, Milić i Mija.
    Od Vlajka su današnji:
    -Marići, Nekići, Icići, Jevtići i Vojinovići.
    Od Milića su:
    -Milićevići, Stepići i Manojlovići.
    Od Mije su današnji:
    -Brankovići.
    Svi oni, kao potomci Nestorovi, slave Nikoljdan a poste o Aranđelovdanu, od bolesti kratelja (kolere)“, kraj citata.
    -Kuzmanovići, Stanimirovići, Stajići, Lazići i Todorovići vode poreklo od jednog deteta, koje su, priča se, još kada je Mađar vladao, a za vreme nekog bekstva, našli Stanojlovići, starinci u selu. Oni su dete pokrstili i dali mu ime Milovan, pa ga i očuvali. Svi slave Aranđelovdan, kao i Stanojlovići.
    -Skadrići (u Erskoj mali) došli su iz Erske pre 100 godina. Za njih pričaju da su bili katrandžije, da su pravi „Erovi“, Aranđelovdan.
    -Čarapići današnji nisu pravi Čarapići. Oni su izumrli, a njihovo prezime su primili Nikolići, čiji se predak kao sluga pre bežanije doselio iz Trstenika i došao u kuću ženi iz porodice Čarapića, slave Đurđic – slavu Nikolića dok su Čarapići slavili Đurđevdan. Pravi Čarapići su bili od Vase ili Tanasija Čarapića, koji su posle 1804. godine prešli iz Belog Potoka u Ripanj, gde su sagradili kuće i zasadili voćnjake „od kojih i sad postoji jedna trešnja ili koji orah“.
    -Tanasijevići su iz Banata, Mitrovdan.
    -Đukanovići su iz Banata, Jovanjdan.
    -Jovanovići su iz jugiistočne Srbije (od Pirota ili Leskovca), odkuda im je ded došao, nosili su, vele, vrane gunje, Nikoljdan.
    -Kačarevići (Bogdanovići i Rodići) su iz mesta Kule u Lici, Lučindan.
    -Stojanovići su od Zaječara („od Rtnja“), predak im je još pre bežanije 1813. godine bio sluga kod Čarapića, Đurđic.
    -Nenadovići su poreklom iz Bosankse Krajine. Njihov se predak još za vreme bežanije oženio iz kuće Čardaklića, bio „privuk“, Nikoljdan.
    -Isajlovići, koji se zovu i Filipovići i Lukići su došli iz Like pre bežanije. Pričaju (Pantelija Marić) kako su ih zvali Hrvatima, kako im je noišnja – naročito ženska, bila drukčija, kako su pevali i igrali: „U Filipa crven pas, pandruli, pandruli..“, Jovanjdan. I oni su za veme bežanije bažali „preko“ i vele da su tamo neki i ostali, gde i danas žive.
    -Mandći su stariji doseljenici, ali se ne zna odakle su, Aranđelovdan.
    Tako se ne zna poreklo:
    -Bakalovići koji žive u Prnjavoru, Đurđevdan.
    -Arnautovići, Savindan. Svi su oni bili u bežaniji. Arnautovići su dobili prezime po tome, što je jedan od njihovih predaka bio ubojica, te su ga nazvali Arnautin, te otuda prezime Arnautovići.
    -Tumići, došli pre bežanije „iz Nemačke“, Aranđelovdan.
    -Blažići du od Crne Reke, pre 90 godina im deda bio sluga u selu, Jovanjdan.
    Pozniji doseljenici su:
    -Petkovići su od Niša, zovi ih „Bugarima“, Jovanjdan
    -Drobnjaci vode poreklo od tri brata, koji su došli iz Levča, jamačno iz Rekovca, odakle su kao hajduci prognani pre 70 godina. Za njih se priča da im je knez Miloš davao zemlju u Beogradu na Terazijama našta oni nisu pristali, hteli su da žive u šumi i zbog toga ostali u Ripnju***.
    -Petrovići su od Ivanjice „gde se pravi katran“, bili, vele, hajduci, pa ih otuda proterali, Đurđevdan.
    -Ilići i Manojlovići su došli „iz preka“, zovu ih „Šokci“, Aranđelovdan.
    -Babovići su od Ivanjice, predak im pre 50 godina služio u selu i tu ostao***.
    -Davidovići, Sima došao pre 30 godina iz Visokog u Bosni, čuo da je ovde dobro pa se zbog toga doselio – gde se i oženio, Stevanjdan.
    -Tomići su od Modre Stene, Lužnički srez, Nikoljdan.
    -Andrejići su došli pre 40 godina, predak Jova nadničio u selu i tu se naselio. Zovu ga i Jova Bugarin, poreklom iz sela Rakovca, koji je u Turskoj na putu Vranje-Preševo, Sv. Petka.
    -Janjići su zaostali u selu kao majstori pre 20 godina, poreklom su iz Turske, zovu ih Bugarima, Mitrovdan.
    -Đorđevići su iz Klisure, blizu Trna, Ilija došap re 30 godina u kući ženi iz porodice Kostića, koji su starinci***.
    -Tadići su iz Bosne, Stevanjdan.
    -Terzići ili Aleksići su iz Perleza „iz preka“, Velika Gospojina.
    Osim njih ima još nekoliko doseenih „iz preka“, dvojicu zanatlija, koji su se skoro doelili zovou „Švabe“ i dr.

    Odgovori
  • Milodan

    Poreklo stanovništva naselja Ostružnica, Gradska opština Čukarica – Grad Beograd. Iz knjige „Okolina Beograda“ Riste T. Nikolića – NASELJA SRPSKIH ZEMALJA (knjiga 2) – SRPSKI ETNOGRAFSKI ZBORNIK (knjiga V), Beograd 1903.

    Položaj naselja.

    -Ostružnica je sa obe strane, u donjem i srednjem toku Ostružničke Reke, desne pritoke Save. Jedan deo sela je u Dolji – u ravnici obe strane pomenute reke, a i po strani doline – na Visu. Drugi je kraj sela Brđani – na brdu, upravo na kosi, sa leve strane Ostružničke Reke. Kuće u Dolji su većinom u ravnici, pored reke. U kraju Brđanima kuće su poglavito duž puta, koji vodi kosom.

    Vode.

    -Ostružnička Reka pri nadolasku plavi po koji put bašte i njive, koje su pored Reke, a isto tako nanosi štete i kućama pored nje, te je to razlog da se one izmeštaju.
    U delu sela bliže Savi stanovnici piju vodu sa Save, a ostali se služe vodom sa bunara (3-4, u Brđanima samo jedan bunar), česama i izvora kao što su: Skeledžina (izvor), Selska Česma, Bunar (iszvor) i drugi. Van sela postoji izvor Točak.

    Zemlja, šuma i paša.

    -Zemlja za obrađivanje je oko sela, a to: Makišu, Brdu, Visu, Drenjku, Nikolčinoj Gredi i dr. Na nekim od tih mesta stanovnici imaju po malo šume i paše – livada. Zajednička im je utrina, gde imaju šume, paše i zemlje za obrađivanje, na mestima: Drenovači (njive), Braničevu (šuma i paša), Vitkovcu, Cerju i u Vićinom Potoku. Zemlje za obrađivanje daje opština stanovnicima pod zakup.

    Tip naselja.

    -Selo je podeljeno na dva kraja; Brđane i Dolju, koje rastavlja leva, umnogome strma, strana doline Ostružničke Reke. Deo sela u Dolji je zbijenog tipa a u Brđanima razbijenog. Kuće u Dolji jesu pored puta, koji kroz selo duž Reke vodi, kao i pored sokaka, koji na put sa obe strane izlaze. Kuće u Dolji su međusobno udaljene 10 do 40 koaraka a prema Visu i uz Reku rastojanje je veće od 100 koraka. Kuće u kraju Brđanima poglavito su duž puta, koji vodi kosom, a i duž sokaka, koji se odvajaju od puta ka Dolji ili prema Savi, naprimer sokak Utvića, Božića i dr. Kuće su međusobno udaljene 40-120 koraka, a ima i grupa kuća na rastojanju od 20 do 40 koraka; ove obično pripadaju jednoj porodici, čiji su se zadrugari izdelili. Pri okrajcima sela ima grupa kuća međusobno udaljenih i po 250 do 300 koaraka. Ona, kao i kuće u Brđanima i prema Visu čine, da ovo selo ima u pojedinim svojim delovima izgled razbijenog tipa. U selu ima oko 180 kuća; u Dolji oko 140 a u Brđanima oko 40.

    Imena naselja i krajeva.

    -Ne zna se otkuda je ime selu a krajevi su nazvani: Brđani – zbog brda, upravo kose na kojoj je ovaj kraj a Dolja – zbog doline, „dolje“ u kojoj je deo sela.

    Starine u selu.

    -Sa desne strane Ostružničke reke, gde su danas njive, postoji staro Selište, na kome se pri oranju nailazi na lobanje, predmete od gvožđa, cigle i drugo.
    U selu postoje dva stara mosta na Ostružničkoj reci, oba od tesanog kamena; jedan je blizu opštine a drugi blizu privatne seoske mehane. Na mestu Rtu postoji Madžarsko Groblje a kod današnje crkve je staro groblje ovoga sela. U Dolju, nedaleko od opštinske mehane, postoji konak kneza Mihaila – jednospratna zgrada, pokrivena ćeramidom sa zidanim i belo okrečenim dimnjacima. Danas je napuštena i u njoj je kovačnica. Kod ovog sela bila je jedna od glavnih skela na Savi i obično se priča, kako je ovo selo ranije imalo važnu ulogu – bilo je znatnije no danas. Više sela, priča se, da je ranije vodio put iz Umke i Pećana za Železnik i dalje. Taj put je prolazio ispod ondašnjeg Madžarskog Groblja.

    Postanak sela i poreklo stanovništva.

    Za prve doseljenike u ovom selu ne zna se odakle su doseljeni. To su:
    -Stankovići. Nikoljdan.
    -Sušići, Ignjatijevdan.
    -Brankovići, Stevanjdan.
    -Mišići vode poreklo od Petra Guzonjića iz Železnika, koga je majka dovela u Ostružnicu, udavši se za nekog u staroj porodici Mišića, čije se poreklo ne zna, Nikoljdan.
    -Jablanovići ili Miletići, Jovanjdan.
    -Talići ili Tanaskovići, Đurđic.
    -Brankovići ili Alimpići, po starom Jocići, Stevanjdan.
    -Pločići, Nikoljdan.
    -Aksentijevići, Lučindan.
    -Jankovići, Nikoljdan.
    -Dragićevići, Jovanjdan.
    -Stanimirovići ili Utvići, Jovanjdan.
    -Đurići, Aranđelovdan.
    Za ostale se zna odakle su doseljeni:
    -Doljenčevići su iz sela Doljana, koje je bilo blizu ovog sela, Ignjatijevdan.
    -Jovići, Mitrovići i Kostići su jedna porodica su iz sela Leskovca, Posavski srez,***.
    -Miloševići su iz Zvornika na Drini, Đurđevdan.
    -Janjići „Cincari“ su iz Makedonije,***.
    -Aćimovići su iz Bosne, Jovanjdan.
    -Lazarevići su iz Rudničkog okruga, Aranđelovdan.
    -Ristići, preddak Krsta došao iz „Arnautluka“. Stevanjdan.
    -Vukosavljevići, predak Đoka je došao iz Kikinde, Ignjatijevdan.
    -Petrovići su iz Dubičke nahije u Krajini – Bosna, Đurđevdan.
    -Jovanovići su iz „Arnautluka“, Jovanjdan.
    -Glišići, predak „Gosa“ je došao iz Like, Nikoljdan.
    -Bukvići, preak Panta je došao iz Kule (piše Banat, ja bih rekao Bačka, op. Milodan), Đurđevdan.
    -Reljići su iz sela Krasave, Podrinjski okrug, Stevanjdan.
    -Milovanovići, predak Živan došao iz Banata, Aranđelovdan.
    -Komlenski, predak Nikola došao iz Novog Sada, Nikoljdan.
    -Stankovići, predak Đoka došao iz sela Sase (piše Banat, ja bih rekao Srem, op. Milodan), Jovanjdan.
    -Baćakovići, predak Toša je došao „iz preka“, Mratindan.
    -Aleksići, predak Jovan je došao iz Nevesinja – Hercegovina, Stevanjdan.
    -Ilići, Đurđa je majka dovela iz Resnika kada se u ovo selo preudala, Nikoljdan.
    -Lukići su iz Kneževca, dovodac***.
    -Đukić Đurđe je „iz preka“, ***.
    -Manići, predak Veljko je iz Đale – Banat, Nikoljdan.
    -Đorđevići, predak Ilija je došao iz Srema, poreklom Ciganin, bio kovač u selu, Đurđevdan.
    -Ristić, predak Mile je došao iz Bosne***.
    Izuzev prve 3-4 porodice sve ostale su se doselile od pre 50 godina.
    Za vreme bežanije, 1813. godine, skoro svi stanovnici su bežali preko Save, a neki su se sklonili u šumu, koje je bilo svuda oko sela. Vrativši se iz bekstva, živelo se bedno; umesto kuća imali su privremen „burdelje“, a toliko su bili siromašni, da su po dve kuće kupovale jednog vola i tako se služile.
    Raspored kuća unekoliko odgovara starini porodica. Mnogi su prvi doseljenici u Dolji, izuzev Lazarevića, Aksentijevoića i dr. A najskoriji doseljenici su po okrajcima sela, izuzev zanatlija.

    Napomena:
    *** znači da u knjizi ne piše koju slavu slave.

    Odgovori
  • Milodan

    Poreklo stanovništva naselja Mirijevo, Gradska opština Zvezdara – Grad Beograd. Iz knjige „Okolina Beograda“ Riste T. Nikolića – NASELJA SRPSKIH ZEMALJA (knjiga 2) – SRPSKI ETNOGRAFSKI ZBORNIK (knjiga V), Beograd 1903.

    Položaj naselja.

    -Naselje je u zaleđu Mirijevskog Potoka, a po blagim stranama njegove doline. Gornja Mala je na levoj a Donja Mala je na desnoj strani ovog Potoka.

    Vode i klima.

    -U selu se pije bunarska voda. Skoro svaka kuća ima bunar u dvoru. Bunari su plitki, ali im je voda dobra. Postoje i dve česme, koje nikada ne presušuju. Sa njih stanovnici piju vodu mada se tu obično pere rublje.
    Oko sela ima izvora koji su udaljeni na pola sata hoda od sela a zovu se: Vodice, Troglav, Čubura i dr. Izvore Vodice smatraju meštani kao lekovito na koji dolaze i stanovnici okolnih sela.
    Selo je zaklonjeno, te je u njemu toplije u odnosu na okolna sela. Kišu donosi Gornjak ili zapadni vetar. Madžarac duva „iz preka“ a Košava ili Ustoka nikada, pričaju, ne donosi kišu.

    Zemlja i šume.

    -Zemlja za obrađivanje je oko sela. Njive su rodne i na njima najbolje uspeva kukuruz i pšenica. Šume nemaju stanovnici, te je u tome prava oskudica u selu. Drva nabavljaju kupovinom i to u Vrčinu i dalje. Crkva ima malo svoje šume na mestu Zagradama. Udaljena je od sela oko pola sata hoda.

    Tip sela.

    -Selo je više zbijenog tipa, podeljeno na Gornju i Donju Malu, koje razdvaja Mirijevski Potok. Kuće su tako poređane, da postoje dve glavne ulice, koje se skoro pod pravim uglom u sredini sela seku. Najveće rastojanje između kuća je do 100 metara. U selu ima oko140 kuća.

    Ime selu.

    -Za ime ovoga sela postoji priča, da je postalo po nekom miru, koji je zaključen u vreme kada su Turci vladali Srbijom.

    Starine u selu.

    -U ataru ovoga sela postoje dva Selišta. Jeno je više sela na mestu, gde je danas seosko groblje i na njemu nema nikakvih tragova starog naselja. Drugo je udaljeno od sela na mestu Smrdanu, gde ima tragova starog naselja, za koje seljaci kažu, da je bilo madžarsko; tu ima razvalina crkve. Više sela sa zapadne strane preko brda Lešja vodio je stari Carigradski Drum.

    Postanak ssela i poreklo stanovništva.

    -I ovo selo kao da spada u red onih novijeg postanka. Izgledda da nije starije od 18. veka, jer je poznato da je bilo naseljeno Nemcima. I Bogić V. A. pominje kako je to „selo postalo u novije vrijeme“.
    Najstariji doseljenici u ovo selo su:
    -Jokići,
    -Vasilijevići i
    -Ristići.
    Za njih se ne zna odakle su doseljeni. Svi slave Nikoljdan i u selu su bili u vreme Karađorđa.
    Od ostalih porodica zna se da su:
    -Đuđići iz srpskih krajeva pod Turcima, Nikoljdan.
    -Markovići su iz Stare Srbije***.
    -Radosavljevići sa Kosova***.
    -Čolići su iz Boke, odakle su došli pre 30 godina***.
    -Aksentijevići su iz Vršca***.
    -Dimići su iz sela Katranice kod Bitolja, slave Sv. Tanasija.
    Ima jedna porodica iz Gradiške (Bosna), jedna su Madžari iz Bečeja i dr.
    Crkva i selo slave Svetog Iliju.

    Napomena:
    *** ne kaže se koju slavu slave.

    Odgovori
  • Milodan

    Poreklo stanovništva naselja Leštane (po knjizi Leštani), Gradska opština Grocka – Grad Beograd. Iz knjige „Okolina Beograda“ Riste T. Nikolića – NASELJA SRPSKIH ZEMALJA (knjiga 2) – SRPSKI ETNOGRAFSKI ZBORNIK (knjiga V), Beograd 1903.

    Položaj naselja.

    -Glavni deo ovog sela je pod brdom Zabranom sa leve strane reke Bolečice. Veći deo kuća je na strani, a jedna je grupa pri dnu doline. Pri svom povodnju selo plavi reka Bolečica,koja je pri nadolasku veoma bujna, iz razloga pošto protiče kroz klisurasti deo doline, koji je odmah više sela. Dotle Bolečica prima veliku količinu vode od svojih pritoka i izvorišta, sa istočne Avale i brda Torlaka. Uz to teren ne propušta vodu, te zbog toga Bolečica ima dovoljnu količinu vode i pri nadolasku često plavi selo i imanja seoska.

    Vode.

    -U selu se pije bunarska voda, a oko selo ima dosta jakih izvora u Nešinoj, Jovinoj i Baštinskoj Jaruzi, kao i u Krečanama.

    Zemlja, paša i šuma.

    -Zemlja za obrađivanje je poglavito oko sela. Šume imaju stanovnici u Maloj Lipovici i u Krečanama. Tu imaju i paše za stoku.

    Tip sela.

    -Selo je podeljeno u dve male; Gornju i Donju. Osim toga izdvaja se kao zasebna mala grupa kuća porodice Živkovića. Ona je sa desne strane Bolečice pri ušću potoka Krečane. U selu ima oko 60 kuća; u Gornjoj Mali oko 30, Donjoj Mali oko 20 i 10 kuća Živkovića.

    Ime selu.

    -Selo je, vele, poznato po leskama, kojih je nekada bilo na mestu današnjeg sela. I sada oko sela ima dosta leskovine, a u ataru seoskom postoji mesto Leštar, mada na njemu nema nijedne leske.

    Starine u selu.

    -Pored reke Bolečoce na kilometar daleko od današnjeg sela postoji Selište. Do pre 5-6 godina tu je bilo mnogo voća – dokaz o ranijem nasenju na tom mestu, koje potvrđuju i mnogi drugi ostaci, koje tu nalaze stanovnici prilikom oranja. Priča se da su se stanovnici odatle razišli i prešli u današnje mesto zbog Turaka, koji su ovuda prolazili Carigradskim Drumom i često im dosađivali.

    Postanak sela i poreklo stanovništva.

    -Ovo sela spada u red sela, koja nisu starija od 18. veka. I Bogić V. A. pominje za Leštane, da „nije davnašnje, a ljudi su se u njega naselili iz više mesta“. Ovo selo je postalo tako što su stanovnici ranijeg sela, koje je bilo na sadašnjem Selištu, prešli na današnje mesto, gde je sada selo. Gornja Mala je starija od Donje.
    Najstarije su porodice:
    -Pejčići su iz Pirota***.
    -Rvatovići su iz Like***.
    -Rakići su iz starog Jagodinsko okruga***.
    Neke su porodice poreklom iz Leskovca.
    Novijih doseljenika ima iz Bosne – 6 kuća; nekoliko iz Banata a ima dosta doseljenika iz okolnih sela; iz Slanaca 6 kuća, iz Velikog Mokrog Luga oko 7 i dr.

    Napomena:
    *** ne kaže se koju slavu slave.

    Odgovori
  • Milodan

    Poreklo stanovništva naselja Kaluđerica, Gradska opština Grocka – Grad Beograd. Iz knjige „Okolina Beograda“ Riste T. Nikolića – NASELJA SRPSKIH ZEMALJA (knjiga 2) – SRPSKI ETNOGRAFSKI ZBORNIK (knjiga V), Beograd 1903.

    Položaj sela.

    -Selo je u izvorištu potoka Bubnja, koji se u donjem toku zove Bara, leva pritočica Bolečice. Kuće su po blagim stranama doline.

    Tip sela.

    -Selo je podeljeno u dve male; Gornju i Donju. Najzbijenije su kuće po sredini sela. Rastojanja nekih krajnjih kuća sa desne strane seoskog puta iznosi 40-60 i 70-100 metara. Ima nekolko kuća, koje su izdvojene iz sela i dosta rasturene.

    Starine u selu.

    -Jedno mesto između Kumodraža i Velikog Mokrog Luga, gde je otprilike pre 100 godina bilo današnje selo Kaluđerica, stanovnici zovu Stara Kaluđerica.

    Postanak sela i poreklo stanovništva.

    -Priča se da je današnje selo Kaluđerica postalo onda kada su stanovnici zbog čume prešli iz Stare Kaluđerice na mesto gde je danas selo. I to prvo selo, a premo tome i današnje, nije tako staro. Osnovali su ga doseljenici iz Levča i istočne Srbije. Od tih prvih porodica i danas neke postoje u sadašnjem selu Kaluđerica. To su:
    -Musići***.
    -Veselinovići***.
    Noviji doseljenici su:
    -Stojanovići su iz srpskih krajeva pod Turcima***.
    -Anđelkovići su od Prilepa***.

    Napomena:
    *** ne kaže se koju slavu slave.

    Odgovori
  • Milodan

    Poreklo stanovništva naselja Kumodraž, opština Voždovac – grad Beograd. Iz knjige „Okolina Beograda“ Riste T. Nikolića – NASELJA SRPSKIH ZEMALJA (knjiga 2) – SRPSKI ETNOGRAFSKI ZBORNIK (knjiga V), Beograd 1903.

    Položaj sela.

    -Selo je na izvorištu Kumodraške Reke, koja postaje od Staroselskkog i potoka Topole. Sastoji se od četiri kraja: Topole, Lipaka, Bele Zemlje i Starog Sela. U kraju Topoli kuće su po kosi sa leve strane potoka Topola, kao i po stranama doline, koja je prostrana, jednolika i obrađena; samo je po neka kuća u ravni doline. Između doline Topole i Staroselskog Potoka kosa je prostrana i po njoj ima mestimično ostataka stare šume; od malog Zabrana, kako se zove jedan deo te šume, pa prema razvođu Kumodraške reke i Bolečice uz kosu nalaze se kuće kraja Lipika; kuće su sa obe strane sokaka i seoskih puteva, ima ih i po samom razvođu Kumodraške Reke, Bolečice i Rakovičkog Potoka, a u blizini Kragujevačkog Druma koju tu prolazi. Kraj Bela Zemlja nalazi se u jednoj valozi, koja je u početku Staroselskog Potoka, gde je dolina proširena i dosta prostrana. Kuće su po ravni doline, mestimično na stranama i ivicom njenom prema razvođu Kumodraške reke i Bolečice. Ispod Lipaka i bele Zemlje nalaze se kuće Starog Sela.

    Vode i klima.

    -Reka i potoci nisu tako veliki pri nadolasku i ne zasipaju niti odnose njive i imanja u poteesu.
    Stanovnici vode piju poglavito sa izvora, od kojih su poznati: Vodica, Begbunar (sada česma), Izvori, Bukva i dr. A u potesu Češmica, Adžinac, Višivac, Papkova Voda, Čavin Do i dr. Stanovnici u selu piju vodu i iz bunara, ali ih je malo.
    U ovom selu je hladnije nego u okolnim selima, jer je na većoj visini. Najviše duvaju istok i sever, koji je najhladniji i najjači.

    Zemlja, šuma i paša.

    -Oralije (zemlja za oranje) stanovnici imaju na maestima zvanim: Denova Međa, Devojački Grob, Čavin Do, Čitluk (gde ima i livada), Gunjak, Krušik, Dugačke Njive, Odmor, Bunar, Stražara i dr.
    Zemlja je plodnija nego u okolnim selima.
    Paše – utrine –stanovnici imaju dovoljno i to na mestima zvanim: Ravni Lug, Jemirova Livada, Klen-voda, Rajina Kolarnica, Kurjačke Rupe, Razbojište, Stari Vinogradi, Njive kod Starog Druma i dr.
    Tako isto i šume stanovnici ovoga sela imaju dovoljno i to na mestima koja se zovu: Torlak, Panjevi, Belopotočko Brdo, Prečice, Bubanj, Gumnište, Đoričina Mandra, Ladna Voda, Dugo Bilo i dr. Sva je šuma zajednička, seoska, a uz to ta mesta služe i za ispašu stoke. Šuma je hrastova, bukova, cerova a ima i „smrekve“ (venje) na mestu zvanom Đorđin Grob. Na mnogim mestima šuma je veoma stara, kao naprimer, sa leve strane doline Topole, Torlaku itd. Šume upotrebljavaju za građu i gorivo.

    Tip naselja.

    -Naselje je razređenog tipa. Deli se na četiri kraja, koji jedan u drugi prelaze. Kuće su u njima razređene, jer su između njih voćnjaci i njive; razdaleko… nedostaje jedna strana u kojoj se piše o starinama u selu, imenu i nastanku sela, op. Milodan.

    Poreklo stanovništva.

    -Živanovići se zovu i Rivići; za njih se kaže da su najstariji i da su u ovome selu „od Kosova“, tj. od vremena kosovske bitke 1389. godine. U čitulji koju ima ta porodica, označeno je ime njihovog najstarijeg pretka, koji se zvao Lauš*, Nikoljdan.
    *Ta čitulja je svojina Blagoja Živanovića iz te porodice.
    -Todorovići, Kostići i Marinkovići, Nikoljdan.
    -Živojinovići, Aranđelovdan.
    -Babići i Petrovići, Nikoljdan.
    -Jankovići i Brankovići, Nikoljdan.
    -Matići, Mratindan.
    -Maršilovići, Aranđelovdan.
    Za ostale porodica zna e da su doseljene
    -Brkići, Stojkovići, Ivkovići, Marinkovići, Živkovići i Nikolići, su, kažu, od Kosova odakle im se praded doselio, Đurđevdan.
    -Životići su iz Starog Vlaha, Jovanjdan.
    -Mitrovići i Radakovići, po starom Guteševići su iz Like, odakle se doselio Guteš, Nikoljdan.
    -Sremčevići (Jovanovići) i Markovići, predak im kao „Vlah“ došao iz Požarevca pre bežanije 1813. godine, Đurđic.
    -Tomići, po starom Davidovići su „Ličani“. Ovde su došli iz Stepašinovaca kod Ripnja, odkuda su bili raseljeni, Jovanjdan.
    -Ristići su doseljeni iz novooslobođenih karajeva; došli posle bežanije 1813. godine, Nikoljdan.
    -Paunovići su iz Belog Potoka, odkuda ih je dovela majka, pošto se preudala u ovo selo, Stevanjdan.
    -Živadinovići su od Kruševca odakle im je došao predak Živadin, koji se potom oženio iz Pinosave, Jovanjdan.
    -Stepanovići* su iz Sremčice, odkuda ih je dovela majka, preudavši se za nekog Stepana u ovom selu, Jovanjdan.
    *Iz ove porodice je vojvoda Stepa Stepanović, op. Milodan.
    -Milićevići su od Karanovca (Kraljeva), odakle im se doselio ded Milić, Aranđelovdan.
    -Stojanovići su od Užica, odakle se doselio Sima, koji se potom udomio u Kumodražu, Aranđelovdan.
    -Todorovići; otac im se doselio iz Bosne pa se ovde udomio, Miholjdan.
    -Kosovci su od Ivanjice, predak Dimitrije bio sluga u selu, pa se ovde prizetio, Nikoljdan.
    -Popovići su iz Bosne; Jovan otac Blagojev radio po majdanima, pa se „skrasio“ u ovom selu, Jovanjdan.
    -Popovići drugi su iz Mavrova u Makedoniji, Zarije služio u selu 25-30 godina, pa se ovde i udomio, Ilindan.
    -Jovanovići su od Prilepa, Milutinov otac mu pre 30 godina bio majstor u selu i tu ostao, Sv. Vrači.
    -Petrovići su iz Resnika, odakle je došao Spasoje, Đurđevdan.
    -Barjaktarevići, otac Života je iz jednog od okolnih sela; prizetio se u Životiće, Nikoljdan.
    -Krstići su iz Kneževca, odakle im je pretka dovela majka, pošto se preudala u selu, Nikoljdan.
    -Živojinovići drugi su poreklom Ličani („Rvati“), Markov otac radio u selu, pa se prizetio u Živojinoviće prve, Nikoljdan.

    Odgovori
  • Milodan

    Poreklo stanovništva sela beli Potok, Gradska opština Voždovac – Grad Beograd. Iz knjige „Okolina Beograda“ Riste T. Nikolića – NASELJA SRPSKIH ZEMALJA (knjiga 2) – SRPSKI ETNOGRAFSKI ZBORNIK (knjiga V), Beograd 1903.

    Položaj sela.

    -Selo je na severoistočnoj, najblažoj strani Avale, po njenim blagim kosama, koje su razdvojene dolinama.

    Tip sela.

    -Selo je podeljeno na dva kraja; Donji i Gornji, a van ovih ima mestimično kuća, za koje vele, da su „na brdu“, a za stanovnike da su „sa brda“. U krajevima se vide i grupe kuća po porodicama a pojedini delovi sela – posebno njegov središnji deo, ima izgled „drumskog“ naselja.

    Ime selu.

    -Selo je nazvano po potoku, takozvanom Belom Potoku, jer se, navodno, na njemu devojke platno belile. Poznato je predanje, da je tu „jednom dobro rodilo bijelo žito“, a ima više potočića, pa se ovako selo nazvalo.

    Starine u selu.

    -U crkvenoj porti postoji nadgrobni natpiis sveštenika od 1781. godine i drugi od 834. godine.

    Postanak sela i poreklo stanovništva.

    -Ovo selo ne spada u red današnjih starih sela u okolini Beograda. Bogić V. A. je zabeležio ovo: „Kažu da je ovo selo u novije vrijeme postalo, jer zna se kad ovuda nije bilo kuća“.
    Najstariji doseljenici u selu su:
    -Pirivatrići za koje se priča da su prvi „zapirili vatru“. Ima ih po svim krajevima sela, niko ne zna odakle su doseljeni, Trifundan.
    -Čarapići su se doselili kasnije iz Crne Gore od Kuča. O njihovom prezimenu i dolasku M. Đ. Milićević je zabeležio ovo, citat:
    „Čarapića je u Kučima bilo oko 30 kuća i svi su bili dobrog stanja. Jedan od njih nekako ubije pašinu kučku, i turski sud presudi; da se plati za kučku kesu novaca (500 groša). Čarapići sastave pare da kučku plate; ali da bi se Turcima, koliko toliko osvetili, ne pošalju im pare u kesi, kao što je bio red, nego ih pošalju u čarapi. Turci ih zbog toga, kako se priča, od tada nazovu Čarapići.
    Posle nekog vremena, navrnu Turci da im otmu jednu odivu te da je poturče. Čarapići su se nekoliko puta oružjem branili od napasti, ali najposle, videći da se ne mogu golemoj sili turskoj doveka odupirati, ostave svoja ognjišta, i krenu da traže mirnije mesto. Došavši u Srbiju, jedni se nastane u Užičkom okrugu, drugi suđu u Mačvu – u selo Noćaj (kažu da je od njih bio Stojan Čupić), treći zastanu u selu Rakovu (od ovih je bila žena vojvode Lome) u okrugu Rudničkom a četvrti se spuste čak u Beli Potok pod Avalom.
    U Belom Potoku nastanili su se Ivan i Jovan, rođena braća Čarapići. Tu su se oženili i decu izrodili. Ivan je imao sinove Savu, Vasu i Tanasija, a Jovan Marka i Marinka.
    Kad je Vasa, sin Ivanov, dorastao za pušku, baš je bio nemački rat (1787-1788). Tada se on upiše u dobrovoljce (frajkore), te je vojevao protiv Turaka“, kraj citata.
    I Pirivatrići i Čarapići nastanili su se ispod česmice Kamenica, u jaruzi – dolini, kojom teče Beli Potok. Nije rečeno koju slavu slave Čarapići.
    -Erići su došli iz Erske, Aranđelovdan.
    -Vićentijevići, čija je baba od Kopljaraca, te se zovu Kopljarcima, došli su iz Bukovika – Jasenički srez. Bila su tri brata, pa su sva trojica, po svoj prilici, pre 130 godina krenula iz Bukovika; jedan ostane u Vlaškoj, drugi u Parcanima a treći dođe u Beli Potok, gde ga prime Čarapići i ožene iz kuće Kopljaraca. Pravi Kopljarci došli su iz Kopljara, a starinom su iz Crne Gore; najveća je familija u selu, ima ih 17 kuća i slave Lučindan.
    -Bugarčići-Janjići su došli iz južnih krajeva srpskih, Mitrovdan.
    -Tomići, ne zna se odakle su došli, imaju kumove u Darosavi i u Bukoviku, ne kaže se koju slavu slave.

    Odgovori
  • Milodan

    Poreklo stanovništva sela Pinosava, Opština Voždovac – Grad Beograd. Iz knjige „Okolina Beograda“ Riste T. Nikolića – NASELJA SRPSKIH ZEMALJA (knjiga 2) – SRPSKI ETNOGRAFSKI ZBORNIK (knjiga V), Beograd 1903.

    Položaj sela.

    -Ovo selo je na blagoj i zaravnjenog kosi, koja se pruža od Avale prema severozapadu.

    Vode.

    -Vode stanovnici piju sa izvora, česama (2) i bunara. Poznatiji izvori ovoga sela su: Ladna Voda, Pariguz, Sekulinac i dr.

    Zemlje i šume.

    Zemlje za obrađivanje meštani Pinosave imaju po: Selištu, Delovima, Ladnoj Vodi, Pariguzu, Gaju, Majdanima, Taborištu, Stublini, Orlovcu (njive i lugovi), Miljkovici (njive i lugovi) i dr. Na svima tim mestima pojedinci imaju i branike.
    Utrina im je na mestima zvanim: Ravni Gaj, Mlađine, Plandište, Osredak, Kolarnica, Životin Zabran, Popova Njiva i dr.

    Tip sela.

    Ovo selo je razređenog tipa, kao i okolna sela Resnik i Rušanj. Što se iz sredine sela ide prema krajevima kuće su sve više razređene, naročito u pravcu prema Avali. Prve kuće, kada se od Avale niz Gaj u selo uđe, kuće su udaljene od 60-70 koraka, neke 100-130 koaraka, neke oko 3 minuta hoda, a što se ide dalje u selo sve su bliže, 20 do 30 koraka ili još zbijenije.
    U selu se izdvajaju dva dela, glavni deo je prava Pinosava i drugi deo – Taborište. Neki selo dele na tri kraja; Arnautaše, Gornjo-krajce i Taborište, ali je podela sela na dva kraja očigledna.
    U Pinosavi stanuju: Pešići (Arnauti), Radisavljevići, Jovanovići, Alabakovići, Oskorušići, Vojinovići, Belilovići, Vukadinovići, Kačarevići, Damnjanović (Jova), Živković (Ignjat), Kojić (Dragutin), Pavlović, Tanaskovići i Mijailovići.
    U Taborištu su: Nikolići, Aćimovići, Petrovići, Crljenci, Filipovići, Stojančevići, Damnjanovići, Jovičići, Penjevići i Novkovići.
    U selu ima oko 125 kuća; u Pinosavi oko 85 a u Taborištu oko 40 kuća.

    Starine u selu.

    -U ataru ovog sela postoji Selište, u kome se nalaze tragovi ranijeg naselja. Tu su danas njive. O selu, koje je bilo na tom mestu, pričaja da ga je čuma uništila. O madžarskim grobljima, govore da su bila na mestima: Majdanima (više Pajine vodenice), na Orlovcu i Sekulincu.

    Postanak sela i poreklo stanovništva.

    Ovo selo nije ranijeg postanka, svakako nije starije od 18. veka. Priča se da su prvi došli i naselili se u današnju Pinosavu:
    -Oskorušići, koji slave Aranđelovdan.
    -Vojinovići su po starini odmah iza prethodnih, vode poreklo od Kara-Vojina, za koga se zna da je hajdukovao, pa se potom naselio u ovom selu, ne zna se odakle je došao, Mitrovdan.
    -Tufegdžići su došli posle Vojinovića iz okoline Kraljeva, odkuda su utekli (pradedovi) pre bežanije 1813. godine zbog ubistva, tamo su hajdukovali, Mitrovdan.
    -Pešići (Cvetići, Stošići) su iz Bitolja (Okrug kruševački, Srez rasinski), gde i danas imaju srodnike, došli su pre bežanije 1813. godine. Njihov je predak Peša, zovu ih „Arnautima“ te su starinom jamačno iz današnje severozapadne Stare Srbije***.
    -Nikolići, Aćimovići i Petrovići. Predak im je crni Zdravko, poreklom Šop – „goreo“ je ćumur u selu, pa se potom tu i nastanio; zovu ih „Bugari“, Nikoljdan.
    -Penjevići su se doselili pre bežanije 1813. godine ali se ne zna odakle. Alimpijevdan.
    -Filipovići su došli, takođe pre bežanije, iz Iriga, Tomindan.
    Za vreme Karađorđa su došli:
    -Novovići, iz Slankamena, Jovanjdan.
    -Belilovići vode poreklo od belog Stojana, koji je bio Šop, „goreo“ je ćumur u selu, pa tu i ostao, imao tri sina Vučka, Kitana i Milenka, Nokoljdan.
    -Vukadinovići „Ere“ su iz jugozapadnih krajeva današnje Srbije, imaju srodnike u Aranđelovcu, Nikoljdan.
    -Petrovići drugi, predak Sava je poreklom iz Žabara (u Bosni između Gradačca i Brčkog), doselio se pre bombardovanja Beograda, Nikoljdan.
    -Crljenci su iz Crljena (verovatno Velikih, op. Milodan) u Kolubarskom srezu, odakle je došao Miloje, pre bežanije 1913. godine, sa sinovima Jovicom, Grujicom i Radojicom; bili su, vele, otišli u Žarkovo da rade, pa ih neki Crni Stojan pozove u žetvu u Pinosavu, gde i ostanu, Jovanjdan.
    -Alabakovići ili Mijailovići su poreklom od Soluna; njihov je predak posle bežanije doveden u Pinosavu; priča se da ga je jedan od ovdašnjih stanovnika našao za vreme nereda u Beogradu, gde je bio zalutao bežeći iz grada i doveo ga u Pinosavu da mu čuva stoku; pričaju da nijednu srpsku reč nije znao, bio poreklom Turčin ta ga još u putu ovaj prekrsti, da mu ime Mihajlo, docnije ga oženi, Nikoljdan.
    -Stojanovići su došli pre bežanije 1813. godine, ne zna se odakle, Nikoljdan.
    -Jovanovići su poreklom iz Pirotskog okruga; predak im pravio i prodavao ćumur pa ostao u Pinosavi, Nikoljdan.
    -Pavlovići su došli iz novooslobođenih krajeva, Đurđic.
    -Stojkovići su iz Žitorađe, predak otuda došao pre 60 godina kao nadničar i tu ostao***.
    -Ilići, predak Tasa „Rvat“ se doselio poodavno, Jovanjdan.
    -Damnjanovići, predakk Jova došao iz Rakovice pre 40 godina, Đurđic.
    -Trajkovići, predak Zdravko je iz sela Zeklja (?), došao pre srpsko-bugarskih ratova 1885. godine, Nikoljdan.
    -Živkovići, otac Ignjatov je poreklom iz Hercegovine odakle je došao pre 30 godina, bio „paor“ u selu, Lučindan.
    -Kojić, otac Dragutin „Era“ došao pre 20 godina iz Užica a poreklom je od Novog Pazara, Andrijevdan.
    -Bojanovići, Rista je poreklom iz Ivanjice, došao pre 20 godina ženi u kuću, Lučindan.
    -Kočević, Stojan je došao iz Velesa pre 20 godina, radio kao dunđer pa se u selu udomio, Alimpijevdan.
    -Drobnjak Ilija je iz Ripnja, došao pre 15 godina***.
    -Radivojević Joca „Šojka“ je iz Perleza u Banatu, radi kao kovač, Nikoljdan.
    -Radičević Marko je poreklom iz Like, bio sluga u Kumodražu, pa pre 3 godine se prizetio u Pinosavi, Jovanjdan.

    *** ne kaže se koju slavu slave.

    Odgovori
  • Milodan

    Poreeklo stanovništva naselja Rakovica, Gradska opština Rakovica – Grad Beograd. Iz knjige „Okolina Beograda“ Riste T. Nikolića – NASELJA SRPSKIH ZEMALJA (knjiga 2) – SRPSKI ETNOGRAFSKI ZBORNIK (knjiga V), Beograd 1903.

    Položaj naselja.

    -Naselje je u izvorištu i po stranama doline Rakovičkog Potoka.

    Tip naselja.

    -Rakovica je podeljena na dva kraja; Brđane i Donju Malu. Donja Mala je veća od Brđana. U Rakovici ima oko 40 kuća.

    Ime naselja.

    -Postoji predanje, da je naselje Rakovica nazvano po mestu, koje je dobilo ime po tome „što je je imalo raka (rakova) u potoku, koji kroz njega ide“.

    Starine.

    -U Rakovici postoji staro Selište blizu groblja, za koje vele da je latinsko.

    Postanak naselja i poreklo stanovništva.

    -Današnje selo-naselje Rakovica spada u red novijih naselja sela u okolini Beograda. Priča se da su prvi doseljenici sadašnjeg sela bili najpre u Topčideru, pa se zbog Turaka uklonili i nastanili u današnjoj Rakovici, gde je u ono vrreme bila šuma.
    -Jankovići su najstarija porodica u Rakovici, koja je izumrla a ne zna se odakle su doseljeni.
    Za sve današnje porodice se zna da su doseljene i to:
    -Tačići su došli iz novooslobođenih krajeva, došao otac današnjem starcu od 80 godina (pre 1813. godine), Nikoljdan.
    -Zdravkovići su iz Krčimira, Vlasotinački srez, gde su ubili Turčina i ovamo od osvete pobegli. Čoveku od 60 godina došao otac Zdravko sa pet sinova; Nikolom, Stevanom, Krstom, Lazarom i Jovanom, Nikoljdan.
    -Mijailovići su iz „Turske“, Selište je bilo njihovo, Aranđelovdan.
    -Stojanovići su od Pirota, došli pre bežanije 1813. godine, Nikoljdan.
    -Živkovići su od Niša („Niševljani“), Nikoljdan.
    -Stankovići su iz sela Sredoreka blizu Prilepa, odakle im se doselio predak Todor pre 90 godina, Nikoljdan.
    -Petrović, predak Avram je došao iz Vojvodine pre 50 godina***.
    -Janković, predak Marjan došao pre 50 godina iz Bugarske, Nikoljdan.
    -Milošević Đoka se doselio iz Sremskih Karlovaca kao vojni begunac, Sv. Vrači.
    -Jelić Sima je iz Bosne („Bošnjak“), doselio se pre 30 godina, slave Verižice (posle Savindana).
    -Ajzenkamer Karlo je Čeh, doselio se pre 30 godina iz Češke, kolar je i zemljoradnik, još ne slavi.
    -Filipović je mehandžija, došao iz Pinosave***.
    -Radovanović Andreja se doselio iz Mokrog Luga (ne kaže se kojeg) pre 20 godina, Sv. Petka.

    *** ne kaže se koju slavu slae.

    Odgovori
  • Milodan

    Poreklo stanovništva naselja Kneževac, Gradska opština Rakovica – Grad Beograd. Iz knjige „Okolina Beograda“ Riste T. Nikolića – NASELJA SRPSKIH ZEMALJA (knjiga 2) – SRPSKI ETNOGRAFSKI ZBORNIK (knjiga V), Beograd 1903.

    Položaj naselja.

    -Ovo selo je sa leve strane Topčiderske Reka, a u daljem delu doline Kneževačkog Potoka. Kuće su sa desne strane Potoka na zaravnjenoj strani Kamencu. Jedan deo sela – Mali Kneževac – je izdvojen, na zaravni, ispod koje nastaje dolina Kneževačkog Potoka.

    Tip sela

    -Selo je razređenog tipa bez obzira što su u pojedinim delovima sela kuće zbijene.

    Ime selu.

    -Priča se, da je selo Kneževac dobilo ime po nekom knezu, koji je bio u ovom selu.

    Starine u selu.

    -Na mestu Muminovcu ispod Krečana, priča se, da je bilo madžarsko selo Muminovac. Tu, kao i u Ćupričinom Potoku, prvi osnivaoci današnjeg sela zatekli „madžarske“ kuće. Danas se na tim mestima iskopavaju cigle, komadi testija, lonaca, a u Ćupričinom Potoku nađen je žrvanj, kojim se mlela so. Tragova starih grobalja ima na nekoliko mesta; u Velikoj Mandri, Maloj Mandri i dr. Tu su bili srpski grobovi iz doba, kako vele, kd je čuma bila; gde je ko umro od čume to je bio i sahranjen. I Bogić V. A. pominje, kako su na brdu Velikoj Mandri, gde su cerove šume „oko 100 dana oranja“, za vreme Karađorđa imali Srbi zbeg sa stokom i kako tu ima neko groblje, gde su sahranjivani ljudi, koji su umirali od kuge „prije 50 godina“.

    Postanak sela i poreklo stanovništva.

    Ovo selo svakako nije postalo ranije od druge polovine 18. veka.
    -Krezići*, po starom Pavlovići su najstarija porodica u Kneževcu. Njihov predak Živko** prvi je udario kolac u ovom selu. Poreklom je bio iz današnje severozapadne Stare Srbije („iz Arnautske“). Kada je došao, bila je svuda šuma. Naišli su samo na zaostale madžarske kuće na mestu Muminovcu i u Ćupričinom Potoku. Tada je ovo selo bilo jedan spahiluk, kao Žarkovo, Rušanj i druga sela; svojine jednog „age“ – spahije. Jovanjdan.
    *O postanku prezimena Krezići, priča se ovo: Jedan od njihovih predaka bio je momak u Žarkovu i tamo se na prelu zagleda u devojku Anđeliju, koju htede uzeti za ženu. Ova je pristala da se uda za njega ali tek onda ako ode na Torlak i otuda donese dva zuba od ljudi, koji su tamo bili obešeni. Ovaj to učini i pri povratku, priča se, da su njemu kod Careve Ćuprije ispala dva zuba, koja je takođe doneo u selo. Otuda je, vele, ostalo Kreza po čemu su njegovi potomci nazvani Krezići.
    **Živko je deda čoveku od 69 godina Mihailu Kreziću.
    -Lukići*, Jovanjdan.
    -Vujičići*, Lazarevdan.
    -Popovići*, Đurđevdan.
    *Za njih se ne zna odakle su doseljeni. Za Vujačiće i Lukiće misli se da su, kao i Krezići, iz severozapadne Stare Srbije. Jamačno se na te porodice odnosi ono, što je Bogić V. A. Zabeležio da je selo Kneževac „postalo u poznije vreme… a ljude su u njega došli iz Arnautluka, Bosne i Dragačeva“.
    -Bugarčići su stari doseljenici iz Kumodraža, Nikoljdan.
    Ostale porodice su se doselile pose njih i poglavito su noviji doseljenici:
    -Klašnjići su iz „Hrvatske“, iz Like, Đurđevdan.
    -Damnjanovići su „iz preka“ (iz sela Crnje), Jovanjdan.
    -Jovanovići (Petar) su iz Bosne, Nikoljdan.
    -Zarići su iz Zemuna, Nikoljdan.
    -Ćuvić (Ilija) je od Slunja u Hrvatskoj, Đurđevdan.
    -Popović (Aleksa) je iz Kikinde, Sv. Vasilije.
    -Latinović (Arsa) je iz Banata***.
    -Vukelići su iz Bosne, Simeundan.
    -Dušmanović (Mile) je iz Bosne, Đurđevdan.
    -Zavišići su iz Kikinde, Đurđevdan.
    -Ristanovići su iz Bosne, Đurđevdan.
    -Forkapić Milan je iz Ogulina u Hrvatskoj, Đurđevdan.
    -Gajić Milan je iz Donje Badanje, Podrinski okrug, Đurđevdan.
    -Marković Paja je iz Bosne, Nikoljdan.
    -Simići su iz Pinosave, Jovanjdan.
    -Gajić Dimitrije je iz Bosne***.
    -Jovanović Mladen je iz Kikinde, Savindan.
    -Milanović Matija je iz Bosne, Đurđevdan.
    -Nikolić Stevan je „iz preka“, Jovanjdan.
    I govor i nošnja kod stanovnika Kneževca su isti. Samo se „Rvatima“ se zapažaju u govoru neke razlike. Na primer umesto „posle“ upotrebljavaju reč „potlje“, na prime: „potlje, druže moj“ i dr.
    Ovo selo kao da nije od početka na današnjem mestu. Bogić V. A. zabeležio je, kako je na mestu Kijevu u ataru sela Kneževac, gde je ziratna zemlja za 200 dana, bilo je najpre „selo sa 12 kuća, kada su se današnji Kneževčani doselili, pa se docnije premjestilo na sadašnje mjesto“.

    *** ne kaže se koju slavu slave.

    Odgovori
  • Milodan

    Porklo stanovništva sela Jajinci (po knjizi Jajince), Gradska opština Voždovac – Grad Beograd. Iz knjige „Okolina Beograda“ Riste T. Nikolića – NASELJA SRPSKIH ZEMALJA (knjiga 2) – SRPSKI ETNOGRAFSKI ZBORNIK (knjiga V), Beograd 1903.

    Položaj sela.

    -Ovo selo ja na izvorištu Banjičkog Potoka, a po stranama dolina.

    Vode.

    -Vodu stanovnici piju iz bunara i sa izvora, od kojih su poznati: Milutinov Kladenac, Elezovac i dr. Postoji i izvor Lekovita Voda.

    Zemlja i paša.

    -Zemlje za obrađivanje stanovnici imaju ma mestima zvanim: Hanište (njive i livade), Krušar, Kalji Potok, Elezovac, Orašje, Vračar, Torlak Ogorela Meh..a i dr.
    Bašte su („kupusare“) pored same reke. Paše (utrine) imaju na Elezocu i po Torlaku.

    Tip sela.

    -Selo je podeljeno na Gornju i Donju Malu. Ima oko 55 kuća.

    Ime selu.

    -Postoji predanje, da je ovo selo dobilo ime od Turaka Jajića, koji su tu imali zemlju, a jamačno i čifluk, koji je postojao umesto poznijeg sela.

    Postanak sela i poreklo stanovništva.

    I ovo selo je poznijeg postanka. Naseljeno je po pričanju onda, kada je knez Miloš raselio selo u Topčideru više konaka.
    -Hajdukovići i Stojkovići, predak Stojko je iz Topčidera prvi došao u današnje Jajince. Stojko je bio 12 godina hajduk, a starina mu je iz Stare Srbije. On se nastanio u današnjoj Donjoj Mali, koja je starija od Gornje. Njegovi potomci su Hajdukovići i Stojkovići, slave Lazarevdan.
    -Miljkovići po starom prezimenu Milutinovići, Milenkovići, Markovići i Milosavljevići su takođe prešli iz Topčidera u Jajince, a starinom su od Prokuplja, Aranđelovdan.
    -Krunčići po starom Milosavljevići a sada i Nikolići i Stojanovići su poreklom iz Medoševca – Niški okrug, odakle je došao deda sadašnjem čoveku od 60 godina, Nikoljdan.
    -Spasojevići su iz „Rvatske“, njihove pretke su zvali „Rvati“, Mratindan.
    Za ovima po starini dolaze:
    -Petkovići su iz Koprivnice, Srez zaplanjski, Nikoljdan.
    -Nikolići su od Niša odakle su im dopšli dedovi, Nikoljdan.
    -Stankovići, predak Toma došao iz Ripnja pre 60-70 godina, Aranđelovdan.
    -Miloradović je mehandžija, poreklom iz Žagubice a starinom iz Suvodola kod Tetova, Nikoljdan.
    -Petrovići, rodonačelnik Milenko došao iz Kruševca pre 50 godina, Tomindan.
    -Živkovići ili Jovanovići su iz Vražogrnaca kod Zaječara odakle im je došao otac, Aranđelovdan.
    -Stojanovići, Toma došao od Niša („niševačko“), Nikoljdan.
    -Stevanovići na znaju za svoje poreklo, deda im bio dunđer, Đurđic.
    -Stojanović Ilija je od Prćilovice (došao mu otac). Aranđelovdan.
    -Lazići, predak Panta je došao iz Bosne pre 50 godina, Aranđelovdan.
    -Čučurović Jovan je došao iz Prilepa pre 30 godina, Mitrovdan.
    -Todorović Stevan se doselio iz Bosne, Nikoljdan.
    -Jovanović Đorđe je iz Vranja, služio u selu, pa se udomio, Nikoljdan.
    Postoji predanje da je nekada Jajince zahvatila čuma, zbog čega su svi stanovnici napustili svoje kuće i pobegli na Avalu. Od straha se nisu smeli vratiti sve dok dva brata blizanca nisu sa dva vola bliznaka poorali uokolo celo selo.

    Odgovori
  • Milodan

    Poreklo stanovništva sela Mali Mokri Lug, Gradska opština Zvezdara – Grad Beograd. Iz knjige „Okolina Beograda“ Riste T. Nikolića – NASELJA SRPSKIH ZEMALJA (knjiga 2) – SRPSKI ETNOGRAFSKI ZBORNIK (knjiga V), Beograd 1903.

    Položaj sela.

    -Ovo naselje je u izvorištu Mokroluškog Potoka. Gornja Mala je oko Ekmekluka i Liškove Mehane, a Donja je niže i manja je od Gornje.

    Vode.

    U selu se pije bunarska voda. Gotovo svaka kuća ima bunar. U sredini sela postoji jaka česma. U ataru sela ima više izvora i dve jake česme; Ekmekluk i Pašina Česma*.
    *Nazvana po tome što je tu nekada poginuo neki paša.

    Tip sela.

    -Selo je podeljeno na Gornju i Donju Malu. Kuće su u Donjoj mali zbijenije no u Gornjoj. U malama se javljaju grupe kuća udaljene jedna od druge od 100 do 200 metara. Neke su grupe zbijenije, neke rasturenije, te je rastojanje između kuća u tim grupama različito. U selu ima oko 130 kuća, najveća zadruga je zadruga Stošića sa 23 duše. Ostale zadruge su manje.

    Ime selu.

    -Današnja sela Mali Mokri Lug i Veliki Mokri Lug najpre su se zvali Mokri Lugovi i tada su im kuće bile u Selištu. Na tom mestu su bili lugovi, te otuda ime Lug. Za vreme vojevanja Karađorđeva sa Turcima nastane se stanovnici na današnjim mestima i od tada se jedan nazove Valiki a drugi Mali Mokri Lug*.
    *To potvrđuje i Bogić V. A.

    Starine u selu.

    -I danas se poznaje trag staroga Carigradskog Druma, koji nije išao današnjim pravcem pored Ašikove Mehane, već je obilazio s druge strane Ekmekluka i izlazio na današnji drum odmah iznad Ašikove Mehane.

    Postanak sela i poreklo stanovništva.

    -Današnje selo Mali Mokri Lug je postalo za vreme Prvoga ustanka, a do tada je postojao kao Mokri Lug, gde je danas Selište.
    Najstariji doseljenici su u ovom selu:
    -Stošići su iz Žitorađe kod Prokuplja, slave Aranđelovdan.
    -Držaljinci i Bakalovići su takođe iz Žitorađe, Nikoljdan.
    -Terviski su ovde doseljeni pre Karađorđevog ustanka ali se ne zna odakle, Nikoljdan.
    -Kocići su od Prokuplja, Lučindan.
    -Jorgaćevići su od Prokuplja, Nikoljdan.
    -Momirovići su isto od Prokuplja***.
    ** Liškova i Ašikova Mehana su različite mehane, barem prema knjizi.
    *** ne kaže se koju slavu slave.

    Odgovori
  • Milodan

    Poreklo stanovništva Veliki Mokri Lug, Gradska opština Zvezdara – Grad Beograd. Iz knjige „Okolina Beograda“ Riste T. Nikolića – NASELJA SRPSKIH ZEMALJA (knjiga 2) – SRPSKI ETNOGRAFSKI ZBORNIK (knjiga V), Beograd 1903.

    Položaj sela.

    -Ovo selo je po stranama Mokroluškog Potoka.

    Ime selu.

    -Pričaju neki, da se ranije zvalo Novo Selo.

    Starine u selu.

    -Blizu sela sa obe strane Mokroluškog Potoka postoji Selište, gde su na početku postojala današnja sela Veliki i Mali Mokri Lug. Na tom se Selištu i danas nalaze tragovi naselja, kao i čunkovi od starog beogradskog vodovoda. Selo, koje je tu postojalo do 1813. godine, bilo je vrlo veliko i po pričanju nekih imalo je oko 300 kuća. Odatle su se stanovnici premestili na danšnje lokacije za vreme Karađorđa, a po pričanju nekih posle bežanije, tj. kada su se nakon nekog vremena vratili iz bekstva. Neki su onda prešli u obližnja sela, Višnjicu, Banjicu i dr*
    *O tome je Bogić V. A. zabeležio ovo: „Bile su im od ranije kuće u mestu Selištu, pa kada su bili pobjegli uz Kara-Đorđija i namjestili se na sadašnja mjestima, ovde su prozvali jedan Veliki a drugi Mali…“
    Zemljište, na kome su danas Veliki i Mali Mokri Lug, dotle je bilo pod šumom.

    Postanak sela i poreklo stanovništva.

    -Ovo selo je novijeg postanka, kao i Mali Mokri Lug. Oba su u početku postojala kao Mokri Lugovi, pa se potom izdvojili Veliki i Mali Mokri Lug.
    U Velikom Mokrom Lugu najstariji su:
    -Ljubisavljevići su iz Toponice, Aranđelovdan.
    -Ćevalovići, Marinkovići i Grkovići su od Prokuplja iz sela Žitorađe, Aranđelovdan.
    Docnije su se doselili:
    -Savčići su iz Međurova (Niški okrug), Nikoljdan.
    -Bogdanovići su od Bitolja, predak ime se prizetio u selu***.

    *** ne kaže se koju slavu slave.

    Odgovori
  • Milodan

    Poreklo stanovništva sela Velika Moštanica, Gradska opština Čukarica – Grad Beograd. Iz knjige „Okolina Beograda“ Riste T. Nikolića – NASELJA SRPSKIH ZEMALJA (knjiga 2) – SRPSKI ETNOGRAFSKI ZBORNIK (knjiga V), Beograd 1903.

    Položaj sela.

    -Selo se nalazi na plećatoj kosi, koja je sa leve strane Doljanskog Potoka. Kuće su po površini i blagim stranama kose, neke su i po samoj ravni doline.

    Vode.

    -Vode stanovnici piju većinom iz bunara, kojih u selu ima dosta a i sa izvora. U selu je poznat izvor Radičevac (česma), gde je voda nekada isturala borove šišarke, a van sela su ovi znatniji izvori: Veliko i Malo Vrelo, Bukvić, Veliki Bunar, Vitkovica, Točak, Ajdukovac i dr.

    Zemlja, paša i šuma.

    -Zemlje za obrađivanje stanovnici imaju oko kuća na mestima zvanim: Gnjivana, Vitkovica, Polje, Selište, Zabrđe, Korenac, Gomilice, Orov Potok, Trska, Bare, Božina i dr.
    Paše i šume ima na mestima zvanim: Gorica, Strane, Pavlov Lug i dr. Šuma je sva od lisnatog drveća; granice, cer i dr.

    Tip sela.

    -Ovo selo je razbijenog šumadijskog tipa, a u pojedinim delovima ima izgled sela razbijenog starovlaškog tipa. Podeljeno je u četiri male: Jaretnjak, Vitkovica, Brdo i Potočani. Oko kuća su prostrani voćnjaci, koji su sa ostalim imanjem (njive i dr.) ograđeni poglavito vrljikama i čine da su kuće udaljene jedna od druge, te je i selo razbijeno. U selu ima oko 227 kuća, a pre bežanije 1813. godine priča se, da ih je bilo oko 17 kuća. Ima i nekoliko zadruga u ovome selu; Blagojevića sa 28 duša (4 brata sa porodicama od kojih je najstariji starešina zadruge), Mitrova od 22 duše, jedna od 26 duša i dr.

    Ime selu.

    -Priča se da je ovo selo nazvano po nekom spahiji, koji se zvao Moštanica, kao onaj u Sremčici Loznica. Kraj Jaretnjak nazvan je po jarićima, koje su tu stanovnici čuvali.

    Starine u selu.

    -U ataru ovog sela na dva mesta postoje madžarska groblja, gde je ranije bilo kamenje, a danas nema nikakvih tragova od nekadašnjeg groblja. Ispod današnjeg seosko groblja ima i danas krstača i grobova starog seosko groblja. U dolini Doljanskog Potoka postoji mesto, zvano Prnjavor, gde je, po pričanju, nekada bila varoš u vreme Mađara. Danas tu stanovnici iskopavaju četvrtaste cigle i dr. Na mestu Aništu nađen je mrtvački sanduk od olova. U ataru ovoga sela, idući ka Meljaku, pola sata hoda daleko od mehane postoji Selište. Tu se danas nalaze kremena, komadi od lonaca, sitne parice i dr. Priča se da je tu bio ranije zbeg, a ranije i stalno naselje.

    Postanaka sela i poreklo stanovništva.

    -Vasilijići, priča se da je ova porodica jedna od najstarijih u selu, koji su izumrli.
    Od današnjih porodica stare su i davne doseljene:
    -Jeremijići, Nikoljdan.
    -Markelići i Janićijevići, Nikoljdan.
    -Radosavljevići, Đurđic.
    -Šarčevići, Đurđic.
    -Ristići, Mala Gospojina.
    -Stanoševići, kojih ima i na Umci, Nikoljdan.
    -Stevanovići, Nikoljdan.
    -Živkovići, Nikoljdan.
    -Joksimovići, Đurđic.
    -Mitrovići, Aranđelovdan.
    -Ostojići, Stevanjdan.
    -Radovanovići, Aranđelovdan.
    -Simići, Đurđic.
    -Petrovići, Jovanjdan.
    -Stevanovići, Nikoljdan.
    Za ostale porodice se zna odakle su doseljene:
    -Marinkovići (Čolići, Bogićevići, Tabakovići i Pakići) su iz Rudničke nahije, Nikoljdan.
    -Blagojevići, po starom Stanojevići od kojih su Jakovljevići i Vlajkovići su iz Gruže, odakle su im doseljeni pradedovi, Jovanjdan.
    -Kuzmanovići, su, po pričanju, pripadnici prethodnih familija, koji isto slave Jovanjdan.
    -Lukići su od Užica (Era Milutin), ovde om došli dedovi, Lučindan.
    -Maksimovići i Đurđevići su iz Maslaševa – Kragujevački okrug, Nikoljdan.
    -Milovanovići, predak služio u selu pa tu i zasnovao porodicu, Mitrovdan.
    -Jovanovići, predak im, zvani „došljak“, nije znao odakle se doselio, Aranđelovdan.
    -Đurđevići, mati im bila „Rvatuša“, Đurđevdan.
    -Milojevići su davno došli iz Vranja, Nikoljdan.
    -Stevanovići – „Bugari“ su od Vranja, predak im Stevan služio u selu kod Ristića, koji ga i oženili, Mitrovdan.
    -Mijatovići – „Arnautini“ su od Prištine, predak im došao ženi u kuću, Đurđic.
    -Milutinovići su iz Saranova – Lepenički srez, Đurđic.
    -Đurđevići drugi su iz Baćevca, Đurđic.
    -Boškovići su iz Like, Nikoljdan.
    -Arsenovići su „iz preka“, predak im služio kod Šarčevića***.
    -Subotići su iz Bosne, Nikoljdan.
    -Markovići su iz Bosne, Jovanjdan.
    -Jovanovići, rodonačelnik Stevan je iz Krčedina u Sremu, Jovanjdan.
    -Markovići su iz Svileuve u Tamnavi, Jovanjdan.
    -Petrovići su iz Bosne, Stevanjdan.
    -Pavlovići, rodonačelnik Radovan je došao „iz preka“, Nikoljdan.
    -Mladenovići su iz novooslobođenih krajeva, Nikoljdan.
    -Stanković Jovan – „Cincarin“ je od Ohrida, Aranđelovdan.
    -Pavlović Jovan se doselio među poslednjima, Pantelijevdan.
    -Žigić Petar i Rakić – „Rvati“, došli zajedno iz Kule i Lici, Nikoljdan.
    -Milosavljevići su došli iz Like pre 25 godina, Nikoljdan.
    -Jankovići su došli iz Bosne pre 20 godina, Nikoljdan.
    Mehandžije po zanimanju su od Kruševa.

    *** ne kaže se koju slavu slave.

    Odgovori
  • Milodan

    Poreklo stanovništva sela Pećani, Gradska opština Čukarica – Grad Beograd. Iz knjige „Okolina Beograda“ Riste T. Nikolića – NASELJA SRPSKIH ZEMALJA (knjiga 2) – SRPSKI ETNOGRAFSKI ZBORNIK (knjiga V), Beograd 1903.

    Položaj sela.

    -Ovo selo je na kosi Stajkovačkog Potoka i potoka Sibovika. Kuće su sa obe strane puta, koji kosom vodi.

    Tip sela.

    -Selo je razbijenog šumadiskog tipa. Nije podeljeno na krajeve. U selu ima oko 35-40 kuća.

    Ime selu.

    -Selo je dobilo ime Pećani jamačno po pećini na desnojj strani Stajkovačkog Potoka, gde je pored nje i još jedna zatrpana.

    Postanak sela i poreklo stanovništva.

    -Pre današnjeg sela Pećani postojalo je selo istog imena još za vreme Karađorđa. U ondašnjem selu bila je skupština 1. maja 1805. godine. U njemu su tada živeli doseljenici iz Levča, Gruže i dr. Njih zbog krađe optuže stanovnici okolnih sela Karađorđu, koji ih zbog toga raseli. Onda su, vele, iz Pećana u Umku došli preci današnjih porodica Radivojevića, Milisavljevića i Alimpića. Izgleda da Karađorđe nije sve stanovnike Pećana raselio, jer i danas u Pećanima ima starih porodica, koje su doseljene u početku 19. veka. Posle je knez Miloš ponovo naselio Pećane*, jamačno zbog toga što u tom selu nije bilo dovoljno stanovnika. Svakako nisu bili nastanjeni tako da su obrazovali selo, već su možda bili po zbegovima pa ih je Miloš pribrao i druge naselio. U to vreme sve je zemljište bilo pod gustom šumom. Na svima današnjim potocima, čije su strane bile šumovite, bilo je mlinova, jer je voda bila veća, što se i danas poznaje..
    *Priča se da je neki Nikolajević iz Beograda imao imanje u Pećanima, pa kako je tamo bio usamljen, zahtevao je od kneza Miloša da naseli Pećane, što je ovaj i učinio. Možda je to Nikolajević, koga knez Miloše pominje na jednom mestu „moega aziadera Nikolaevića“. To je Nikolajevićevo imanje, posle njegove smrti podeljeno tamošnjim seljacima. To se vidi iz jednog dopisa od 3. aprila 1822. godine od Đorđa Čarapića, koji, pored ostalog, knezu Milošu piše i ovo: „Žalim vama za onu u Pećanima kako su je zatvorili Esenas..“.
    Najstarije porodice danas u selu poreklom su Ličani, koji su u Pećanima, vele, od pre 100 godina. Pre nego što su se nastanili ovde bili su u Koraćici. To su:
    -Ilići, Gigići, i Avramovići su jedna porodica, Nikoljdan.
    -Gajići, Miholjdan.
    Kada su se oni naselili, priča se, da u Pećanima nije bilo nikoga. Poreklom Ličani „Rvati“ su i ove porodice:
    -Simići, Sv. Vrači.
    -Ćuvići su došli na poziv svoha strica, koji se ranije naselio u Pećane*, Đurđevdan.
    *To je bilo u vreme Rakovičke bune.
    -Živkovići su došli pre 80-90 godina, Nikoljdan.
    -Rankovići su iz Brestače, Trifundan.
    -Milosavljevići, predak Stevan je kao kovač došao iz Gospića, Nikoljdan.
    -Pantići i Đurići su iz Hercegovine. Otuda je pošlo nekoliko braće, neki od njih su zaostali u Divcima (Podgorski srez-Valjevski okrug), gde ih zovu Erići, Lučindan.
    -Jovanovići je iz Rudoke, Stevan uljez je starinom iz Bosne odakle mu se doselio otac u Rudoku (mislim da se ovde radi o selu Rucka, op. Milodan), Jovanjdan.
    -Radoševići su „Bošnjaci“ od Banjaluke, odakle im se doselio otac pre 35 godina***.
    -Uroševići su iz Feneka (Srem), došli pre 70 godina, Nikoljdan.
    -Mihajlovići i Živanovići „Valjevci“ ili „Valjevčići“ su iz Vrhovina kod Uba odakle su im se doselili dedovi pre oko 80 godina, Jovanjdan.
    -Petrovići su „Rudničani“ odakle im se doselio deda, Đurđic.
    -Alimpijevići su iz Jakova u Sremu, Stevanjdan.
    -Pešići su iz Kobilja-Banat (ja bih rekao Kovilj-Bačka, op. Milodan), Đurđic.
    -Protići su iz Tovariša – Banat (opet mislim da je Tovariševo, Bačka), Jovanjdan.
    -Mojsilovići su „iz preka“ starinom a ovde ga dovela majka iz Ostružnice pošto se preudala u Pećane, Aranđelovddan.
    -Perovići, predak Rista zvani „Arnaut“ je iz Bašinog Sela blizu Velesa, odakle je kao dečko došao u pečalbu pa se ovde udomio, Sv. Petka.
    -Babić Marko je iz Baćevca, Đurđic.
    -Arsević Vasa je poreklom iz Velesa a ovde je došao iz Stragara, Ilindan.

    *** Ne kaže se koju slavu slave.

    Odgovori
  • Milodan

    Poreklo stanovništva sela Rucka (po knjizi Rudska), gradska opština Čukarica – Grad Beograd. Iz knjige „Okolina Beograda“ Riste T. Nikolića – NASELJA SRPSKIH ZEMALJA (knjiga 2) – SRPSKI ETNOGRAFSKI ZBORNIK (knjiga V), Beograd 1903.

    Položaj sela.

    -Selo je na zaravnjenoj kosi između Velikodubočkog i potoka Stepašnica. Kuće su sa obe strane seoskog puta, koji kosom vodi, kao i duž sokaka, koji se od tog puta odvajaju.

    Vode.

    -Potoci su neznatni, a naročito potok Stepašnica, koji već s proleća presuši. Kuće su daleko od potoka, koji im pri nadolasku ne nanosi nikakve štet. Izvora („živih“) u ovome selu nema. Priča se da ih je bilo, pa su sada zatvoreni*. Vode se većinom koriste sa Save a samo su neki iskopali bunare, koliko za svoju upotrebu.
    *Veruje se da su ih Mađari slaninom zatvarali.

    Zemlja, paša i šume.

    -Atar ovog sela bio je ranije veći nego danas. Prema Umci je dopirao kao i danas do potoka Stepašnica, a dalje prema izvorištu tog potoka do potočića Male Stepašnice, pa do Kapija (sa suprotne strane Visa) i Orova Potoka, zatim (prema Maloj Moštanici) poviše Samara do Klenja, pa na Grobove blizu Save. Onda je Veliko-Dubočka Dolina spadala u atar Rucke a sada pripada Maloj Moštanici, a pola Ruckoj. Zemlje za obrađivanje ima na mestima zvanim: Stepašnica, Vis, Samar, Duboko, Karaula i dr. Šume i paše ima u Veliko-Dubočkoj Dolini. To je svojina celog sela.

    Tip sela.

    -Rucka je selo razbijenog tipa. Kuće su duž seoskog puta, koji vodi kosom. Put je širok, kuće negde blizu puta a većinom uvučene u dvor. Oko kuća su omanji voćnjaci. U donjem delu sela kuće su mestimično bliže jedna drugoj, a što se više ide uz kosu sve su razređenije, gotovo rasturene kao u selima razbijenog šumadijskog tipa. U selu ima oko 45 kuća.

    Ime selu.

    -O imenu Rucka (Rudska) ne priča se ništa, a ime Stepašnica, kako se danas zove potočić i doline između Rucke i Umke, vele, da je postalo po nekom Stepanu, koji je vladao Beogradom.

    Starine u selu.

    -Na mestu Karauli postojalo je Madžarsko groblje, od kojeg danas nema nikakvih tragova; sav je kamen taznet, naročito kada je zidana obližnja crkva. Na tom mestu su danas njive.
    Ispod brda Samare pri oranju nailazi se na verige, sadžake, sekirice, cigle i dr. Nailazili su i na žrvnjeve za mlevenje žita. Sve to kao da opominje poglavitro na nekadašnje zbegove.
    Po šumi se poznaju skladovi nekadašnjih njiva, gde je docnije narasla šuma.
    U donjem delu doline potoka Stepašnice postoji staro selo, gde je u početku bilo današnje selo Rucka (Rudska). Onda je samo oko toga sela bilo malo zemlje za obrađivanje a sva ostala zemlja je bila pod šumom. Odatle su se stanovnici pre 50 godina, zbog boleština, premestili na mesto današnjeg sela*.
    *Prvi se premestio iz starog sela Petar Alimpić.

    Postanak sela i poreklo stanovništva.

    -Današnje selo Rucka (Rudska) postalo je za vreme vlade kneza Miloša. Na velikoj savskoj adi Ciganliji prema Čukarici postojalo je Hrvatsko Selo, čijih je kuća bilo i pored Save (kod Čukarice). Stanovnici tog sela bili su poglavito poreklom Ličani („Rvati“) zbog čega je i selo nazvano „Rvatskim“, a pre no što su se tu nastanili, živeli su, kako neki vele, u Savamali u Beogradu, jer je onda Sava-Mala bila selo, koje pominje Joakim Vujić 1826. godine. Kada je knez Miloš uređivao Savamalu (podigao čaršiju i dr.), preseli na veliku savsku adu kod Čukarice. Tu selo nije ostalo dugo poste toga. Knez Miloš prisvoji adu i stanovnici su se morali odatle odseliti. Doznavši da u blizini Umke ima dosta nezauzete zemlje, knez Miloš naredi, da se stanovnici ade presele u dolinu Stepašnice na mesto koje se danas zove Staro Selo, gde je najpre bilo današnje selo Rucka (Rudska). Tu je bilo onda 10-15 kuća, krvinjara i pletara. Stanovnici, koji su tada živeli u selu i bili doseljeni sa ade su:
    -Matešići po starom Vid, poreklom Ličani, Nikoljdan
    -Zarić Andreja nije imao potomaka.
    -Radović Ilija nije imao potomaka.
    -Ilić Đurđe, od koga vodi poreklo Radioica Ilić – Ličani.
    -Korica Toma od koga ima potomaka po ženskoj liniji – bio poreklom iz Nemačke.
    -Milinkovićoi su potomci od Jove – Ličanina, Đurđevdan.
    -Krstić Miloš je bio iz Srema, nema potomaka.
    -Radusinović Andrija, poreklom Ličanin od koga danas ima ženskih potomaka.
    -Alimpići potiču od Alimpija – poreklom iz Kupinova u Sremu***.
    -Markovići su potomci Marka za koga vele da je poreklom iz Balatuna u Semberiji***.
    -Brkovići su potmci Ličanina Marka Brkovića, Jovanjdan.
    -Cimešići ili Stevanovići su Ličani, zadruga od 20 duša, Đurđevdan.
    -Simići (Živko i Mija) od kojih nema potomaka.
    -Đurađ Beli, koji nije imao potomaka.
    Ostale su se porodice doselile posle ovih, pošto je bilo naseljeno mesto Rucka (Rudska):
    -Markovići su od Bijeljine u Bosni, odakle im je došao deda sadašnjem Marku***.
    -Markovići su iz Boljevaca u Sremu odakle im se doselio deda, Nikoljdan.
    -Vasiljevići su iz jugozapadnih krajeva današnje Srbije (od Čačka ili Užica) odakle im je došao predak pre 50 godina, najpre služio u selu, potom se udomio, Jovanjdan.
    -Damnjanovići su iz Kneževca, starinom iz Bosne, Đurđevdan.
    -Jovanovići su od Banja Luke u Bosni, odakle je došao predak Đurađ, koji se ovde oženio, Jovanjdan.
    -Nikolići su od Užica, predak im Jovan „Era“, Tomindan.
    -Tomaševići su iz Šamca u Bosni pored Save, Stevanjdan.
    -Antonović Živan je došao ženi u kuću iz Velikog Sela a starinom je iz Krčedina u Sremu, Đurđevdan.
    -Radovićć Jovan je iz Bosne, Jovanjdan.
    -Simić Mihajlo je iz Rvata kod Obrenovca***.
    -Simić Miloš je iz Beodre(?), Sv. Vasilije.
    -Pavlović Milan je iz Male Moštanice, Tomindan.
    -Vuletić Đoka je iz Boljevaca, došao pre 10-15 godina, Aranđelovdan.
    Seoska slava je Spasovdan.

    ***ne kaže se koju slavu slave.

    Odgovori
  • Milodan

    Poreklo stanovništva varošice Umka, Gradska opština Čukarica – Grad Beograd. Iz knjige „Okolina Beograda“ Riste T. Nikolića – NASELJA SRPSKIH ZEMALJA (knjiga 2) – SRPSKI ETNOGRAFSKI ZBORNIK (knjiga V), Beograd 1903.

    Položaj naselja.

    -Glavni deo Umke je po levoj strani doline potoka Sibovina, a manji (čaršija) bliže Savi nalazi se na širokoj terasi sa obe strane druma, koji duž Save vodi. Nekoliko kuća (3-4) je na desnoj stani doline Stepašnice, a neke su i na strani kose između Stepašnice i Sibovika, okrenoutoj prema Savi.

    Vode.

    -Stanovnici vodu upotrebljavaju mahom sa Save. Izvora i nema, poznata su samo dva; Mali i Veliki Izvor. U Siboviku postoji jedan bunar.

    Zemlja, paša i šuma.

    -Zemlje za obrađivanje ima po dolinama potoka Sibovika i Stepašnice, po kosi oba ta potoka, zatim, pored Save i dr. Utrine (paše) ima po Visu, koji je na kosi izmešu Stepašnice i Sibovika. Paša je dobra. Livada ima pored Save po Dućevcu i na drugim mestima. Šume nema u ataru Umke. Stanovnici za upotrebu nabavljaju drva kupovinom i to, uglavnom, u Barajevu.

    Tip naselja.

    -Veći deo Umke, koji je po levoj strani doline Sibovika ima razbijeni, šumadijski tip, deli se u Donji i Gornji Kraj. Kuće Donjeg kraja su bliže potoku Siboviku a Gornjeg dalje od potoka po strani doline. Oko kuća je prostrana okućnica sa voćnjacima ograđenim vrljikama. Deo Umke bliže Savi jeste čaršija. Tu su, pored kuća, škola, dućani, mehane i dr. Sve su zgrade sa obe strane druma, koji vodi duž Save. Deo sela (3-4 kuće) sa desne strane Stepašnice jeste raselica Umke. Tu su stanovnici odnedavno prešli na svoja imanja. U Umci ima oko 75 kuća.

    Ime naselju.

    -Priča se da se naselje, koje je ranije postojalo na mestu današnje Umke, zvalo Moravci, a da je Umkom nazvana po Umčici* pord Save, kako se zove ravnica ispod mehane, gde su danas koševi, a pored druma Obrenovac – Beograd koji se pruža duž Save. To je, vele, bilo zbog ovoga. Poginuo je u selu Turčin i stanovnici su morali da plate krvninu. Da bi izbegli plaćanje krvnine promene ime selu nazvavši ga Umkom umesto Moravci. Danas se samo jedno brdašce prema Savi zove Moračko Brdo, po nekadašnjem imenu sela Moravci; tu se danas kopaju Jagići. Ime Umka možda je od okolnih oblih glavičastih uzvišica, koja se često viđaju oko Umke. Jedno od njih se zove Oglavak
    *Postoji predanje kako su kod Umčice Mađari prelazili Savu, kada je Dušan ratovao oko Carigrada i pri povratku iz suzbio preko Save. Od tada su, vele, i pomenuti Mađarski Vinogradi.

    Starine u naslju,

    -Na Umčici pri kopanju nailazi se ne grobove, kosti, crep (sa rimskim natpisma) i dr. Idući ka Pećanima bliže Savi postoji Madžarsko Groblje, na kome danas nema ništa. Na mestu zvanom Kudeljaci postoji Crkvina. Blizu Save njive zovu Madžarski Vinogradi, od kojih danas nema ni traga.
    Današnje selo (glavni deo u Siboviku) je na tom mestu od bežanije 1813. godine. Do te godine selo je bilo bliže Savi i drumu, ispod današnjeg mesnog groblja, a na mestu gde je danas selo, bila je gusta šuma (buka). Za vreme bežanije 1813. godine svi su stanovnici pobegli „preko“, ali se pri povratku nisu se hteli, zbog druma, nastaniti na starom mestu te se sklone u dolinu potoka Sibovika, gde su im i danas kuće. Na mestu, gde je u početuku bilo selo i sada znaju gde je čije imanje bilo a poznaju se i ogorelišta i dr.

    Postanak naselja i poreklo stanovništva.

    Ne zna se kada je današnja Umka prvi put naseljena. U Umci ima starih porodica (starinaca), za čije se poreklo ne zna, kao što su:
    -Milutinovići, sada Pantići, njih je, priča se, i kuga „napadala“ a u Umci su od kada je sveta i veka, Lučindan.
    -Babići sada Trifunovići, Nikoljdan.
    -Žutobradići, Nikoljdan.
    -Stanojlovići se računaju da su starinci, priča se da ime starina (staro mesto življenja) iz Velike Moštanice. Bila su, vele, tri brata; Stanoš, Stanojlo i Manojlo. Stanoš ostao u Velikoj Moštanici i od njega su u tom selu Stanoševići, slave kao i ovi na Umci Nikoljdan, Stanojlo ostao na Umci i od njega su Stanojlovići dok je Manojlo otišao u Zabrežje, Nikoljdan.
    -Bogdanovići, Alimpijevdan.
    Za ostale porodice zna se odakle su doseljene:
    -Muzikravići su iz Morave odkuda im je došao, čoveku od 60 godina, praded, kada je u selu bilo samo 10 kuća, Aranđelovdan.
    -Jagići*, po starom Mitrovići su iz Baćevaca (Posavski srez), Đurđevdan.
    Potomci Jagića su:
    -Milovanovići,
    -Živkovići,
    -Stanimirovići i dr.
    *To je prezime postalo po tome što su jednog od njihovih predaka (Mitra), snaje zvale „Aga“; jer je običaj bio, da svoje devere tako zovu. Od tog „Aga“ docnije je nastao „Jaga“, kako su ga deca zvala i otuda prezime Jagić.
    -Sremčevići sada Lazarevići su iz Zemuna, Đurđevdan.
    -Milosavljevići i Radiovjevići su iz Kurilova, sada Gračac – Čačanski okrug, otkuda su im došli dedovi za vreme Kara-Đorđa. Za njih pričaju da su najpre živeli u Pećanima, pa ih je otuda raselio Karađorđe i onda se oni nasele u Umku, Sv. Petka.
    -Roksići su iz Levča, došli za vreme Karađorđa, Vavedenje.
    -Alimpići su poreklom „iz preka“ (iz Bežanije i Surčina) gde i sada imaju svoje srodnike a ovde su doseljeni iz Pećana otkuda ih je raselio Karađorđe, Đurđevdan.
    -Stojkovići su od Vranja iz sela Moštanice, odakle im je došao predak Stojko kada je Karađorđe postadao na Drini, on je zaostao kao dovodac u Pantiće, Nikoljdan.
    -Nikolići (mehandžije) su iz Korče u južnoj Albaniji, Nikoljdan.
    -Božići su od Vranja, odkuda je došao Boža pre 70 godina, Nikoljdan.
    -Stojadinovići su od Niša, došli pre 70 godina, Nikoljdan.
    -Ivanovići ili Crnogorčevići su iz Crne Gore, odakle im je došao ded Lazar, Jovanjdan.
    -Soltirović Petar „Šunda“ je poreklom Cincar, mehandžija, Trnova Petka.
    -Arsovići su poreklom Cincari, mehandžije, Ilindan.
    -Đaković Mladen je iz Kikinde, došao pre 30 godina devojci u kuću, Jovanjdan.
    -Pavlović Novak je došao iz Bečeja pre 30 godina, Nikoljdan.

    Odgovori
  • Milodan

    Poreklo stanovništva sela Lisović, Gradska opština Barajevo – Grad Beograd. Iz knjige „Okolina Beograda“ Riste T. Nikolića – NASELJA SRPSKIH ZEMALJA (knjiga 2) – SRPSKI ETNOGRAFSKI ZBORNIK (knjiga V), Beograd 1903.

    Položaj sela.

    -Lisović se prostire po dvama plećastim brdašcima, pobrđima, koja su rastavljena Suhom Rekom. Po njima ima dosta paše, te su tamo sagrađene i mnoge kolibe.

    Vode.

    -Suha Reka za vreme kiša i topljenja snega plavi samo livade pored nje. U selu ima dosta izvora i bunara, a i dve česme. Izvori, sa kojih se pije voda su: Ivankov, Šojkin, Veliki i Mali Davidov, Ćajin, Vrela, Točkovi, Jazovik, Trskova Bara, Ćorinac, Hajdučica, Jovčevac, Izvorac, Brod, Točak, Poljane i dr.

    Zemlja, paša i šuma.

    -Zemlje za obrađivanje ima dosta a plodnosti je različite. Nešto je zemlje oko kuća a većina je izvan kuća. Pašnjaka ima nekoliko u selu i van sela. Pola sata hoda od sela ima šume na mestima zvanim: Poljane, Vinogradi, Cerak, Majstorski Rt, Vis, Stepanove Njive, Kamenac, Zelena Bara, Zbeg, Grabovac, Rt, Luke, Ravni Gaj, Jovčevac i dr.

    Tip sela.

    -Lisović je veoma razbijeno selo, deli se na oe krajeve: Spasovinu, Grabovac, Rt i Sred-Selo

    Ime selu.

    -O imenu sela Lisovića priča se ovo: Kada su prvi doseljenici došli u ovo selo zatekli su veliku šumu i, kako je bila jesen, beše popadalo silno lišće na zemlju i reknu kako je to „baš lisovito mesto“, te tako, vele, nasta ime „Lisovito Mesto“ a od toga docnije postade ime Lisović. Kraj Spasovna je nazvan po nekom Spasoju, koga je, priča se, tu priliko oranja ujela zmija, te je od tog ujeda umro.

    Starine u selu.

    -Na mestu Madžariji, priča se, da je tu bilo Madžarsko Groblje. Ima ostataka kaldrme od starog puta, koji je vodio iz Beograda preko Barajeva i dalje na jug. U selu je do nedavno postojao most preko kojeg je prelazio taj put.

    Postanak sela i poreklo sanovništva.

    I u ovome selu ima nekoliko porodica za čije se poreklo ne zna. To su:
    -Milovanovići*** i
    -Ristići***.
    Za ostale porodice zna se odakle su doseljene:
    -Mijailovići, Paunovići, Sretenovići i Minići su iz Šarana – Takovski srez***.
    -Tešići su iz Rudničkog okruga***.
    -Savići su došli pre 100 godina iz Pištine***.
    -Bojanići su iz Brezove, Moravski srez***.
    -Nenadovići su iz Garaša***.
    Docnije su se doselili:
    -Mihajilovići su iz Osata***.
    -Baričanovići su iz Bariča (Posavina)***.
    -Vasići i Vujanovići su iz Bosne***.
    -Jankovići su iz Užičkog okruga***.
    -Vukosavljevići su iz Bijelog Polja***.
    -Stankovići su iz Ćustendila (Bugarska)***.
    -Veličkovići su iz Vrpčeva(?)***.
    -Radosavljevići su iz Krajkovca u Toplici***.
    -Ivankovići su iz Kačera***.
    -Đorđevići su iz Zagrađa – Kačerski srez***.
    -Stanisavljevići su iz Beršića – Takovski srez***.
    -Kovandžići su iz Rudničkog okruga***.
    -Nešići su, takođe, iz Rudničkog okruga***.
    -Mijailovići su iz Vrela kod Gornjeg Milanovca***.
    -Aleksići su iz Usoraca u Bosni***.
    -Bogdanovići su iz Trnave – Rudnički okrug***.
    -Stankovići su iz Valjevskog okruga***.
    -Jevtići i Tomići su iz Užičkog okruga***.

    *** Ne kaže se koju slavu slave.

    Odgovori
  • Milodan

    Poreklo stanivništva sela Parcani, Gradska opština Sopot – Grad Beograd. Iz knjige „Okolina Beograda“ Riste T. Nikolića – NASELJA SRPSKIH ZEMALJA (knjiga 2) – SRPSKI ETNOGRAFSKI ZBORNIK (knjiga V), Beograd 1903.

    Položaj sela.

    -Selo je na stranama tri plećasta brdašca. Na jednom su Šijaci, na drugom Dragačevci a ne trećem je jedan deo Dragačevaca i Leskovac; iznad drugog su brda Brđani. Kuća ima i na visini od 350 metara i pod samim visom – 480 metara.

    Tip sela.

    -Ovo selo je razbijenog tipa sa jasno izdvojenim krajevima: Šijaci, Potočari, Erčani, Brđani, Malo-Poljaci i Leskovac.

    Starine u selu.

    -Na Vlaškom Brdu postoji svatovsko groblje, gde su se, vele, sreli i potukli dvoji svatovi. U Bostaništu postoji groblje sa velikim položenim pločama, zovu ga Madžarsko Groblje.

    Postanak sela i poreklo stanovništva.

    -Ovo selo je najpre bilo na Trešnjama, gde su bile kuće stanovnika Ripnja i Popovića. Odatle su stanovnici ovoga sela za vreme bežanije 1813. godine bežali „preko“ i vraćajući se otuda, nastanili su su se na mestu, gde je danas selo Parcani. Kada je selo bilo na Trešnjama, imalo je 7 kuća u kojima su živele porodice:
    -Živanovići – ne zna se otkud su doseljeni***.
    -Mezuli – ne zna se otkud su doseljeni***.
    -Bukovčani – ne zna se otkud su doseljeni***.
    -Mirkovići su odnekud „od Levča“***.
    -Klinčevići su odnekud „od Levča“***.
    -Gagići su najpre bili u Boleču, odatle su došli na Trešnju pa po tome u Parcane***.
    Docnije su se doselili:
    -Dragačevci ili Jovanovići i Radosavljevići su iz Goračića***.
    -Mijatovići i Radoičići su iz Dragačeva, nastanili su se u Leskovcu***.
    -Bajići i Tomići su iz Vrtišta – Niški srez***.
    -Brđani su iz Belčića(?)***.
    -Pantići su iz Orašja***.
    -Crnjakovići, otac dovodac iz Stojnika***.

    ***ne kaže se koju slavu slave.

    Odgovori
  • Milodan

    Poreklo stanovništva sela Mala Ivanča, Gradska opština Sopot – Grad Beograd. Iz knjige „Okolina Beograda“ Riste T. Nikolića – NASELJA SRPSKIH ZEMALJA (knjiga 2) – SRPSKI ETNOGRAFSKI ZBORNIK (knjiga V), Beograd 1903.

    Položaj sela.

    -Selo je na kosi između reke Ralje i potoka Raljića. Brđani su najviši red kuća na kosi. Ispod njih je Prnjavor, a Babići i Zrzule su prema Ralji.

    Tip sela.

    -Selo se deli na krajeve: Brđane, Prnjavor, Babiće i Zrzule.

    Starine u selu.

    -Selo je najpre bilo u Pustoj Ivanči, pa je docnije premešteno na današnje mesto. Na mestu Orašju priča se da je bila neka stara crkva.

    Postanak sela i poreklo stanovništva.

    Stare porodice u selu, za čije se poreklo ne zna, jesu:
    -Babići***.
    -Jagodići***.
    -Savići***.
    Doseljenici su:
    -Božanići su iz Kamenice kod Kragujevca***.
    -Jelenići – „Koraćičani“ su iz Koraćice***.
    -Žmurići su sa Kosova, iz Dobrinje, došao praded Mirko te su se zvali Mirkovići, to je najveća porodica u selu***.
    -Crnogorci su došli pre 30 godina iz Crne Gore***.
    -Đekići su, takođe, iz Crne Gore***.
    -Puzovići su došli od Prijepolja, iz Mileševe***.
    -Petrovićio su iz Bosne***.
    -Stojkovići su iz okoline Sofije u Bugarskoj***.
    -Bogićeići su iz Malog Požarevca***.
    -Zrzule su iz Dragačeva, slave Đurđevdan.
    -Jerići su iz sela Lisica u Dragačevu, Jovanjdan.
    -Jekići su od Bukovika***.
    -Srećkovići su iz Bugarske, Aranđelovdan.
    Jedna porodica je pre 25 godina doseljena sa Kosova, iz sela Milanovca blizu Gnjilana a jedna iz okoline Vranja.
    Najstariji kraj sela je oko mehane.

    ***Ne kaže se koju slavu slave.

    Odgovori
  • Milodan

    Poreklo stanovništva Mali Požarevac, Gradska opština Sopot – Grad Beograd. Iz knjige „Okolina Beograda“ Riste T. Nikolića – NASELJA SRPSKIH ZEMALJA (knjiga 2) – SRPSKI ETNOGRAFSKI ZBORNIK (knjiga V), Beograd 1903.

    Položaj sela.

    -Selo je sa desne strane reke Ralje, a po severnoj strani venca, koji se, idući od Varovnice na severo-zapad završava mestimično strmo.

    Vode.

    -Potokom Reka, koji teče kroz selo i uliva se u Ralju, selo je podeljeno na zapadni manji i istočni mnogo veći deo. Kuće su na zemlji crnici ili peskuši. Potok Reka samo za vreme jakih kiša i topljenja snega nabuja, ali ne čini štete selu, kao i Ralja, koja ispod sela teče i ne plavi selo i kada najviše nadođe. Izvora ima nekoliko: Točak (u Reci), Jasik (u Ravnom Gaju) i jedann u Karauli. Slabi su i leti većinom presuše. Voda se iz njih ne pije. Bunara ima dosta.

    Zemlja, šuma i paša.

    -Stanovnici imaju dosta zemlje za obrađivanje. Ona je oko sela, najdalje pola sata hoda. Ispaše ima na mestu Kokorinu, daleko od sela na 15 minuta hoda. Šume ima retko, najviše je po Kokorinu. Zemlja je vrlo rodna, a ispaše su dobre. Jednoj porodici, da može skromno živeti, treba 3-4 lanaca zemlje.

    Tip sela.

    -Selo je zbijenog tipa, ima ove krajeve: Karaulu – istočni kraj; Reku – oko potoka Reke; Ravni Gaj – južno po bilu; Ralju – ispod Ralje i Staro Selište – zapadni kraj.
    Rastojanje između krajeva nije nikakvo ili upravo toliko, koliko čini okućnica krajnjih kuća; kuće su nešto zbijenije oko mehana, u Karauli i Reci. Postoji jedna glavna ulica, koja ide sredinom sela, uporedo sa Raljom, a ostale se odvajaju od nje desno i levo.
    U kraju Karauli žive: Gajići, Savkovići i Markovići.
    U Reci su: Simići i Petrovići.
    U Starom Selištu su: Grujići, Petrovići, Novakovići i Stankovići.
    U Ralji su: Savkovići.
    U Ravnom Gaju su: Savkovići, Pavlovići, Đorđevići i još nekoliko inokosnih kuća.
    Zadruga je vrlo malo, najveđa je od 20 duša. Želja svakoga, da se posle deobe nastani u blizini svojih, uzrok je, što su kuće tako blizu jedna drugoj po dosta neravnom zemljištu.

    Ime selu.

    -O postanku imena Malog Požarevca priča se ovo: U staro doba od Ralje, na pola sata hoda postojalo je mađarsko selo Prestolište, koje je za vreme bojeva sa Turcima popaljeno i ostalo pusto, dok se nisu počeli naseljavati Srbi na desnu stranu doline Ralje. Tada je tu bio požar, zbog čega je mesto nazvano Požarevcem, a docnije Malim za razliku od grada Požarevca.

    Starine u selu.

    -Na severnoj strani sela postoji Selište. Tu su stanovali stanovnici, koji su pobegli, kada su Turci popalili Kokorin. Ali kako su često umirali i kako su im vračare kazale, da je otuda što im je groblje, koje se zove Šokačko, na istočnoj strani, a trebalo je da bude na zapadnoj, to se oni pomaknu bliže Ralji, gde se danas nalazi selo. Na Šokačkom Groblju ima tragova grobova. Na mestu gde je bilo mađarsko selo Prestolište i koje seljaci zovu Stolice, nalaze se cigle.

    Postanak sela i poreklo stanovništva.

    -Simići su se najpre doselili iz Crne Gore. Pošli su da traže plodnu zemlju i kada su došli u Kokorin, pola sata od današnjeg sela zapeva im petao i oni se ti nasele, Nikoljdan
    -Petrovići su iz Belog Potoka u Hercegovini. Bilo ih je mnogo. Ne zna se zašto su otuda pobegli, Nikoljdan.
    -Gajići, Nikoljdan*
    -Markovići, Nikoljdan*.
    -Grujići, Nikoljdan*.
    -Novakovići, Nikoljdan*.
    -Savkovići, Jovanjdan*.
    -Stankovići, Jovanjdan*.
    -Pavlovići, Jovanjdan*.
    -Đorđevići, Jovanjdan*.
    -Petrovići, Lučindan*.
    Najstariji je kraj Selište (Staro Selište), pa Reka, Ravni Gaj i dr. Za vreme Turaka ovo selo je bilo spahiluk Jajića iz Beograda. Postoji predanje, da je iz ovoga sela na Kosovo otišlo 70 kopljanika.

    *Ne kaže se poreklo – odakle su doseljeni niti bilo kakva eventualna veza-srodstvo porodica koje slave istu slavu.

    Odgovori
  • Milodan

    Poreklo stanovništva sela Senaja, Gradska opština Mladenovac – Grad Beograd. Iz knjige „Okolina Beograda“ Riste T. Nikolića – NASELJA SRPSKIH ZEMALJA (knjiga 2) – SRPSKI ETNOGRAFSKI ZBORNIK (knjiga V), Beograd 1903.

    Položaj sela.

    -Ovo selo je na potoku Bogazu, pritoci Ralje a po podnožju Suvarja, koji se pruža uporedo sa Bogazom. Na južnoj strani izdiže se Osovlje, od koga je jedan oniži ogranak spušta dosta strmo nad samim selom. Kuće na tom ogranku čine zaseban – Ciganski Kraj.

    Vode i klima.

    -Potok Bogaz pri nadolasku plavi pomalo selo ali ne nanosi štete kućama. Izvora ima dva; Krak, od kojeg teče potok Krak, koji se ispod sela sastaje sa potokom Bogaz i izvor Prepuz iznad sela u Suvarju. Voda se sa tih izvora pije i mučno bi selo bez njih postojalo, jer su bunari, kojih u selu ima, plitki i često presušuju; iz njih se voda uzima većinom za druge potrebe.
    U selu ima hladnoće kao i u okolini. Od vetrova najjači i najhladniji je severac, sa koje strane selo nije ničim zaštićeno.

    Zemlja, paša i šuma.

    Zemlja za obrađivanje je oko sela, na istočnoj i severnoj strani udaljena do ¼ sata hoda. Obično se seje kukuruz, pšenica, ječam a ređe ovas. Zemlja je osrednje plodnosti. Jednoj porodici da bi normalno živela potrebno je 6-8 lanaca zemlje, bar dva vola i nešto druge stoke.
    Po Suvarju i osovlju ima ispaša, koje su u blizini sela. Šume ima mestimično i to vrlo malo: Obično je to cer, granica, lužnik i dr. Po Suvarju i Osovlju ima i šumarica – izdanaka od isečenih šuma.

    Tip sela.

    -Kuće su u Senaji mnog zbijenije no u okolnim selima. Selo se deli na dva kraja; Đurkov – severni i Krupežki – južni. Osim njih postoji i Ciganski Kraj. Rastojanje je između krajeva je neznatno, razdvaja ih potok Bogaz. Kuće su rastavljene okućnicama, koje su uopšte vrlo male, te je su kuće blizu jedna drugoj. Samo na Suvarju ima nekoliko kuća koje su međusobno više udaljene od ostalih. Kuće su bez reda raspoređene pored potoka Bogaza. Svaka grupa kuća, koja je deobom zadruga postala, zove se po prezimenu porodice, koja se tu namnožila. Nekoliko kuća na Suvarju do nedavno su osnovane deobom zadruga, čiji su odeljeni zadrugari zasnovali svoje porodice.
    Stanovnici Đurkova Kraja zovu se: Đurkovći, Popovići, Đorđevići, Jovanovići, Joksići i Markovići.
    Stanovnici Krupežnog Kraja su: Krupeži, Stankovići, Đorđevići i Pavlovići.
    U Ciganskom Kraju su: Bošnjakovići, Dubonci, Dunići, Jovanovići, Đorđevići i Vasiljevići.
    Kuće su zbijenije svakako i zbog toga što je selo sa tri strane pritešnjeno brdima, te nije bilo prostora formirati velike okućnice ili se gde dalje nastanjivati.

    Ime selu.

    -Senaja je poznata po senu, koja je za vreme Turaka iz dolina Bogaza deveno na mestu, blizu kojeg je današnje selo. Mesto, gde je bilo selo, i danas se poznaje (do sela na severnoj strani), kao i mesto po vencu Osovlju, gde su bile Karaule za stražare, koji su seno čuvali.

    Starine u selu.

    -Priča se da je u Krušiku bilo Madžarsko Groblje, a svakako i selo, gde se danas izoravaju cigle i ostali predmeti.

    Postanak sela i poreklo stanovništva.

    Najstarije porodice su u ovom selu Krupeži i Đurkovi kako se i zovu Krajevi u kojima žive njihovi potomci:
    -Krupeži su poreklom iz Gruže (po nekima iz Krupnja) odakle im je došao predak sa četiri sina*. Ne kaže se koju slavu slave.
    *Pre njih se doselio u ovo selo Mihajlo Krasa iz Gruže ali je on sa porodicom napustio selo.
    -Đurkovi su se naselili posle Krupeža. Predak Đurko je došao iz Gruže sa 4 sina i 2 sinovca***.
    -Joksići su iz Ljuljana (Gruža) su se ovde doselili jer su čuli da su neki Gružani ovde našli dosta nezauzete zemlje, te se i oni zbog toga dosele***.
    -Đoka iz Kolašina, gde je poubijao neke Turke i zbog toga pobegao, ne kaže se prezime niti kjou slavu slave.
    -Zora je iz Lisica kod Dragačeva; za njim su došla i njegova braća (znači da je Zora bio muško, op. Milodan) čuvši da ovde ima puste zemlje.
    -Đorđevići su iz Lipovca (Gruža)***.
    Seoska slava je Sv. Vartolomej.

    ***Ne kaže se koju slavu slave.

    Odgovori
  • Milodan

    Poreklo stanovništva sela Dubona, Gradska opština Mladenovac – Grad Beograd. Iz knjige „Okolina Beograda“ Riste T. Nikolića – NASELJA SRPSKIH ZEMALJA (knjiga 2) – SRPSKI ETNOGRAFSKI ZBORNIK (knjiga V), Beograd 1903.

    Položaj sela.

    -Donja Dubona (staro selo) je po padinama kose Strmenca, koja je deo kose Medvednjaka, što je na jug od Donje Dubone i po istočnoj padini kose Varovnice. Gornja Dubona je na istočnoj strani od Donje, na brdu. Po padini kose, na kojoj je Gornja Dubona ima nekoliko kuća (Glišića Kraj) na sredokraći između Gornje i Donje Dubone; od donjeg sela odeljene su potokom. Od Medvednjaka na istok je kosa, na kojoj je jedan deo sela, Nova Dubona, koji se završava pod brdom Slatinom. Zbog toga što je Gornja Dubona na brdu a Donja u jaruzi, Dubonci jedni druge zovu „doljanima“ i „brđanima“. I Gornja i Donja Dubona se većinom na zemlji glinuši.

    Vode i šume.

    -Kroz Donju Dubonu protiče potok Sipaća, koji postaje od vode sa izvora Matejine Vode i Hladne Vode. Pred selom u ravni Reci sastaje se sa potokom Vidaricom i teku Ralji. Oba su potoka bujna, kada su jake kiše i kada se tope snegovi, onda nanose štete donjem selu. Zbog toga se neki premeštaju u gornje selo. Donje selo nije oskudno vodom. Osim Metejine i Hladne Vode postoje i izvori oko donjeg sela: Točurak, Vidarica i Trajnovac, a u selu ima i šest bunara. Gornje selo ima izvore: Došljakovac, Ciganovac, Brajinac i Trčicu, ali svi leti oslabe. Bunari su kopani na više mesta ali bez uspeha.
    Šume, zabrana pojedinaca, ima svuda oko sela. Nekada je šume bilo znatno više.

    Tip sela.

    -Selo se deli na Gornje i Donje, a između njih je Glišićki Kraj. Ima 2-3 kuće Golubovića, daleko od krajnjih seoskih kuća 100 do 150 metara. Gornje je selo od Donjeg udaljeno za pola sata hoda. Kuće su u oba kraja blizu. Zadruga ima i danas, ali manjih. Najveća zadruga je od 20-25 duša.

    Starine u selu.

    -Zapadno od sela na krajnjim padinama kose Varovnica postoji Selište. Blizu njega su bila dva Madžarska Groblja, sa kojih je kamenje odneto za manastir Rajinovac u srezu Gročanskom. U donjem selu (u dvorištu Marinka Arsinoga) priča se, da je bila crkva, ali se ne zna čija. Severozapadno od Slatine postoji mesto Kamenje, gde ima rupa, za koje neki vele, da su tu bili podrumi a po pričanju i nekih dućana. Niže je mesto Pazarište, za koje misle, da je bilo selo ili varoš. Na mestu zvanom Stručice, severno od gornjeg sela, nalazili su neki zlatan novac a i danas na tom mestu ima cigle i crepa u komadima. Na severnoj strani Slatine postoji mesto Ćelije, gde je po pričanju bio neki manastir. Na južnoj strani Slatine poznaje se neki šanac, koji je bio „dva hvata“ širok i dubok. Neki vele, da je to bio put, a jednom starcu (Marinku) pričali su stari, kako su tu „sinorili džidova zemlju“. Po Slatini se poznaje još jedan put od „kamenja“.

    Postanak sela i poreklo stanovništva.

    -Prema pričanju starijih ljudi postanak sela pada u vreme i posle Kočine Krajine. Za vreme bežanije 1813. godine, kada je selo bilo spaljeno, u Duboni je bilo možda 9-11 kuća.
    -Bjelušani (Simići, Prokići, Ivkovići, Razumenkići, Mašići i Marićevići) su prvi doseljenici, jamačno iz sela Bjeluša u Užičkom okrugu***.
    -Petronići, Pavlovići, Jovanovići i Ilići su potomci starca Janka iz Zabojnice u Kragujevačkom okrugu. Jankov sin Petronije oženi se po drugi put nekom udovicom iz Lipa (Smederevski okrug) i ona dovede dva pastorka: Avrama i Damnjana, Od Avrama su:
    -Avramovići***,
    od Damnjana su:
    -Damnjanovići***.
    -Glišići su potomci Gliše koji se doselio iz Ljuljaka u Kragujevačkom okrugu. Za Janka i Glišu kažu da je privremeno sa porodicom živeo u Zabojnici i u Ljuljacima a da su poreklom odnekuda sa juga. Za Janka vele da je došao iz „Otaše“, te su njegove potomke do skoro zvali:
    -Otaševići***.
    -Petrovići: Neki starac Milija nije imao dece, te posini nekog iz Vlaške od koga su tri kuće Petrovića u donjem selu***.
    -Hajduk Veljkovići: Docnije, kada je Haduk Veljko zakrajinio u Crnoj Reci, doselio je ovamo svoje rođake, od koji su se neki vratili, kada se tamo stanje smirilo, a ostali su: žena mu Marija „Čarapara“ i od njenog sina Rake su dve kuće Hajduk Veljkovića, dalje dva tetka veljkova, Radivoje i Radovan, sinovac Radojko, stric Ranđel i zet Stojan zvani „Lavara“, ima ih 30 kuća***.
    -Blažići su došli iz severozapadne Srbije („iz Arnautluka“)***.
    -Pavlovići-Šuškovići su potomci Pavla, zvanog „Šuška“, koji je došao iz sela Čokota kod Niša, služio je ovde i oženio se***.
    -Kostići: a Pavlom je došao i Mihailo od Niša, služio u selu i oženio se***.
    -Novakovići i Radivojevići: Jedan od Simića, Jovan, oženi se po drugi put udovicom iz Jagnjila – Jasenički srez, koja mu je dovela dva pastorka; Novaka i Radivoja. Od prvoga su Novakovići od drugoga Radivojevići***.
    Pre 40 godina došli su iz novooslobpođenih krajeva dva brata i dva im sestrića. Od njih su tri kuće*. U novije vreme još neki iz tih krajeva došli su kao sluge i sada ih ima 5-6 kuća*
    *Ne kaže se ni prezime niti ostali osnovni podaci.
    Do pre 50 godina nije bilo gornjeg sela (Gornje Dubone). Onda se prvo iseli Avram, pa starac Marinko (i sada je u životu) i još 2-3 kuće. Za njima su i drugi dolazili tako da danas u Gornjoj Duboni ima blizu 100kuća, a u Donjoj 60. Iseljavali su se zbog nezgodnog položaja, zbog teskobe i teškoća, koje imaju i danas prilikom dovoza i odvoza.
    Seoska slava – zavetina – je Spasovdan a preslava je na Mali Spasovdan, četvrtak pred Svetu Trojicu, i to jedne godine Donja Dubona slavi slavu a Gornja Dubona preslavu, sledeće obrnuto, ali i u jednom i u drugom Kraju svi seljani učestvuju.

    ***ne kaže se koju slavu slave.

    Odgovori
  • Milodan

    Poreklo stanovništva sela Šepšin, Gradska opština Mladenovac – Grad Beograd. Iz knjige „Okolina Beograda“ Riste T. Nikolića – NASELJA SRPSKIH ZEMALJA (knjiga 2) – SRPSKI ETNOGRAFSKI ZBORNIK (knjiga V), Beograd 1903.

    Položaj sela, zemlje i vode.

    -Selo je sa tri strane opkoljeno brdima, izuzev prema severu kuda teče Šepšinica. Kuće su pored potoka i po kosama sa leve i desne strane potoka, naročito sa desne strane, gde je blaži nagib; ima ih na glinuši i peskuši. U selu ima bunara i izvora, većinom zapuštenih.

    Tip sela.

    -Selo se deli na ove krajeve. Jezero, Bugarski Kraj, Janoševski, Vukovski i Kekićski Kraj. Krajevi su međusobno udaljeni 300 do 400 metara a srednje odstojanje između kuća je 50 do 60 metara. U jednom kraju ima najviše 28 kuća (u Vukovskom), a najmanje 11 (u kekićskom).

    Ime selu.

    -Priča se da je selo nazvano po potoku Šepšinici.

    Postanak sela i poreklo stanovništva.

    -Krnjići ili Milušići su najstarija porodica u selu***.
    -Tinugići su, jedna od najstarijih porodica u ovome selu, od kojih je poslednji potomak otišao u Selevac.
    Ostale porodice su se doselile posle njih:
    -Ratkovići su iz Lisica – Rudnički okrug***.
    -Vukovići su došli posle Ratkovića ali se ne zna odakle***.
    -Janoševci su od Novog Pazara, najpre su se naselili u Užičkom okrugu i tamo promenili slavu, pa ih otuda raselio knez Miloš, jer su pljačkali Turke***.
    -Gajići su iz sela Crnuća – Rudnički okrug, otuda je pobegao Gaja zbogg krađe crkvenih para***.
    -Jeremijići su iz leskovačkog sreza udkuda se doselio Jeremija***.
    -Ristići („Bugari“) su iz Timočkog okruga***.
    -Đergo je iz Tetova***.
    -Stevan Kolar je došao među poslednjima – ne zna se odkuda***.
    Priča se da je pri doseljavanju bilo mađarskih kuća i izgleda da današnje selo nije postojalo ranije od pre 120 do 150 godina.

    ***Ne zna se koju slavu slave.

    Odgovori
  • Milodan

    Poreklo stanovništva naselja Železnik. Gradska opština Čukarica – Grad Beograd. Iz knjige „Okolina Beograda“ Riste T. Nikolića – NASELJA SRPSKIH ZEMALJA (knjiga 2) – SRPSKI ETNOGRAFSKI ZBORNIK (knjiga V), Beograd 1903.

    Položaj naselja.

    -Železnik je po blagim stranama doline Železničke Reke, koja se zove Reka i jednog potoka, koji polazi od Čitačke Vode. Kuće su po osojnim i prisojnim stranama dolina.

    Vode i klima.

    -Voda se pije sa izvora Brusnika*, sada česma, a najviše iz bunara. Izvor je srednje jačine i ne presušuje
    *Nekada je izbacivao kamenčiće nalik na „brusiće“, zbog čega je nazvan Brusnik. U okolini su poznati izvori: Čitačka Voda – na istočnoj strani, pola sata hoda od sela; potok, koji odatle polazi i teče kroz selo sastaje se sa Rekom pri izlazu iz samog sela; Stublina – na južnoj strani sela, ispod mesta Logorišta, odakle polazi potočić istogg imena – leva pritoka Reke; Izvorac – jugozapadno od sela na pola sata hoda, nekada jak izvor a sada se samo vidi, kako iz mulja i blata voda na više mesta izvire kao da vri u kakvome sudu*.
    *Priča se da je nekada izbaciovao sa vodom borove šišarke, a sada samo mulj i pesak.
    Drenovača ili Sveta Petka, po verovanju meštana „sveta voda“ – od Izvorca udaljena na zapadnoj strani 500-600 koraka, nekada običan izvor a sada česma; stanovnici ovog sela i okoline smatraju da je lekovita*.
    *Svakog mladog petka i nedelje mnogi sa tog izvora nose vodu u sudovima svojim kućama, piju je i umivaju se, jer je smatraju za lekovitu. Pojedini seljaci iz okolnih sela sada dovode bolesnike da tu prenoće, umiju se i piju vodu sa izvora.
    Đeriz je pored potoka Drenovače, koji je postao od Izvorca i Drenovače, od sela je daleko četvrt sata hoda, nekada je tu bila česma a sada su razvaline.
    Klima je obična i gotovo je blaža u odnosu na okolinu. Kišu najčešće donosi zapad, najjači je istok (košava) a najhladniji severac.

    Zemlja, šuma i paša.

    -Zemlja za obrađivanje je oko sela, daleko od sela 15-30 minuta hoda a na mestima zvanim: Aluge (nekada je tu bila šuma lužnjakova, po kojoj je mesto nazvano), Manastirine, Drenovača (nekada je tu bila šuma, najviše drenovina), Orasi (bilo dosta orahovog drveća, sada ima po koje stablo), Crkvine, bela Zemalja, Rupčine (tu ima rupčaga, koje su bile pune vodom kada je tu bila šuma), Velika Poljana, Brestove Aluge (bile nekada brestoe šume), Vis (sada njive a za vreme kneza Mihajla bila gusta šuma), Lipak (nekada lipova šuma, sada njive) i dr. Po Makišu imaju njive, bašte a najviše livade. Pojedini delovi Makiša imaju ove nazive: Džajine Bare*, Šator, Umčica (njive) Grede, Jasenova Bara (nekad bilo mnog jasenovog drveća)., Topoljak (nekada bilo topola), Velike Livade (najpre prokrčili za livade u Makišu), Rudmanovo**, Mlake (tu je na mnogo mesta pištoljina i bara). Najviše seju pšenicu, kukuruz i ječam. Šume ima na mestima zvanim: Orlovača – opštinska šuma, bila velika i gusta šuma, Ravnice i Rt (opštinske šume, najviše hrastovog drveća). Šuma im služi za ogrev i građu. Paše imaju u šumi, u Makišu po livadama a imaju i utrine. Paša je dobra, zemlja je rodna. Da porodica od 10-15 duša može osrednje da živi treba da ima 6-8 hektara zemlje, dva vola, jednu kravu, dva konja, 10 ovaca i 5-10 svinja.

    Tip naselja.

    -Selo je zbijenog tipa, ušoreno bez reda, kuće su blizu jedna drugoj. Selo se deli na tri kraja: Bugarski, Prajski i Tarajiš. U selu ima 175 kuća. Zadruga je nekada bilo a sada ih ima 2-3 od po 20 do 30 duša.

    Stanovi.

    -Radi stoke stanovnici imaju kolibe u kojima čuvaju ovce:; zimi u Makišu po livadama a leti u opštinskoj šumi, oba mesta bliže selu. Koliba ima 10-15. Grade ih seljaci, koji imaju više stoke ili se udruže nekoliko njih i zajednički sagrade kolibu, pa zajednički čobane plaćaju i hrane. U Makišu stoku čuvaju do polovina marta ili najdalje do Blagovesti, pa se sele u šumu, jer opštinska vlast tek tada dopušta da se tamo stoka čuva.

    Ime naselju i krajevima.

    -Selo je, vele, nazvano po tome, što se tu, gde je sada selo Železnik, donosilo na volovskim kolima železo, koje je vađeno u Pravaliji (Sremčica) još za vreme Rimljana. Bugarski Kraj je nazvan po tome, što u njemu stanuju doseljenici iz krajeva istočne Srbije prema Bugarskoj. Prajski Kraj je nazvan po prezimenu Prajzovća, koji su u tom kraju a za Tarajiš se ne zna na osnovu čega je dobio to ime.
    *Nazvano po nekom Džaju (Gaji), koga su Turci ubili.
    **Tu ima uvek vode, pa i sada izvire. Pričaju da je bilo duboko.

    Starine u selu.

    -Prvi stanovnici današnjeg sela najpre su stanovali u Makišu, zapadno od sela, gde je danas Selište. Tu je pesak i nema nikakvih tragova od naselja. Selo je bilo na uzvišenijem mestu, blizu vode, gde su stajale lađe. Misli se da su se otuda odselili zbog vode, a neki pričaju, da je to učinjeno po naredbi kneza Miloša.
    -Blizu sela postoj mesto Kućerine, pored potoka istog imena. Tu se se stanovnici naselili, kada su se premestili iz naselja u Makišu, ali pošto im Turci popale kuće u tom mestu, oni opdatle krenu i nasele na današnjem mestu. Kuće su bile blizu izvora i reke a uz to i pored puta. Na mestu Kućerine naleza klince, gvožđe, srpove, vidi se crvena zemlja i dr.
    -Blizu izvora Čitačke Vode postoje Manastirine. Tu je bio manastir. Stariji ljudi pamte, da su do pre 70 godina, stajali zidovi samo nije bilo krova. U tom manastiru bila su dva brata, kaluđeri koji su pobegli u Srem, kada su Turci manastir spalili. Taj manastir je slavioSv. Trojice, te danas stanovnici Železnika nose litiju toga dana.
    -Blizu mesta zvanom Orasi postoje Crkvine. Priča se, da je tu bila crkva pre Prvog ustanka – „za vreme nekog mira“, pa je docnije razorena. Tu su nailazili na ploče sa krstovima i dr.
    -Na zapadnoj strani postoji Madžarsko Groblje, gde su danas njive. Tu su nalazili velike ploče koje su danas raznete.
    -Usred sela blizu škole zna se za jedno staro groblje, gde su se sahranjivali ondašnji stanovnici do pre 40 godina.
    -Mesto, gde je jedno od današnjih grobalja, zvalo se Vinogradine, jer su nekada tu bili vinogradi.
    -Pored ovog sela vodio je put iz Beograda u Šabac.
    -Blizu izvora Đeriza, gde je put prolazio, bila je mehana, od koje se danas poznaju temelji, a tu su u blizini nalazili grobove i ljudske kosture.

    Postanak naselja i poreklo stanovništva.

    Priča se da je u ovom selu najpre bilo 7 kuća i porodica, čiji su preci onda živeli, jesu danas najstarije porodice u selu. O njihovom poreklu se ne zna ništa. To su:
    -Stanojevići (po crnome Stanoju) od njih su sada: Ignjatovići, Radojevići i Šundići, od kojih je danas u ovome mestu ostao samo jedan potomak***.
    -Guzonjići, od kojih su sada Markovići ali po ženskoj liniji***.
    -Spasojevići od kojih su i Stojadinovići***.
    -Nikolići, od kojih je bio deda Đura Moskova***.
    -Petrovići, Mitrovići, Koturovići i Jerinići, od kojih danas ima potomaka samo po ženskoj liniji***.
    -Krstići***.
    -Čolići***.
    I za jš neke porodice ne zna se odakle su doseljene, te ih smatraju za starince. To su:
    -Vasići***,
    -Kojići***,
    -Ćirići***,
    -Rankovići ili Asurdžići***,
    -Milutinovići***,
    -Milosavljevići*** i
    -Marinkovići***.
    Ostale porodice su doseljenici,čije je poreklo poznato.
    -Prajzovići su iz Levča, odakle im je došao predak Aron***.
    -Vojinovići su od Vranja***.
    -Nešići su sa Javora***.
    -Lukići su iz Bosute, Rudnički okrug.
    -Uroševići su sa Kosova***.
    -Stanojevići (Cvetkovići, Petrovići, Pejkovići, Zlatanovići i Đorđevići) su od Vranja***.
    -Stankovići su iz istočne Srbije, prema Bugarskoj***.
    Docnije su se doselile ove porodice:
    -Bradić Mladen je iz Levča odakle mu je došao otac Gaja****.
    -Milovanović Stevan je poreklom iz Borka (Posavina) odakle je njegovog oca dovela njegova majka, preudavši se za Đuru Moskova***.
    -Gajići su iz Krivog Vira, Boljevački okrug***.
    -Marjanovići su iz Orašja***.
    -Mladenovići i Miljkovići su iz novooslobođenih krajeva, odakle im je došao ded Petko***.
    -Nedeljković Mata je iz obližnje Umke***.
    -Nikolići su iz novoosloođenih krajeva Srbije***.
    -Prvulovići su od Zaječara***.
    -Jankovići i Todorovići vode poreklo od Diše Markovića, koji se doselio iz novooslobođenih krajeva a ostao u selu kao uljez u kuću Pante Milića***.
    -Stankovići i Stevanović Stepan su iz Vojvodine, odkuda im je došao ded, vele na poziv vezirov***.
    -Ilić Đorđe je iz Kneževca***.
    -Lazarević Milan je iz Barajeva***.
    -Mandić ili Lukić (Luka) je iz Žarkova***.
    -Rajkovići su od Drine***.
    Skoro su se doselile porodice, pre 20-25 godia:
    -Simonović Orden iz sela Grnčišta, Veleški okrug, ispod planine Klepa***.
    -Popović Ilija je iz Prilepa***.
    -Micković Vojin je iz sela Kaluđerice (Poreč, Makedonija)***.
    -Anđelković Milan je od Novog Pazara, odakle mu se doselio ded Luka Pazarac pre 80 godina***.
    -Stojić i Milinčić (Jovan), braća su iz sela Bajinca blizu Stare Gradiške u Bosni***.
    -Zorić Koja je iz sela Dobrljina, Novska nahija blizu Kostajnice***.
    -Savić Mile je iz sela Stapara, blizu Stare Gradiške i reke Vrbasa***.
    -Savić Novak je iz sela Lalinca ili Dubrave blizu Stare Gradiške***.
    -Panić Blagoje i Jovan si iz Lalinca ili Dubrave***.
    -Bogojevići su iz sela Svinjare, Banjalučka nahija***.
    -Risojević Jovida je iz istog mesta***.
    -Gligići su iz sela Gradina, Novska nahija blizu Prijedora***.
    -Panić Sava je iz sela Murata blizu Kostajnice***.
    -Maksić Ilija iz sela Gaja blizu Stare Gradiške***.
    -Davidović Jovan je iz Jakira blizu Livna***.
    -Despotović Stevan je iz Junuadovaca kod Banjaluke***.
    -Jerinić Sima je iz Prijedora***.
    -Rakić Rade je iz Bajinaca blizu ušća Vrbasa u Savu***.
    -Popović Mihajlo je iz sela Daničića pored Save***.
    Svi ovi doseljenici iz Bosne došli su, poglavito,posle okupacije.
    Iz Banata i Srema doseljencici su:
    -Jelić Jaša je iz Šimanovaca – Srem***.
    -Brkić Vasa je iz Barande kod Pančeva***.
    -Belić Milan je iz Karlova kod Kikinde***.
    -Nićiforović Miloš je iz Jakova u Sremu***.
    -Pavlović Mija je iz Kovilja (blizu Sremskih Kralovaca)***.
    Ostali su:
    Jelkić Nikola je iz mesta Katinovca u Hrvatskoj***.
    -Nikolić Mirko je iz sela Gostilja, Bjelopavlovići u Crnoj Gori iz porodica Ivkovića***.
    -Micković Dragutin je iz sela Kula u Bugarskoj.
    -Miloševići ili Jovanovići (Aleksa i Ljubomir) su iz Grčke***.
    Noviji doseljenici:
    -Ilić Radosav je iz sela Bakionice, Užički okrug, ostao u selu kao uljez***.
    -Bojić Blagoje je iz Kruševca, uljez u selu***.
    -Milenković Arsa je od Niša***.
    -Stojanovići su iz Pinosave a starinom iz Stare Srbije***.
    Starije su porodice uglavnom u sredini sela a novije na krajevima. Pojedini ljudi iz onih starih porodica učesvovali su u svm važnim događajima od početka 19. veka.
    Seoska je preslava (zavetina) u Miromnosnu nedelju, prva po Vaskrsu. Osim toga selo je zavetoano, da stoku u neke dane (naprimer Sv. Prokopije i Sv. Vratolomej) ne „vataju“ u jaram da bi im uvek bila zdrava. Slave su stanovnika različite.

    ***Ne kaže se koju slavu slave.

    Odgovori
  • Milodan

    Poreklo stanovništva sela Vinča, Gradska opština Grocka – Grad Beograd. Iz knjige „Okolina Beograda“ Riste T. Nikolića – NASELJA SRPSKIH ZEMALJA (knjiga 2) – SRPSKI ETNOGRAFSKI ZBORNIK (knjiga V), Beograd 1903.

    Položaj sela.

    -Selo je jednim delom u prisoju i na brdu, sa desne strane Dunava, a drugim u ravnici. Blizu obale Dunava su samo parni mlin, stara mehana (sada karaula), nova mehana i dve kuće.
    Dunav se često razliva i svojim talasima roni obale, koje se osipaju, a uz to i usporava vodu u reci Bolečici, koja onda plavi njive i livade, što su pored nje. Zbog toga su kuće, kojih je nekada više bilo pored reke, izmeštene i tako postao nov kraj Ravnice. Te su kuće bile ne peskuši i trošnom zemljištu, koje se odronjavalo i kuće zbog toga padale.

    Vode i klima.

    -U kraju Ravnicama, gde ima dovoljno bunara, meštani se služe isključivo bunarskom vodom. U kraju sela Staroj Vinči, koja je u prisoju i na brdu sa desne strane Dunava, bunara je manje, jer je veća visina, te se stanovnici i zimi i leti služe isključivo vodom sa Dunava. Izvora ima i to izvan sela: Ladna Voda, Ivkova Voda, Stari Kovanluk, Kovanluk na utrini, Smrdan, Šugavac, Brkin Izvor, Zmajevac (u Ošljanima), Stublina, Gujin Izvor, Mijajlov Izvor i Česma (u Ošljanima). Sa tih se izvora meštani služe vodom pri poljskim radovima, a kada se svraćaju kući, ponese se i voda u sudovima sa tih izvora.
    U selu je hladniju u odnosu na okolna sela, jer nije zaklonjeno. Sneg počne obično padati u drugoj polovini novembra i traje do polovine februara. Visina snega najviše može biti oko 50-60 santimetara. Najjači je vetar ustoka (košava), koja i najčešće duva; kišu donosi zapadni vetar a severac je najhladniji.

    Zemlja, paša i šuma.

    -Stanovnici imaju zemlje za obrađivanje i to van sela, a na mestima zvanim: Šugavac, Čekije, Babin Lug, Ševarice, Lipovica, Mlake, Smrdan, Čunci, Erino brdo, Klupe, Tabak, Zmajevac, Ošljani, Lokma, Rit, Ostrvo, Kusak Utrine i dr.
    Paše ima na mestima: Đakovoj Strani, Klenovcu, Lipovici, Kovanluku i Zabranu opštinskom.
    Šume ima u Opštinskom zabranu, koji je od kraja ravnice udaljen oko 750 metara. Sva je šuma od lisnatog drveća.
    Zemlja za obrađivanje je rodna ; glinuša, ilovača, peskuša, uma a najmanje crnica. Da jedna porodica umereno živi potrebno je 8 do 10 hektara zemlje.

    Tip sela.

    -Selo je podeljeno u dva kraja; Gornji Kraj ili Staru Vinču i Ravnice ili Donji Kraj, koji su jedan od drugog udaljeni ¼ km. A rastavlja ih kosa na kojoj je seoska utrina. U Staroj Vinči kuće su razbijene i udaljene jedna od druga najviše 6 minuta hoda. U kraju Ravnicama kuće su češće ušorene, da ih samo ograda razdvaja ali su neke i na većem odstojanju. U Staroj Vinči postoji: Jedan glavni put – šor – koji kroz nju ide, tri raskrsnice sporenih puteva i jedan put pored Dunava, koji je zbog izlivanja Dunava nestalan. Škola i crkva su udaljene od Stare Vinče pola sata hoda a od Ravnica upola manje. Mehana, karaula, parni mlin su u Staroj Vinči a kovačnica i kolarnica u Ravnicama.

    Ime selu.

    -Priča se, da se ovo selo najpre zvalo Grbulje, pa je docnije nazvano Vinča. Misli se, da je ime Vinča postalo od vina – vinove loze, jer se priča, da je u starije vreme u ovom selu bilo mnogo vinograda. Krajevi su nazvani po svom položaju.

    Starine u selu.

    -Na mestu Ošljanicma, koji je na granici atara vinčanskog, slanačkog i Velikog Sela, postoji Selište. Tu pri oranju se nailazi na cigle, crep i ćeramide, za koje vele, da su ostaci spahijske kule, koja je tu bila, kada i selo. Priča se da je to selo bilo od 9 kuća, pa se docnije postepeno premestilo na današnje mesto. Pre no što je današnje selo tu bilo postojalo je, vele, madžarsko selo.

    Postanak sela i poreklo stanovništva.

    -Prvi doseljenici u današnju Vinču su živeli, prema pričanju, u Guberevcu – Kosmajski srez. Otuda su mnogi zbog turskog zuluma i bega guberevačkog prebegli u Banat i Srem, gde im i danas žive potomci, a neke pri bežanju zadrži „dobri beg ošljanski“ i nastani ih u Ošljanima. Stanovnicima ošljanskim, koji su se bavili ribolovom, bilo je tamo nezgodno, jer nisu mogli paziti na svoje čamce u Dunavu prema Grbulji – poznijoj Vinči te zamole svog spahiju, da se sa njim zajedno presele u Grbulju – današnju Staru Vinču bliže Dunavu, što im on i odobri*.
    *Priča se da su se onda obavezali, da spahiji podignu u Vinči bolju kulu i da kaldrmišu put od Ošljana do nove spahijske kule, koja je bila podignuta prema Dunavu, gde je sada kuća Rosnića.
    Iz Stare Vinče docnije su se premeštali na današnja mesta. Kraj Ravnice naseljen je za vreme kneza Miloša, kada su se stanovnici sa obale Dunava, gde se zemljište odronjavalo, tu premestili.
    Mnogi stanovnici su poreklom sa Kosova (Kosovljani), neki iz današnjih novooslobođenih krajeva (Nišlije i dr.) a drugi iz ostalih srpskih zemalja. Ima dve porodice Sofijanci.

    Odgovori
  • Milodan

    Poreklo stanovništva naselja Veliko Selo, Opština Palilula – Grad Beograd. Iz knjige „Okolina Beograda“ Riste T. Nikolića – NASELJA SRPSKIH ZEMALJA (knjiga 2) – SRPSKI ETNOGRAFSKI ZBORNIK (knjiga V), Beograd 1903.

    Položaj sela.

    -Selo je sa obe strane Veliko-selskog Potoka, gde ovaj počinje tećii ravnicom Ključ. Glavni deo sela je sa leve strane Potoka. Neke kuće su pored ili blizu seoskog puta, koji vodi duž Potoka, neke su dalje od puta pod brdom Vukojevom Valogom i pod Belom Stenom, a najviše ih je sa leve strane Potoka na ravnici Ključu. Kuće sa desne strane Potoka su na podnožju Trapinog Brda, a prema Potoku i ravnici Ključu.

    Vode i klima.

    -Dunav pri nadolasku plavi sva seoska imanja, koja su pored Dunava, a ispod sela. Za vreme poplave voda dopire i do krajnjih seoskih kuća prema Dunavu.
    Stanovnci u selu piju vodu iz bunara i sa dva izvora; Kladenac (najstarija voda) i Bunarče. Po polju su poznati izvori: Ladna Voda, Čagljanska Voda (prva voda), Vodice i dr. Poslednji izvor meštani smatraju da je lekovit.
    Klima je kao i u okolnim selima, ali vele nije tako zdrava, jamačno zbog mnogih baruština pored Dunava*.
    *Svakako zbog toga u ovome selu nema starih od 90-100 godina, kao u mnogim okolnim selima. Ima samo nekoliko ljudi, koji nemaju više od 80 goidna.

    Zemlja, paša i šuma.

    -Zemlje za obrađivanje stanovnici imaju malo između mala i pojedinih grupa kuća u malama, ali je većinom van kuća, oko sela, a na mestima zvanim: Viće, Lap, Čagljane, Nikino Brdo, Samar, Seinovac, Bukojeva Valoga, Bela Stena, Vinogradi, Slanačko Brdo, Trapino Brdo, Tospaše, Kamarište, Veliko Brdo, Veliki Luga, Lokva, Ošljane, Mlačina Greda (livade) i dr.
    Utrine ovo selo nema. Malo seooske ispaše imaju stanovnici na mestu Lapu. Šume nema. Drva kupuju sa ade Čegaljica.

    Tip sela.

    Selo se deli na Gornju, Donju i Petransku malu. Gornja Mala je prva kada se ide niz Potok. Ona je sa obe strane Potoka do kuća oko mehane i škole. U njoj se izdvajaju grupe kuća, koje se imenuju po prezimenima porodica u njima. To su grupe kuća: Todorovića – sa desne strane Potoka a na podnožju Trapinog Brda; Marinkovića – sa leve strane Potoka, duž puta do mehane; Vukojevića – na podnožju brda Vukojeve Valoge; Gobeljića i Marića – blizu kuća Vukojevića, prema školi i Radojevića – oko mehane.
    Donja Mala je ispod Gornje, sa obe strane Potoka, odakle ovaj teče ravnicom. U njoj se izdvajaju dosta neznatne grupe kuća; Škondrića i Đurđevića, razdvaja ih sokak, Ristića (Nazlunovića), Belčevića, Dimića i Popovića.
    Petranska Mala je na podnožju Trapinog Brda a prema Dunavu. Kuće su duž seoskog puta, većinom blizu jedna drugoj.
    Grupe kuća su razdvojene imanjima – njivama onih stanovnika, čije su tu kuće. Odstojanje između tih grupa, kao i između kuća pri okrajcima sela (prema Slancima) 150-250 koraka dok je između kuća u grupama je 20-30 a ponegde 30-60 koraka. U selu ima oko 200 kuća, a pre bežanije 1813. godine bilo je oko 10 kuća. Zadruga je ranije bilo mnogo, a sada ih skoro nema. Ima samo 2-3 porodice sa preko 20 duša u kući.
    Selo spada u red sela zbijenog tipa. U Donjoj Mali gotovo sve kuće su zbijene,a u ostalim dvema raspoređene su, većinom, po grupama. Donja Mala je sva u ravnici, a Gornja i na podnožju pomenutih brda, gde nije prava ravnica, te je ta razlika u položaju uzrok, da i ovo selo nije usvim svojim delovima istog tipa.

    Ime selu.

    -Kada je selo bilo pored Dunava na mestu Čagljanima zvalo se Čagljanac, a od kada je na današnjem mestu zvalo se najpre Novo Selo pa potom Veliko Selo*.
    *Bogić V. A. zabeležio je predanje, da se Veliko Selo „zvalo Novo Selo, pa kad se više njih doselilo iz Bugarske onda se nazvalo veliko Selo“.

    Starine u selu.

    -Na mestu Čagljanima, u ravnici pored Dunava, priča se, da je bilo madžarsko selo Čagljane, po pričanju nekih onda je Višnjica bila grad – kada Beograd nije postojao*. Priča si i o madžarskom groblju, koje je bilo na Čagljanima, a i kod današnjih seoskih kuća iskopavani su ljudski kosturi i vadili kamenje, te vele, da je i tu bilo madžarsko groblje.
    *Postoji i predanje, kako su onda živeli stanovnici druge vere – Jermeni.
    Današnje selo je najpre bilo u Čagljanima i zvalo se Čagljanica. Neki to mesto nazivaju Selište, ali ređe, obično se čuje naziv Čagljani, te neki i ne znaju za Selište u ataru ovog sela.

    Postanak sela i poreklo stanivništva.

    -Negini sada Nedeljkovići su najstarija porodica u ovom selu. Oni su bili u Čagljancu i za njih se ne zna da li su odnekuda došli, priča se da su „starosedeoci“, Aranđelovdan.
    Stare porodice su i:
    -Mišajlovicći, po starome prezimenu Paunovići, Jovanjdan.
    -Marići i Jovičići, Sv. Vrače.
    -Crnkići i Aleksići – ovi po starome Uzunovići, Nikoljdan
    -Latinovići, Nikoljdan.
    -Šalavardići, Jovanjdan.
    -Kolarevići, Ilindan.
    -Dimići, Sv. Vratolomej.
    Svi ostali stanovnci su doseljeni. Za mnoge se ne zna odakle su doseljeni:
    -Živići, sada Jablanovići (Karamučići ili Đorđevići) su sa Kosova, Ilindan.
    -Perišići su iz Selevca, Smederevski okrug, došli im pradedovi***.
    -Gobeljeići su iz Mutnice u okolini Paraćina, Nikoljdan.
    -Nikolići su od Prokuplja, Stevanjdan.
    -Škondrići, ne zna se otkuda su, neki misle da su poreklom iz Stare Srbije a neki iz okoline Skadra, Lučindan.
    -Petranići ili Lazarevići su od Niša, došli u vreme Karađorđa, Jovanjdan.
    -Miloševići su iz Ritopeka, Nikoljdan.
    -Belčevići su iz Lipa, Smederevski okrug, Đurđic.
    -Todorovići su iz Stare Srbije, Jovanjdan.
    -Vukojevići su iz Velike Plane, Nikoljdan.
    -Belo-Đorci su iz Stare Srbije, Sv. Petka.
    -Ristići-Nazlunovići su od Prilepa, Nikoljdan.
    -Zdravkovići, preci im vojevali uz Karađorđa, Aranđelovdan.
    -Marinkovići („Bivoljarski“) su od Bitolja, Stevanjdan.
    -Avramovići su iz Grocke, Pantelijevdan.
    -Radojevići, ne zna se odakle su doseljeni, Aranđelovdan.
    -Jovanovići su od Niša, odkuda se doselio deda Jovan, koji je ostavio sinove Antu i Stojana; Antin sin je starac Toma Jovanović (76 g), Nikoljdan.
    -Redžići su iz Gročanskog sreza, Mitrovdan.
    -Đokići su od Niša, iz sela Merošine, Đurđic.
    -Đurđevići su od Niša, Nikoljdan.
    -Kostići, ne zna se odakle su doseljeni, Sv. Atanasije.
    -Krstići su od Niša, Aranđelovdan.
    -Radosavljevići su iz Resave, Đurđic.
    -Marinkovići ili Đorići su iz Malče kod Niša, Nikoljdan.
    -Markovići; „teško da nisu od Niša“, Nikoljdan.
    -Ivanovići, ne zna se odakle su doseljeni, vele da su „iz bliza“, Alimpijevdan.
    -Cvetkovići su iz Vidina, Mitrovdan.
    -Ristićevi ili Nićovorovi misle da su iz Banata, Đurđevdan.
    -Tadlejići su „iz preka“, Đurđevdan.
    -Cvejići ili Dragini su iz Begaljice, predak im došao ženi u kuću***.
    -Mojsilovići-Petrovići (“Sviračevi“) su iz okoline Pančeva, Nikoljdan.
    -Matići su od Niša, Alimpijevdan.
    -Pavlovići („Vrancuzovi“), ne zna se odakle su, predak im Ilija „Vrancuz“ bio u Francuskoj, Đurđic.
    -Petrovići su iz Lugavčine, Smederevski okrug, zovu ih Dugalije, Aranđelovdan.
    -Stojanovići su iz Bugarske, Nikoljdan.
    -Anastasijevići su iz Mirijeva, Aranđelovdan.
    -Živanovići li Dunđerski su od Niša, Alimpijevdan.
    -Paunovići, ne zna se odakle su doseljeni***.
    -Miletići vode poreklo od jednog dovodca od kuće Petrašića. Sv. Arhanđel Gavrilo.
    -Ranković Stevan je iz Ivanče, Ilindan.
    -Antonović Jevta je iz Srema, Đurđevdan.
    -Živanović Đurđe je „iz preka“, Aranđelovdan.
    -Davidovići su iz Kruševačkog okruga, Mitrovdan.
    -Milosavljević Živan je iz Pančeva, Stevanjdan.
    -Marinković Milan je poreklom iz Like odkuda mu je došao otac Mita, koji se prizetio u Marinkoviće primivši njihovo prezime i slavu. Stevanjdan.
    -Lukići su Banaćani, Đurđic.
    -Miloševići su od Tetova, odkuda se doselio Trpko pre 50 godina, dovevši otuda 4 sina, Mitrovdan.
    -Timići su iz Banata (Pančevo)***.
    -Subotići su iz Banata, Nikoljdan.
    -Dimović Micko je iz sela Letova kod Prilepa, Mitrovdan.
    -Živanovići su iz Banata, Petrovdan.
    -Petković Dimitrije došao je pre 20 godina iz Šapranca kod Vranja, gde je bui užar***.
    -Marić Mijailo je iz Tikveša – Makedonija, zaostao kao dunđer, Nikoljdan.
    Doseljene su, ali se ne zna odkuda, ove porodice:
    -Kostići, Nikoljdan.
    -Najdići, Nikoljdan.
    -Vujičići, Nikoljdan.
    -Tomići, Aranđelovdan.
    -Stojkovići, Lučindan.
    -Tanackovići, Sv. Tanasije.
    -Radivojevići, Đurđic.
    -Markovići, Nikoljdan.
    -Krstić, Stevanjdan.
    -Rajković Blagoje, Nikoljdan.
    Svi su se stanovnici u govoru i nošnji izjednačili; govor je pravilan, a nošnja je ženska-šumadijska. Priča se samo da je ranije bilo razlike u govoru i nošnji. Doseljenici iz istočnih, južnih a naročiot jugoistočnih srpskih zemalja izdvajali su se po govoru i nošnji od ostalih, kao što se i danas u Višnjici zapaža kod starijih generacija; „pola sela jedan ruvet, a pola drugi“. Što danas toga nema u ovome selu jamačno je glavni uzrok taj, što su ovde u većini bili doseljenici iz južnih, jugozapadnih, severnih i severozapadnih srpskih zemalja, te su sa njima ostali doseljenici, koji su u manjini, brzo izjednačili. Po tome izgleda, da starinci i svakako veći deo porodica nepoznatog porekla, nisu iz istočnih i jugoistočnih srpskih krajeva, jer tek sa njima glavni deo stanovništva ovog sela čine doseljenici iz već pomenutih oblasti.

    ***ne kaže se koju slavu slave.

    Odgovori
  • Milodan

    Poreklo stanovništva sela Ritopek, Gradska opština Grocka – Grad Beograd. Iz knjige „Okolina Beograda“ Riste T. Nikolića – NASELJA SRPSKIH ZEMALJA (knjiga 2) – SRPSKI ETNOGRAFSKI ZBORNIK (knjiga V), Beograd 1903.

    Položaj sela.

    -Selo je pored Dunava. Kuće su između omanjih glavičastih uzvišenja, kojih tu ima, a i dalje od Dunava uz kosu.

    Zemlja i paša.

    -Zemlje za obrađivanje stanovnici ovoga sela imaju na mestima zvanim: Poljana, Majdan, Purine Pojate, Ristin Obor, Tatin Prokop, Suvo Plandište, Pasuljište, Žežnica, Sajinovac (tu su bili vinogradi), Livadice, Kal, Cerje, Mostine, Plavice, Maklice i dr.
    Na nekima od tih mesta ima i po malo paše, a u šumi stanovnici ovog ssela oskudevaju, mada je ranije bilo mnogo šume. Lipovica je nekada bila pod šumom. To je bila utrina sela Ritopeka.

    Tip sela.

    -Selo se deli u tri dela: Sred-selo, Gornju i Donju Malu. Sred-selo je između dve glavice oko crkve i mehane. Kuće su zbijene kao u selima pravoga zbijenoga tipa, ali nema pravilnih ulica. Po stranama kose nalaze se Donja i Gornja Mala. Kuće u njima su razređenog tipa tako da se Gornja Mala umnogome približava selima razbijenog tipa.

    Starine u selu.

    -U ataru ovog sela postoji Crkvište. Stari novac i dr. nalazi se na mestu Vodicama, u Plavincu i dr. Današnje selo je promenilo nekoliko položaja; po pričanju nekih tri. Priča se da je bilo na mestu zvanom Dugačke Njive, zatim, kod Vodica pa kod Plavinačkog Potoka.

    Postanak sela i poreklo stanovništva.

    -Ovo je jedno od najstarijih sela u okolini Beograda. Ima u njemu starijih porodica, za čije se poreklo ne zna, te se smatraju da su starinci, mada ovi to nisu, jer se pored toga priča, kako u ovom selu nema domorodaca, te da su svi doseljeni.
    -Putnikovići su najstariji u ovom selu, ne zna se odakle su doseljeni; pričaju neki dako su ih „dirali“ da su „Latini“, Alimpijevdan.
    -Palamige, porodica nekoga Jove su takođe stara porodica – koji su izumrli.
    -Čelikovići su stara porodica čiji je predak bio Crni Živan, i oni su izumrli.
    -Stare porodice su i:
    -Miloševići – Nikoljdan.
    -Uroševići – Alimijevdan.
    -Kaldišići***
    -Šiljini*** i drugi.
    Za sve ostale porodice u selu se zna odkuda su doseljene:
    -Markovići su sa Kosova, odkuda se zbog zuluma krenuo Marko Marković, otac starcu od 100 godina, najpre dođu u Dražanj, gde nisu dugo ostali, jet tu ubiju spahiju, pa odatle dođu u Ritopek, Mratindan.
    -Petrovići su takođe sa Kosova, Nikoljdan.
    -Matejići su iz Ropočeva pod Kosmajem, Aranđelovdan.
    -Vučkovići su iz Ivanče, Đurđevdan.
    -Baštovanovići su iz „Šopluka“, Nikoljdan.
    -„Šumadinci“ su iz Barajeva, neki za njih vele da su prvi kolac poboli u Ritopeku, Nikoljdan.
    -Živanovići su od Leskovca, predak ime je Živan Torlak, Aranđelovdan.
    -Sapundžići su poreklom iz Hercegovine, a pre nego su se doselili u Ritopek živeli su u Vrčinu i Zaklopači***.
    -Stevanovići su od Prokuplja, Petrovdan.
    -Nikolići su iz sela Stojnika u Šumadiji, Tomindan.
    -Mladenovići su od Leskovca, Nikoljdan.
    -Pejčići (mehandžije) su Nišlije, Jovanjdan.
    -Bogojević Nikola, mehadžija, je od Kičeva u Makedoniji odakle je i pop-Trajko, koji je sveštenik u ovom selu***.
    -Stanisavljevići su iz Malog Požarevca, Nikoljdan.
    -Jankovići su iz Begaljice, predak Janko Vlah im bio tuvegdžija, Alimpijevdan.
    -Trajilovići su „iz preka“, Velika Gospojina.
    -Lukići su iz Begaljice, Trifundan.
    -Mitići su iz Laidola (Laola), Smederevski okrug, Đorđic.
    -Mošići su iz Guberevca, Kosmajski srez, Jovanjdan.
    -Jovanovići (Stojanac) su od Prilepa, Nikoljdan.
    -Jovanović Jevta je iz Beljine pod Kosmajem, Nikoljdan.
    -Mitanovići su iz Starčeva, Đurđic.
    -Matejići (Života) su iz Dolova u Banatu, Velika Gospojina.
    -Todorovići a sada Glišići su iz Opova, Sv. Sergije(?).
    -Mitići su iz Slanaca, Stevanjdan.
    -Stefanovići su iz Belog Potoka (od familije Čarapića), Đurđic.
    -Dimovići su iz Bavaništa u Banatu, Sv. Vartolomej.
    -Vujići su iz Starčeva, Mala Gospojina.
    -Stojanovići vode poreklo od Adama (Adolfa), koji se kao kovač doselio iz Vojvodine, pa se ovde pokrstio, Ilindan.
    -Ćirkovići, za njih se ne zna odakle su starinom***.
    -Pavlovići su iz Vojvodine (biće iz Crepaje), Nikoljdan.
    -Đurići su iz Boleča, Sv. Petka.
    -Bogdanović Mladen „Bugarin“ je iz okruga Vranjskog, došao 1878. godine***.
    -Simići su iz Velikog Sela, Jovanjdan.
    -Tanaskovići su iz Velikog Sela, predak došao kao terzija, Aranđelovdan.
    -Todorovići su iz Grocke, Stevanjdan.
    -Avramovići, predak došao iz Velikog Sela ženi u kuću, Pantelijevdan.
    -Petrović Obrad je iz Mirijeva***.
    -Mišić Cvetan (čobanin-ovčar) je iz Koćine***.
    Kuće novijih doseljenika i izdeljenih zadrugara su po okrajcima sela. Za vreme bežanije 1813. godine, stanovnici su bežali „preko“, išli su do Tomaševca, pa se potom vratili u Ritopek. Kada su ponovo došli, sve su kuće u selu bile izgorelle. Onda su, vele, po adi u Dunavu sejali pasulj.

    ***Ne kaže se koju slavu slave.

    Odgovori
  • Milodan

    Poreklo stanovništva sela Boleč, Gradska opština Grocka – Grad Beograd. Iz knjige „Okolina Beograda“ Riste T. Nikolića – NASELJA SRPSKIH ZEMALJA (knjiga 2) – SRPSKI ETNOGRAFSKI ZBORNIK (knjiga V), Beograd 1903.

    Položaj sela.

    -Ovo je selo sa obe strane Gurbet Dola, čiji je potok desna pritoka Bolečice. U gornjem delu ovog dola je Gornji Kraj sela, a u donjem Donji Kraj, koji je ispod ovoga, razdvaja ih put. Kuće su duž puteva koji kroz selo vode.

    Vode.

    -Vodu meštani piju uglavnom iz bunara, a od izvora poznati su: Stublina, Ajdučka Voda, Duboka Jaruga i dr. Kao lekovita voda poznat je izvor Klenje.

    Zemlja, paša i šuma.

    -Oralije, livade i šume imaju po: Lozoviku (njive), Grabovcu (njive). Cerju (njive i livade), Deonicama (njive), Velikoj i Maloj Lipovici (opštinske šume), Orašću (njive), Brodu (njive i po koji zabran) Zabranu (opštinske šume), Vinogradima (njive) Klenju (livade) Groblju (njive) Velikom Lugu (livade) Golom Brdu (njive), Zbegovištu (njive), Poljani (njive) Zelenoj Bari (državna šuma), Toromanovu Grobu (opštinska šuma) i Doljači (njive).
    Šume bi imali mnogo da im država nije oduzela. Ostalo im 50-60 hektara.
    Utrina ima na mestima koja se zovu: Ivova Bara, Poljana, Zabran, Krak, Vir, Mali i Veliki Kamen, Mala i Velika Lipovica.

    Tip sela.

    -I ovo selo ima tip kao i ostala podunavska sela, dalje od Dunava. Kuće su po sredini sela, bliže potoku i putu, koji kroz selo vodi, zbijenije, dok je po okrajcima selo razbijenije. Duž puta kuće su odaljene 20-30 koraka, a pri krajevima sela 100-150 koraka (krajnje kuće prema izvorišta potoka Gurbet Dola). U selu ima oko 160 kuća. Podeljeno je na Gornji i Donji Kraj, koje razdvaja seoski put. Gornji Kraj je veći od Donjeg.

    Ime selu.

    -Priča se da je ovo selo dobilo ime po reci Bolečici.

    Starine u selu.

    -Na mestu Oraščićima bilo je, vele, Madžarsko selo; tu ima i danas ćeramidina. Pored druma blizu mehane postoji Bećarsko groblje, a blizu puta za v bila i džamija, kao i jedna palančica, koja je služila kao stanica za Tatare. Od starog puta poznaje se i danas kaldrma idući od Boleča za Grocku. Između Boleča i Grocke na tom putu je bila karaula. Onda je u Boleču bilo, vele, više mehana nego danas, jer su putnici iz Beograda uglavnom tu konačili. Od tada je zaostalo i ovo, što narod kaže: „Bog da prosti bolečku kafanu; Jesmo, pismo i kusur dobismo“ – kad’ je jedan dobio kusur više no što je potrošeno. Selištem se zove mesto na desnoj strani Bolečice, do današnjeg griblja. Tu je bilo u početku sadašnje selo Boleč

    Postanak sela i poreklo stanovništva.

    I ovo selo spada u red starijih sela okoline beogradske. U njemu ima nekoliko porodica, za koje se danas ne zna odakle su doseljene:
    -Abazovići, za njih se priča da su najstariji u selu, koji su vodili poreklo od nekog Srbina Abaza, nekadašnjeg spahije u selu; danas od njih nema potomaka.
    -Pevaličići i Nikolići su nasledili njihovo imanje, a neki vele, da oni vode poreklo od Abaza, ali to verovatno nije tačno, jer Pevaličići slave Mratindan a Nikolići Đurđevdan. Za njih se priča da su najstariji u selu i da je svo seosko manje nekada bilo njihovo.
    Ne zna se odakle su doseljeni i:
    -Gagići* – Nikoljdan.
    *Iz te porodice je bio Janko Gagić , buljubaša iz Boleča, koga su među prvima pogubile dahije 1804. godine.

    -Đurići i Aćimovići su jedna porodica, Sv. Petka.
    -Milutinovići a sada Jevtići – Jovanjdan.
    Za ostale porodice se zna odakle su doseljene:
    -Todorovići a sada Jovanovići su od Pirota, došli oko 1813. godine, Jovanjdan.
    -Rajkovići su od Popovića pod Kosmajem, predak im bio posečen na Deligradu, Đurđevdan.
    -Kovačevići su iz Vojvodine, deda im bio kovač; zvali ih Madžarima. A i sada ih tako zovu. Aranđelovdan.
    -Lukići su iz Zaklopače, odakle im je došao ded Luka, Đurđic.
    -Marković Milisav je od Kičeva iz sela Pateca***.
    -Krstići su od Kičeva iz sela Sv. Vrači, tamo nosili prezime Sizanovski, bili mehandžije u Boleču, Nikoljdan.
    -Smiljanići, sada Nikolići i Marići su iz Grocke, Sv. Petka.
    -Đurići (Obren) su iz Bosne, slave Trifundan.
    -Kovačevići su iz Bosne, Stevan došao ženi u kuću, Jovanjdan.
    -Jevtović Jovan je iz Hercegovine, Nikoljdan.
    -Paun (ne kaže se prezime) je iz Strmostena, Despotovački srez, došao ženi u kuću, Nikoljdan.
    -Petrović Maksim je iz Slanaca, Lučindan.
    -Markovići su iz Slanaca, Nikoljdan.
    -Jevtić Spasoje je iz Višnjice, Mitrovdan.
    -Nikolić Živam je „Banaćanin“ je iz Starčeva***.
    -Nedeljković Milan je iz Begaljice, Đurđic.
    -Savić Trivun je iz Begaljice, Nikoljdan.
    -Rajkovići su iz Makovca na Kosovu, predak došao u argaštinu pa se prizetio, Đurđic.
    -Jovanović Dimitrije je iz Čečine, Niški srez***.
    -Đukić Živan je iz Bečeja, došao za vreme Madžarske bune, Nikoljdan.
    -Milošević Mirko je iz Vlaške pod Kosmajem, Nikoljdan.
    -Vujičići su iz Velikog Sela, Nikoljdan.
    -Jovančević Tanasije je iz Vrčina, Đurđevdan.
    -Gročići su prvo bili u Grockoj, Nikoljdan
    -Stevanović Adam je iz Požarevca***.
    -Milosavljević Paun je iz Požarevca***.
    Doseljenici iz novooslobođenih krajeva i iz Makedonije ranije su došli u ovo selo, te su se već u svakom pogledu izjednačili sa ostalim stanovnicima. Kod svih je govor isti i pravilan, te i opažaju nepravilnost govora kod stanovnika obližnjih sela Velikog i Malog Mokrog Luga i dr. Uz to je i ženska nošnja šumadijska, a po selu se viđaju na kućama šumadijski dimnjaci sa „kapićem“. Sve to može s’ jedne strane dokazivati, da su i stare porodice u ovom selu, za čije se poreklo ne zna, doseljene iz Šumadije ili srpskih zapadnih i jugozapadnih krajeva.
    Pre bežanije 1813. godine ovo selo je bilo na Selištu, koje je na desnoj stani Bolečice ispod današnjeg groblja, gde je bilo i staro groblje. Tu su danas njive i šljive od starijih šljivika. Tu je, vele, bio bunar i podrum, pa je sve danas zatrpano. Blizu tog sela vodio je drum u tursko doba, a i današnji drum ovuda prolazi, samo ne uvek po istoj trasi.
    Za vreme bežanije 1813. godine svi su stanovnici Boleča pobegli u Banat. Onda je u selu bilo oko 10 kuća, a sve su one stare porodice bile tada u selu. Pri povratku nisu se hteli na starom mestu – Selištu – gde su ranije bili, jer su im Turci „sejmeni“ mnogo dosađivali; svi pređu u Gurbet Do, gde je današnje selo Boleč, a to je dalje od Selišta 15-30 minuta hoda. Onda je, vele „ovdekana“ u Gurbet Dolu bila gusta šuma; od jednog stabla pravili su 4 grede. Tu su boravili Cigani-Gurbeti, koji su pravili korita i po kojima je nazvan ovaj kraj kao u potok, Gurbetski Potok.

    ***Ne kaže se koju slavu slave.

    Odgovori
  • Milodan

    Poreklo stanovništva selo Vrčin, Gradska opština Grocka – Grad Beograd. Iz knjige „Okolina Beograda“ Riste T. Nikolića – NASELJA SRPSKIH ZEMALJA (knjiga 2) – SRPSKI ETNOGRAFSKI ZBORNIK (knjiga V), Beograd 1903.

    Položaj sela.

    -Ovo selo je sa obe strane Vrčinske Reke, a po kosama, koje se ka reci spuštaju. Kraj Brđani i Prljuša jesu na pljoštoj kosi, koja se sastoji iz pliocenskog sivog i žućkastog peska, preko koga su debeli nanosa žućkaste gline – živice. Kuće kraja Ramnica jesu po nabrešcima i kosicama između dveju dolina.

    Vode.

    -Poznati su izvori ovoga sela: Veliki Bunar*, Stepana Bunar, Slatina (češmica) Ćuprijica, izvor na Grabu i dr.
    *Priča se da su ovaj izvor još Madžari gradili, te je voda bila zatvorena pa potom otvorena.

    Zemlja, paša i šuma.

    -Zemlje za obrađivanje stanovnici ovoga sela imaju dovoljno i ona je većinom van kuća. Utrina im je na mestima zvanim: Kasapovac, Slatina, Žeženjičina i nešto na Ramnicama. Država je stanovnicima oduzela utrina na mestima: Karagaču, Ramnice, Vodičko Brdo, Veliki Kamen i Majdan.
    Šume je ranije bilo mnogo u ataru ovog sela. Najviše je posečena, kada je bila podignuta topionica u Šupljoj Steni (Ripanj). Danas šume ima dalje od kuća mestimično po površinama kosa i strana dolina. U neposrednoj blizini Vrčina šume je veoma malo.

    Tip sela.

    -Ovo selo je razbijenog šumadijskog tipa, podeljeno na krajeve: Donju i Gornju Malu. U Donjoj Mali se unekoliko izdvaja kao poseban zaselak Repnica, a u Gornjoj: Brđani, Ramnice – Ramničari, Bajići, zatim, Prljuša, Jasik i Jašići. Često se mesto naziva Gornje Male upotrebljavaju samo ti nazivi, te naziv Gornja Mala postoji samo u odnosu na Donju Malu. Kuće su u krajevima razbijene, mestimično su i dosta zbijene, ili razređene, međusobno udaljene do 60 metara. Kraj Ramnice jeste potpuno šumadijskog tipa. Ređe su kuće na odstojanju od 100 metara, mahom su one udaljene od 200 do300 metara. Okućnice nisu toliko velike, ali pored malih šljivika imaju češće i gajeve. U ovom delu sela nema prave ulice osim seoskog puta — kolovoza – koji vezuje kuće. Opšti izgled Ramničara čini utisak novijeg kraja. Preovlađuje tip novijih kuća. Po kazivanju meštana prva kuća je tu sagrađena pre 10 godina. To je jedan gotovo sasvim odvojen kraj od Brđana, na rastojanju od 1-2 kilometra. Ali je pravog šumadijskog razbijenog tipa kraj Brđani. Sve su kuće po pljošti brđanskoj. Temenom kose vodi seoski put. Kuće su samo sa jedne strane ovog puta, ali uvek duboko uvučene u okućnicu; retko ih ima sa druge strane puta. Oko kuća su velike okućnice i šljivici. Kuće su jedna od druge svuda okolo pregrađene visokim plotom i tarabama. Odstojanje između kuća je do 200 metara. Retko gde su bliže jedna drugoj, a i tamo gde je taj slučaj, jamačno je od novijeg vremena – po svoj prilici izdvojeni članovi kakve zadruge. Brđani su jedan od starijih krajeva u ovom selu. U njima su kuće jedne od najvećih porodica u ovome selu – kuće Tovilovića. Krajevi, koji su najstariji u ovome selu ka Prljuša i dr; imaju mnogo zbijenije kuće. Međusobno im je odstojanje 50-100 metara, jer su se izdeljeni članovin ondašnjih starijih porodica nastanjivali u neposrednoj blizini starih kuća. Tako se iste kuće gusto jedna do druge i u kraju oko seoske crkve i oko gornje mehane. Zbog toga ti delovi sela već nisu razbijenog šumadijskog tipa.
    Prezimena porodica su ova:
    U Gornjoj Mali, sa svim delovima su: Tovilovići, Krantići, Bugarčići, Jašići, Purovići, Kuzmanovići, Grujići (Tovilovići), Sinđelići (Tovilovići), Jovančevići, Bajići, Kosanići, Ilići, Jeremići, Kneževići, Pajići, Vlaovići, Isidorovići (Purovići), Obradovići (Purovići), Sokolovići, Markovići, Jevtići, Sarići ili Nenadovići, Stojanovići, Mihajlovići i dr.
    U Donjoj Mali su: Rajići, Marinkovići, Đorići, Stekići, Kneževići, Vagići, Damnjanovići (Stekići), Ivkovići, Vasići, Starčevići, Maksimovići, Nestorovići, Mijatovići, Vlaovići, Vasiljevići i dr.
    U Repnici su: Vagići, Vujići, Kuzmanovići, Jankovići, Kneževići, Marinkovići i dr.
    U selu ima oko 400 kuća.

    Ime selu.

    -Videti o imenu sela Zuca, gde je pomenuto narodno domišljanje i o imenu sela Vrčina.

    Starine u selu.

    -Na tri mesta u ataru ovog sela postoji naziv Madžarsko Groblje. Jedno je kod vode Veliki Bunar, koji je usantračen i vele, da je iz madžarskog vremena. Tu, neki kažu, postoji i Selište. Na mestu Klenju, blizu nekadašnje crkve, bilo je nekada selo, a sada je tu nekoliko kuća. Gde je sada crkva, bio je ranije Prnjavor. Postoji i manastirište ili Namanastirina na Zavojicima. U Beloj Zemlji postoji Crkvište. Na mestu zvanom Grablje, u gornjem delu današnjeg sela, bilo je najpre sadašnje selo Vrčin. Postoji i Selište, gde ima ostataka starog voćnjaka (šljive) a tu su bile kuće Krantića još kada je selo imalo spahiju. Tu je bio han, te i jedno mesto danas ima taj naziv.

    Postanak sela i poreklo stanovništva.

    -Kosanići su, priča se, prvi došli i da su najstariji u ovom selu. Nikoljdan.
    -Bugarčići su došli za prethodnima, čiji se predak doselio iz Bugarske, Nikoljdan.
    U red starijih porodica, za čije se poreklo ne zna, spadaju i:
    -Starčevići i Vasići – Nikoljdan
    -Purovići, Isidorovići i Obradovići – Stevanjdan.
    -Bajići – Jovanjdan
    -Jovančevići – Đurđevdan.
    -Rajići – Nikoljdan.
    -Kocići – Jovanjdan a jedan slavi Đurđevdan.
    -Maksimovići – Nikoljdan.
    Za ostale porodice poznato je, odkuda se doseljene.
    -Vagići su poreklom iz prizrenske okoline, odkuda je njihov čukunded došao u Vrčin. Tamo su živeli u velikoj zadruzi, pa im se predak naljutio na braću i doselio u ovo selo, gde je je naišao na:
    -Damnjanoviće, koji slave Simeundan. I oni su bili otuda i kada je doša predak Vagića, prepoznaju ga i ožene; pošto je bio „alčak“, dadu mu i devojku „alčak“ (ćoravu), te on ostane u selu. Od njega vode poreklo:
    -Vujići
    -Kuzmanovići
    -Marinkovići
    Tada su bili u selu i:
    -Kneževići, koje zovu belopoljci – došli iz Bela Polja, a upravo ih „ukorevaju“ kao Arnaute, jer su ljuti, a Vagiće kao Grke – tvrdi na pazar kao Grci. Od Kneževića su
    -Stekići i svi slave Simeundan.
    -Knežević (Aleksa) se preziva po prezimeni porodice Kneževića, kod kojih se prizetio a poreklom je sa Majevice kod Dervente, došao pre otprilike 50 godina, prezivao se Bogojević, slavio Đurđevdan a sada slavi, kao i Kneževići, Simeundan.
    -Krantići i Filipovići, predak Krantića se doselio sa Kosova iz sela Kolova, slava im je Mitrovdan. Stevan i Lazar Krantić zovu se Krantići po poočimu, a vode poreklo od nekog Filipa, koji je za vreme Mađarske bune doselio u Vrčin iz sela Sakule u Vojvodini. Lazar Krantić, koji se preziva i Filipović, slavi slavu svoga oca – Nikoljdan, a Stevan Krantić poočimovu, Mitrovdan.
    -Teofilovići (Tovilovići – a neki ih zovu i Švabići) – „Ere“, došli „odozgo“, od Čačka, a starinom su iz današnje Stare Srbije. Najpre su došli u Zavojice kod manastira a odatle prešli u Vrčin. Današnji Tovilovići su peto koleno. Predak im je imao 4 sina od kojih su danas ove porodice; od jednog:
    -Mićići i Jovičići;
    od drugog:
    -Sinćelići i Teofilovići (Mile):
    od trećeg:
    -Teofilovići, Apostolovići i Grujući;
    od četvrtog:
    -Lalići, Lazarevići i Kojići.
    Tovilovići su i:
    -Živanovići, Mitrići i Grujići.
    To je najveća porodica u ovome selu: „Treba im, vele, još 18, pa čitav bataljon“; ima ih preko 100 kuća a oko 20 posebnih porodica. Većina živi u gornjem delu sela, u Grablju, gde je bilo prvo selo. Svi slave Nikoljdan.
    -Vlahovići (Vlaovići) su poreklom Vlasi, iz Kara Vlaške; predak im je bio sluga u selu, pa tu zaostao. Ima ih i u Pančevu, Nikoljdan.
    -Sarići ili Nenadovići su iz današnje Stare Srbije (iz „Arnautske“), Nikoljdan.
    -Jašići su iz Boleča, gde i danas postoji Jašićeva vodenica, došao praded zbog nekog ubistva***.
    -Maksimovići su iz Bugarske, predak im bio terzija u selu, pa tu zaostao, pošto je kupio imanje***.
    -Pajići, ded im se doselio u Vrčin, ne zna se odakle, Đurđevdan.
    -Nestorovići, jednima je otac iz Paraćina od Nestorovića a drugi su isti sa Damnjanovićima u ovome selu, prvi slave Nikoljdan, drugi Simeundan.
    -Jeremići vode poreklo od Stanka Stankovića, koga je Jeremija doveo iz Beograda, pošto se oženio njegovom majkom; Stanko je starinom sa Kosova, jednii slave Jovanjdan a drugi Nikoljdan.
    -Mijatovići su dovedeni iz Parcana u Stekića porodicu, Đurđevdan.
    -Janjići vode poreklo od dovodca u Starčeviće, Jovanjdan.
    -Kljajić (Vladimir) je poreklom iz Banjaluke (Bosna), odkuda mu se otac doselio, Nikoljdan.
    -Paskijevići su iz Vojvodine, odkuda im se otac doselio***.
    -Đorići (u Gornjoj Mali) vode poreklo od Đore Bugarina, koji je služio u selu, pa se potom oženio***.
    -Despotovići vode poreklo od Despota „Bugarina“, koji se doselio pre 100 godina. Taj Despot je, vele, prvi došljak u ovome selu, Sv. Ćirilo.
    Većina od ostalih doseljenika su noviji došljaci:
    -Mihajlović Veljko je iz Popovića, došao pre 30 godina***.
    -Grbić Jovan „Rvat“ je iz Like, odkuda je došao pre 20 godina, služio u selu, potom se zakućio, Aranđelovdan.
    -Petrović (Mihajlo) je od Skoplja, Mitrovdan.
    -Jevtići su iz Pudaraca u okolini, došli pre 25 godina, Đurđevdan.
    -Kuzmanovići i Markovići su došli iz Drugovca, Smederevski srez, pre 25 godina, Lazarevdan.
    -Ilići su, takođe, iz Drugovca***.
    -Stojanović (Veličko) je od Vranja, došao pre 25 godina***.
    -Sokolovići su iz Crvene Jabuke, odakle im je predak došao pre 20 godina kao dunđer, Aranđelovdan.
    -Kostić (Vasa) je od Kruševa, doselio se pre 25 godina***.
    -Todorović je došao iz Banjaluke. Prizetio se u selu***.
    -Ivanović Stojan je poreklom sa Kosova, Nikoljdan.
    -Marinkovići vode poreklo Marinka, dovodca u Rajiće, došao iz Baćevca, Nikoljdan a prava slava mu je Đurđic.
    -Zorić (Mateja) je poreklom Mađar, iz Baje, doselio se pre 16 godina, dotle bio u Požarevcu i Smederevu gde je radio kao ćurčija, Nikoljdan.
    -Kostić (Avram) je iz Kumanova, došao pre 10 godina, Nikoljdan.
    -Tabaković Milorad (kovač) je iz Vojvodine, Aranđelovdan.
    -Herman Seleš (kolar) je iz Homoljice (Omoljice)***.
    -Bugarin (Stanko) je iz Kambelovca, Lužnički srez, zemljoradnik a uz to i ciglar i mjstor***.
    -Blagojević (Živojin) je iz Grocke, Đurđic.
    -Vasiljević Pavle je kovač, došao iz Vojvodine sa detetom, Nikoljdan.
    -Petrovići – mehandžije (petoro braće) su iz Mavrova u Makedoniji, došao im otac pre 50 godina, dana se to po ničemu ne poznaje da su otuda***.
    Jedan pastir se doselio još 1859. godine iz Kočine (Kumanovska Pčinja) i u selu stalno živi. Ne kaže se prezime i ime***.
    Za vrme bežanije 1813. godine svi stanovnici ovog sela su bežali preko Save i Dunava. Za Toviloviće se zna, da su se nastanili u selu Jarkovcu (okolina Pančeva), gde je došao deda sa 7 sinova. Otuda su se vratili neki uskoro, neki posle 2-3 godine a neki su se tamo za stalno nastanili.

    ***Ne kaže se koju slavu slave.

    Odgovori
  • Milodan

    Poreklo stanovništva sela Zaklopača, Gradska opština Grocka – Grad Beograd. Iz knjige „Okolina Beograda“ Riste T. Nikolića – NASELJA SRPSKIH ZEMALJA (knjiga 2) – SRPSKI ETNOGRAFSKI ZBORNIK (knjiga V), Beograd 1903.

    Položaj sela.

    -Ovo selo je na levoj strani Gavran Reke, a u izvorišta potoka Selišta i Ćelija, koji se posle stava ulivaju u Gavran Reku. Sa svih strana je ovo selo okruženo brdima.

    Tip sela.

    -Selo je razbijenog tipa. U selu ima oko 180 kuća.

    Ime selu.

    -Selo je, vele, nazvano Zaklopača po tome, što je sa svih strana brdima okruženo, upravo zatvoreno – zaklopljeno.

    Starine u selu.

    -U selu ima dva Selišta, na kojima je ranije bila Zaklopača. Jedno mesto do sela, gde je bila stara crkva, zove se Ćelije kao i potok, koji tuda protiče. Tu su nalazili nemačke parice.

    Postanak sela i poreklo stanovništva.

    -Uzbeovići (Maksimovići) su se najpre doselili ali se ne zna odakle, Nikoljdan.
    Posle njih su se doselili:
    -Pejakovići su došli iz Rudničkog okruga, doselili su se zbog gladne godine***.
    -Lukići su iz Vrčina***.
    -Mijatovići su iz okoline Sofije, Nikoljdan.
    -Sapundžići su iz Stare Srbije, Đurđic.
    -Jelčići, danas Pavlovići su iz Božurnje, Kragujevački okrug***.
    -Krajinci su iz Krajine, kažu iz Trnova***.
    -Todorovići sada Ilići su iz Ramaće, Kragujevački okrug***.
    I dr…

    ***Ne kaže se koju slavu slave.

    Odgovori
  • Milodan

    Poreklo stanovništva varošice Grocka, Gradska opština Grocka – Grad Beograd. Iz knjige „Okolina Beograda“ Riste T. Nikolića – NASELJA SRPSKIH ZEMALJA (knjiga 2) – SRPSKI ETNOGRAFSKI ZBORNIK (knjiga V), Beograd 1903.

    Položaj naselja.

    -Varošica Grocka je na Dunavu sa obe strane Gročanske Reke, desne pritočice Dunava. Prava varošica je pod Ciganskim Brdom, najbliža Dunavu i tu je čaršija, a od nje se izdvaja ostali deo Grocke, koji ima izgled sela i u kome su kuće bez reda rasturene. U tome su delu krajevi: Ćuluk, Bugarski Kraj, Prnjavor i Banatska Mala.
    Kroz Grocku vodi put (Carigradski Drum) iz Beograda za Smederevo, a iz Grocke jedan za selo Pudarce a drugi za Zaklopaču.

    Poreklo stanovništva.

    Kraj Čuluk naselili su poglavito iseljenici iz varošice, koji su prelazili na svoja imanja. Osim njih u tome kraju ima doseljenika iz Bosne, zatim „iz preka“, Makedonije (Tašići), Gradišta i dr.
    Bugarsku Malu naselio je knez Mihajlo doseljenicima iz Vidina i Lom-Palanke, odkuda su bežali od Čerkeza. Pored njih u ovoj mali ima i doseljenika iz ostalih srpskih krajeva.
    -Lazarevići su iz Omoljice (Banat) a starina im je iz Vrčina, odakle su pobegli „preko“ za vreme bežanije 1813. godine a pri povratku se naselili u Grockoj.
    –Đurčići su „iz preka“, iz Brestovca, doselili se pre 22 godine.
    Ove male odvojene su nekoliko kuća Bošnjaka.
    Prnjavor, koji je do Bugarske Male, naseljen je za vreme Drugog ustanlka.
    -Tomići su najstarija porodica, koji su došli iz Resave (Gložana) a nekoliko porodica je doseljeno iz Paraćina.
    Banatska Mala je iznad Prnjavora, naseljena je pre 10-15 godina i to doseljenicima iz Brestovca, Omoljice i Pančeva.

    Odgovori
  • Milodan

    Poreklo stanovništva sela Rogača, Gradska opština Sopot – Grad Beograd. Iz knjige „Okolina Beograda“ Riste T. Nikolića – NASELJA SRPSKIH ZEMALJA (knjiga 2) – SRPSKI ETNOGRAFSKI ZBORNIK (knjiga V), Beograd 1903.

    Položaj sela.

    -Ovo selo je jugozapadno od Kosmaja, a po kosama sa obe strane Rogačke Reke, koja se u izvorištu zove Tresija (potok), a dalje ispod sela Turija. Sa desne strane u teku utiču potoci Trojanac i Simeunovac, a sa leve Mala Tresija, Košarnik, Samac, Radovac, Lalinac, Lučne Jaruge, Gospodski Potok i Glogovac.

    Zemlja, paša i šuma.

    -Zemlje za obrađivanje ima na mestima zvanim: Plandište, Breznica, Lom, Drenje, Tasančić, Samac, Lupoglav, Rodovac, Drenjak, Kovijuna, Spahijina Granica, Jendek, Glogovac, Turija, Kujanovac, Mešetin, Japondžica, Dubrave, Rovine, Dučansko Brdo, Mujnica, Krušik, Tresije, Begljučara, Rtovi, Poljane, Anđečkuša, Miloševica, Veliko Polje, Mekote, Parlozi, Međugorje, Velika Livada, Mađarsko Groblje, Mijailovac, Mandrać, Kovnice, Tabanovica, Kotlin, Paunovo Brdo, Razvršine, Ornice, Selište, Brod, Ćavica i dr.
    Na nekim od ih mesta ima šume i paše. Kosmaj i Lupoglav prema Rogači bili su seoska svojina do pre nekoliko godina, sali su sada državni.

    Tip sela.

    -Selo se deli na ove krajeve. Arnautski, Pavića Kraj, Kandići, Šijački, Jaranski i Debljački Kraj.
    U Arnautskom Kraju žive: Žujovići, Obrenovići, Oketići, Radovići, Bankovići – svi su jedna porodica; Mihajlo Milić, Gaja Srećković; Katići, Radojkovići, Miloje Savić (kovač), Vasa Popović („Švaba“), Radovan Radovanović (kovač), Čeda Nikolić i drugi.
    U Pavića Kraju su: Pavići, Moričići – jedna porodica; Katići, Timotijevići, Bogosavljevići, Popadići, Borikići, Pavlovići-Gogići; Dačići, Rakići i drugi.
    I Kandića Kraju su: Kandići, Vuica Blažić, Dača Milosavljević i drugi.
    U Šijačkom Krahu su: Milosavljevići, Švabići-Jovanovići, Beljančevići, Bujagići, Blažići, Ivkovići, Stojkovići, Bugarčići, Cvetkovići, Čekići, Čamdžići (Pavlovići), Miloje Pavlović-Dževrljić i drugi.
    U Jaranskom Kraju su: Platonići, Todorovići, Jaranovići, Aćimovići i drugi.
    U Debljačkom Kraju su: Jaranovići, Antonijevići, Mišići, Oketići, Bložići, Petar Radosavljević-Krnić i drugi.
    Škola i crkva su u sredini sela, između Šijačkog i Jaranskog Kraja.

    Ime selu.

    -Ne priča se ništa o imenu sela, a krajevi su, izuzev Debljački, nazvani po prezimenima porodica u njima.

    Starine u selu.

    -U selu postoji Madžarsko Groblje i Selište. Za Selište se priča, da su tu nekada stanovali Cigani, pa se odatle razišli i od tada ostalo ime Selište.
    U kraju sela pod samim Kosmajem ima razvalina od manastira Tresija.

    Postanak sela i porekolo stanovništva.

    Priča se, sa su u selu starinci ove porodice:
    -Čekići***,
    -Katići***,
    -Milosavljevići***,
    -Pavići***,
    -Antonijevići***,
    -Stojkovići***,
    -Jaranovići***,
    -Starinčevići (Pavlovići)***,
    -Platonići*** i
    Todorovići***.
    Za ostale porodice se zna odakle su doseljene:
    -Žujovići, Oketići, Obrenovcići i Mišići su poreklom od Sjenice, iz sela Korita. Katići su ih nastanili na mestu, gde su im danas kuće – pod Kosmajem a sa obe strane potoka Male Tresije. Preci su njihovi, doselivši se u ovo selo, u početku čuvali Katićeve ovce a Antonijevićima svinje. Zovi ih „Arnautima“***.
    -Bankovići su poreklom od Sjenice, iz sela Šaronje***.
    -Kandići su doseljeni iz jugoistočne Srbije, od Niša***. Otuda su i:
    -Cvetkovići („Bugari“)***.
    -Bugarčići*** i
    -Ivkovići***.
    -Aleksići („Cindžarini“) su od Prizrena***.
    -Pavlovići („Švabići“) su „iz preka“ ***, odakle su i:
    -Popović Vasa („Švaba“)***,
    -Stošić Milan*** i drugi.

    ***Ne kaže se ni za jednu porodicu koju slavu slave.

    Odgovori
  • Milodan

    Poreklo stanovništva sela Drlupe, Gradska opština Sopot – Grad Beograd. Iz knjige „Okolina Beograda“ Riste T. Nikolića – NASELJA SRPSKIH ZEMALJA (knjiga 2) – SRPSKI ETNOGRAFSKI ZBORNIK (knjiga V), Beograd 1903.

    Položaj sela.

    -Ovo selo je na nekoliko kosa između Turije i Sibničke Reke.

    Tip sela.

    -Selo je vrlo razbijeno, razbijenije od Rogače.

    Postanak sela i poreklo stanovništva.

    Najstarije porodice (starinci) u Drlupi su ove:
    -Sirkovići, Ljubičići, SAvići i Blagojevići su ista porodica***, zatim:
    -Paunovići*** i
    -Gačići***.
    Ostale su porodice deseljene:
    -Dragovići su iz Dragana (kačerski srez)***.
    -Matići su iz Bihora, odakle im se doselio predak Milovan, koji je, vele, imao 12 sinova i bio knez u selu, a kada se doselio naišao je na Sirkoviće i ostale stare porodice, čije su kuće bile na današnjem Selištu. Priča se, da je od porodice njihovog pretka Milovana, kada je ćesar uništio ovo selo, ostalo samo jedno dete – Kostadin, koji se skloni u Nemenikuće, gde je odrastao i docnije, oženivši se, imao sina Stojadina a ovaj Matu. Iz Nemenikuća Mata ode u Rogaču, a iz Rogače, doznavši za svoju starinu, ode u selo Drlupu, gde je čuvao goveda i tek, kada je bio u 40. godini, oženi se devojkom iz porodice Dragovića i rodi 4 sina, od toga su današnji Matići*, slava im je Trifundan.
    *Iz iste su porodice, kako vele, Sinđelići u Ropočevu, a ima ih i u Vraniću.
    Pozniji doseljenici:
    -Lazići su iz sela Ponora, Nišavski okrug***.
    -Antonije „Bugarin“ je svakako iz novooslobođenih krajeva.
    Neki su se doselili iz Pinosave i drugih mesta.

    ***Ne kaže se koju slavu slave.

    Odgovori
  • Milodan

    Poreklo stanovništva sela Sibnica, Gradska opština Sopot – Grad Beograd. Iz knjige „Okolina Beograda“ Riste T. Nikolića – NASELJA SRPSKIH ZEMALJA (knjiga 2) – SRPSKI ETNOGRAFSKI ZBORNIK (knjiga V), Beograd 1903.

    Položaj sela.

    -Selo je sa obe strane Sibničke Reke, desne pritoke reke Turije.

    Tip sela.

    -Selo je podeljeno u tri kraja, Gornji, Donji i Brđanski Kraj.

    Ime selu.

    -Ime Sibnica je, vele, po tome, što je u selu postojala kula u koju je, prilikom gradnje, sipano blato, te otuda Sipnica a zatim Sibnica.

    Starine u selu.

    -U selu postoji Madžarsko Groblje. Na njemu je bilo kamenja, koje je upotebljeno za gradnju crkve, a tu su iskopavane ljudske kosti, lobanje i dr. Kod Seone u ataru ovog sela pričaju da je bilo selo Seonica, koje je docnije nestalo. Tu je blizu Manastirina, gde je postojao manastir. Priča se, da su kaluđeri toga manastira zaklali dete, koje su tu hajduci sklonili. Zbog toga hajduci poubijaju kaluđere, te manastir poropadne a zatim je i selo Seonica uništeno. U ataru ovog sela (Sibnice) postoji Selište, gde je najpre bilo današnje selo Sibnica, pa je odatle, zbog turskog zuluma, izmešteno na sadašnje mesto. Onda su, vele, u selu bile 4 kuće. Tu su danas livade i njive. Na Selištu su pri oranju stanovnici nalazili verige, testije i dr. Han, gde su za vreme Prvog ustanka, poubijani Turci, bio je pore d ruma, koji je vodio kroz selo a blizu današnjeg dućana prema česmi.

    Postanak sela i poreklo stanovništva.

    U selu su najstarije porodice:
    -Ivankovići*, Pop-Lazići ili Obradovići, slave Nikoljdan.
    *Za njih se priča da su prvi u selu na kući ozidali odžak (dimnjak), dotle se sve kuće bile lubare.
    -Mandići i Milijanovići su jedna porodica, Nikoljdan.
    -Skorupanovići, Nikoljdan.
    -Markovići ili Pavlovići, Nikoljdan.
    Za ostale porodice se zna odakle su doseljene:
    -Mitrovići su od Sjenice***.
    -Crnjakovići ili Radojkovići, za njih se ne zna odakle su doseljeni, praded ime je došao u Gornji Kraj sela, po pričanju nekih, liče da su od Sjenice***.
    -Stanojevići i Radovanovići po starom prezimenu a sada:
    -Milosavljevići ili Milići poreklom su iz nekog sela blizu planine Jelice, Čačanski okrug; odkuda je došao njihov praded Stanoje. Tamo su, vele, „oko zaranaka“ ubili Turčina i najpre došli u selo Vlašku i tu proveli leto. Za vreme neke bežanije dolazili su do sela Žarkova, pa se portom vratili, ne prelazivši „preko“, i nastanili do današnjeg groblja u selu Sibnica; odatle kasnije pređu na mesto gde su im danas kuće. Za vreme bežanije bežali su i u Srem i tamo neko vreme bili blizu Novog Sada. Danas ih zovu „Arnautima“***.
    -Ristivojevići su došli iz Ovčina, Račanski srez***.
    -Kujundžići su iz Rekovca, odakle im je došao praded, Nikoljdan.
    -Miladinovići su došli iz okoline Pirota pre 80-100 godina***.
    -Todorovići su iz Jagodine, došli su kada su Katići vladali u Rogači, zovu ih „Bugarima“, Aranđelovdan.
    -Stanisavljevići su sa Kosova, iz okoline Vučitrna, došla su dva brata pre oko 60 godina, zovu ih Kosovcima, stanuju u Brđanskom Kraju, Nikoljdan.
    -Stevići su iz sel Prisjaka, Niški okrug odakle im je došao predak pre 50-60 godina kao zanatlija – kolar; zovu ih „Bugarima“, Stevanjdan.
    -Marinkovići su iz Zaladinaca, Niški okrug, došao im ded Miladin, i njih zovu „Bugarima“, Đurđevdan.
    -Rankovići, za njih se ne zna odakle su, žive u Gornjem Kraju, Jovanjdan dok oni što žive u Donjem Kraju slave Stevanjdan.
    -Joksimovići, Spasojevići ili Pajčići su jedna porodica, preselili su se iz Garaša***.
    -Stankovići su iz sela Košarnja na putu između Vranja i Kumanova, predak im pre 50 godina došao kao dunđer i tu ostao, Aranđelovdan.
    -Pavlovići (Zlatko) su od Zaječara***.
    -Milosavljević Vladislav je iz Solotuše, Užički okrug, po zanimanju pinter***.
    -Aksentijević (Petar) je iz Banata („Švaba“)***.
    -Mladen (ne kaže se prezime) „Tišler“ je iz „preka“ („Švaba“)***.
    -Dragutin je došao od Užica pre 10 godina, zanatlija – terzija***.
    -Damnjanović (Rista) je došao oko 1866. godine iz Velesa u Makedoniji („Cincarin“)***.
    Za stare porodice i starije doseljenike, priča se, da su 1813. godine bežali u Srem i u Kupinovu probavili 3 godine.

    ***Ne kaže se koju slavu slave.

    Odgovori
  • Milodan

    Poreklo stanovništva sela Resnik, Gradska opština Čukarica – Grad Beograd. Iz knjige „Okolina Beograda“ Riste T. Nikolića – NASELJA SRPSKIH ZEMALJA (knjiga 2) – SRPSKI ETNOGRAFSKI ZBORNIK (knjiga V), Beograd 1903.

    Položaj sela.

    -Resnik je na jednoj kosi, koja se od Avale pruža prema severozapadu. Kuće su po temenu kose i po njenim blagim stranama prema Rakovičkom Potoku i Topčiderskoj Reci.

    Vode i klima.

    -Vode piju sa česama, iz bunara i sa izvora. Poznati su: Sikiljevac, Stublina (u Orlovcu), Ribnik, Bunar u Plandištu (izvor), Ladna Voda, Brestovi, Pašin Bunar, Kadijin Bunar i dr.
    Ovo je selo niže u odnosu na obližnja sela te se ne oseća tolika hladnoća kao u njima. Od vetrova Savac (zapad) donosi kišu, ustoka je najjača a severac najhladniji.

    Zemlje, paša i šuma.

    -Zemlje za obrađivanje imaju oko kuća i van njih, a na mestima: Orlovcu, pod-Avalom, Pašinim Njivama, Krečanama (poglavito lug) Marinim Purama i dr.
    Šume imaju malo i to po Orlovcu, te većinom drva kupuju od stanovnika okolnih sela.
    Opštinske zemlje, utrine, imaju po : Orlovcu, Gaju, pod-Avalom i Malom Zabranu. Na tim mestima imaju i pašu za stoku.

    Tip sela.

    -Selo je razređenog tipa, podeljeno u dva kraja; Gornji i Donji. Deli ih sokak, koji poprečno preseca kosu, na kojoj je selo i jaruga, upravo šira dolinica, u kojoj je stara česma ovog sela. Sokak je širok 10-15 koraka.
    Kuće su u krajevima razređene, a sve u blizini sokaka i puteva, koji vode kroz selo, a široki su 10-15 ili 15-20 koraka. Kuće su većinom dalje od ograde, koja je prema sokaku, imaju obično prostrane dvorove i uz njih su često voćnjaci. Rastojanje između njih je kako gde, 40-60 koraka ili više. Zbijenije kuće su mestimično u Donjem Kraju bliže česmi i drugde. Prezimena stanovnika su različita u krajevima sela.
    U selu ima oko 180 kuća.

    Ime selu.

    -Priča se, da je selo Resnikom nazvano po česmi, koja je starija od svih stanovnika (porodica) u selu a zvala se Resnik. Gradili su je, vele, Rimljani a po nekima Madžari.

    Starine u selu.

    -Na mestu, gde je danas „zapis“, priča se, da je bila crkva. Tu je i mesto zvano Manastirine. U selu postoji Madžarsko Groblje, koje je u blizini Gornje Male, gde je sada seosko groblje; na njemu nema nikakvih ostataka.

    Postanak sela i poreklo stanoništva.

    Priča se, da su najstarija porodica u ovom selu:
    -Jeličići ili Ćalići, sada Petrovići. Za njih se ne zna odakle su došli. Njihova je prva kuća bila blizi današnje česme, za koju vele, da je starija od sadašnjeg sela i od ovih Petrovića; blizu nje do skora je bio veliki brest. Oko ove česme bile su kuće najstarijih porodica u selu, Jovanjdan.
    -Zarkulovići su po starini prvi iza prethodnih. Ova porodica je izumrla (Dača-Damjan).
    Za sve ostale porodice se, uglavnom, zna odakle su doseljene:
    -Aleksići (Nedeljkovići, Paunovići, Manojlovići i drugi) su poreklom „Kosovci“ odakle su došli pre 120 godina zbog zuluma, Nikoljdan.
    -Rnjići*, sada Matići, došli su iz sela Levaja, koje je vele u Užičkom ili Rudničkom okrugu (?). Predak ime je ubio Turčina i ovamo pobegao pre 120 godina, Đurđevdan.
    *Njihov predak Ivan bio, vele, „rnja“, tj. imao je rasečena usta, te su po tome njegove pretke nazvali Rnjići.
    -Kumrići (Markovići, Miljkovići, Radojčići, Vićentijevići, Jankovići, Radovanovići, Živojinovići i dr.) su poreklom iz Bojkovca (moguće je Boljkovci, Gornji Milanovac, op. Milodan), koji je u okolini Aranđelovca(?), Aranđelovdan.
    -Mitrovići ili Ča-Jocini, za njih se ne zna odakle su došli, po pričanju liče na Kosovce, Mitrovdan.
    -Milovanovići su došli iz okoline Vranja***.
    -Filipovići su iz Levaja. Njihovog pretka Filipa doveo je Ivan Rnja, Nikoljdan.
    -Adžići po starom a sada Jeremijići, Marinkovići i dr. Pričaju da im je predak bio Rumun-Vlah, samo se ne zna odakle je. Kada je došao, u selu bio je spahija, koji mu je dao jedan deo zemljišta – „ključ“- koji je on iskrčio, Nikoljdan.
    -Radojčići su, po pričanju nekih, iz Boljevaca u Sremu a Bogić V. A. je zabeležio ovo o njima: „A porodica sadašnjijeh Radojčića, vele, da je postala od nekog Madžara, koji je ovde prebjegao iz austrijske vojske, pa se ovđe nastanio sa 5 sinova“***.
    -Milićevići po starom a sada Markovići poreklom su, kao i Radijčići, iz istog mesta, Boljevca u Sremu. Aranđelovdan.
    -Mitrići ili Prorokovići (Prorok Mitar) po starom a sada Mijajlovići su poreklom iz Atenice-Dragačevo. Njihovog pretka, dedu dovela je majka otuda, pošto se u Resnku preudala u Prorokoviće. Vele da ima 100 godina, kako im je ded došao „ozgo“. Onda je u selu bilo 15-20 kuća i selo je imalo spahiju, koji je davao zemljište doseljenicima. Sada slave Aranđelovdan a slava Prorokovića je Đurđevdan.
    -Milenkovići a sada Miljkovići poreklom su iz „Arnautluka“, od kuda im je praded doša, po majci su Kumrići, Jovanjdan.
    -Srećkovići a sada Živojinovići, Gajići i dr. Su poreklom „Bošnjaci“, mada su Srećko, Gaja i Mijajlo rođeni u Guberevcu a imaju svoje rodove u Beljini (Kosmajski srez), Trifundan.
    -Polugići a sada Trivunovići i Milići su poreklom iz okoline Čačka, Lučindan.
    -Šargići su poreklom Sjeničani. Tamo im je ded, Kara-Radovan, bio stočar, pa kada naiđe Turčin na stoku, psi pojure Turčina, ovaj obije psa a Kara-Radovan ubije Turčina i zbog toga pobegne. Potera svu stoku sobom, proda je usput i sa porodicom dođe u Kneževac i tu poče nadničiti kod Turaka. Njegov sin Ilija (ded starcu Jovanu Šargić, koji ima 84 godine) dođe iz Kneževca u Resnik i oženi se iz porodice Filipovića. Kada je on došao u Resniku je bilo 17 glava vojnika, koji su vojevali a manje kuća; zatekao je sve dosadašnje pomenute porodice. Od tog Ilije vode poreklo svi Šargići***.
    -Nikolići (Radivoje) su poreklom iz Karanovca (Kraljeva); došao im praded Rista sa sinom Nikolom zbog siromaštine; tražio bolje i pitomije mesto***.
    -Sremečevići ili Marjanovići, Jovanovići i Simići su iz Srema – Boljevaca. Jovan i Živan, čiji je otac bio Sima, dođu u Resnik i nastane se a Stojan i Aleksa, koji su bili braća od stričeva ostanu u Beogradu. Imaju rod u Sremčici, Aranđelovdan.
    -Mitići su došli u vreme Karađorđa iz Vrbice blizu Aranđelovca, Nikoljdan.
    -Anokići po starini, sada Nedeljkovići su poreklom iz Čačanskog okruga, Đurđic.
    -Tacići su iz Ostružnice, došli pre 90-100 godina. Njihov deda Tanasije (Taca) gonio je i ubijao Turke u društvu sa Đorđem G. Vijinovićem iz Železnika, Alimpijevdan.
    -Đurići („Đuro Bugarin“) su od Leskovca. Njihov je predak došao pre 70 godina kao dunđer i tu se nastanio, Stevanjdan.
    -Jankovići (Mladen), predak im pre 60 godina pravio ćumur, pa potom kao mladić služio u selu i tu se oženio, Nikoljdan.
    -Joksimovići (Vićentije) vode poreklo od pastorka, koga je majka pre 60 godina dovela iz Žarkova, pošto se preudala u Resniku, Sv. Vrače.
    -Ignjatovići su došli pre 50 godina od Prijedora u Bosni ili iz Kostajnice, Nikoljdan.
    -Ristići, predak Stevan Moravac došao pre 40 godina iz Loćike, Belićki srez da služi u selu, gde je i ostao, Đurđic.
    -Jovanović Marko iz Belog Potoka, došao pre 40 godina, Mratindan.
    -Brkljači su iz Like, iz mesta Zrmanje, došli pre 30-40 godina zbog siromaštine, Jovanjdan.
    -Bogić Milivoje je iz Stragara. Pre 20 godina služio u selu i potom zaostao kao dovodac, Nikoljdan.
    -Bogić Petar („Šojka“) je iz Banata, došao pre 18 godina, zemljoradnik, Đurđevdan.
    Novijoh doseljenika u Resniku nema mnogo, kao u okolnim selima; Kneževcu, Železniku i dr. Zbog toga, vele, u Resniku ima više domorodaca Šumadinaca no drugih.
    Za vreme bežanije 1813. godine svi szu bežali „preko“ i potom se vratili, ali su mnogi tamo i ostali te i danas znaju za svoje srodnike u Zemunu. Surčinu i drugim sremskim mestima.

    Odgovori
  • Milodan

    Poreklo stanovništva naselja Žarkovo, Gradska opština Čukarica – Grad Beograd. Iz knjige „Okolina Beograda“ Riste T. Nikolića – NASELJA SRPSKIH ZEMALJA (knjiga 2) – SRPSKI ETNOGRAFSKI ZBORNIK (knjiga V), Beograd 1903.

    Položaj naselja.

    Ovo naselje je na zaravnjenoj pljošti, koja se postupno spušta prema ravnici Makišu, a sa obe strane jaruge Provalije, čiji potok teče u Makiš. Od Beograda je udaljeno 7 kilometara.

    Vode.

    -Reka Sava samo pri nadolasku, kada prelije nasip, koji ide kroz Makiš, plavi livade seoske.
    U sredini jaruge ima dva izvora (česme), sa kojih piju vodu gotovo pola stanovnika ovog sela. Jedan je izvor, zvani Provalija, pri svršetku istoimene jaruge u Makišu; služi za piće a njima navodnjavaju i bašte, kojih ima pri kraju jaruge. Blizu sela je dosta jak izvor Repište, čija se voda upotrebljava za piće i navodnjavanje bašti, kojih tu ima dosta. Voda je u tim izvorima dosta jaka. U selu ima i bunara, oko 10, ali se voda pije samo iz četiri. Izvan sela ima još nekoliko poznatih izvora: Ženjikovac je na četvrt sata hoda od sela, a pored lazarevačkog druma, pojavio se pre 4 godine i bio vrlo jak izvor ali je trajao svega tri meseca, a sada mu se gotovo i ne zna mesto. Bela Voda je 10 minuta daleko od sela, a pored lazarevačkog druma. Nekada je voda u tom izvoru bila dosta jaka, da se sa daljine oko 5 kilometara čulo kako voda teče; ali je nestankom šume umnogome opala, mada je i dalje jak i služi za piće i zalivanje bašti. Bunarić je pred mehanom na drumu lazarevačkom. Taj izvor ime veze sa izvorom Provalijom. Kad se u Provaliji zatvori jedna rupa, onda Bunarić oslabi. Zmajevac je na zapadnoj strani sela, daleko 10 minuta hoda. Voda je u tom izvoru najbolja, te se i jedan deo stanovništva, kome je bliži izvor Provalija, služi vodom sa ovog izvora. Oko sela ima još desetak izvorčića, koji se povremeno javljaju. Od njih je najači Pejčina Voda, na pola sata hoda prema Beogradu.

    Zemlja, paša i šuma.

    -Stanovnici imaju dosta zemlje za obrađivanje, a podeljena je u dva potesa, jedan na južnoj a drugi na severnoj strani, jedan zasejan kukuruzom a drugi pšenicom i to se svake godine redovno menja. Najviše mesto se zove Banovo Brdo u severnom i Petlovo Brdo na južnoj strani sela.
    Pašnjaka ima dosta: Aluge – su na jugoistočnoj strani sela, Jeden – na severozapadnoj u Makišu. Svi pašnjaci su opštinska svojina.
    Šume ima malo i to; na istočnoj strani sela je mlada hrastova šuma a na južnoj je stara, takođe, hrastova ali je retka. Zemlje za obrađivanje je dosta rodna. Jenoj porodici, da umereno živi, potrebno je 5-6 hektara zemlje i da ima zajedničke paše, kao danas.

    Tip naselja.

    -Žarkovo spada u red sela zbijenog tipa. Kuće su duž glavnog puta, koji kroz selo vodi, kao i pored sokaka, koji na put – glavnu ulicu – izlaze. Najbliže su kuće 4-5 metara a najudaljenije 50-100 metara. U blizini su kuće međusobno izdeljenih zadrugara, koji su od pojedinih zgrada u dvoru (naprimer štale) načinili kuću. Razređenije su kuće na obodima naselja.
    Selo ma zaselak Čukaricu, daleko od sela, idući Beogradu, za 45 minuta hoda. Od pre nekoliko godina počela se naglo širiti i sada izgleda kao varošica; u njoj ima oko 400 stanovnika, većinom radnika. U Žarkovu ima oko 260 kuća, a na Čukarici oko 30 kuća.

    Stanovi – trla.

    -Samo njih nekoliko (4-5) imaju van kuća na opštinskoj utrini stanove, u kojima drže stoku. Kod stoke je obično sluga, a mleko donose kućama.

    Ime naselju.

    -Žarkovo je nazvano po nekome Žarku, jer se ranije pominje kao Žarkovo Selo. Priča se da je Čukarica nazvana po nekome Stojku Čukaru, koji je bio iz Beograda i tu duže vremena držao mehanu.

    Starine u naseljeu.

    -Van sela postoje dva Selišta u repiškoj jaruzi, jedno sa jedne a drugo sa druge strane jaruge. Tu je bilo selo Repište. Više Bele Vode ima tragova zidina, odakle su seljaci vadili, vele, rimsku ciglu. Tu su nalazili i zlatne novce. Izgleda, kao da je tu bila kakva varoš.

    Poreklo stanovništva.

    U ovom selu-naselju ima nekoliko starih porodica – starinaca – za čije se poreklo ne zna. To su:
    -Odabašići*, a po starome Kneževići, Lazarevdan.
    *Jedan od njihovih predaka bio je veseljak i zabavljao Turke. Kad bo ogrnuo „binjiš“, ličio je na Turčina Odabašu, koji je bio mehandžija u selu. Zbog toga je nazvan Odabaša, a potomci Odabašići.
    -Starčevići, Lučindan.
    -Miloševići-Životići; Mišići su došli, vele, iz zbegova, Nikoljdan.
    -Mitrovići Blagoje i Milan – Micko, Nikoljdan.
    -Čedići***.
    Za ostale porodice se zna odkuda su doseljene:
    -Jankarići – „Ere“, došli „odozgo“, od Užica, Đurđevdan.
    -Joksimovići – „Arnauti“ su iz današnje Stare Srbije, severozapadno od Kosova. Po svojoj fizionomiji liče da su otuda, što i meštani zapažaju, Sv. Vrači.
    -Tanaskovići – „Arnauti“ su od Bijelog Polja. Sv. Vrači.
    -Milinkovići – „Arnauti“ su od Bijelog Polja, Jovanjdan.
    -Spasenovići su od Tetova, Nikoljdan.
    -Đorđevići su od Javora, Đurđevdan.
    -Pantići su „iz preka“, Đurđevdan.
    -Božići su iz Like – Hrvatske, Nikoljdan.
    -Vlajići su „iz preka“, Petrovdan.
    -Nastići su „iz preka“, Nikoljdan.
    -Vlajići drugi (Kosta, Miloš, Đorđe i Pavle) su iz Šumadije, Đurđevdan.
    -Pantelići su iz Zemuna, Jovanjdan.
    -Golubovići su iz Vranja, predak im radio u selu pa se tu, pre 70 godina, okućio, Nikoljdan.
    -Ognjanovići su iz Makedonije, od Kičeva, Nikoljdan.
    -Mladenovići ili Čupići su od Niša, predak bio sluga u selu, Nikoljdan.
    -Todorovići su od Tetova, Jovanjdan.
    -Savkovići su iz Krušedola, Lazarevdan.
    -Ivezići (mehancije) su od Nove Varoši, Nikoljdan.
    -Ćirići su iz jugoistočnih krajeva, jer su im preci u govoru „zanosili kao na bugarski“, Stevanjdan.
    Tako i:
    -Krstići – „Bugari“, preci im nosili šubare, a po fizionomiji liče, da su iz jugoistočnih srpskih krajeva, mada se ne opaža ona okruglina lica kao kod ostalih, Aranđelovdan.
    -Nikolići – „Bugari“, Nikoljdan.
    -Aleksići – „Bugari“, Nikoljdan.
    -Krstići, nisu isti kao prethodni, Nikoljdan.
    -Krstić Stevan, Nikoljdan.
    -Veljkovići -„Bugari“ su od Soko Banje, Nikoljdan.
    -Kalmar Đorđe je iz Mađarske, poreklom Mađar, sinovi počeli da slave Stevanjdan.
    -Vasiljević Nikola je iz Beljine, Đurđevdan.
    -Todorović Jovan je iz Like – Hrvatska***.
    -Todorvić Jovan je iz Bosne***.
    -Jovanović Milan je iz Županjca, Jovanjdan.
    -Stojanović Trajko je iz Stare Srbije, Đurđic.
    -Stojanović Boško je iz Ohrida – Makedonija, Alimpijevdan.
    -Milovanović Mihajlo je od Kruševca ili Jagodine, Aranđelovdan.
    -Radići su iz Trna u Bugarskoj, Aranđelovdan.
    -Marković Nikola – „Rvat“ iz Like, Nikoljdan.
    -Banjalići su iz Stare Srbije, Đurđic.
    -Maričić (Mihajlo) je iz jugoistočne Srbije, Nikoljdan.
    -Proviđel Jovan je iz Prijepolja, Đurđevdan.
    -Petrovići su iz Zemuna***.
    -Petrovići drugi su „iz preka“ (iz Patrovčića), Đurđevdan.
    -Pavlovići (Đoka i Mita) su iz Belegiša u Sremu, Stevanjdan.
    -Selački Uroš je iz Barande kod Pančeva, kada se doselio nosio je dugu kosu a na odelu velika okrugla dugmeta, Jovanjdan.
    -Savići su iz jugoistočnih srpskih krajeva, predak ima govorio „kao na bugarski“, Đurđevdan.
    -Pavlovići (Ljubisav, Jovan i Milivoje), predak Petar „Švapče“ došao iz Železnika u ovo selo kao dovodac, starinom su „iz preka“: Pored nadimka „Švapče“, da je starinom „iz preka“ misle i zbog toga što je svirao gajde, a to je, vele, naročita odlika Srba iz Vojvodine, Lučindan.
    -Tomić Aksentije je „iz preka“, Stevanjdan.
    -Dimić Pera je iz Stare Srbije ili Makedonije, Mitrovdan.
    -Stošić Pera, isto kao i prethodni, Nikoljdan.
    -Savić Laza, isto kao i prethodni, Nikoljdan.
    -Petković Andrija je iz Blatova kod Pirota, Aranđelovdan.
    -Ružić Stevan je „iz preka“, Đurđevan.
    -Petrović Stojan je iz Vodičeva kod Novoga u Bosni, odrastao u Rumovcima u Knež-Polju, ovde došao pre 44 godine, Pantelijevdan.
    -Jelisavac Milan je iz Malog Vodičeva kod Novoga -Bosna, Jovanjdan.
    -Petrović Ivan je iz Slabinje u Krajini-Bosna, Jovanjdan.
    -Arsenović Svetozar je „iz preka“, Đurđevdan.
    -Gajić Živan je iz Belegiša u Sremu, Aranđelovdan.
    -Ostojić Paja je iz istočne Srbije, neki vele da je od Jankarića, Aranđelovdan.
    -Petrović Milan je iz Stare Srbije, Sv. Petka.
    -Simadinović Sava je iz Stare Srbije***.
    -Mladenović Jovan je iz jugoistočnih krajeva Srbije, radio kao dunđer, Nikoljdan.

    ***ne kaže se koju slavu slave.

    Odgovori
  • Grabovac

    Poštovanje svima,

    prateći ove postove naišao sam na jednu nedoumicu koja me se lično tiče, pa bih vam bio zahvalan na pomoći. Naime, potičem iz sela Grabovac, opština Obrenovac, porodica Čolić, a navedena porodica, zajedno sa Brankovićima i Tankosićima, potiče od familije Nikolić doseljene otprilike polovinom 18. veka iz Drobnjaka. Pomenuti podaci se nalaze u literaturi na sajtu, a lično sam ih i potvrdio pričajući sa starijima u mom selu. Takođe, starine su mi rekle da su Nikolići, pre doseljavanja u Grabovac, a nakon odseljavanja iz Drobnjaka, jednu ili dve generacije živeli negde u okolini Valjeva. Taj podatak se opet, po mom mišljenju, poklapa sa podacima na sajtu prema kojima Nikolići vode poreklo od Markovića iz sela Takovo, opština Ub, koji su se doselili iz Drobnjaka u prvoj polovini 18. veka. Naravno, Ub i Valjevo nisu baš isto, ali su dovoljno blizu, pa smatram da je taj deo priče tačan.

    Međutim, prema podacima sa sajta, od Markovića iz Takova se Branko preselio u Grabovac, tako da bi bilo logično da od njega direktno vode poreklo Brankovići. U tom slučaju, prezime Nikolić jednostavno ne postoji, niti se može razumeti kako su nastali moji Čolići i Tankosići, druge dve grane porodice Nikolić. Naravno, postoji mogućnost da su se te dve porodice od Brankovića odvojile jednu ili dve generacije kasnije, ali opet prezime Nikolić jednostavno nestaje.

    Bio bih veoma zahvalan ako neko može da mi pomogne ili me uputi na odgovarajuću literaturu.

    Odgovori
  • Toma Stojković

    Poštovani gospodine Milodan, vidim da ste objavili većinu mesta iz okoline Beograda, interesuje me kada će te objaviti preglede o naselju Živkovc i Umčari.
    Moj problem je sledeći:
    od skoro sam počeo da pravim porodično stablo pa me interesuje kako da pronadjem podatke o čukun dedi sa očeve strane. Moj pradeda je ILIJA STOJKOVIĆ koji je rodjen oko 1830 do 1833 godine, došao je iz Umčara,zaseok Živkovac opština Grocka u selo Rudovce opština Lazarevac. Zamolio bih vas da mi pomognete i pronadjete bilo koga iz te familije kako bi došao do tačnih podataka o pradedi odnosno čukundedi.Porodična slava u Umčarima Sv.Nikola. Pozdrav i unapred mogo hvala.

    Odgovori
    • Aleksandar I1

      Selo Umčari, kao ni zaseok Živkovac, nisu posebno obrađeni kod Riste Nikolića. Međutim, pominju se brojni Stojkovići pa i u okolini Grocke, ali vi niste naveli slavu pa je teško odgonetnuti koji bi od njih mogli biti vaši. Doseljenika je bilo sa raznih strana.

      Odgovori
  • Milodan

    Grabovac!

    Podaci o Grabovcu i prezimenima „od A do Š“ postavio sam na osnovu knjige Ljube Pavlovića „Antropogeografija valjevske Tamnave“. Sve što je ovde napisano je iz te knjige. Lično mislim da je Ljuba Pavlović, budući da sam obrađivao knjige i drugih autora jedan od ponajboljih hroničara naše prošlosti. Kako živim u Obrenovcu poznajem dosta ljudi iz Grabovca, ponajviše onih, koji su na ovaj ili onaj način vezani za fudbalski klub „Polet“ ili su, pak, radnici TENT-a gde sam i ja, do odlaska u penziju, radio.

    Odgovori
  • Milodan

    Toma Stojković!

    Odgovor vam je dao Aleksandar I1 a sve i da nije bilo bi vrlo teško da se „uđe“ u rodoslov, koji pravite, jer su tekstovi i podaci pisani od poslatih školaraca, koji je bilo nekoliko desetina te je i kvalitet tekstova u funkciji njihovih ambicija da ispune misiju , ispostavilo se istorijsku, tako da su podaci od sela do sela različitog kvaliteta. Drugo, početkom 19 veka su menjana prezimena tako da je i to razlog teškoće „ulaska u trag“ Vaše familije. Ne znam, moguće je da su Umčari (i Živkovac) administrativno u to vreme pripadali (možda) Smederevu. Treba pokušati, postoji knjiga, ovde na sajtu. Koliko videh, u Rudovcima za Stojkoviće nešto drugi piše, citat:
    -Spasići (Rankovići drugi, Živanovići, Stojanovići, Stojkovići, Tanasijevići i Pekići – danas Petrovići) su jedan rod, doselili su se iz Zeba u Livanjskom srezu, Jovanjdan.

    Pozdrav, Hristos Vaskrese -Vaistinu Vaskrese!

    Odgovori
  • Toma Stojković

    Poštovana gospodo Aleksandre I1 i Milodane, veoma sam vam zahvalan na vašim odgovorima.Sve sam pročitao i o Stojkovićima iz knjige Petra Petrovića Šumadijska Kolubara ali to je druga Familija sa istim prezimenom, u drugoj knjizi Dr.B.Drobnjakovića Smederevsko podunavlje i Jasenica pronašao sam izvode o Stojkovićima koji su se doselili u Umčare zaseok Živkovac, koji slave Sv.Nikolu ali više ništa nema što bi meni pojasnilo poreklo mog pradede Ilije Stojkovića koji je došao u selo Rudovce i nastanio se na imanju moje prababe. Očekivao sam više da proćitam u knjigama Riste Nikolića ali ste mi dali objašnjenje da ta knjoiga nije još obradjena. Ponavljam da je slava mog pradede Sv.Nikola pa ako nešto pronadjete Vi me obavestite-. Unapred veliko hvala.

    Odgovori
    • Aleksandar I1

      Tomo,
      ne znam da li vam je od neke pomoći, ali u “Okolini Beograda“, autora Riste Nikolića, pominju se Stojkovići što slave Sv. Nikolu. Za njih se kaže da im je predak Despot Stojković došao kao dunđerin iz Poreča (Makedonija). Radi se o Velikom Selu blizu Dunava, nešto severnije od Vinče.
      Za svaki slučaj pomenuću i sledeće iako mislim da nisu povezani sa vama:
      – Stojkovići sa slavom Sv. Nikola ima i u Rušnju. Dimitrije Stojković došao iz Bugarske oko 1870.g.
      – Stojkovići, Sv. Nikola, iz Umke. Došli u selo u vreme Karađorđa.

      Borivoje Drobnjaković “Smederevsko Podunavlje i Jasenica“
      selo UMČARI – Stojkovići, 6 kuća, slave Sv. Nikolu. “Bugari“ stanuju u zaseoku Živkovac.
      Ovo znači da su vam preci došli iz krajeva koji se graniče sa Bugarskom ili čak sa teritorije današnje Bugarske. Bilo dobro istražiti vezu sa Stojkovićima u Rušnju jer i oni drže da su iz Bugarske.

      Odgovori
  • Toma Stojković

    Gospodine Aleksandre I1,veoma sam Vam zahvalan na vašem trudu i neizmernom zalaganju oko pronalaženja podataka mojih predaka. Ukoliko saznam nešto više svakako ću Vam se javiti sa detaljnim podacima ukoliko ih bude. VELIKO HVALA I POZDRAV.

    Odgovori
  • Milodan

    Poreklo stanovništva sela Amerić, Gradska opština Mladenovac – Grad Beograd. Prema knjizi Borivoja Drobnjakovića „Kosmaj“.

    Položaj sela.

    -Selo je poglavito na pinosavskoj površi, koju na istoku proseca Veliki Lug. Kuće su po stranama Ploče, Grabovca i ostalih potoka i jaruga.

    Vode.

    -Kroz selo protiču Grabovac i Ploča, koji čine Reku, pritoku Velikog Luga.
    Izvori su: Krivodo, Veliki Bunar, Točak, Ploča, Česma u Rakendolu i Bukova Voda.

    Zemlje i šume.

    -Livade su u Lugu, Rečici i Bastavu a vinogradi naročito na Ploči, Parlogama i u Rakendolu. Ostala imanja su na mestima: Bukova Voda, Brestova Međa, Bakčine, Belo Polje, Bastav, Brgljočevac, Bare, Vodeničina, Golubovo Polje, Grošan, Jelendo, Krušik, Stanovi, Parloge, Taborište i Cajbara.

    Tip sela.

    -Selo je razbijenog tipa i deli se uglavnom na tri kraja-zaseoka: Grošan, Školski Kraj i Vis.

    Starine u selu.

    -Pored „Starog Puta“ ima nekoliko velikih ploča i kamenova bez natpisa. Zbeg je bio kod Hajdučke Česme.

    Ime selu.

    -Po predanju, selo je nekada bilo bilo u Selištu, gde su danas njive. Priča se da je u Ameriću živeo spahija Omer. Po kome je selo dobilo ime „Omerić“, od koga je postao današnji naziv sela.

    Postanak sela i poreklo stanovništva.

    Selo je bilo u sastavu Vićentijeve knežine; godine 1818. je imalo 30 a 1822. 40 kuća. Godine 1846. Amerić je pripadao kosmajskom srezu i imajo je 41 kuću. U vreme naših ispitivanja selo Amerić je imao 134 kuće.
    -Čojanovići (Dimitrijevići, Peronijevići i Stepanovići) se smatraju za najstariji rod u selu. Starinom su iz Bosne odakle su njihovi preci odavno pobegli „zbog krvi“. Slave Nikoljdan.
    -Vujičići (Radojkovići, Milosavljevići, Uroševići, Ivkovići, Milinkovići, Milivojevići, Gavrilovići, Jovanovići i Milićevići) su takođe stari rod. Imaju rođake u Kovačevcu i Koraćici (Čokići) i Vlaškoj (Marinkovići) Čokići u Koraćici vele da su im stari doseljeni pe 300 godina od Peštera dok oni iz Kovačevca ne znaju za svoje poreklo. Međutim, Vujičići tvrde da su im stari doseljeni od Skadra, kao da su im rod Čokići u Kovačevcu i Koraćici i Marinkovići u Vlaškoj. Slave Nikoljdan.
    -Vasiljevići (Petrovići, Sevanovići, Markovići i Pavlovići). Svi su potomci jednog pretka (Mirko se zvao) koji se doselio „od Peći“. Do skora su se prezivali Vasiljevići. Mirko je imao brata Miroslava-Rajka o od njega su:
    -Radivojevići (Životići). Svi slave Stevanjdan.
    -Smiljanići (Markovići i Nikolići) ne znaju odkuda su starinom. Zna se da su bežali „preko“ u Srem i zbog toga ih zovu „Sremcima“, slave Nikoljdan.
    -Blagojevići ne znaju za svoju starinu. Pričaju da su i oni „prelazili preko“, gde im se nije dopalo pa su se vratili. Održavali su veze sa nekim „Čikarizima u Sremu“, slave Nikoljdan.
    -Ilići su iz Mladenovca gde imaju rođake, slave Đurđevdan.
    -Kuzmanovići. Ranko se doselio iz Malog Požarevca – gročanski srez i oženio se udovicom iz Vlaške koja mu je dovela pastorke. Ranko slavi Jovanjdan a pastorci Đurđic.
    -Stanojevići (Dunići). Stanoje, deda čoveku od 70 godina, došao je iz Matejevca kod Niša, najpre u Jagnjilo. Po Ameriću prodavao bakvice, pa mu se ti dopadne i nastani se, slave Jovanjdan.
    -Živanovići, Ilići, Markovići i Sojadinovići su Cigani-Romi, doselili iz Kusatka (Jasenica), slave Nikoljdan i Sv. Petku.
    -Novakovići su nepozantog porekla, slave Aranđelovdan.
    -Kovačevići su nepoznatog porekla, slave Nikoljdan.

    Odgovori
  • Milodan

    Poreklo stanovništva sela Babe, Gradska opština Sopot – Grad Beograd. Prema knjizi Borivoja Drobnjakovića „Kosmaj“.

    Položaj sela.

    -Veći deo sela je na desnoj strani Bapskog Potoka, koji se zajedno sa svojim pritokama jako usekao u ripanjsku površ. Kuće su većinom po stranama; samo nekoliko kuća je u dolini i to od skora.

    Vode.

    -Selo se služi vodom sa izvora Brajilovca i Točka.

    Zemlje i šume.

    -Delovi seoskog atara su: Anatema, Krčevine, Zmijačinjak, Kolišta, Rnjinac (ovde ima ostataka Madžarskog Groblja), Bučije, Bećarski Laz, Ornice, Parloge, Glavčine, Mlaka, Krčevina, Plandište i Marinac.
    U ataru ovog sela nalazi se svega oraće zemlje 191 dan, zavate 2 dana kosanice 230 (?) i vinograda 67 motika; ostalo je se žirorodna gora, ševarice nema. Parloga nema. Ziratna zemlja je više divjačna. A na ovom ataru naseljeno je selo Babe još od vremena pokojnoga Karađorđa, koje se iz 24 kuće sastoji i spahiji se plaća samo desetak.
    Tip sela.

    -Selo je razbijenog tipa.
    Krajevi sela nose imena rodova, Novičići, Pešići itd.

    Starine u selu.

    -U blizini izvora Točka su Crkvine, gde ima ostataka, temelja negdašnje crkve.

    Postanak sela i poreklo stanovništva.

    -Babe su novije naselje. U spisku iz 1834. godine pominje se Alija Babe, čije granice „počinju od Navrta, na Moraku, Anište ka Ropočevu, Na Zmijačinjak, na Parcansku među, na Izvorac, na Zlataru, od Guberevca na Prutem Reku, na Gradište, od Stojnika na Svatavsko Groblje pa opet na Navrte. Veličina atara su dužine i širine od 45 minuta hoda.
    Iz napred navedenih podataka vidimo, da je na mestu naselja Babe bilo naselje i za vreme Karađorđa. Selo je 1818. godine pripadalo Vićentijevoj knežini i imalo je tada 16 kuća. Godine 1822. je u sastavu iste knežine bilo 17 kuća. Godine 1846. pripadalo je kosmajskom srezu i imalo je 25 kuća a 1921. godne 89 kuća.
    -Novičići se smatraju za najstariji rod, slave Aranđelovdan. Starinom su od Sjenice. Najpre su se nastanili u Đurincima, pa kako se tu „u ravnici metiljavile ovce“ presele se u Babe „gde je za njih, stočare, zemljište bilo povoljnije“. Sa njima su u rodu:
    -Simići (Nedeljkovići i Milojevići), koji takođe slave Aranđelovdan.
    U starije rodove ubrajaju se:
    -Pešići (Rankovići, Đorđevići i Ilići), slave Jovanjdan čiji su preci došli iz Mokre, belopalanački ssrez, i to najpre u Đurince odakle docnije pređu u Babe. U Đurincima imaju rođake Vojinoviće.
    -Milići i Petkovići su rod Novičićima, slave Aranđelovdan.
    -Kačarevići su se doselili iz Kačera, slave Đurđic.
    -Kitanovići slave Aranđelovdan. Rod su Pešićima. Ušao ženi u kuću i primio njenu slavu.
    -Stankovići su se doselili iz Koraćice, slave Nikoljdan.
    -Mitrovići su iz Kačera, slave Nikoljdan.
    -Lazići slave Simeundan. Misle da su poreklom iz Homolja.
    -Mitrovići, Mihajlovići, Stanojevići, Bošnjakovići i Kostići su Cigani-Romi, nastanili su se izvan sela i obrazovali „Cigansku Malu“ u blizini državne šume, doseljeni su poglavito iz okoline, rade zemlju, izrađuju kašike i vretena, bave se sviranjem, slave Jovanjdan i Aranđelovdan.
    Nepoznatog porekla su:
    -Milićevići, slave Nikoljdan.
    -Trifunovići (Milinkovići i Radenkovići), slave Trifundan.
    -Simići, slave Stevanjdan.

    Odgovori
  • Milodan

    Poreklo stanovništva sela Beljina, Gradska opština Barajevo – Grad Beograd. Prema knjizi Borivoja Drobnjakovića „Kosmaj“.

    Položaj sela.

    -Pošto primi Pruten, Stojnička Reka savija od severozapada jugozapadu i kroz Beljinu teče pod imanom Beljanica. U dolini Beljanice nema kuća, tamo su poglavito njive i livade. Tek od druma, pored koga su škola, crkva, nekoliko dućana i mehana, pa uz strane Vrapčijeg Brda, Visa i Karaule, penju se seoke kuće.

    Vode.

    -Kroz selo protiču potoci: Đermača, Dumača i Vodica. Glavniji izvori su: Trska, Veliki Bunar, Đurđevac, Česma i Istočnjak.

    Zemalje.

    -Imanja su na Zbegovištu, Ćupurovcu, Stranama, Kućerinama, Vrtačama, Vujincu, Klenovcu, Turskim Njivama, Osretku, Ornicama i Belim Vodama.

    Tip sela.

    -Selo se deli na krajeve: Brđanski, Lužanski, Štunjski, Torlački i na Čaršiju.

    Starine u selu.

    -Po ostacima iz prošlosti može se tvrditi da je Beljina starije naselje. U crkvenoj porti, sa južne strane, postoji spomenik nekoga Vuksana, za koga se priča da mu je šest sinov poginulo na Kosovu.

    Ime selu.

    -Predanje veli da su ovde bile kolibe nekoga Belje, po kome je selo dobilo ime..

    Postanak sela i poreklo stanovništva.

    -Za vreme austrijske okupacije, u prvim desetinama 18. veka pominje se naselje Bilena. Godine 1732. godine se pominje hram Sv. Arhangela u Beljini a iste godine se pominje ovo selo staroslovennskim pismom u kome se navode podaci (pretpostavljam o popisu kuća i poreskih obveznika, op. Milodan).
    U izvodu iz pisma Kapetana Katića od 28. 12. 1832. godine „Spisku novosagrađenih crkava u kapetaniji turijskoj“ zabeležana je i crkva Beljanska početa sa gradnjom za veme vladavine Gospodara Đorđa (Karađorđa) od 1813 a završena 1831. godine.
    O starini i poreklu rodovoa zna se ovo:
    -Torlačići (Grčići, Tanaskovići, Petrovići i Tanasijevići) slave Trifundan a starinom su „Bošnjaci“. U beogradskom Resniku imaju rođake, Srećkoviće. Po njima se i kraj u kome žive zove Torlački.
    -Mitići i Cvetkovići, slave Aranđelovdan. Predak „Bugar“ Mita „došao je od Morave“ i hteo se nastaniti u Lužanskom Kraju, ali „su branili“ Nenadovići i Vićentijevići, te se ona „namesti“ u Vrtačama blizu Manića. Sa njima su rod Cvetkovići.
    Stariji rodovi, koji ne znaju svoje poreklo:
    -Devetakovići, slave Đurđevdan.
    -Vićentijevići (Đurđevići), slave Đurđic.
    -Milanovići (Petrovići, Ilići, Pantići, Jovanovići i Lazarevići), slave Lučindan.
    -Nenadovići (Aranđelovići), slave Nikoljdan.
    -Radojičići, salve Đurđic.
    -Stevanovići (Petrovići, Milići i Lazarevići), slave Jovanjdan.
    -Simići, slave Stevanjdan.
    -Markovići, slave Đurđic.
    -Radojevići, slave Nikoljdan.
    -Ninkovići (Mihailovići) slave Nikoljdan. Ninkovići ne znaju odakle su starinom. Imaju rođake u Vojki – Srem. Neki od njih se prezivaju Sremčevići.
    -Ljubinkovići slave Nikoljdan. Deda im se doselio iz Guberevca od Ljubinkovića.
    -Markovići (Švabići) slave Nikoljdan. Deda Marko je pred Ustanak došao iz Ašanje u Sremu – zemunski srez.
    -Stoiljkovići slave Stevanjdan. Otac se doselio 1873. godine iz Prisjana – nišavski srez.
    -Sremčevići, slave Jovanjdan. Otac došao 1887. godine iz Konatica – srez posavski.
    -Markovići, slave Stevanjdan. Doselili se iz Sibnice gde imaju rođake.
    -Maksići, slave Nikoljdan. Praded se doselio iz Pelinca – žegligovski srez.

    Odgovori
  • Milodan

    Poreklo stanovništva sela Vlaška, Gradska opština Mladenovac – Grad Beograd. Prema knjizi Borivoja Drobnjakovića „Kosmaj“.

    Položaj sela.

    -Selo je na pinosavskoj i ripanjskoj površi, koje su prosečene dolinama Velikog i Veljinog Potoka i potoka Ive.

    Vode.

    -Glavniji izvori u selu su: Vojvodinac, Inđina Voda, Bukovac, Stublina i Buredeljica.

    Tip sela.

    -Selo je razbijenog tipa i deli se na „Ovaj“ i „Onaj Kraj“, koje razdvaja Veljin Potok. Između krajeva je „sredina sela“ sa školom, crkvom, sudnicom i mehanom; tu je i česma Vojvodinac. Pored ovih, ima i jedan deo odvojen kraj sela u Šeševici (čije je groblje u Parlogama). Još pre 15-20 godina pojedinci su počeli odlaziti na imanja i tako se osnivaju novi krajevi. U Vlaško Polje se odselilo nekoliko kuća Jankovića i Jovančevića. Oni su formirali kraj u blizini železničke stanice i pored Krgujevačkog Druma. Pre 15-20 godina otišli su u Vis Milićevići i Mišići; u Prelepac Bukvići, Pavlovići, Rakići i Brkići; u Inđinu Vodu – Lazići; u Krušik – Jankovići, u Stublinu – Petrovići i u Mostinu Radojkovići.

    Starine u selu.

    -U „Starom Groblju“, u blizini kuće Milisava Rakića, stoje velike kamene ploče a u Varovnicama „tugle“ i drugo.
    -U potesu Kokorinu, u dolini istoimenog potoka, po predanju koje se do danas održalo, postojalo je selo Kokorin, iz koga je „za vreme Kosovske Bitke otišlo sedamdeset kopljanika, koji su tada izginuli“. I danas seljaci prilikom kopanja i riljanja nalaze ostatke od kamena i cigala. Predanje dalje kaže „da je selo opustolo i bilo pusto čitavih 200 godina“.

    Ime selu.

    „Posle Kosovske Bitke, na 200 godina, prvi se doseljavaju tri brata: Vladisav (Vlajko), Mladen i Rajko. Došli su „od Kosova“ i nastanili su se u kraju koji se danas zove „Šišmanski“, istočno od crkve. Vlajko ostane po njemu selo je dobilo današnje ime, Vlaška. Mladen i Rajko krenu dalje i prvi zasnuje selo Mladenovac a drugi Rajkovac. Ne zna se kako su se ova braća prezivala. Od njih danas nema potomaka.

    Osnivanje sela i poreklo stanovništva.

    U Langerovoj karti ovo naselje je ubeleženo po imenom Vlaska. Pripadala je Vićentijevoj knežini i imalo je 1818. godine 51 a 1822. godine 61 kuću. Godine 1846 Vlaška ulazi u sastav kosmajskog sreza i imalo je 85 kuća. Po popisu iz 1921. godine selo je imalo 369 kuća.
    Posle Vlajka doselili su se:
    -Vujići (Odžkovići), slave Miholjdan. Ranije su se prezivali Kuzmanovići. Odžakovićima ih, vele, zovu zbog toga što su prvi u selu na svojoj kući „izbili“ odžak. I oni su „od Kosova“. „Lutajući ovim krajevima naišli su na Vlašku, upravo na Vlajkovu kuću i da bi bili u društvu, stanu ovde“.
    -Rakići (Milovanovići), slave Đurđic. Ranije su se prezivali Risimovići. Došli su od Kosova u isto vreme kada i Vujići.
    -Pejanovići su iz istog kraja i u isto vreme, kada i Rakići, se doselila i ova familija. Ranije su se zvali Ivkovići, slave Aranđelovdan.
    -Šuveljaci (Pavlovići, Pavkovići, Ilići, Dikići, Mateići, Jevtići, Ninkovići, Marići, Budžići-Živanovići, Dimitrijevići, Milićevići, Mirkovići i Mišići), slave Nikoljdan. Predak Šuveljaka je „iz južnih krajeva“, slave Nikoljdan.
    -Jankovići, slave Jovanjdan. Doselili su se od Pirota. Janko je predak Jankovića i imao je sinove Todora, Nikolu i Lazara. Todor je trgovao „sa prekom“, prvi je u Vlašku doveo učitelja Negovana „iz preka“ i „otvorio školu“ u jednoj svojoj kućici. Njegovim trudom, uz pomoć naroda, podignuta je i crkva brvnara koja i danas postoji.
    -Stankovići: Predak Stankovića, Stanko, došao je sa Tomom i Antonijem. Imao je i brata Ivka od koga su:
    -Jabukići, slave Jovanjdan.
    -Jovančevići (ili Jovanovići). Predak Jovančevića Jovanča Čamdžić imao je sinove Miloja i Milenka, slave Jovanjdan.
    Stankovići i Jovančevići (ili Jovanovići) su, kao i Jankovići, doseljeni od Pirota.
    -Marinkovići, slave Đurđic. Marinka i Janka je dovela mati iz Kovačevca. Preudala se za Miloša Nogića (danas Pavlovići) iz roda Milosavljevića. Kada su Marinko i Janko poodrasli, očuh ih vrati u Kovačevac. Na putu ih sretne spahija, vrati ih nazad u Vlašku, uzme polovinu imanja od Rake Rakića i njima dodeli. Rod su im Vlajići (Čokići) u Kovačevcu, Čokići u Koraćici i Vujičići u Ameriću.
    -Šišmanci (Petrovići, Jocići i Nedeljkovići), slave Stevanjdan. Predak Šišman došao je „sa Kosova“.
    -Brkići (Jovanovići) slave Đurđic. Jovan „Brka“ bio je sluga kod Jovančevića, oženio se i ostao u selu. Ne zna se odakle je došao. Imao je tri sina od kojih sa današnji rodovi.
    -Bukvići, slave Đurđic. Predak Stojan, kovač, došao je iz Prilepa. Imao je dva sina, Petra i Petronija, Petronije je imao sina Stevana, koji je bio „debeo kao bukva“ zbog čega su ga nazvali „Bukva“ pa se prema tome i ceo rod preziva Bukvići. Petar je imao sina Pantu, Panta je imao Miloša i Milovana Od Miloša su:
    -Miloševići a od Milovana:
    -Milovanovići.
    -Milosavljevići (Pavlovići), slave Đurđic. Braća Milisav i Marjan doselili su negde „iz okoline“. Od Milisava su Milosavljevići a od Marjana, po njegovom unuku Pavlu, Pavlovići.
    -Avramovići, slave Aranđelovdan. Sima, Avramov otac, došao je iz Crne Gore u Jagnjilo, gde je umro. Žena mu se preuda u Vlašku u Jovanoviće (Rožiće) i dovede Avrama. Avram je imao sedam sinova od kojih su današnji Avramovići.
    -Kovačevići, slave Vavedenje. Petar Kovačević doselio se 1848. godine od Arilja.
    -Lukići (Malići), slave Trifundan. Ranije su se prezivali Otmanovići a Turci su im dali nadimak Đebaci. Starinom su „od južnih krajeva“.
    -Kuzmići, slave Đurđevdan. Ne zna se odakle su. Bila su dva brata, Sima i Kuzman. Sima je, po presudi kneza Jevrema Obrenovića, streljan u Ripnju, što je psovao „Miloša u bradavicu“. Od njega nema potomaka. Kuzman nije imao dece. Kao udovac doveo je ženu sa pastorkom Markom iz Velike Ivanče. Oženio se treći put iz Nemenikuća, i treća mu žena dovede tri pastorka. Svi se oni prozovu Kuzmići i slave Đurđevdan. U Nemenuikućama su im rođaci Borikići. Kuzman je slavio Stevanjdan.
    -Lazići, slave Lazarevdan. Predak Lazar je došao iz okoline. Imao je tri sina, od kojih su današnji Lazići.
    -Miloševići, slave Jeremijevdan. Došla su četiri brata, Radosav, Rajko, Vule i Petar od Sjenice, posle 1809. godine. Doveo ih Todor Janković i „dao im Šeševicu na uživanje“.
    -Todorovići (Pavlovići), slave Đurđevdan, zovi ih „Erama“.
    -Đuričići, slave Nikoljdan. Mati se udala za nekog Babića i dovela ih iz Amerića.
    Todorovići i Đuričići žive u Šeševici.
    -Kokanovići (Miloševići), slave Đurđic. Po ocu Milošu zovu se i Miloševići. Miloša su zbali „Kokan“ pa po tom zovu i Kokanovići. Miloš je došao iz Amerića..
    -Jovanovići („Rošići“), slave Jovanjdan. Predak Jovan došao je iz Pirota. Bio je artiljerac i posle rata „rovašen“, te ih u šali zovu i Rošići. Jovan je imao četiri sina od kojih su danas Jovanovići.
    -Gajići, slave Jovanjdan. Gaja se doselio iz Amerića, gde su se prezivali Pavlovići.
    -Gajići, slave Nikoljdan. Gaja Krnjak se doselio „iz okoline“.
    -Mitrovići, slave Đurđic. Mitrov otac Paun došao je „od Timoka“ i doveo Mitra.
    -Jankovići, slave Lučindan. Otac se doselio iz Zagorice u Jasenici.
    -Matići, slave Đurđic. Ne znaju odakle su se doselili. Njihov predak Mita ja zauzeo i iskrčio imanje u Šeševici.
    U „Parlogama“ su naseljeni Cigani-Romi.
    -Jovanovići. Stevan se doselio iz Đurinaca, gde ima rodbinu, Jankoviće i druge. Starinom su iz Maminca – preševski srez. Stevan je bio ciganski kmet za vreme Tase aračlije. Imao je šest sinova i od njih su:
    -Stevanovići (Vasići), slave Nikoljdan i Đurđevdan.
    -Stankovići su posebna familija, slave Sv. Petku.

    Odgovori
  • Milodan

    Poreklo stanovništva sela Mala Vrbica, Gradska opština Mladenovac – Grad Beograd. Prema knjizi Borivoja Drobnjaković „Kosmaj“.

    Položaj sela.

    Mala Vrbica je na pinosavskoj površi, koju proseca Bukova Voda, pritoka Velikog Luga.
    U spisku sela beogradske nahije iz 1834. godine od brojem 10 pominje se Mala Vrbica (pisano na stroslovenskog jeziku) čija granica počinje „od Jankove vodenice, na jazbinu, na bere Ćuturnice, na Štrkovu Baru, na Crnu baru, na reku uz lug na Jankovu vodenicu“. Veličina sela je u dužini i širini na pola sata hoda.

    Vode.

    -Glavni izvor je Seoski Bunar.

    Zemlje i šume.

    -Delovi seoskog atara su: Bavani, Dugačka Jaruga, Iva, Kovanluk, Lukanja, Pašinac – gde ima starih grobova, Trstena i Štrkovica gde se nalazi današnje gorblje. U ataru ovog sela nalezi se svega oraće zemlje 78 dana, zavate 37 dana, kosanice 74 dana i 3 motike vinograda; ostalo je rodna gora, ali u ovoj gori jadva da ima „peti tal“ žirorodne zemlje, a ono drugo sve je mlada ševarica, zatim više od pola divjačna… dalje piše:
    „Na ovoj aliji naseljeno je selo Vrbice koje se iz 13 kuća sastoji i zirati 76 dana oraće zemlje, 36 dana zavate, 72 dana kosanice i 3 motike vinograda i iz sela Amerića od dve kuće zirate na istoj aliji 2 dana oraće zemlje, 1 dan zavate i 2 kose kosanice. Rečena Vrbica bez ove alije biti ne može a Amerić biti bez ove alije može. U vreme kada je alija spahiji prinadležala, plaćali su Vrbovčani 40 groša“.

    Postanak sela i poreklo stanovništva.

    – Ove podatke, piše Borivoje Drobnjaković, dopunićemo predanjem. Predanje kaže da je alija pripadala Belom Spahiji i da se zvala Mala Alija. Kada je Živko, predak Živojina Žujovića, posle raseljavanja Ješevca 1826. godine došao ovamo, zatekao je pustu u i nenaseljenu. Predanje još kaže, da su ovuda prolazile „Ere“ i da im se mesto dopalo. Zatraže od spahije da kupe aliju. On to prvo ponudi stanovnicima Amerića. Kako oni nisu mogli da plate koliko je spahija tražio „200 gorša i dve oke masla“, on je proda „Erama“.
    Selo je 1846. godine imalo 15 kuća i pripadalo je kosmajskom srezu. Danas čini političku opštinu sa Amerićem i ima 54 kuće.
    -Žujovići su jedan od najstarijih rodova u ovom selu, rođaci su sa Žujovićima u Nemenikućama, slave Aranđelovdan.
    -Janoševići su starinom od Sjenice – Sandžaka, slave Aranđelovdan.
    -Nikolići, slave Đurđic. Praded se doselio iz Trešnjevice u Jasenici gde su im rod Đurići, koji su se doselili iz Suvodola na Pešteru.
    -Borići, slave Cara Konstantina i Caricu Jelenu. Starinom su od Bitolja, odakle su došli u Planinicu – srez kolubarski pa odatle u malu Vrbicu. Od istoga roda su:
    -Grujići, Milanovići i Miloševići. Zovu ih „Bitoljcima“.
    -Filipovići su došli iz Rakova – ljubićski srez, slave Aranđelovdan.
    -Gajići su se doselili iz Trešnjevice u Jasenici, gde su im rod Stojići, poreklom Sjeničani, slave Nikoljdan.
    -Radonjići su se doselili iz Rajkovca u Jasenici, slave Đurđevdan.
    -Markovići. Slave Nikoljdan. Preci su im se doselili iz Bosne, ne znaju iz kog mesta.
    -Stevanovići su došli od Užica, slave Alimpijevdan.
    -Davidovići su doseljeni iz Koraćice od istoimene familije, slave Đurđic.
    -Dunići su došli iz Morače, slave Aranđelovdan.
    -Nikolići su došli iz Vrbice u Jasenici, slave Aranđelovdan.

    Odgovori
  • Milodan

    Poreklo stanovništva sela Guberevac, Gradska opština Sopot – Grad Beograd. Prema knjizi Borivoja Drobnjakovića „Kosmaj“.

    Položj sela.

    -Guberevac je na ripanjskoj površi, koja je jako raščlanjena, zbog čega je selo razbijenog, gotovo starovlaškog tipa. Uz to su se i rodovi dele i odeljeni članovi odlaze na imanja.

    Vode.

    -Glavniji izvori u selu su: Pruten, Točak, Bezdan i Dobrica.

    Zemlje.

    -Delovi seoskog atara su: Gomilice, Vrbovac, Preki Gaj, Vrtače, Umka, Bojišta, Bodoljin, Navrci, Borovik, Mačije Rupe, Ravni Rit, Zlatara, Selica, Suvodol, Ornice, Glavčine, Lovenjak, Stublo, Poljane, Krušik i Buk.

    Tip sela.

    -Selo je, kao što je već rečeno razbijenog, skoro starovlaškog tipa. Deli se na: Staro Selo, Glavicu, Dubrave, Rt, Reku, Ševarice i Todorovićski Kraj.

    Postanak sela i poreklo stanovništva.

    -Guberevac je starije naselje. Langer je na karti zabeležio pod imenom Kubrowce Prve kuće su bile u „Starom Selu“ u čijoj je blizini današnje groblje. U blizini ovoga je i „Madžarsko Groblje“. Po predanju mnogi su napustili selo i bežali u Banat i Srem a zbog turskog zuluma i strogog guberevačkog bega. Neki rodovi su tamo ostali, neki su se vratili i danas u Banatu i Sremu imaju svoje rođake. Nekoliko rodova, koji su pobegli iz Guberevca, zadržao je „dobri beg ošljanski“ i naselio ih u Ošljane, odakle su se docnije preselili u Grbulju, današnju Staru Vinču i to su prvi doseljenici u Vinči. Guberevac se nalazio u sastavu Katićeve knežine i imao je 1818. godine 52 a 1822. godine 55 kuća. Godine 1846. godine pripadali je turijskom srezu i imao je 70 kuća a 1921. godine ovo selo je imalo 193 kuće.
    Kao najstariji rodovi smatraju se:
    -Bosankići (Miloševići), slave Nikoljdan.
    -Nenadovići, slave Nikoljdan.
    -Đosići, slave Nikoljdan. Ćosići pričaju, da su njihovi stari bežali „preko“ i da imaju rođake u beogradskoj Vinči.
    U stare rodove ubrajaju se i:
    -Jakovljevići (Gavrići, Jeremići i Obradovići), slave Stevanjdan. Njihov predak Jakov „doselio od Užica“.
    -Čupići (Milojevići), slave Lazarevdan. Ono su starinom iz Hercegovine a imaju rođake u beogradskoj Vinči i u Sremu.
    Stari rodovi su i:
    -Todorovići (Mijailovići, Nedeljkovići, Pavlovići, Gajići i Rankovići), slave Nikoljdan.
    -Lazarevići (Ćurčići), slave Petrovdan.. Oni vele da su iz „preka“.
    -Tomići, slave Jovanjdan. Oni su takođe bežale „preko“, gde imaju rođake.
    -Gačići (Jankovići, Ivankovići, Petrovići, Nedeljkovići i Nikolići), slave Nikoljdan. Koji su, kad su pošli „preko“, ostavili košnice u potoku Ljepojevcu i po povratku ih na istom mestu našli.
    -Dražići (Ljubinkovići, Davidovići, Đurđevići i Markovići), slave Nikoljdan. Ne znaju za svoje poreklo. Bežali su „preko“. U Bežaniji kod Zemuna imaju rođake (Dražići).
    -Savići (Nikodinovići, Trifunovići, Stojkovići i Sapsojevići), slave Savindan. Praded Pavle došao iz okoline Šapca, gde je bio kapetan.
    -Nikolići (Plačići), slave Nikoljdan. Deda im se doselio „na imanje“, došao iz rudničkog okruga.
    -Petrovići, slave Aranđelovdan su iz Lipnja u Kačeru.
    -Jankovići, slave Aranđelovdan. Njihovi stari su došli iz Božice, srez bosiljgradskki.
    -Petrovići, slave Sv. Agatonija. Otac pobegao iz Bijelog Polja, gde je ubio Turčina na dan svoje slave. Zbog toga slave ovu slavu, ranije su slavili Đurđic, koji sada preslavljaju.
    -Petrovići, slave Đurđevdan. Kuće su im u Reci. Došli su iz“Erske“.
    Ne znaju svoje poreklo:
    -Belkići, slave Pantelijevdan.
    -Marjančići, slave Nikoljdan.
    -Živkovići, slave Pantlijevdan.
    -Spasojevići su Cigani-Romi, slave Novu Godinu – Sv. Vasilije.

    Odgovori
  • Milodan

    Poreklo stanovništva sela Dučina, Gradska opština Sopot – Grad Beograd. Prema knjizi Borivoja Drobnjakovića „Kosmaj“.

    Položaj sela.

    -Dučina je na stranama Dučinskog Potoka. Veći deo selo južno od potoka i pruža se sve do izvora Dučinca a manji je severno od potoka, na Petlovači.

    Vode.

    -Meštani se služe poglavito vodom sa đermova (bunara). Izvan sela su izvori: Dučinac, Ločevac, Stublina, Jasen i Ciganka. Ločevac se smatra da je lekovit.

    Zemlje.

    -Najbolje njive i livade na mestima: Momina, Dučinac i Selište. Osim toga, seoska imanja su i na mestima: Jastrebaru, Kosi, Grabovcu, Petlovcu, Ciganki, Aljaji, Mramoru, Krivim Njivama, Vrlajama i Kulištu.

    Tip sela.

    -Dučina je šumadijskog, razređenog tipa i deli se na krajeve: Selište (Selištanski Kraj), Arnautski Kraj, Dajićski Kraj i Petlovac.

    Ime selu i krajevima.

    -Po predanju selo je nekada bilo u Selištu, u izvoru potoka Dučinca. „Tu je živeo vojvoda Duč, koji je odveo na Kosovo osamdeset konjanika od kojih se nijedan nije vratio“. Po Duči je nazvan potok Dučinac i današnje selo. Bežali su „preko“ i tada je selo bilo gotovo opustelo. Kada su se kasnije povratili i neki rodovi su se zadržali desnoj obali Dučinskog Potoka, čuli su pevca da kukuriče, po tome se, vele, taj kraj nazvao Petlovac.

    Postanak sela i poreklo stanovništva.

    Langer je ovo naselje zabeležio pod imenom Tutczina. Godine 1818. Dučina je imala 17 a 1822. godine 20 kuća i ulazila je u sastav Katićeve knežine. Godine 1921. Dučina je imala 146 kuća.
    -Milijanovići (Milinkovići, Jovanići i Simeunovići), slave Sv. Jovan Zlatousti, su starinci. Vele da su došli iu okoline Pančeva. Verovatno, da su tamo prvo prebegli „preko“ pa se otuda vratili.
    -Mišići, slave Đurđevdan, oni su doseljeni iz Bosne.
    -Lazarevići (Živanovići), slave Đurđevdan. Starac od 70 godina ne zna za poreklo, zna da su njegovi stari bežali „preko“.
    -Mijailovići (Ivkovići i Jankovići), slave Mitrovdan. Predak Stojadin je došao od Sjenice. Bili su u „bežaniji“.
    -Ostojići (Stevanovići), slave Đurđevdan. Praded Gaja došao je iz okoline Tuzle kada je Karađorđe oslobodio Šumadiju. Najpre se zadržao u Branetićima – takovski srez, pa prešao ovde zbog pitomine. U Branetićima imaju rođake – Ostojići.
    -Popovići, slave Nikoljdan. Starinom su Sjeničani. Zovu ih „Erama“. U Koletini (Jasenica) imaju rođake – Vujoviće.
    -Sarići, slave Nikoljdan. Njihovog pradedu Petra dovela je mati iz Mirosaljaca – kolubarski srez – gde imaju rođake – Sariće.
    -Danilovići (Milićevići), slave Lučindan su doseljeni iz okoline Užica.
    -Bankoići (Đerkovići), slave Mitrovdan, Oni su od Sjenice, Stanuju u „Arnautskom Kraju“. Zovu ih „Arnautima“. Sa njima su rod Maksići.
    -Ilići, slave Nikoljdan. Stari su im doseljeni iz „užičke nahije“.
    -Stojanović, „Bugarin“, ne kaže se odakle su niti koju slavu slave.
    Nepoznatog porekla su:
    -Živkovići;
    -Nikolići;
    -Terzići;
    -Stekići;
    -Radovanovići i;
    – Marinkovići.
    Gore pomenute porodice slave Đurđevdan.
    -Pavlovići su Cigani-Romi, slave Aranđelovdan, doselili su se iz okoline.

    Odgovori
  • Milodan

    Poreklo stanovništva sela Đurinci, Gradska opština Sopot – Grad Beograd. Prema knjizi Borivoja Drobnjakovića „Kosmaj“.

    Položaj sela.

    -Đurinci leže na kosama između potoka Kokorina i Velikog Luga, odnosno između železničke pruge koja ide dolinom Luga i druma Beograd – Kragujevac. Ima nešto kuća istočno od druma.
    Tu je bila alija, koja se pominje u „Spisku svih alija nahije Beogradske“ pisane na staroslovenskom (op. Milodan) nalazeći se u godini 1834. Granica alije Đurinaca počinjala je „od strane Ropočeva, od Stanojeve njive putem na Bulinu Ravan, do na vrh Kokorina, niz potok Kokorin do Selišta na Đurinu njivu, po vrh Vreockog dola na Pavkovića njivu uz reku, opet, na Stanojevu njivu. Veličina sela je jeda sat hoda po dužini i pola sata hoda po širini.

    Vode.

    -Glavniji su izvori u selu: Zminjak, Karličina, Duboka Jaruga i Stubline.

    Zemlje i šume.

    -Njive su na mestima: Vrelski Dol, Vukojevac, Bučije, Kokorin i Luka. Livade su na mestima Mandarine, Bunarić i Stubline a šume na Vukojevcu i Kokorinu.
    U ovoj aliji nalazi se svega oraće zemlje 83 dana, zavate 12 dana, kosanice 84 kos. i vinograda 26 motika; ostalo je žirorodna gora, u lug zarasle zemlje nema. Zemlja je poglavito pitoma. Spahiji niko ništa nije plaćao osim desetka. Rečeno selo bez ove alije biti ne može, budući da je na istoj aliji naseljeno.

    Tip sela.

    -Selo se deli na krajeve: Druminci (pored druma), Petkovića Kraj i Ciganske Kuće.
    Selo je novijeg postanka. Na pomenutoj aliji naselo je selo „Đurinac“, koje se sastoji od 18 kuća i ono su zemlju zirati.

    Postanak sela i poreklo stanovništva.

    -Kada su prvi doseljenici došli, zatekli su pustu aliju i najpre su se naselili u dolini potoka Karličine, odakle su se docnije premeštali i zauzeli današnje položaje. Đurinci su ulazili u sastav Vićentijeve knežine i imali su 1818. godine 10 a 1822. godine 13 kuća. Godine 1846. su pripadali kosmajskom srezu i imali 25 kuća. Godine 1921. godine selo je imalo 147 kuća.
    -Vojinovići su prvi ovamo došli, slave Jovanjdan. Doselio ih Vojin Jelić, otac starca Milije od 83 godine, iz Mokre – belopalanački srez. Rod su im Pešići u Babama.
    -Petkovići (Petrovići) su došli posle Vojinovića, slave Nikoljdan. Pejča Pavlović, deda čoveku od 80 godina, „krenuo je od Pirota“. Kada je sa sinovima došao ovde nastanio se u potoku Karličini, gde načini kolibu. U Natalincima (Jasenica) imaju rodbinu.
    -Lazići, slave Đurđevdan. Njihov predak Laza Bancar došao je u isto vreme i iz istog kraja odakle i Petkovići. I njih i Petkoviće zovu „Bugarima“.
    -Pešići, slave Sv. Vrači. Predak Peša došao je iz Trna.
    -Ćirići, slave Nikoljdan. Deda Ćira došao je iz Mokre – belopalanački srez. Njegov unuk ima 60 godina.
    -Petrovići (Dimitrijevići), slave Nikoljdan. Njihov se predak naselio najpre u Rogaču, odakle je došao ovamo. U Rogaču je došao od Trna. Zbog toga što je živeo u Rogači zvali su ga „Rogački“.
    -Jovanovići, slave Nikoljdan. Jovan „Hajduk“ došao je iz „Bugarske“.
    -Markovići (Lukići i Milivojevići), slave Đurđevdan. Došli su pre 60 godina iz Dragačeva. Zovu ih „Erovima“.
    -Stanojevići („Vlasi“), slave Sv. Petku. Deda Stojadin došao iz Homolja.
    -Đurići, slave Nikoljdan. Kao kočetari došli od Leskovca.
    -Sibinovići, slave Alimpijevdan. Njihov predak, kao strugar, došao od Bitolja. Zvali su ga „Goga“.
    Cigani:
    -Jankovići, Simići i Vasići, slave Nikoljdan, litija Đurđevdan. Došli su iz Maminca – preševski srez. Bili su čergari, pa kad im je naređeno da se moraju stalno nastaniti, ovi ostanu ovde a jedan deo ode u Vlašku. Najpre ih je bilo samo tri čerge u „Preseki“.

    Odgovori
  • Milodan

    Poreklo stanovništva Velika Ivanča. Gradska opština Mladenovac – Grad Beograd. Prema knjizi Borivoja Drobnjakovića „Kosmaj“.

    Položaj sela.

    Kroz selo protiče reka Besna koja dolazi sa Kosmaja. Selo se deli na „Ovaj“ i „Onaj Kraj“. U dolini Besne su škola, crkva, Zemljoradnička i Zdravstvena Zadruga, mehane, dućani i nekoliko kuća.

    Zemlje.

    -Delovi seoska atara su: Vodice, Vranovac, Jasenje, Klenje, Krušik, Prževina, Turčić, Ćukovac, Bele Vode, Dobre Vode, Konopljište, Kupinovac, Karaula, Mramor, Mrčevica, Prokop, Nerezine, Sikiljevac, Velike Livade, Đeram, Kovačice, Leska, Lipar, Crveni Potok i Ravni Lug.

    Tip sela.

    -Velika Ivanča je selo razbijenog tipa. U znatnom delu sele se pojedine porodice na svoja imanja, izvan sela, „u livade“. Odselilo se oko 80 porodica i njihovih kuća ima čak do Trnovog Brda, Čovke, Borišinca i preko potoka Slinčara.

    Postanak sela i poreklo stanovništva.

    -O starosti sela ne može se gotovo ništa pouzdano reći a i predanje o tome nije očuvano. Zna se da je za vreme Turaka u selu stanovao spahija i to u Reci, na mestu gde je danas kuća Nikolića. U blizini današnjeg groblja je Gumnište, gde se za vreme Turaka vrlo spahijsko žito. Velika Ivanča je ulazila u sastav Vićentijeve knežine i imala je 1818. godine 62 a 1822. godne 68 kuća. Godine 1846. selo je pripadalo kosmajskom srezu i imalo je 108 kuća, a 1921. godine 448 kuća.
    -Milanovići se smatraju za najstariji rod. Slave Aranđelovdan. Ni najstariji ljudi od Milanovića ne znaju ništa o svom poreklu.
    Stari rod nepoznatog porekla su i:
    -Čojanovići (Milojevići, Paunovići, Ješići, Vujučići, Tošakovići i Miloševići), slave Alimpijevdan. Čojanovićima ih zovu zbog toga što su prvi poneli čojano (čohano) odelo.
    -Maksimovići (Šiljići), slave Aranđelovdan, ne znaju za svoje poreklo.
    -Stepići (Babići, Ristići, Pantelići, Markovići, Mitrovići, Jokići, Nikolići i Petrovići), slave Jovanjdan. Čovek od 87 godina ne zna odakle su starinom, priča da su za vreme Turaka „bežali u Nemačku“.
    -Terzići (Todorovići), slave Ignjatijevdan, su stari rod i ne znaju za svoje poreklo.
    -Marinkovići (Milojevići, Jankovići, Gačići, Miloševići, Uroševići, Jelenići, Ignjatovići, Radovanovići, Milosavljevići i Arsići), slave Gavrilovdan, 6. septembar po starom kalendaru. Svi vode poreklo od tri brata, koji su došli iz Bijelog Polja u Polimlju. Dva brata se nastane na levoj a treći na desnoj strani Besne.
    -Avramovići (Jankovići, Matejići, Radosavljevići, Pavlovići, Đorđevići, Simići, Jovanovići i Aleksići), slave Mitrovdan. Praded Avram je, pre Prvog Ustanka došao iz Bijelog Polja u Polimlju. Velemuge u Belom Polju (Gruža) su im rod.
    -Bugarčići (Jovanovići), slave Mitrovdan. Praded Jovan se doselio iz „Bugarske“.
    -Milovanovići (Mijailovići), slave Jovanjdan, doselili su se iz Drlupe gde su im rod Ljubičići.
    -Bogdanovići, slave Miholjdan. Za njih kažu da su „Bošnjaci“.
    -Jankovići (Pavlovići, Ilići, Nikolići, Despotovići, Nedići, Petrovići, Kostadinovići i Milovanovići), slave Markovdan.. Njihovi stari su došli sa Kosova. U Azanji imaju rođake – Anđelkoviće.
    -Čumići, slave Tomindan. Deda čoveku od 70 godina došao iz Donje Trešnjevice (Jasenica) gde su im rod Čumići. Čumići su u Donju Trešnjevicu došli iz Čajetine – zlatiborski srez.
    -Mijailovići, slave Jovanjdan. Došli iz Ramića kod Gruže.
    -Pavlovići, su došli iz Koraćice, slave Nikoljdan.
    -Markovići su Cigani, kovači, ne kaže se koju slavu slave.
    Nepoznatoig porekla su:
    -Tošići;
    -Miloševići;
    -Petrovići
    -Kostadinovići;
    -Uroševići;
    -Ivanovići i;
    -Živkovići, svi slave Đurševdan.
    -Rankovići;
    -Milojičići;
    -Binići;
    -Jovanovići i;
    -Milojkovići, svi slave Nikoljdan.

    Odgovori
  • Milodan

    Poreklo stanovništva sela Manić, Gradska opština Barajevo – Grad Beograd. Prema knjizi Borivoja Drobnjakovića „Kosmaj“.

    Položaj ssela.

    -Kuće su na kosama, sa obe strane Stojničke Reke. Na desnoj obali je Manić a na levoj je njegov kraj Mečak, koji ima oko 50 kuća, od koji su 32 ciganske.

    Vode.

    -Selo se služi izvorskom i bunarskom vodom.

    Zemlje.

    -Oko sela prema Slatini, Stojniku i Lisoviću, zemljište je puno vrtačastih uvala, čije se strane stalno obrušavaju. Delovi atara su: Vis, Ravnice, Veliko Polje, Stankov Grob, Vujin Potok, Ševarice, Vojište, Jasene i Vrtače.

    Starine u selu.

    -Na mestu Crkvine ima još i danas tragova od zidina stare crkve. U zabranu Ilije Milovanovića ima i danas spomenika od „Madžarskog Groblja.

    Postanak sela i poreklo stanovnišrva.

    -Predanje o postanku ovog naselja i o njegovoj starosti nije očuvano. Manić je ulazio u sastav Katićeve knežine i imao je 1818. i 1822. godine 14 kuća. Godine 1846 selo je pripadalo turijskom srezu i imalo je 24 kuće. Danas (1921. godine) čini političku opštinu sa selom Beljinom, Rožancima i Slatinom i ima 95 kuća.
    Za najstarije porodice u selu se smatraju:
    -Nidžići (Milovanovići), slave Đurđevdan.
    -Neškovići, Petrovići i Jovanovići (u Beljini) su jedan rod, slave Đurđevdan.
    Stari doseljenici, ne zna se odakle su došli:
    -Markovići, slave Jovanjdan.
    -Ognjanovići, Brkići (Jovanovići, Aleksići, Jeremići i Pantelići), slave Nikoljdan.
    -Stevanovići (Barajevci), slave Stevanjdan. Predak im se doselio iz Barajeva, tada srez posavski.
    U kraju Mečaku su:
    -Pantići, slave Aranđelovdan. Tri brata, Mileka, Milan i Panta došli su 1823. godine iz Gornjih banjana – srez takovski. Mileka i Milan su ostali u Slatini (Milekići i Milanovići) a Panta je došao u Manić.
    -Ognjanovići, slave Nikoljdan. Rod su sa Ognjanovićima u Maniću (da ne bude zabune radi se o zaseoku Mečaku).
    -Jankovići (Vlajkovići), slave Aranđelovdan. Starinom su iz Teočina – srez takovski.
    -Pantelići, slave Ilindan. Došli su pre 40 godina iz Stepojevca, tada srez posavski.
    Cigani-Romi:
    -Lukići, Đorđevići, Petrovići, Salići, slave Nikoljdan. Bili su čergari. Stanovali su neko vreme u Vraniću, tada srez posavski, odakle su se doselili ovamo. Opština im dala zemlje pored groblja, ali oni „zbog vampira“ nisu smeli tu da se nastane, već kupe zemlju u Mečaku. Bave se zemljoradnjom i sviračinom.

    Odgovori
  • Milodan

    Poreklo stanovištva sela Međulužje, Gradska opština Mladenovac – Grad Beograd. Prema knjizi Borivoja Drobnjakovića „Kosmaj“.

    Položaj sela.

    -Međulužje je u ravni između Alinca, Velikog Luga i Milatovice.

    Vode.

    -Meštani se služe sa vodom iz đermova. U mestu Stojincu, pored železničke pruge Mladenovac – Aranđelovac ima nekoliko napuštenih izvora.

    Zemlje.

    -Imanja su na mestima: Alince, Kusa Jaruga, Panjevi, Gaj, Bela Klada, Sekovište, Malo Polje, Jazbine, Veliko Brdo, Topoljak, Bavane, Svinčine, Drenovačko Brdo, Leska, Sastavke i Klisura.

    Tip sela.

    -Međulužje je drumsko naselje. Ne deli se na krajeve, već na grupe kuća koje nose imena rodova.

    Starine i ime selu.

    -U Jazbinama je „Džidovsko Groblje“ u kome se prilikom kopanja nalaze kamene ploče. Severnije, prema Mladenovcu, je Selište, gde je, po predanju, ranije bilo selo. Odavde su se zbog turskkih zuluma sklonili u lugove, po kojima je selo dobilo ime.

    Postanak sela i poreklo stanovništva.

    -Langer je na karti ubeležio kao naseljeno mesto Medialasch. Međulužje je 1818. godine ulazilo u sastav Vićentijeve knežine i imalo je 24 kuće. Godine 1822. u selu je bilo 25 kuća a 1846. godine je imalo 48 kuća i pripadalo je kosmajskom srezu. Po popisu iz 1921. godine selo je imalo 160 kuća.
    Predanje veli, „da su prvi poboli kolac selu“:
    -Masarovići (Bogosavljevići i Stanojevići), slave Lazarevdan. Praded im je došao sa četiri brata od Sjenice. Nastanili su se u Međulužju a u Jagnjilu su imali trla. Bežali su 1813. godine u Srem, gde je jedan brat ostao a ostali se vratili. Sva tri brata nisu ostali u Međulužju, već se jedan zadrži u Jagnjilu (Mićići) a drugi ode u Šatornju (Mesarevići) a treći ostane u Međulužju od koga su ovi današnji.
    U stare rodove ubrajaju se:
    -Blažići (Filipovići i Janićijevići), slave Stevanjdan. Ranije su se prezivali Gojkovići. Došli su iz Koraćice, gde su im rod Kijačari (Gojkovići).
    Ostali rodovi su:
    -Petrovići (Uroševići, Ilići i Markovići), slave Nikoljdan. Zovu ih opštim imenom Guzonjići i ovaj nadimak im je od starine. Preci su im došli iz Hercegovine, kako priča starac od istog roda. Po drugima su došli iz Železnika, vračarski srez a imaju rođake u Rudovcima – kolubarski srez i u Žabarima – kragujevačkim.
    -Bujagići, slave Nikoljdan. Praded Ilija je došao iz Knića (Gruža).
    -Maksimovići (Ilići i Zavišići), slave Ilindan. Stari su im došli iz Bogmilovića u Crnoj Gori.
    -Mirovići, slave Sv. Petku. Godine 1868. došli su iz Vinića u Crnoj Gori. Prvo su su došli u Katrgu – ljubićski srez – gde su ostali neko vreme, zatim dođu u Kusadak (Jasenica), pa pređu u Zagoricu (Jasenica) i najzad dođu u ovo selo.
    -Jolići (Jovanovići, Krstići, Stepanovići, Radojkovići, Spasojevići i Petrovići), slave Lučindan. Doselili su se iz Nikšićke Župe.
    -Pavlovići, slave Andrijevdan. Došli su iz „Stare Srbije“.
    -Obradovići su došli iz Nemenikuća od Obradovića, slave Nikoljdan.
    -Gajići su došli iz Božurnje (Jasenica), slave Nikoljdan.
    -Dragićevići su iz Belosavca (Jasenica), mati se preudala i dovela ih očuhu, slave Aranđelovdan.
    -Dimitrijevići su došli „od Morave“, slave Đurđic.
    -Dimitrijevići drugi, slave Aranđelovdan. Mati pretka dovela iz Vukosavca (Jasenica), gde su im rod Đorđevići, poreklom od Sjenice.
    -Tanasijevići u iz Korita – između Peštera i Bihora – imaju rođake u Belom Potoku i Kumodražu, slave Nikoljdan.
    -Markićevići su došli iz Kusatka (Jasenica) u kuću Jolića.
    -Lazarevići. Njihov ded Bogić je došao iz Bjelopavlića, slave Ilindan.
    -Arsići su nepozantog porekla, slave Mratindan.
    -Lukići, predak „Švaba“ došao „iz preka“, slave Nikoljdan.
    -Dikanovići (Jelići i Marići), slave Nikoljdan. Starinom su iz Hercegovine. Najpre su došli u Kraljevo pa otuda u ovo selo.
    Cigani-Romi:
    -Petrovići, Markovići, Stevanovići i Aleksići, slave Nikoljdan. Došli su iz Banje (Jasenica).
    -Simići, slave Nikoljdan, su došli iz Lisovića.
    -Stojanovići, slave Sv. Petku.
    Svi su kovači.

    Odgovori
  • Milodan

    Poreklo stanovništva sela Selo Mladenovac. Gradska opština Mladenovac – Grad Beograd. Prema knjizi Borivoja Drobnjaković „Kosmaj“.

    Položaj i tip sela.

    -Selo je na pinosavskoj površi, zbijenog je tipa i deli se na Gornji i Donji Kraj.

    Vode.

    -Upotrebljava se voda sa đermova i izvora. Glavniji su izvori: Ćukovac, Urvina, Smrdan, Crkvine i Radmilovac.

    Zemlje.

    -Imanja su u Lugu, Serovi, Batoševcu, Carevici, Bukvi, Makovici, Vrbovcu, Metaljki i Krivoj Lipi. Naročito su dobri vinogradi u Carevici.

    Starine u selu.

    -Po očuvano predanju u Crkvinama je nekada bila crkva. Priča se da su sa njenih ruševina odnosili kamen za građenje crkava u Nemenikućama i u jaseničkim Crkvinama.

    Postanak sela i poreklo stanovništva.

    -Po Langeru se u prvim desetinama 18. veka ovo naselje pominje pod imenom Mladinovaz. U selu se pominje knez :“vđ Mladenovci knez Petronje“ Početkom 19. veka Mladenovac je pripadao Vićentijevoj knežini i imao je 1818. godine 29 a 1822. godine 32 kuće. Godine 1846. selo je pripadalo kosmajskom srezu i imalo je 52 kuće. Po popisu iz 1921. godine u selu je bilo 224 kuće.
    Po predanju prve kuće su bile na mestu Panjevcu, odakle se selo širilo do današnjih granica.
    -Miletići (Srećkovići, Petrovići, Kostadinovići, Tanasijevići, Nikolići, Stevančevići, Milojevići i Radojevići), slave Simeundan. Smatraju se za najstariji rod u ovom selu. Njihov predak, Kara-Petar, prebegao je sa braćom „od Bijelog Polja“, iz Dubnice, i došao u Rajkovac (kosmajski). „Zahvatili su zemlje koliko su hteli“ i nastanili se u blizini današnje škole. Nisu se slagali sa tamošnjim Arsićima, zbog čega pređu u Mladenovac. U Kovačevcu (Jasenica) su im rod Damnjanovići a ovi imaju rođake u beogradskom Junkovcu.
    -Ivanovići (Stanojevići, Vasilići, Stojanovići, Blažići i Đorđevići), slave Đurđevdan. Preci Jakša i Nikša su došli od Sjenice. Od Jakaše je bio Ivan a od Nikše Raosav (nije greška) i po njihovim sinovima i unucima su Ivanovići dobili svoja uža prezimena.
    -Krstići (Petrovići), slave Lučindan. Krsta je došao iz Stragara (Jasenica). Ovde se oženio i bio pisar u opštini.
    -Mijatovići (Jovičići) su iz Crne Gore, slave Đurđevdan.
    -Jovanovići (Ajdukovići), slave Mratindan. Jovan „Ajduk“ došao je iu Lisica u Dragačevu i oženio se od Miletića.
    -Mitrovići, slave Sv. Petku, Cigani-Romi-kovači, rod su Stankovićima u Vlaškoj.
    -Simići (Marjanovići), slave Đurđevdan. Došao ženi u kuću („uljez“) iz Bukovika u Jasenici.
    -Gavrilovići, slave Lučindan, došao iz Rajkovca.
    Nepoznatog porekla su:
    -Jovanovići, slave Jovanjdan. Imaju rođake (Ćirkoviće i Jovanoviće) u Kopljarima (Jasenica).
    -Petrovići (Petričevići), slave Aranđelovdan.

    Odgovori
  • Milodan

    Poreklo stanovništva (tada) varošice Mladenovac, Gradska opština Mladenovac – Grad Beograd. Prema knjizi Borivoja Drobnjakovića „Kosmaj“.

    Pložaj naselja.

    Mladenovac je u dolini Velikog Luga, na pruzi Beograd – Niš i na drumu Beograd – Kragujevac.

    Postanak naselja i poreklo stanovništva.

    -Do 1882. godine ovde nije bilo nijedne kuće, već samo nekoliko „stanova“ (koliba) Sela Mladenovca. Tek te godine podignuta je jedna kafana (danas „Kosmaj“). Od kada je proradila pruga Beograd – Niš počeli su pojedinci dolaziti i podizati kafane, dućane, radionice, mlinove, magaze i zgrade za stanovanje.
    Među prvim doseljenicima bili su:
    -Đorđević Stojan iz Velike Krsne.
    -Đorđević Cvetko iz Međulužja.
    -Anastasijević Naum iz Tetova, koji je pre toga držao kafanu kod Koševa, na putu Mladenovac – Belosavci.
    -Veljković Serafim iz Vlaške.
    -Đorđević Nikola iz Kovačevca.
    -Marković Svetozar iz Koraćice.
    -Parezanović Radisav, plugar, Užičanin.
    -Acović Radisav „Rudničanin“.
    -Badžak Janko iz Jagnjila.
    -Aranđelović Ćira „Niševljanin“.
    -Ilić Nikola iz Aranđelovca.
    -Milojević Nikola iz Sela Mladenovca.
    -Nikolić Pera iz Beograda.
    -Stanković Marko iz Kovačevca.
    -Jovančević Milovan iz Vlaške, i dr.
    U toku tri-četiri godine već je formirano naselje, koje od toga doba sve više napreduje. Glavna pruga, drum Beograd – Kragujevac, krak železničke pruge uskog koloseka Mladenovac – Lajkovac i dalje, bogata okolina, učinili su brzi napredak ove varošice. Godine 1893. ovo naselje je proglašeno za varošicu, a godinu dana docnije ovo se naselje odvojilo od sela sa kojim je činio jednu opštinu.
    Mladenovac je naseljen mahom stanovništvom iz sela kosmajskog sreza, zatim susednih srezova, beogradskog, kragujevačkog i smederevskog okruga.
    Kada izuzmemo pokretno stanovništvo, činovnike i državne službenike, od 384 kkuće – koliko je u Mladenovcu postojalo po popisu od 31 januara 1921. godine – na doseljenike iz kosmajskog i susednih srezova dolazi 269 kuća. Ostalo su doseljenici sa drugih strana i to:
    Iz Užica (dve kuće), Okletca (1), Čačka i okoline (3), iz Hercegovine (1), Krnule u Podrinju (1), Gospića (1), Like (1), Bugojna – Travnik (1), Prijepolja (2), Bačina – Temnić (1), Lovaca – Belica (1), Svilajnca (2), Kruševca (2), Trstenika (1), Crnatova – Kopaonik (1), Prizrena (1), Prištine (2), Tajmišta – gornjopaloški srez – (1), Paraćina (1), Bitolja (2), Leskovca (1), Niša (3), Knez-Sela – niški srez – (1), Orlanca – skopski srez (1), Jagodine (1), Kruševa (1), Aleksinca (1), Psodera (1), Ćićevca (1), Jenice-Vardara (1), Vranja (10), Gornjeg Jabukova – poljanički srez – (1), Pirota (4), Velikog Suvodola – nišavski srez (2), Požarevca (2), Melnice – mlavski srez (1), Srema (1), Beodre i Bočara u Banatu po jedna kuća; Pivnica u Bačkoj (1), Subotice (1), Vukovara (1) i iz Slovenije i Jermenije po jedna kuća

    Odgovori
  • Milodan

    Poreklo stanovništva sela Nemenikuće, Gradska opština Sopot – Grad Beograd. Prema knjizi Borivoja Drbobnjaković „Kosmaj“.

    Položaj sela.

    -Selo je severoistočno od Kosmaja, na kosama, koje su razdvojene dubodolinama.

    Vode.

    -Glavniji izvori su: Đakonovac, Lukinac, Stublina, Sopot, Zmajevac – „lekovit izvor“, Vrelo, Kastaljan, Ratkovac, Ladna Voda, Turija, Kašinac i Sarinac.

    Zemlje.

    Delovi atara su: Bastav, Bakčine, Bukvanja, Babajnac, Brgljočevac, Vodenik, Veliko Polje, Vesela, Strana, Krušik, Kolenovac, Klenovac*, Kostinac, Kriva Lipa, Lipovac, Melnica, Mekote, Medvednjak, Mramorje, Orovac, Rosulja, Ratkovac, Strmoglavčina, Ćeramide, Umka i Cajbara.
    *Kad se iz Kamenca pođe Tresijama nailazi se na „Svatovsko Groblje“. I u Parcanima ima jedno „Svatovsko groblje“. Predanja o njima skoro su ista: „na putu su se sreli dvoji svatovi, koji se jedni od drugih nisu hteli skloniti, usled čega je dolazilo do sukoba i mrtvih glava. Izginuli svatovi su tu sahranjivani, zbog čega se ova groblja zovu Svatovskim.

    Tip sela.

    -Selo se deli na Gornji i Donji Kraj. U novije vreme pojedine porodice odlaze na imanja, koja su često izvan granica seoskog atara.

    Postanak sela, starine u njemu i poreklo stanovništva.

    -Nemenikuće su starije naselje. Na Selištu je svakako bilo naselje još u Srednjem Veku. Razvaline manastira Tresije u Kosmaju kao i razvaline Kastaljana tragovi su koji svedoče o ranijoj naseljenosti. U prvim desetinama 18. veka Nemenikuće se pominju kao selo, koje je 1732. godine imalo 18 kuća. Selo je imalo crkvu „vodruženu“ od hrastovih dasaka, pokrivenu hrastovom šindrom, bez svoda i neosvećenu „kako spravljena ima 24 ljeta“ (D. Ruvarac). Kako je ovaj izveštaj iz 1732. godine, znači da je crkva podignuta 1708. godine.
    U ranije pomenutom Langerovom delu u gročanskom distriktu je pored ostalih zabeleženo i naselje Neminikutie, a na karti (uz isto selo) je ucrtano naseljeno mesto Neminikutja.
    Pred kraj 18. veka, za vreme austro-turskih ratova, stanovnišvo se moralo skloniti u zbeg, „u podlužje“, a docnije u Vrtište u Kosmaju. Meseca jula 1788. godine krenuli su „preko“. Tek posle tih ratova se veći deo izbeglog satovništva vratio na svoja ognjišta. Od tada dolaze novi doseljenici u sve većem broju. Godine 1818. selo je ulazilo u sastav Vićentijeve knežine i imalo je 57 kuća a 1822. godine je imalo 63 kuće. Godine 1846. je pripadalo kosmajskom srezu i imalo je 99 kuća a 1921. godine u selu je bilo 353 kuće.
    -Vidakovići se smatraju za najstariji rod u selu. Od svoh ovih je bio Milovan Vidaković, koji se rodio u Nemenkućama oko 1780. godine. Predak Vidakovića, od koga je Milovan Vidaković bio šesto koleno, „uklonio se sa svojim plemenom ovamo dublje u Srbiju od Drine reke iz mesta Loznice u vreme Georgija II Brankovića, despota i grofa, i to zbog neke bune, nemira na bosanskoj granici i turskog napadanija“. Kuća Vidakovića bila je blizu reke „malo više gde je drum iz Beograda preseca“, a to će biti otprilike u kraju, koji se zove Mekote, u blizini kuća Maričića i izvora Sopota. Danas u selu nema Vidakovićevih potomaka. Joakim Vujić navodi, da je 1826. godine u Nemenikućama nalazio Vidakovićeva brata Radosava (Putešestvije). Po pričanju starca Pante Prokića Vidakovićevi su rođaci, posle 1813. godine, otišli u Barajevo i tamo se naselili.
    U stare rodove ubrajaju se i:
    -Đorđevići (Zečevići), ne znaju za svoje poreklo, slave Nikoljdan.
    -Sarići, slave Đurđevdan. Sa Sarićima su rod;
    -Maričići i;
    -Ranđići.
    Ako su ovi Sarići potomci starice Sare, koja je Vidakovićevoj kući činila mnoge usluge, onda su Sarići sa Maričićima i Ranđićima starinom od Hercegovine, zbog čega su njihove pretke -sinove Sarine – Iliju, Milutina i Nikolaja, zvali „Herama“. Njihove su kuće bile spram kuće Vidakovićeve. Pred Herinom kućom na velikoj staroj kruški bio je zapis, a i sada je stari zapis pred kućom Maričića.
    Pored pobrojanih, u selu su i ovi rodovi:
    -Prokići, slave Đurđevdan. Doselio se Boško, praded čoveku od 95 godina, od Nove Varoši.
    -Đurići, slave Đurđic. Zečevići su, po predanju, našli u zbegu jedno muško srpsko dete i jednoi žensko – Ciganče. Očuvali su ih i docnije se ovi uzmu i od njih su Đurići.
    -Negići, slave Jovanjdan. Čukundeda Negu kao malog našli su Kneževići (Kostadinovići) u zbegu i odgajili ga.
    -Paunići (Jerinići, Mirkovići i Rankovići), slave Jovanjdan. Doselio se praded od Kosova i došao najpre u Kovačevac, a odatle „pošto su mu se metiljavile ovce“, pređe u Nemenikuće.
    -Kneževići (Kostadinovići), slave Jovanjdan. I oni su od Kosova, misle da su rod Paunićima.
    -Marinkovići, slave Jovanjdan. Rod su sa Paunićima.
    -Miloševići (Damnjanovići i Đorđevići), slave Aranđelovdan. Ranije su se prezivali Stojanovići, vode poreklo od pretka Balića, starinom su iu „Stare Srbije“.
    -Crnići (Jovanovići i Aćimovići), slave Jovanjdan. Njihov predak, koji je bio hrom, došao je od Kosova. Ima ih „preko“ (Vidaković pominje nekog hromog Marka, koji im je bio kum, čija je kuća bila naspram hana – kod današnje sudnice).
    -Žujovići, slave Aranđelovdan si iz Korita kod Sjenice na Pešteru. Po zabeleškama Mladena Žujovića, njegov otac Milenko se preselio u Srbiju u doba kada je Karađorđe sa vojskom pošao na Sjenicu. U matici je rod bio veliki. Žujovići su imali kuće, vodenice, stanove i zemlje u Bihorcu, Koritima, Suvodolu i na Policama. Priča se, da ih je bilo „40 pušaka“, ali su se još tamo izdvajali i seljakali. Kada su prešli u Šumadiju, rasturili su se po kragujevačkom, beogradskom i valjevskom okrugu. Stric Mladenov, Jovan, prešao je u Srbiju još u početku Prvog Ustanka i srpskoj vojsci doterao je nešto stoke za hranu. Kadkad se vraćao kući i sa Srbima ugovarao, da se i oni dižu na ustanak. Zbog toga su Turci uhvatili Jovanova brata, Milenka, a Mladenovog oca odvedu u tamnicu u Rožaj, kuću mu zapale a stoku i mal razgrabe. Milenko je uspeo da iz zatvora pobegne, prebegao je Karađorđu i kad je Karađorđe na Sjenici Turke razbio, oslobodio je Milenkovu ženu i decu. Posle ovih događaja Žujovići sa najbližim rođacima prebegnu u Srbiju i sklone se na planinu Ješevac blizi Borča (Gruža) gde su ostali do 1826. godine. Žujovići su bili čuveni stočari, pa im je čak i knez Miloš slao svoje ovce, da se kod njih jagnje i ishrane, žaleći se „da ne mogu živeti od ovih došljaka“, koji su svojom silnom stokom velike prostore zauzeli. Knez Miloš pošalje Gospodar Jovana i Vučića, da ovu stvar izvide i oni reše da Žujoviće rasele. Milenko nije mogao selo odbraniti i ono se moralo raseliti. Knez je Milenku ponudio opustelu baštinu Čarapića u Ripnju, ali ovaj to nije hteo primiti, već se nasele na neke turske spahijske zemalje u Nemenikućama. Žujovići imaju rođake u kosmajskim selima Rajkovcu, Rogači, Vrbici, Koraćici, Ropočevu, Sopotu i u kolubarskom Vračeviću.
    -Obradovići, slave Nikoljdan. Doselili su se iz Kruševice – kolubarski srez.
    -Đukići, slave Jovanjdan, „Grci“ iz Makedonije.
    -Kršljanski, slave Vidovdan. Došli su iz Velike Krsne (Jasenica). Sudeći po slavi oni su rod Drenovčanima iz Velike Krsne, koji su starinom od Sjenice.
    -Gajići, slave Sv. Vasilija – Nova Godina. Kao kovač došao iz Velike Krsne.
    -Matkovići, slav Lučindan. Matija, deda čoveku od 65 godina, došao iz Knića (Gruža) gde imaju rođake.
    -Radovanovići (Zubani), slave Đurđevdan. Njihovog pretka dovela je mati iz Kopljara (Jasenica) gde su im rod Karatošići, starinom od Bijelog Polja.
    -Petrovići su iz Pauna kod Valjeva, slave Nikoljdan. Predak Sava je bio abadžija u Beogradu. Kada je knez Miloš „delio placeve“ na Terazijama, pozvao je i zanatlije da ih tu naseli. Misleći da zemlju mora platiti, Sava pobegne iz Beograda i naseli se u Nemenikuće.
    -Šargići, Petrovići i Rutići, slave Jovanjdan, poreklom su iz Raške, nekada su se prezivali Tufegdžići.
    -Milenkovići, slave Sv. Petku. Milenko, deda čoveku od 43 godine, došao je od Kosova.
    -Vujići, slave Nikoljdan. Predak Vuja došao je iz Osata u Bosni kao majstor.
    -Jovanovići, slave Lučindan. Doselili se iz Belog Potoka, vračarski srez.
    -Stepanovići, slave Lučindan, doselili su se iz Ješevca (Gruža).
    -Lazarevići, slave Jovanjdan, poreklom su od Prijepolja.
    -Joksimovići, slave Lučindan. Došli pre 50 godina iz Orašca (Jasenica) gde imaju rođake, Joksimoviće, koji su poreklom iz Rovaca (Brda).
    -Nikolići, slave Mratindan. Čoveku od 70 godina došao otac iz Jagnjila (Jasenica) gde su im rod Đurkovići, koji su starinom od Sjenice.
    -Popadići, slave Jovanjdan. „Iz Rvatske su“.
    Ne znaju poreklo:
    -Jankovići, slave Nikoljdan.
    -Savkići, slave Aranđelovdan.
    -Jekići, slave Aranđelovdan.
    -Borići, slave Đurđevdan.
    -Tanaskovići, slave Nikoljdan.
    -Stojanovići, slave Nikoljdan.
    -Ljubisavljevići, slave Jovanjdan.

    Odgovori
  • Milodan

    Poreklo stanovništva sela Popović, Gradska opština Sopot – Grad Beograd. Prema knjizi Borivoja Drobnjakovića „Kosmaj“.

    Položaj sela.

    -U ovom selu je ripanjsku površ prosekla reka Ralja, koja razdvaja Popović od Ivanče.

    Vode i starine u selu.

    -Glavniji izvori su: Nestorovac, Turskać, Karapotok, Gaglova, Kaca, Besni Bunar, Vodica i Jaki Izvor (u čijoj je blizini „Madžarsko Groblje“)

    Zemlje.

    -Seoska imanja su na mestima: Mirkovica, Krasni Gaj, Studenak, Pavlov Do, Bare Rava, Vodeničko Brdo, Košarište, Grkova, Klisura, Zbegovište, Sikirica, Zoljina Jaruga, Ravnice, Bulin Potok, Vodica i Vinogradina.

    Tip sela.

    -Selo se deli na krajeve: Grkovu, Javor, Drumine, Mudrovo i Žabari.

    Ime selu.

    -Milićević je zabeležio predanje po kome je neki Stojan Popović iz ovog sela odveo 400 vojnika na Kosovo. Po ovome Stojanu Popoviću, veli predanje, selo je i dobilo ime.

    Postanak sela i poreklo stanovništva.

    -Najstariji ljudi u selu pričaju da je selo „od uvek“ bilo na današnjem mestu, kao id su njihovi stari „za vreme ratova“ morali bežati „preko“. Kako su ih „Austrijanci uzimali u vojsku da za njih ratuju“, vratili su se, i pošto u selo nisu smeli, jer su u njemu Turci imali han – kod izvora Turskaća – zadrže se na Trešnji. Sa Trešnje su, kada su prilike bile povoljnije, prelazili u selo, i zauzeli kosu Javor. Docnije su „krčili pavitnjake i lugove“ i sa Javora se spustili u ostale delove sela.
    Selo Popović je pripadao Vićentijevoj knežini i imao je 1818. godine 56 a 1822. goine 62 kuće. Godine 1846. selo je pipadalo kosmajskom srezu i imalo je 89 kuća a 1921. godine u selu je bilo 259 kuća.
    -Kosanići (Stajkići), slave Nikoljdan. Smatraju se za najstariji rod u selu. Ovamo su došli iz Koraćice a u Koraćicu sa Kosova. Bežali su „preko“. Imaju rođake (Kosaniće) u Debeljači u Banatu.
    -Kumrići (Matejići, Vasići, Jovičići i Đuričići), slave Nikoljdan. Starinom su „od Dragačeva“. Pradedovi su im bežali „preko“.
    -Jovanovići (Sekulići, Milivojevići, Ristići, Radosavljevići i Miloševići), slave Jovanjdan. Predak Stojan, sa dva brata, došao je iz Bijelog Polja u Polimlju. Morao je bežati, jer je „posekao neke Turke“. Jedan brat otišao je u Kumodraž beogradski a drugi u Boleč (Gročići).
    -Čolići (Životići i Jerinići), slave Nikoljdan. Starinom su takođe od Bijelog Polja.
    -Vaskovići (Arsenijevići, Markovići, Stevanovići, Jeremići i Rankovići), slave Jovanjdan. Tri brata; Milan, Stanoš i Dragoš, došli su iz Vasojevića i na Rtu i Kućinama načinili kolibe. Sa njima su od starine rod:
    -Kostadinovići;
    -Mijailovići (Negovanovići);
    -Dunići;
    -Stankići;
    -Pavići i ;
    -Radovanovići.
    -Pavlovići, slave Nikoljdan. Rod su sa Kumrićima.
    -Vukovići, slave Stevanjdan. Predak Nikola je došao iz Bosne.
    -Jokovići (Jevtići), slave Stevanjdan. Praded čoveku od 50 godina došao je iz Dragačeva. U Parcanima su im rođaci Dragačevci (Radisavljevići i Mitići.
    -Gagići, slave Nikoljdan. „Bili su u selu, kada se u Sibnici digla buna“.
    -Markovići, slave Nikoljdan. Predak došao kao abadžija iz Međulužja.
    -Jocići, slave Jovanjdan. Njihov praded Joca ubio je Turčina u Vrčinu i pobegao ovamo.
    -Maksimovići (Isailovići, Budimkići i Matejići), slave Stevanjdan. Čukundeda došao iz Bijelog Polja.
    -Marjanovići (Ivkovići), slave Đurđic, su iz Majdana – takovski srez – gde su im rođaci Božovići.
    -Markovići, slave Đurđevdan. Mati im se preudala i dovela ih iz Kumodraža.
    -Ivekići, slave Nikoljdan. Rod su sa Kosanićima.
    -Mitići, slave Aranćelovdan. Zovu ih „Madžarima“.
    -Simidžići (Ivanovići), rod su sa Vaskovićima, slave – kao i oni – Jovanjdan.
    -Vasići su Cigani-Romi, slave Sv. Petku.
    -Ojdanići su došli pre 30 godina iz Berana., slave Sv. Petku.

    Odgovori